နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

ခုဒ္ဒကနိကာယေ

ပေတဝတ္ထု-အဋ္ဌကထာ

ဂန္ထာရမ္ဘကထာ

မဟာကာရုဏိကံ နာထံ၊ ဉေယျသာဂရပါရဂုံ၊

ဝန္ဒေ နိပုဏဂမ္ဘီရ-ဝိစိတြနယဒေသနံ.

ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နာ၊ ယေန နိယျန္တိ လောကတော၊

ဝန္ဒေ တမုတ္တမံ ဓမ္မံ၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓပူဇိတံ.

သီလာဒိဂုဏသမ္ပန္နော၊ ဌိတော မဂ္ဂဖလေသု ယော၊

ဝန္ဒေ အရိယသံဃံ တံ၊ ပုညက္ခေတ္တံ အနုတ္တရံ.

ဝန္ဒနာဇနိတံ ပုညံ၊ ဣတိ ယံ ရတနတ္တယေ၊

ဟတန္တရာယော သဗ္ဗတ္ထ၊ ဟုတွာဟံ တဿ တေဇသာ.

ပေတေဟိ စ ကတံ ကမ္မံ၊ ယံ ယံ ပုရိမဇာတိသု၊

ပေတဘာဝါဝဟံ တံ တံ၊ တေသဉှိ ဖလဘေဒတော.

ပကာသယန္တီ ဗုဒ္ဓါနံ၊ ဒေသနာ ယာ ဝိသေသတော၊

သံဝေဂဇနနီ ကမ္မ-ဖလပစ္စက္ခကာရိနီ.

ပေတဝတ္ထူတိ နာမေန၊ သုပရိညာတဝတ္ထုကာ၊

ယံ ခုဒ္ဒကနိကာယသ္မိံ၊ သင်္ဂါယိံသု မဟေသယော.

တဿ သမ္မာဝလမ္ဗိတွာ၊ ပေါရာဏဋ္ဌကထာနယံ၊

တတ္ထ တတ္ထ နိဒါနာနိ၊ ဝိဘာဝေန္တော ဝိသေသတော.

သုဝိသုဒ္ဓံ အသံကိဏ္ဏံ၊ နိပုဏတ္ထဝိနိစ္ဆယံ၊

မဟာဝိဟာရဝါသီနံ၊ သမယံ အဝိလောမယံ.

ယထာဗလံ ကရိဿာမိ၊ အတ္ထသံဝဏ္ဏနံ သုဘံ၊

သက္ကစ္စံ ဘာသတော တံ မေ၊ နိသာမယထ သာဓဝေါတိ.

တတ္ထ ပေတဝတ္ထူတိ သေဋ္ဌိပုတ္တာဒိကဿ တဿ တဿ သတ္တဿ ပေတဘာဝဟေတုဘူတံ ကမ္မံ၊ တဿ ပန ပကာသနဝသေန ပဝတ္တော ‘‘ခေတ္တူပမာ အရဟန္တော’’တိအာဒိကာ ပရိယတ္တိဓမ္မော ဣဓ ‘‘ပေတဝတ္ထူ’’တိ အဓိပ္ပေတော.

တယိဒံ ပေတဝတ္ထု ကေန ဘာသိတံ၊ ကတ္ထ ဘာသိတံ၊ ကဒါ ဘာသိတံ၊ ကသ္မာ စ ဘာသိတန္တိ? ဝုစ္စတေ – ဣဒဉှိ ပေတဝတ္ထု ဒုဝိဓေန ပဝတ္တံ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိဝသေန၊ ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနဝသေန စ. တတ္ထ ယံ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိဝသေန ပဝတ္တံ၊ တံ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ၊ ဣတရံ နာရဒတ္ထေရာဒီဟိ ပုစ္ဆိတံ တေဟိ တေဟိ ပေတေဟိ ဘာသိတံ. သတ္ထာ ပန ယသ္မာ နာရဒတ္ထေရာဒီဟိ တသ္မိံ တသ္မိံ ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနေ အာရောစိတေ တံ တံ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိံ ကတွာ သမ္ပတ္တပရိသာယ ဓမ္မံ ဒေသေသိ၊ တသ္မာ သဗ္ဗမ္ပေတံ ပေတဝတ္ထု သတ္ထာရာ ဘာသိတမေဝ နာမ ဇာတံ. ပဝတ္တိတဝရဓမ္မစက္ကေ ဟိ သတ္ထရိ တတ္ထ တတ္ထ ရာဇဂဟာဒီသု ဝိဟရန္တေ ယေဘုယျေန တာယ တာယ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိယာ ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနဝသေန သတ္တာနံ ကမ္မဖလပစ္စက္ခကရဏာယ တံ တံ ပေတဝတ္ထု ဒေသနာရုဠှန္တိ အယံ တာဝေတ္ထ ‘‘ကေန ဘာသိတ’’န္တိအာဒီနံ ပဒါနံ သာဓာရဏတော ဝိဿဇ္ဇနာ. အသာဓာရဏတော ပန တဿ တဿ ဝတ္ထုဿ အတ္ထဝဏ္ဏနာယမေဝ အာဂမိဿတိ.

တံ ပနေတံ ပေတဝတ္ထု ဝိနယပိဋကံ သုတ္တန္တပိဋကံ အဘိဓမ္မပိဋကန္တိ တီသု ပိဋကေသု သုတ္တန္တပိဋကပရိယာပန္နံ၊ ဒီဃနိကာယော မဇ္ဈိမနိကာယော သံယုတ္တနိကာယော အင်္ဂုတ္တရနိကာယော ခုဒ္ဒကနိကာယောတိ ပဉ္စသု နိကာယေသု ခုဒ္ဒကနိကာယပရိယာပန္နံ၊ သုတ္တံ ဂေယျံ ဝေယျာကရဏံ ဂါထာ ဥဒါနံ ဣတိဝုတ္တကံ ဇာတကံ အဗ္ဘုတဓမ္မံ ဝေဒလ္လန္တိ နဝသု သာသနင်္ဂေသု ဂါထာသင်္ဂဟံ.

