၁၁. သုတ္တပေတဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ

အဟံ ပုရေ ပဗ္ဗဇိတဿ ဘိက္ခုနောတိ ဣဒံ သုတ္တပေတဝတ္ထု. တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? သာဝတ္ထိယာ ကိရ အဝိဒူရေ အညတရသ္မိံ ဂါမကေ အမှာကံ သတ္ထရိ အနုပ္ပန္နေယေဝ သတ္တန္နံ ဝဿသတာနံ ဥပရိ အညတရော ဒါရကော ဧကံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ ဥပဋ္ဌဟိ. တဿ မာတာ တသ္မိံ ဝယပ္ပတ္တေ တဿတ္ထာယ သမာနကုလတော အညတရံ ကုလဓီတရံ အာနေသိ. ဝိဝါဟဒိဝသေယေဝ စ သော ကုမာရော သဟာယေဟိ သဒ္ဓိံ နှာယိတုံ ဂတော အဟိနာ ဒဋ္ဌော ကာလမကာသိ၊ ‘‘ယက္ခဂါဟေနာ’’တိပိ ဝဒန္တိ. သော ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ ဥပဋ္ဌာနေန ဗဟုံ ကုသလကမ္မံ ကတွာ ဌိတောပိ တဿာ ဒါရိကာယ ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တတာယ ဝိမာနပေတော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ၊ မဟိဒ္ဓိကော ပန အဟောသိ မဟာနုဘာဝေါ.

အထ သော တံ ဒါရိကံ အတ္တနော ဝိမာနံ နေတုကာမော ‘‘ကေန နု ခေါ ဥပါယေန ဧသာ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယကမ္မံ ကတွာ မယာ သဒ္ဓိံ ဣဓ အဘိရမေယျာ’’တိ တဿာ ဒိဗ္ဗဘောဂသမ္ပတ္တိယာ အနုဘဝနဟေတုံ ဝီမံသန္တော ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ စီဝရကမ္မံ ကရောန္တံ ဒိသွာ မနုဿရူပေန ဂန္တွာ ဝန္ဒိတွာ ‘‘ကိံ၊ ဘန္တေ၊ သုတ္တကေန အတ္ထော အတ္ထီ’’တိ အာဟ. ‘‘စီဝရကမ္မံ ကရောမိ၊ ဥပါသကာ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ၊ ဘန္တေ၊ အသုကသ္မိံ ဌာနေ သုတ္တဘိက္ခံ စရထာ’’တိ တဿာ ဒါရိကာယ ဂေဟံ ဒဿေသိ. ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ တတ္ထ ဂန္တွာ ဃရဒွါရေ အဋ္ဌာသိ. အထ သာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ တတ္ထ ဌိတံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသာ ‘‘သုတ္တကေန မေ အယျော အတ္ထိကော’’တိ ဉတွာ ဧကံ သုတ္တဂုဠံ အဒါသိ. အထ သော အမနုဿော မနုဿရူပေန တဿ ဒါရိကာယ ဃရံ ဂန္တွာ တဿာ မာတရံ ယာစိတွာ တာယ သဒ္ဓိံ ကတိပါဟံ ဝသိတွာ တဿာ မာတုယာ အနုဂ္ဂဟတ္ထံ တသ္မိံ ဂေဟေ သဗ္ဗဘာဇနာနိ ဟိရညသုဝဏ္ဏဿ ပူရေတွာ သဗ္ဗတ္ထ ဥပရိ နာမံ လိခိ ‘‘ဣဒံ ဒေဝဒတ္တိယံ ဓနံ န ကေနစိ ဂဟေတဗ္ဗ’’န္တိ၊ တဉ္စ ဒါရိကံ ဂဟေတွာ အတ္တနော ဝိမာနံ အဂမာသိ. တဿာ မာတာ ပဟူတံ ဓနံ လဘိတွာ အတ္တနော ဉာတကာနံ ကပဏဒ္ဓိကာဒိနဉ္စ ဒတွာ အတ္တနာ စ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ ကာလံ ကရောန္တီ ‘‘မမ ဓီတာ အာဂစ္ဆတိ စေ၊ ဣဒံ ဓနံ ဒဿေထာ’’တိ ဉာတကာနံ ကထေတွာ ကာလမကာသိ.