‘‘ဒွါသီတိ ဗုဒ္ဓတော ဂဏှိံ၊ ဒွေ သဟဿာနိ ဘိက္ခုတော၊

စတုရာသီတိ သဟဿာနိ၊ ယေ မေ ဓမ္မာ ပဝတ္တိနော’’တိ. (ထေရဂါ. ၁၀၂၇) –

ဧဝံ ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိကေန ပဋိညာတေသု စတုရာသီတိယာ ဓမ္မက္ခန္ဓသဟဿေသု ကတိပယဓမ္မက္ခန္ဓသင်္ဂဟံ၊ ဘာဏဝါရတော စတုဘာဏဝါရမတ္တံ၊ ဝဂ္ဂတော – ဥရဂဝဂ္ဂေါ ဥဗ္ဗရိဝဂ္ဂေါ စူဠဝဂ္ဂေါ မဟာဝဂ္ဂေါတိ စတုဝဂ္ဂသင်္ဂဟံ. တေသု ပဌမဝဂ္ဂေ ဒွါဒသ ဝတ္ထူနိ၊ ဒုတိယဝဂ္ဂေ တေရသ ဝတ္ထူနိ၊ တတိယဝဂ္ဂေ ဒသ ဝတ္ထူနိ၊ စတုတ္ထဝဂ္ဂေ သောဠသ ဝတ္ထူနီတိ ဝတ္ထုတော ဧကပညာသဝတ္ထုပဋိမဏ္ဍိတံ. တဿ ဝဂ္ဂေသု ဥရဂဝဂ္ဂေါ အာဒိ၊ ဝတ္ထူသု ခေတ္တူပမပေတဝတ္ထု အာဒိ၊ တဿာပိ ‘‘ခေတ္တူပမာ အရဟန္တော’’တိ အယံ ဂါထာ အာဒိ.

၁. ဥရဂဝဂ္ဂေါ

၁. ခေတ္တူပမပေတဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ

တံ ပနေတံ ဝတ္ထုံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရန္တော ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ အညတရံ သေဋ္ဌိပုတ္တပေတံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ရာဇဂဟေ ကိရ အညတရော အဍ္ဎော မဟဒ္ဓနော မဟာဘောဂေါ ပဟူတဝိတ္တူပကရဏော အနေကကောဋိဓနသန္နိစယော သေဋ္ဌိ အဟောသိ. တဿ မဟာဓနသမ္ပန္နတာယ ‘‘မဟာဓနသေဋ္ဌိ’’တွေဝ သမညာ အဟောသိ. ဧကောဝ ပုတ္တော အဟောသိ၊ ပိယော မနာပေါ. တသ္မိံ ဝိညုတံ ပတ္တေ မာတာပိတရော ဧဝံ စိန္တေသုံ – ‘‘အမှာကံ ပုတ္တဿ ဒိဝသေ ဒိဝသေ သဟဿံ သဟဿံ ပရိဗ္ဗယံ ကရောန္တဿ ဝဿသတေနာပိ အယံ ဓနသန္နိစယော ပရိက္ခယံ န ဂမိဿတိ၊ ကိံ ဣမဿ သိပ္ပုဂ္ဂဟဏပရိဿမေန၊ အကိလန္တကာယစိတ္တော ယထာသုခံ ဘောဂေ ပရိဘုဉ္ဇတူ’’တိ သိပ္ပံ န သိက္ခာပေသုံ. ဝယပ္ပတ္တေ ပန ကုလရူပယောဗ္ဗနဝိလာသသမ္ပန္နံ ကာမာဘိမုခံ ဓမ္မသညာဝိမုခံ ကညံ အာနေသုံ. သော တာယ သဒ္ဓိံ အဘိရမန္တော ဓမ္မေ စိတ္တမတ္တမ္ပိ အနုပ္ပါဒေတွာ၊ သမဏဗြာဟ္မဏဂုရုဇနေသု အနာဒရော ဟုတွာ၊ ဓုတ္တဇနပရိဝုတော ရဇ္ဇမာနော ပဉ္စကာမဂုဏေ ရတော ဂိဒ္ဓေါ မောဟေန အန္ဓော ဟုတွာ ကာလံ ဝီတိနာမေတွာ၊ မာတာပိတူသု ကာလကတေသု နဋနာဋကဂါယကာဒီနံ ယထိစ္ဆိတံ ဒေန္တော ဓနံ ဝိနာသေတွာ နစိရဿေဝ ပါရိဇုညပ္ပတ္တော ဟုတွာ၊ ဣဏံ ဂဟေတွာ ဇီဝိကံ ကပ္ပေန္တော ပုန ဣဏမ္ပိ အလဘိတွာ ဣဏာယိကေဟိ စောဒိယမာနော တေသံ အတ္တနော ခေတ္တဝတ္ထုဃရာဒီနိ ဒတွာ၊ ကပါလဟတ္ထော ဘိက္ခံ စရိတွာ ဘုဉ္ဇန္တော တသ္မိံယေဝ နဂရေ အနာထသာလာယံ ဝသတိ.

အထ နံ ဧကဒိဝသံ စောရာ သမာဂတာ ဧဝမာဟံသု – ‘‘အမ္ဘော ပုရိသ၊ ကိံ တုယှံ ဣမိနာ ဒုဇ္ဇီဝိတေန၊ တရုဏော တွမသိ ထာမဇဝဗလသမ္ပန္နော၊ ကသ္မာ ဟတ္ထပါဒဝိကလော ဝိယ အစ္ဆသိ? ဧဟိ အမှေဟိ သဟ စောရိကာယ ပရေသံ သန္တကံ ဂဟေတွာ သုခေန ဇီဝိကံ ကပ္ပေဟီ’’တိ. သော ‘‘နာဟံ စောရိကံ ကာတုံ ဇာနာမီ’’တိ အာဟ. စောရာ ‘‘မယံ တံ သိက္ခာပေမ၊ ကေဝလံ တွံ အမှာကံ ဝစနံ ကရောဟီ’’တိ အာဟံသု. သော ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ တေဟိ သဒ္ဓိံ အဂမာသိ. အထ တေ စောရာ တဿ ဟတ္ထေ မဟန္တံ မုဂ္ဂရံ ဒတွာ သန္ဓိံ ဆိန္ဒိတွာ ဃရံ ပဝိသန္တော တံ သန္ဓိမုခေ ဌပေတွာ အာဟံသု – ‘‘သစေ ဣဓ အညော ကောစိ အာဂစ္ဆတိ၊ တံ ဣမိနာ မုဂ္ဂရေန ပဟရိတွာ ဧကပ္ပဟာရေနေဝ မာရေဟီ’’တိ. သော အန္ဓဗာလော ဟိတာဟိတံ အဇာနန္တော ပရေသံ အာဂမနမေဝ ဩလောကေန္တော တတ္ထ အဋ္ဌာသိ. စောရာ ပန ဃရံ ပဝိသိတွာ ဂယှူပဂံ ဘဏ္ဍံ ဂဟေတွာ ဃရမနုဿေဟိ ဉာတမတ္တာဝ ဣတော စိတော စ ပလာယိံသု. ဃရမနုဿာ ဥဋ္ဌဟိတွာ သီဃံ သီဃံ ဓာဝန္တာ ဣတော စိတော စ ဩလောကေန္တာ တံ ပုရိသံ သန္ဓိဒွါရေ ဌိတံ ဒိသွာ ‘‘ဟရေ ဒုဋ္ဌစောရာ’’တိ ဂဟေတွာ ဟတ္ထပါဒေ မုဂ္ဂရာဒီဟိ ပေါထေတွာ ရညော ဒဿေသုံ – ‘‘အယံ၊ ဒေဝ၊ စောရော သန္ဓိသုခေ ဂဟိတော’’တိ. ရာဇာ ‘‘ဣမဿ သီသံ ဆိန္ဒာပေဟီ’’တိ နဂရဂုတ္တိကံ အာဏာပေသိ. ‘‘သာဓု၊ ဒေဝါ’’တိ နဂရဂုတ္တိကော တံ ဂါဟာပေတွာ ပစ္ဆာဗာဟံ ဂါဠှဗန္ဓနံ ဗန္ဓာပေတွာ ရတ္တဝဏ္ဏဝိရဠမာလာဗန္ဓကဏ္ဌံ ဣဋ္ဌကစုဏ္ဏမက္ခိတသီသံ ဝဇ္ဈပဟဋဘေရိဒေသိတမဂ္ဂံ ရထိကာယ ရထိကံ သိင်္ဃာဋကေန သိင်္ဃာဋကံ ဝိစရာပေတွာ ကသာဟိ တာဠေန္တော အာဃာတနာဘိမုခံ နေတိ. ‘‘အယံ ဣမသ္မိံ နဂရေ ဝိလုမ္ပမာနကစောရော ဂဟိတော’’တိ ကောလာဟလံ အဟောသိ.

တေန စ သမယေန တသ္မိံ နဂရေ သုလသာ နာမ နဂရသောဘိနီ ပါသာဒေ ဌိတာ ဝါတပါနန္တရေန ဩလောကေန္တီ တံ တထာ နီယမာနံ ဒိသွာ ပုဗ္ဗေ တေန ကတပရိစယာ ‘‘အယံ ပုရိသော ဣမသ္မိံယေဝ နဂရေ မဟတိံ သမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ ဣဒါနိ ဧဝရူပံ အနတ္ထံ အနယဗျသနံ ပတ္တော’’တိ တဿ ကာရုညံ ဥပ္ပါဒေတွာ စတ္တာရော မောဒကေ ပါနီယဉ္စ ပေသေသိ. နဂရဂုတ္တိကဿ စ အာရောစာပေသိ – ‘‘တာဝ အယျော အာဂမေတု၊ ယာဝါယံ ပုရိသော ဣမေ မောဒကေ ခါဒိတွာ ပါနီယံ ပိဝိဿတီ’’တိ.

အထေတသ္မိံ အန္တရေ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဩလောကေန္တော တဿ ဗျသနပ္ပတ္တိံ ဒိသွာ ကရုဏာယ သဉ္စောဒိတမာနသော – ‘‘အယံ ပုရိသော အကတပုညော ကတပါပေါ၊ တေနာယံ နိရယေ နိဗ္ဗတ္တိဿတိ၊ မယိ ပန ဂတေ မောဒကေ စ ပါနီယဉ္စ ဒတွာ ဘုမ္မဒေဝေသု ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ၊ ယံနူနာဟံ ဣမဿ အဝဿယော ဘဝေယျ’’န္တိ စိန္တေတွာ ပါနီယမောဒကေသု ဥပနီယမာနေသု တဿ ပုရိသဿ ပုရတော ပါတုရဟောသိ. သော ထေရံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော ‘‘ကိံ မေ ဣဒါနေဝ ဣမေဟိ မာရိယမာနဿ မောဒကေဟိ ခါဒိတေဟိ၊ ဣဒံ ပန ပရလောကံ ဂစ္ဆန္တဿ ပါထေယျံ ဘဝိဿတီ’’တိ စိန္တေတွာ မောဒကေ စ ပါနီယဉ္စ ထေရဿ ဒါပေသိ. ထေရော တဿ ပသာဒသံဝဍ္ဎနတ္ထံ တဿ ပဿန္တဿေဝ တထာရူပေ ဌာနေ နိသီဒိတွာ မောဒကေ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ ပါနီယဉ္စ ပိဝိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမိ. သော ပန ပုရိသော စောရဃာတကေဟိ အာဃာတနံ နေတွာ သီသစ္ဆေဒံ ပါပိတော အနုတ္တရေ ပုညက္ခေတ္တေ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနတ္ထေရေ ကတေန ပုညေန ဥဠာရေ ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တနာရဟောပိ ယသ္မာ ‘‘သုလသံ အာဂမ္မ မယာ အယံ ဒေယျဓမ္မော လဒ္ဓေါ’’တိ သုလသာယ ဂတေန သိနေဟေန မရဏကာလေ စိတ္တံ ဥပက္ကိလိဋ္ဌံ အဟောသိ. တသ္မာ ဟီနကာယံ ဥပပဇ္ဇန္တော ပဗ္ဗတဂဟနသမ္ဘူတေ သန္ဒစ္ဆာယေ မဟာနိဂြောဓရုက္ခေ ရုက္ခဒေဝတာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ.