တတော သတ္တန္နံ ဝဿသတာနံ အစ္စယေန အမှာကံ ဘဂဝတိ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ပဝတ္တိတဝရဓမ္မစက္ကေ အနုက္ကမေန သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရန္တေ တဿာ ဣတ္ထိယာ တေန အမနုဿေန သဒ္ဓိံ ဝသန္တိယာ ဥက္ကဏ္ဌာ ဥပ္ပဇ္ဇိ. သာ တံ ‘‘သာဓု၊ အယျပုတ္တ၊ မံ သကညေဝ ဂေဟံ ပဋိနေဟီ’’တိ ဝဒန္တီ –

၃၄၁. ‘‘အဟံ ပုရေ ပဗ္ဗဇိတဿ ဘိက္ခုနော၊

သုတ္တံ အဒါသိံ ဥပသင်္ကမ္မ ယာစိတာ၊

တဿ ဝိပါကော ဝိပုလဖလူပလဗ္ဘတိ၊

ဗဟုကာ စ မေ ဥပ္ပဇ္ဇရေ ဝတ္ထကောဋိယော.

၃၄၂. ‘‘ပုပ္ဖါဘိကိဏ္ဏံ ရမိတံ ဝိမာနံ၊ အနေကစိတ္တံ နရနာရိသေဝိတံ၊

သာဟံ ဘုဉ္ဇာမိ စ ပါရုပါမိ စ၊ ပဟူတဝိတ္တာ န စ တာဝ ခီယတိ.

၃၄၃. ‘‘တဿေဝ ကမ္မဿ ဝိပါကမနွယာ၊ သုခဉ္စ သာတဉ္စ ဣဓူပလဗ္ဘတိ၊

သာဟံ ဂန္တွာ ပုနဒေဝ မာနုသံ၊ ကာဟာမိ ပုညာနိ နယယျပုတ္တ မ’’န္တိ. –

ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ.

၃၄၁. တတ္ထ ‘‘ပဗ္ဗဇိတဿ ဘိက္ခုနော’’တိ ဣဒံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ သဒ္ဓါယ ဝုတ္တံ. သော ဟိ ကာမာဒိမလာနံ အတ္တနော သန္တာနတော အနဝသေသတော ပဗ္ဗာဇိတတ္တာ ပဟီနတ္တာ ပရမတ္ထတော ‘‘ပဗ္ဗဇိတော’’တိ၊ ဘိန္နကိလေသတ္တာ ‘‘ဘိက္ခူ’’တိ စ ဝတ္တဗ္ဗတံ အရဟတိ. သုတ္တန္တိ ကပ္ပါသိယသုတ္တံ. ဥပသင်္ကမ္မာတိ မယှံ ဂေဟံ ဥပသင်္ကမိတွာ. ယာစိတာတိ ‘‘ဥဒ္ဒိဿ အရိယာ တိဋ္ဌန္တိ၊ ဧသာ အရိယာန ယာစနာ’’တိ (ဇာ. ၁.၇.၅၉) ဧဝံ ဝုတ္တာယ ကာယဝိညတ္တိပယောဂသင်္ခါတာယ ဘိက္ခာစရိယာယ ယာစိတာ. တဿာတိ တဿ သုတ္တဒါနဿ. ဝိပါကော ဝိပုလဖလူပလဗ္ဘတီတိ ဝိပုလဖလော ဥဠာရဥဒယော မဟာဥဒယော ဝိပါကော ဧတရဟိ ဥပလဗ္ဘတိ ပစ္စနုဘဝီယတိ. ဗဟုကာတိ အနေကာ. ဝတ္ထကောဋိယောတိ ဝတ္ထာနံ ကောဋိယော၊ အနေကသတသဟဿပဘေဒါနိ ဝတ္ထာနီတိ အတ္ထော.