သော ကိရ သစေ ပဌမဝယေ ကုလဝံသဋ္ဌပနေ ဥဿုက္ကံ အကရိဿ၊ တသ္မိံယေဝ နဂရေ သေဋ္ဌီနံ အဂ္ဂေါ အဘဝိဿ၊ မဇ္ဈိမဝယေ မဇ္ဈိမော၊ ပစ္ဆိမဝယေ ပစ္ဆိမော. သစေ ပန ပဌမဝယေ ပဗ္ဗဇိတော အဘဝိဿ၊ အရဟာ အဘဝိဿ၊ မဇ္ဈိမဝယေ သကဒါဂါမီ အနာဂါမီ ဝါ အဘဝိဿ၊ ပစ္ဆိမဝယေ သောတာပန္နော အဘဝိဿ. ပါပမိတ္တသံသဂ္ဂေန ပန ဣတ္ထိဓုတ္တော သုရာဓုတ္တော ဒုစ္စရိတနိရတော အနာဒရိကော ဟုတွာ အနုက္ကမေန သဗ္ဗသမ္ပတ္တိတော ပရိဟာယိတွာ မဟာဗျသနံ ပတ္တောတိ ဝဒန္တိ.

အထ သော အပရေန သမယေန သုလသံ ဥယျာနဂတံ ဒိသွာ သဉ္ဇာတကာမရာဂေါ အန္ဓကာရံ မာပေတွာ တံ အတ္တနော ဘဝနံ နေတွာ သတ္တာဟံ တာယ သဒ္ဓိံ သံဝါသံ ကပ္ပေသိ၊ အတ္တာနဉ္စဿာ အာရောစေသိ. တဿာ မာတာ တံ အပဿန္တီ ရောဒမာနာ ဣတော စိတော စ ပရိဗ္ဘမတိ. တံ ဒိသွာ မဟာဇနော ‘‘အယျော မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော မဟိဒ္ဓိကော မဟာနုဘာဝေါ တဿာ ဂတိံ ဇာနေယျ၊ တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆေယျာသီ’’တိ အာဟ. သာ ‘‘သာဓု အယျော’’တိ ထေရံ ဥပသင်္ကမိတွာ တမတ္ထံ ပုစ္ဆိ. ထေရော ‘‘ဣတော သတ္တမေ ဒိဝသေ ဝေဠုဝနမဟာဝိဟာရေ ဘဂဝတိ ဓမ္မံ ဒေသေန္တေ ပရိသပရိယန္တေ ပဿိဿသီ’’တိ အာဟ. အထ သုလသာ တံ ဒေဝပုတ္တံ အဝေါစ – ‘‘အယုတ္တံ မယှံ တဝ ဘဝနေ ဝသန္တိယာ၊ အဇ္ဇ သတ္တမော ဒိဝသော၊ မမ မာတာ မံ အပဿန္တီ ပရိဒေဝသောကသမာပန္နာ ဘဝိဿတိ၊ သာဓု မံ၊ ဒေဝ၊ တတ္ထေဝ နေဟီ’’တိ. သော တံ နေတွာ ဝေဠုဝနေ ဘဂဝတိ ဓမ္မံ ဒေသေန္တေ ပရိသပရိယန္တေ ဌပေန္တွာ အဒိဿမာနရူပေါ အဋ္ဌာသိ.

တတော မဟာဇနော သုလသံ ဒိသွာ ဧဝမာဟ – ‘‘အမ္မ သုလသေ၊ တွံ ဧတ္တကံ ဒိဝသံ ကုဟိံ ဂတာ? တဝ မာတာ တွံ အပဿန္တီ ပရိဒေဝသောကသမာပန္နာ ဥမ္မာဒပ္ပတ္တာ ဝိယ ဇာတာ’’တိ. သာ တံ ပဝတ္တိံ မဟာဇနဿ အာစိက္ခိ. မဟာဇနေန စ ‘‘ကထံ သော ပုရိသော တထာပါပပသုတော အကတကုသလော ဒေဝူပပတ္တိံ ပဋိလဘတီ’’တိ ဝုတ္တေ သုလသာ ‘‘မယာ ဒါပိတေ မောဒကေ ပါနီယဉ္စ အယျဿ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနတ္ထေရဿ ဒတွာ တေန ပုညေန ဒေဝူပပတ္တိံ ပဋိလဘတီ’’တိ အာဟ. တံ သုတွာ မဟာဇနော အစ္ဆရိယဗ္ဘုတစိတ္တဇာတော အဟောသိ – ‘‘အရဟန္တော နာမ အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿ၊ ယေသု အပ္ပကောပိ ကတော ကာရော သတ္တာနံ ဒေဝူပပတ္တိံ အာဝဟတီ’’တိ ဥဠာရံ ပီတိသောမနဿံ ပဋိသံဝေဒေသိ. ဘိက္ခူ တမတ္ထံ ဘဂဝတော အာရောစေသုံ. တတော ဘဂဝါ ဣမိဿာ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိယာ –

၁. ‘‘ခေတ္တူပမာ အရဟန္တော၊ ဒါယကာ ကဿကူပမာ၊

ဗီဇူပမံ ဒေယျဓမ္မံ၊ ဧတ္တော နိဗ္ဗတ္တတေ ဖလံ.