၃၄၂. အနေကစိတ္တန္တိ နာနာဝိဓစိတ္တကမ္မံ၊ အနေကေဟိ ဝါ မုတ္တာမဏိအာဒီဟိ ရတနေဟိ ဝိစိတ္တရူပံ. နရနာရိသေဝိတန္တိ ပရိစာရကဘူတေဟိ နရေဟိ နာရီဟိ စ ဥပသေဝိတံ. သာဟံ ဘုဉ္ဇာမီတိ သာ အဟံ တံ ဝိမာနံ ပရိဘုဉ္ဇာမိ. ပါရုပါမီတိ အနေကာသု ဝတ္ထကောဋီသု ဣစ္ဆိတိစ္ဆိတံ နိဝါသေမိ စေဝ ပရိဒဟာမိ စ. ပဟူတဝိတ္တာတိ ပဟူတဝိတ္တူပကရဏာ မဟဒ္ဓနာ မဟာဘောဂါ. န စ တာဝ ခီယတီတိ တဉ္စ ဝိတ္တံ န ခီယတိ၊ န ပရိက္ခယံ ပရိယာဒါနံ ဂစ္ဆတိ.

၃၄၃. တဿေဝ ကမ္မဿ ဝိပါကမနွယာတိ တဿေဝ သုတ္တဒါနမယပုညကမ္မဿ အနွယာ ပစ္စယာ ဟေတုဘာဝေန ဝိပါကဘူတံ သုခံ၊ ဣဋ္ဌမဓုရသင်္ခါတံ သာတဉ္စ ဣဓ ဣမသ္မိံ ဝိမာနေ ဥပလဗ္ဘတိ. ဂန္တွာ ပုနဒေဝ မာနုသန္တိ ပုန ဧဝ မနုဿလောကံ ဥပဂန္တွာ. ကာဟာမိ ပုညာနီတိ မယှံ သုခဝိသေသနိပ္ဖါဒကာနိ ပုညာနိ ကရိဿာမိ၊ ယေသံ ဝါ မယာ အယံ သမ္ပတ္တိ လဒ္ဓါတိ အဓိပ္ပါယော. နယယျပုတ္တ မန္တိ၊ အယျပုတ္တ၊ မံ မနုဿလောကံ နယ၊ နေဟီတိ အတ္ထော.

တံ သုတွာ သော အမနုဿော တဿာ ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တတာယ အနုကမ္ပာယ ဂမနံ အနိစ္ဆန္တော –

၃၄၄. ‘‘သတ္တ တုဝံ ဝဿသတာ ဣဓာဂတာ၊

ဇိဏ္ဏာ စ ဝုဍ္ဎာ စ တဟိံ ဘဝိဿသိ၊

သဗ္ဗေဝ တေ ကာလကတာ စ ဉာတကာ၊

ကိံ တတ္ထ ဂန္တွာန ဣတော ကရိဿသီ’’တိ. –

ဂါထမာဟ. တတ္ထ သတ္တာတိ ဝိဘတ္တိလောပေန နိဒ္ဒေသော၊ နိဿက္ကေ ဝါ ဧတံ ပစ္စတ္တဝစနံ. ဝဿသတာတိ ဝဿသတတော၊ သတ္တဟိ ဝဿသတေဟိ ဥဒ္ဓံ တုဝံ ဣဓာဂတာ ဣမံ ဝိမာနံ အာဂတာ၊ ဣဓာဂတာယ တုယှံ သတ္တ ဝဿသတာနိ ဟောန္တီတိ အတ္ထော. ဇိဏ္ဏာ စ ဝုဍ္ဎာ စ တဟိံ ဘဝိဿသီတိ ဣဓ ဒိဗ္ဗေဟိ ဥတုအာဟာရေဟိ ဥပထမ္ဘိတတ္တဘာဝါ ကမ္မာနုဘာဝေန ဧတ္တကံ ကာလံ ဒဟရာကာရေနေဝ ဌိတာ. ဣတော ပန ဂတာ ကမ္မဿ စ ပရိက္ခီဏတ္တာ မနုဿာနဉ္စ ဥတုအာဟာရဝသေန ဇရာဇိဏ္ဏာ ဝယောဝုဍ္ဎာ စ တဟိံ မနုဿလောကေ ဘဝိဿသိ. ကိန္တိ? သဗ္ဗေဝ တေ ကာလကတာ စ ဉာတကာတိ ဒီဃဿ အဒ္ဓုနော ဂတတ္တာ တဝ ဉာတယောပိ သဗ္ဗေ ဧဝ မတာ၊ တသ္မာ ဣတော ဒေဝလောကတော တတ္ထ မနုဿလောကံ ဂန္တွာ ကိံ ကရိဿသိ၊ အဝသေသမ္ပိ အာယုဉ္စ ဣဓေဝ ခေပေဟိ၊ ဣဓ ဝသာဟီတိ အဓိပ္ပါယော.