၂. ‘‘ဧတံ ဗီဇံ ကသီ ခေတ္တံ၊ ပေတာနံ ဒါယကဿ စ၊

တံ ပေတာ ပရိဘုဉ္ဇန္တိ၊ ဒါတာ ပုညေန ဝဍ္ဎတိ.

၃. ‘‘ဣဓေဝ ကုသလံ ကတွာ၊ ပေတေ စ ပဋိပူဇိယ၊

သဂ္ဂဉ္စ ကမတိဋ္ဌာနံ၊ ကမ္မံ ကတွာန ဘဒ္ဒက’’န္တိ. – ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ၊

၁. တတ္ထ ခေတ္တူပမာတိ ခိတ္တံ ဝုတ္တံ ဗီဇံ တာယတိ မဟပ္ဖလဘာဝကရဏေန ရက္ခတီတိ ခေတ္တံ၊ သာလိဗီဇာဒီနံ ဝိရုဟနဋ္ဌာနံ. တံ ဥပမာ ဧတေသန္တိ ခေတ္တူပမာ၊ ကေဒါရသဒိသာတိ အတ္ထော. အရဟန္တောတိ ခီဏာသဝါ. တေ ဟိ ကိလေသာရီနံ သံသာရစက္ကဿ အရာနဉ္စ ဟတတ္တာ၊ တတော ဧဝ အာရကတ္တာ၊ ပစ္စယာဒီနံ အရဟတ္တာ၊ ပါပကရဏေ ရဟာဘာဝါ စ ‘‘အရဟန္တော’’တိ ဝုစ္စန္တိ. တတ္ထ ယထာ ခေတဉှိ တိဏာဒိဒေါသရဟိတံ သွာဘိသင်္ခတဗီဇမှိ ဝုတ္တေ ဥတုသလိလာဒိပစ္စယန္တရူပေတံ ကဿကဿ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ၊ ဧဝံ ခီဏာသဝသန္တာနော လောဘာဒိဒေါသရဟိတော သွာဘိသင်္ခတေ ဒေယျဓမ္မဗီဇေ ဝုတ္တေ ကာလာဒိပစ္စယန္တရသဟိတော ဒါယကဿ မဟပ္ဖလော ဟောတိ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘ခေတ္တူပမာ အရဟန္တော’’တိ. ဥက္ကဋ္ဌနိဒ္ဒေသော အယံ တဿ သေခါဒီနမ္ပိ ခေတ္တဘာဝါပဋိက္ခေပတော.

ဒါယကာတိ စီဝရာဒီနံ ပစ္စယာနံ ဒါတာရော ပရိစ္စဇနကာ၊ တေသံ ပရိစ္စာဂေန အတ္တနော သန္တာနေ လောဘာဒီနံ ပရိစ္စဇနကာ ဆေဒနကာ၊ တတော ဝါ အတ္တနော သန္တာနဿ သောဓကာ၊ ရက္ခကာ စာတိ အတ္ထော. ကဿကူပမာတိ ကဿကသဒိသာ. ယထာ ကဿကော သာလိခေတ္တာဒီနိ ကသိတွာ ယထာကာလဉ္စ ဝုတ္တုဒကဒါနနီဟရဏနိဓာနရက္ခဏာဒီဟိ အပ္ပမဇ္ဇန္တော ဥဠာရံ ဝိပုလဉ္စ သဿဖလံ ပဋိလဘတိ၊ ဧဝံ ဒါယကောပိ အရဟန္တေသု ဒေယျဓမ္မပရိစ္စာဂေန ပါရိစရိယာယ စ အပ္ပမဇ္ဇန္တော ဥဠာရံ ဝိပုလဉ္စ ဒါနဖလံ ပဋိလဘတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဒါယကာ ကဿကူပမာ’’တိ.

ဗီဇူပမံ ဒေယျဓမ္မန္တိ လိင်္ဂဝိပလ္လာသေန ဝုတ္တံ၊ ဗီဇသဒိသော ဒေယျဓမ္မောတိ အတ္ထော. အန္နပါနာဒိကဿ ဟိ ဒသဝိဓဿ ဒါတဗ္ဗဝတ္ထုနော ဧတံ နာမံ. ဧတ္တော နိဗ္ဗတ္တတေ ဖလန္တိ ဧတသ္မာ ဒါယကပဋိဂ္ဂါဟကဒေယျဓမ္မပရိစ္စာဂတော ဒါနဖလံ နိဗ္ဗတ္တတိ စေဝ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စ၊ စိရတရပဗန္ဓဝသေန ပဝတ္တတိ စာတိ အတ္ထော. ဧတ္ထ စ ယသ္မာ ပရိစ္စာဂစေတနာဘိသင်္ခတဿ အန္နပါနာဒိဝတ္ထုနော ဘာဝေါ၊ န ဣတရဿ၊ တသ္မာ ‘‘ဗီဇူပမံ ဒေယျဓမ္မ’’န္တိ ဒေယျဓမ္မဂ္ဂဟဏံ ကတံ. တေန ဒေယျဓမ္မာပဒေသေန ဒေယျဓမ္မဝတ္ထုဝိသယာယ ပရိစ္စာဂစေတနာယယေဝ ဗီဇဘာဝေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. သာ ဟိ ပဋိသန္ဓိအာဒိပ္ပဘေဒဿ တဿ နိဿယာရမ္မဏပ္ပဘေဒဿ စ ဖလဿ နိပ္ဖါဒိကာ၊ န ဒေယျဓမ္မောတိ.

၂. ဧတံ ဗီဇံ ကသီ ခေတ္တန္တိ ယထာဝုတ္တံ ဗီဇံ၊ ယထာဝုတ္တဉ္စ ခေတ္တံ၊ တဿ ဗီဇဿ တသ္မိံ ခေတ္တေ ဝပနပယောဂသင်္ခါတာ ကသိ စာတိ အတ္ထော. ဧတံ တယံ ကေသံ ဣစ္ဆိတဗ္ဗန္တိ အာဟ ‘‘ပေတာနံ ဒါယကဿ စာ’’တိ. ယဒိ ဒါယကော ပေတေ ဥဒ္ဒိဿ ဒါနံ ဒေတိ၊ ပေတာနဉ္စ ဒါယကဿ စ၊ ယဒိ န ပေတေ ဥဒ္ဒိဿ ဒါနံ ဒေတိ၊ ဒါယကဿေဝ ဧတံ ဗီဇံ ဧသာ ကသိ ဧတံ ခေတ္တံ ဥပကာရာယ ဟောတီတိ အဓိပ္ပါယော. ဣဒါနိ တံ ဥပကာရံ ဒဿေတုံ ‘‘တံ ပေတာ ပရိဘုဉ္ဇန္တိ၊ ဒါတာ ပုညေန ဝဍ္ဎတီ’’တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ တံ ပေတာ ပရိဘုဉ္ဇန္တီတိ ဒါယကေန ပေတေ ဥဒ္ဒိဿ ဒါနေ ဒိန္နေ ယထာဝုတ္တခေတ္တကသိဗီဇသမ္ပတ္တိယာ အနုမောဒနာယ စ ယံ ပေတာနံ ဥပကပ္ပတိ၊ တံ ဒါနဖလံ ပေတာ ပရိဘုဉ္ဇန္တိ. ဒါတာ ပုညေန ဝဍ္ဎတီတိ ဒါတာ ပန အတ္တနော ဒါနမယပုညနိမိတ္တံ ဒေဝမနုဿေသု ဘောဂသမ္ပတ္တိအာဒိနာ ပုညဖလေန အဘိဝဍ္ဎတိ. ပုညဖလမ္ပိ ဟိ ‘‘ကုသလာနံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မာနံ သမာဒါနဟေတု ဧဝမိဒံ ပုညံ ပဝဍ္ဎတီ’’တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. ၃.၈၀) ပုညန္တိ ဝုစ္စတိ.

၃. ဣဓေဝ ကုသလံ ကတွာတိ အနဝဇ္ဇသုခဝိပါကဋ္ဌေန ကုသလံ ပေတာနံ ဥဒ္ဒိသနဝသေန ဒါနမယံ ပုညံ ဥပစိနိတွာ ဣဓေဝ ဣမသ္မိံယေဝ အတ္တဘာဝေ. ပေတေ စ ပဋိပူဇိယာတိ ပေတေ ဥဒ္ဒိဿ ဒါနေန သမ္မာနေတွာ အနုဘုယျမာနဒုက္ခတော တေ မောစေတွာ. ပေတေ ဟိ ဥဒ္ဒိဿ ဒိယျမာနံ ဒါနံ တေသံ ပူဇာ နာမ ဟောတိ. တေနာဟ – ‘‘အမှာကဉ္စ ကတာ ပူဇာ’’တိ (ပေ. ဝ. ၁၈)၊ ‘‘ပေတာနံ ပူဇာ စ ကတာ ဥဠာရာ’’တိ (ပေ. ဝ. ၂၅) စ. ‘‘ပေတေ စာ’’တိ စ-သဒ္ဒေန ‘‘ပိယော စ ဟောတိ မနာပေါ၊ အဘိဂမနီယော စ ဟောတိ ဝိဿာသနီယော၊ ဘာဝနီယော စ ဟောတိ ဂရုကာတဗ္ဗော၊ ပါသံသော စ ဟောတိ ကိတ္တနီယော ဝိညူန’’န္တိ ဧဝမာဒိကေ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကေ ဒါနာနိသံသေ သင်္ဂဏှာတိ. သဂ္ဂဉ္စ ကမတိ ဌာနံ၊ ကမ္မံ ကတွာန ဘဒ္ဒကန္တိ ကလျာဏံ ကုသလကမ္မံ ကတွာ ဒိဗ္ဗေဟိ အာယုအာဒီဟိ ဒသဟိ ဌာနေဟိ သုဋ္ဌု အဂ္ဂတ္တာ ‘‘သဂ္ဂ’’န္တိ လဒ္ဓနာမံ ကတပုညာနံ နိဗ္ဗတ္တနဋ္ဌာနံ ဒေဝလောကံ ကမတိ ဥပပဇ္ဇနဝသေန ဥပဂစ္ဆတိ.

ဧတ္ထ စ ‘‘ကုသလံ ကတွာ’’တိ ဝတွာ ပုန ‘‘ကမ္မံ ကတွာန ဘဒ္ဒက’’န္တိ ဝစနံ ‘‘ဒေယျဓမ္မပရိစ္စာဂေါ ဝိယ ပတ္တိဒါနဝသေန ဒါနဓမ္မပရိစ္စာဂေါပိ ဒါနမယကုသလကမ္မမေဝါ’’တိ ဒဿနတ္ထန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ကေစိ ပနေတ္ထ ‘‘ပေတာတိ အရဟန္တော အဓိပ္ပေတာ’’တိ ဝဒန္တိ၊ တံ တေသံ မတိမတ္တံ ‘‘ပေတာ’’တိ ခီဏာသဝါနံ အာဂတဋ္ဌာနဿေဝ အဘာဝတော၊ ဗီဇာဒိဘာဝဿ စ ဒါယကဿ ဝိယ တေသံ အယုဇ္ဇမာနတ္တာ၊ ပေတယောနိကာနံ ယုဇ္ဇမာနတ္တာ စ. ဒေသနာပရိယောသာနေ ဒေဝပုတ္တံ သုလသဉ္စ အာဒိံ ကတွာ စတုရာသီတိယာ ပါဏသဟဿာနံ ဓမ္မာဘိသမယော အဟောသီတိ.