ဧဝံ တေန ဝုတ္တာ သာ တဿ ဝစနံ အသဒ္ဒဟန္တီ ပုနဒေဝ –

၃၄၅. ‘‘သတ္တေဝ ဝဿာနိ ဣဓာဂတာယ မေ၊ ဒိဗ္ဗဉ္စ သုခဉ္စ သမပ္ပိတာယ၊

သာဟံ ဂန္တွာ ပုနဒေဝ မာနုသံ၊ ကာဟာမိ ပုညာနိ နယယျပုတ္တ မ’’န္တိ. –

ဂါထမာဟ. တတ္ထ သတ္တေဝ ဝဿာနိ ဣဓာဂတာယ မေတိ၊ အယျပုတ္တ၊ မယှံ ဣဓာဂတာယ သတ္တေဝ ဝဿာနိ မညေ ဝီတိဝတ္တာနိ. သတ္တ ဝဿသတာနိ ဒိဗ္ဗသုခသမပ္ပိတာယ ဗဟုမ္ပိ ကာလံ ဂတံ အသလ္လက္ခေန္တီ ဧဝမာဟ.

ဧဝံ ပန တာယ ဝုတ္တော သော ဝိမာနပေတော နာနပ္ပကာရံ တံ အနုသာသိတွာ ‘‘တွံ ဣဒါနိ သတ္တာဟတော ဥတ္တရိ တတ္ထ န ဇီဝိဿသိ၊ မာတုယာ တေ နိက္ခိတ္တံ မယာ ဒိန္နံ ဓနံ အတ္ထိ၊ တံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ ဒတွာ ဣဓေဝ ဥပ္ပတ္တိံ ပတ္ထေဟီ’’တိ ဝတွာ တံ ဗာဟာယံ ဂဟေတွာ ဂါမမဇ္ဈေ ဌပေတွာ ‘‘ဣဓာဂတေ အညေပိ ဇနေ ‘ယထာဗလံ ပုညာနိ ကရောထာ’တိ ဩဝဒေယျာသီ’’တိ ဝတွာ ဂတော. တေန ဝုတ္တံ –

၃၄၆. ‘‘သော တံ ဂဟေတွာန ပသယှ ဗာဟာယံ၊ ပစ္စာနယိတွာန ထေရိံ သုဒုဗ္ဗလံ၊

ဝဇ္ဇေသိ ‘အညမ္ပိ ဇနံ ဣဓာဂတံ၊ ကရောထ ပုညာနိ သုခူပလဗ္ဘတီ’’’တိ.

တတ္ထ သောတိ သော ဝိမာနပေတော. တန္တိ တံ ဣတ္ထိံ. ဂဟေတွာန ပသယှ ဗာဟာယန္တိ ပသယှ နေတာ ဝိယ ဗာဟာယံ တံ ဂဟေတွာ. ပစ္စာနယိတွာနာတိ တဿာ ဇာတသံဝုဍ္ဎဂါမံ ပုနဒေဝ အာနယိတွာ. ထေရိန္တိ ထာဝရိံ၊ ဇိဏ္ဏံ ဝုဍ္ဎန္တိ အတ္ထော. သုဒုဗ္ဗလန္တိ ဇရာဇိဏ္ဏတာယ ဧဝ သုဋ္ဌု ဒုဗ္ဗလံ. သာ ကိရ တတော ဝိမာနတော အပဂမနသမနန္တရမေဝ ဇိဏ္ဏာ ဝုဍ္ဎာ မဟလ္လိကာ အဒ္ဓဂတာ ဝယောအနုပ္ပတ္တာ အဟောသိ. ဝဇ္ဇေသီတိ ဝဒေယျာသိ. ဝတ္တဗ္ဗဝစနာကာရဉ္စ ဒဿေတုံ ‘‘အညမ္ပိ ဇန’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တဿတ္ထော – ဘဒ္ဒေ၊ တွမ္ပိ ပုညံ ကရေယျာသိ၊ အညမ္ပိ ဇနံ ဣဓ တဝ ဒဿနတ္ထာယ အာဂတံ ‘‘ဘဒြမုခါ၊ အာဒိတ္တံ သီသံ ဝါ စေလံ ဝါ အဇ္ဈုပေက္ခိတွာပိ ဒါနသီလာဒီနိ ပုညာနိ ကရောထာတိ၊ ကတေ စ ပုညေ ဧကံသေနေဝ တဿ ဖလဘူတံ သုခံ ဥပလဗ္ဘတိ၊ န ဧတ္ထ သံသယော ကာတဗ္ဗော’’တိ ဝဒေယျာသိ ဩဝဒေယျာသီတိ.