ခေတ္တူပမပေတဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၂. သူကရမုခပေတဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ

ကာယော တေ သဗ္ဗသောဝဏ္ဏောတိ ဣဒံ သတ္ထရိ ရာဇဂဟံ ဥပနိဿာယ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ ဝိဟရန္တေ အညတရံ သူကရမုခပေတံ အာရဗ္ဘ ဝုတ္တံ. အတီတေ ကိရ ကဿပဿ ဘဂဝတော သာသနေ ဧကော ဘိက္ခု ကာယေန သညတော အဟောသိ၊ ဝါစာယ အသညတော၊ ဘိက္ခူ အက္ကောသတိ ပရိဘာသတိ. သော ကာလံ ကတွာ နိရယေ နိဗ္ဗတ္တော၊ ဧကံ ဗုဒ္ဓန္တရံ တတ္ထ ပစ္စိတွာ တတော စဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ ရာဇဂဟသမီပေ ဂိဇ္ဈကူဋပဗ္ဗတပါဒေ တဿေဝ ကမ္မဿ ဝိပါကာဝသေသေန ခုပ္ပိပါသာဘိဘူတော ပေတော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. တဿ ကာယော သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏော အဟောသိ၊ မုခံ သူကရမုခသဒိသံ. အထာယသ္မာ နာရဒေါ ဂိဇ္ဈကူဋေ ပဗ္ဗတေ ဝသန္တော ပါတောဝ သရီရပဋိဇဂ္ဂနံ ကတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ရာဇဂဟံ ပိဏ္ဍာယ ဂစ္ဆန္တော အန္တရာမဂ္ဂေ တံ ပေတံ ဒိသွာ တေန ကတကမ္မံ ပုစ္ဆန္တော –

၄. ‘‘ကာယော တေ သဗ္ဗသောဝဏ္ဏော၊ သဗ္ဗာ ဩဘာသတေ ဒိသာ၊

မုခံ တေ သူကရဿေဝ၊ ကိံ ကမ္မမကရီ ပုရေ’’တိ. –

ဂါထမာဟ. တတ္ထ ကာယော တေ သဗ္ဗသောဝဏ္ဏောတိ တဝ ကာယော ဒေဟော သဗ္ဗော သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏော ဥတ္တတ္တကနကသန္နိဘော. သဗ္ဗာ ဩဘာသတေ ဒိသာတိ တဿ ပဘာယ သဗ္ဗာပိ ဒိသာ သမန္တန္တော ဩဘာသတိ ဝိဇ္ဇောတတိ. ဩဘာသတေတိ ဝါ အန္တောဂဓဟောတုအတ္ထမိဒံ ပဒန္တိ ‘‘တေ ကာယော သဗ္ဗသောဝဏ္ဏော သဗ္ဗာ ဒိသာ ဩဘာသေတိ ဝိဇ္ဇောတေတီ’’တိ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. မုခံ တေ သူကရဿေဝါတိ မုခံ ပန တေ သူကရဿ ဝိယ၊ သူကရမုခသဒိသံ တဝ မုခန္တိ အတ္ထော. ကိံ ကမ္မမကရီ ပုရေတိ ‘‘တွံ ပုဗ္ဗေ အတီတဇာတိယံ ကီဒိသံ ကမ္မံ အကာသီ’’တိ ပုစ္ဆတိ.

ဧဝံ ထေရေန သော ပေတော ကတကမ္မံ ပုဋ္ဌော ဂါထာယ ဝိဿဇ္ဇေန္တော –

၅. ‘‘ကာယေန သညတော အာသိံ၊ ဝါစာယာသိမသညတော၊

တေန မေတာဒိသော ဝဏ္ဏော၊ ယထာ ပဿသိ နာရဒါ’’တိ. –

အာဟ. တတ္ထ ကာယေန သညတော အာသိန္တိ ကာယိကေန သံယမေန သံယတော ကာယဒွါရိကေန သံဝရေန သံဝုတော အဟောသိံ. ဝါစာယာသိမသညတောတိ ဝါစာယ အသညတော ဝါစသိကေန အသံဝရေန သမန္နာဂတော အဟောသိံ. တေနာတိ တေန ဥဘယေန သံယမေန အသံယမေန စ. မေတိ မယှံ. ဧတာဒိသော ဝဏ္ဏောတိ ဧဒိသော. ယထာ တွံ၊ နာရဒ၊ ပစ္စက္ခတော ပဿသိ၊ ဧဝရူပေါ၊ ကာယေန မနုဿသဏ္ဌာနော သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏော၊ မုခေန သူကရသဒိသော အာသိန္တိ ယောဇနာ. ဝဏ္ဏသဒ္ဒေါ ဟိ ဣဓ ဆဝိယံ သဏ္ဌာနေ စ ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

ဧဝံ ပေတော ထေရေန ပုစ္ဆိတော တမတ္ထံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ တမေဝ ကာရဏံ ကတွာ ထေရဿ ဩဝါဒံ ဒေန္တော –

၆. ‘‘တံ တျာဟံ နာရဒ ဗြူမိ၊ သာမံ ဒိဋ္ဌမိဒံ တယာ၊

မာကာသိ မုခသာ ပါပံ၊ မာ ခေါ သူကရမုခေါ အဟူ’’တိ. –

ဂါထမာဟ. တတ္ထ တန္တိ တသ္မာ. တျာဟန္တိ တေ အဟံ. နာရဒါတိ ထေရံ အာလပတိ. ဗြူမီတိ ကထေမိ. သာမန္တိ သယမေဝ. ဣဒန္တိ အတ္တနော သရီရံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. အယဉှေတ္ထ အတ္ထော – ယသ္မာ၊ ဘန္တေ နာရဒ၊ ဣဒံ မမ သရီရံ ဂလတော ပဋ္ဌာယ ဟေဋ္ဌာ မနုဿသဏ္ဌာနံ၊ ဥပရိ သူကရသဏ္ဌာနံ၊ တယာ ပစ္စက္ခတောဝ ဒိဋ္ဌံ၊ တသ္မာ တေ အဟံ ဩဝါဒဝသေန ဝဒါမီတိ. ကိန္တိ စေတိ အာဟ ‘‘မာကာသိ မုခသာ ပါပံ၊ မာ ခေါ သူကရမုခေါ အဟူ’’တိ. တတ္ထ မာတိ ပဋိသေဓေ နိပါတော. မုခသာတိ မုခေန. ခေါတိ အဝဓာရဏေ၊ ဝါစာယ ပါပကမ္မံ မာကာသိ မာ ကရောဟိ. မာ ခေါ သူကရမုခေါ အဟူတိ အဟံ ဝိယ သူကရမုခေါ မာ အဟောသိယေဝ. သစေ ပန တွံ မုခရော ဟုတွာ ဝါစာယ ပါပံ ကရေယျာသိ၊ ဧကံသေန သူကရမုခေါ ဘဝေယျာသိ၊ တသ္မာ မာကာသိ မုခသာ ပါပန္တိ ဖလပဋိသေဓနမုခေနပိ ဟေတုမေဝ ပဋိသေဓေတိ.