ဧဝဉ္စ ဝတွာ တသ္မိံ ဂတေ သာ ဣတ္ထီ အတ္တနော ဉာတကာနံ ဝသနဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ တေသံ အတ္တာနံ ဇာနာပေတွာ တေဟိ နိယျာဒိတဓနံ ဂဟေတွာ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ ဒါနံ ဒေန္တီ အတ္တနော သန္တိကံ အာဂတာဂတာနံ –

၃၄၇. ‘‘ဒိဋ္ဌာ မယာ အကတေန သာဓုနာ၊ ပေတာ ဝိဟညန္တိ တထေဝ မနုဿာ၊

ကမ္မဉ္စ ကတွာ သုခဝေဒနီယံ၊ ဒေဝါ မနုဿာ စ သုခေ ဌိတာ ပဇာ’’တိ. –

ဂါထာယ ဩဝါဒမဒါသိ.

တတ္ထ အကတေနာတိ အနိဗ္ဗတ္တိတေန အတ္တနာ အနုပစိတေန. သာဓုနာတိ ကုသလကမ္မေန၊ ဣတ္ထမ္ဘူတလက္ခဏေ ကရဏဝစနံ. ဝိဟညန္တီတိ ဝိဃာတံ အာပဇ္ဇန္တိ. သုခဝေဒနီယန္တိ သုခဝိပါကံ ပုညကမ္မံ. သုခေ ဌိတာတိ သုခေ ပတိဋ္ဌိတာ. ‘‘သုခေဓိတာ’’တိ ဝါ ပါဌော၊ သုခေန အဘိဝုဍ္ဎာ ဖီတာတိ အတ္ထော. အယဉှေတ္ထ အဓိပ္ပါယော – ယထာ ပေတာ တထေဝ မနုဿာ အကတေန ကုသလေန၊ ကတေန စ အကုသလေန ဝိဟညမာနာ ခုပ္ပိပါသာဒိနာ ဝိဃာတံ အာပဇ္ဇန္တာ မဟာဒုက္ခံ အနုဘဝန္တာ ဒိဋ္ဌာ မယာ. သုခဝေဒနီယံ ပန ကမ္မံ ကတွာ တေန ကတေန ကုသလကမ္မေန၊ အကတေန စ အကုသလကမ္မေန ဒေဝမနုဿပရိယာပန္နာ ပဇာ သုခေ ဌိတာ ဒိဋ္ဌာ မယာ၊ အတ္တပစ္စက္ခမေတံ၊ တသ္မာ ပါပံ ဒူရတောဝ ပရိဝဇ္ဇေန္တာ ပုညကိရိယာယ ယုတ္တပယုတ္တာ ဟောထာတိ.

ဧဝံ ပန ဩဝါဒံ ဒေန္တီ သမဏဗြာဟ္မဏာဒီနံ သတ္တာဟံ မဟာဒါနံ ပဝတ္တေတွာ သတ္တမေ ဒိဝသေ ကာလံ ကတွာ တာဝတိံသေသု နိဗ္ဗတ္တိ. ဘိက္ခူ တံ ပဝတ္တိံ ဘဂဝတော အာရောစေသုံ. ဘဂဝါ တမတ္ထံ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိံ ကတွာ သမ္ပတ္တပရိသာယ ဓမ္မံ ဒေသေသိ၊ ဝိသေသတော စ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေသု ပဝတ္တိတဒါနဿ မဟပ္ဖလတံ မဟာနိသံသတဉ္စ ပကာသေသိ. တံ သုတွာ မဟာဇနော ဝိဂတမလမစ္ဆေရော ဒါနာဒိပုညာဘိရတော အဟောသီတိ.

သုတ္တပေတဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.