အထာယသ္မာ နာရဒေါ ရာဇဂဟေ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော စတုပရိသမဇ္ဈေ နိသိန္နဿ သတ္ထုနော တမတ္ထံ အာရောစေသိ. သတ္ထာ၊ ‘‘နာရဒ၊ ပုဗ္ဗေဝ မယာ သော သတ္ထော ဒိဋ္ဌော’’တိ ဝတွာ အနေကာကာရဝေါကာရံ ဝစီဒုစ္စရိတသန္နိဿိတံ အာဒီနဝံ၊ ဝစီသုစရိတပဋိသံယုတ္တဉ္စ အာနိသံသံ ပကာသေန္တော ဓမ္မံ ဒေသေသိ. သာ ဒေသနာ သမ္ပတ္တပရိသာယ သာတ္ထိကာ အဟောသီတိ.

သူကရမုခပေတဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၃. ပူတိမုခပေတဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ

ဒိဗ္ဗံ သုဘံ ဓာရေသိ ဝဏ္ဏဓာတုန္တိ ဣဒံ သတ္ထရိ ဝေဠုဝနေ ဝိဟရန္တေ ကလန္ဒကနိဝါပေ အညတရံ ပူတိမုခပေတံ အာရဗ္ဘ ဝုတ္တံ. အတီတေ ကိရ ကဿပဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဒွေ ကုလပုတ္တာ တဿ သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ သီလာစာရသမ္ပန္နာ သလ္လေခဝုတ္တိနော အညတရသ္မိံ ဂါမကာဝါသေ သမဂ္ဂဝါသံ ဝသိံသု. အထ အညတရော ပါပဇ္ဈာသယော ပေသုညာဘိရတော ဘိက္ခု တေသံ ဝသနဋ္ဌာနံ ဥပဂဉ္ဆိ. ထေရာ တေန သဒ္ဓိံ ပဋိသန္ထာရံ ကတွာ ဝသနဋ္ဌာနံ ဒတွာ ဒုတိယဒိဝသေ တံ ဂဟေတွာ ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသိံသု. မနုဿာ တေ ဒိသွာ တေသု ထေရေသု အတိဝိယ ပရမနိပစ္စကာရံ ကတွာ ယာဂုဘတ္တာဒီဟိ ပဋိမာနေသုံ. သော ဝိဟာရံ ပဝိသိတွာ စိန္တေသိ – ‘‘သုန္ဒရော ဝတာယံ ဂေါစရဂါမော၊ မနုဿာ စ သဒ္ဓါ ပသန္နာ၊ ပဏီတပဏီတံ ပိဏ္ဍပါတံ ဒေန္တိ၊ အယဉ္စ ဝိဟာရော ဆာယူဒကသမ္ပန္နော၊ သက္ကာ မေ ဣဓ သုခေန ဝသိတုံ. ဣမေသု ပန ဘိက္ခူသု ဣဓ ဝသန္တေသု မယှံ ဖာသုဝိဟာရော န ဘဝိဿတိ၊ အန္တေဝါသိကဝါသော ဝိယ ဘဝိဿတိ. ဟန္ဒာဟံ ဣမေ အညမညံ ဘိန္ဒိတွာ ယထာ န ပုန ဣဓ ဝသိဿန္တိ၊ တထာ ကရိဿာမီ’’တိ.

အထေကဒိဝသံ မဟာထေရေ ဒွိန္နမ္ပိ ဩဝါဒံ ဒတွာ အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနံ ပဝိဋ္ဌေ ပေသုဏိကော ဘိက္ခု ထောကံ ကာလံ ဝီတိနာမေတွာ မဟာထေရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ ထေရေန ‘‘ကိံ၊ အာဝုသော၊ ဝိကာလေ အာဂတောသီ’’တိ စ ဝုတ္တေ၊ ‘‘အာမ၊ ဘန္တေ ကိဉ္စိ ဝတ္တဗ္ဗံ အတ္ထီ’’တိ ဝတွာ ‘‘ကထေဟိ၊ အာဝုသော’’တိ ထေရေန အနုညာတော အာဟ – ‘‘ဧသော၊ ဘန္တေ၊ တုမှာကံ သဟာယကတ္ထေရော သမ္မုခါ မိတ္တော ဝိယ အတ္တာနံ ဒဿေတွာ ပရမ္မုခါ သပတ္တော ဝိယ ဥပဝဒတီ’’တိ. ‘‘ကိံ ကထေတီ’’တိ ပုစ္ဆိတော ‘‘သုဏာထ၊ ဘန္တေ၊ ‘ဧသော မဟာထေရော သဌော မာယာဝီ ကုဟကော မိစ္ဆာဇီဝေန ဇီဝိကံ ကပ္ပေတီ’တိ တုမှာကံ အဂုဏံ ကထေတီ’’တိ အာဟ. ‘‘မာ၊ အာဝုသော၊ ဧဝံ ဘဏိ၊ န သော ဘိက္ခု ဧဝံ မံ ဥပဝဒိဿတိ၊ ဂိဟိကာလတော ပဋ္ဌာယ မမ သဘာဝံ ဇာနာတိ ‘ပေသလော ကလျာဏသီလော’’’တိ. ‘‘သစေ၊ ဘန္တေ၊ တုမှေ အတ္တနော ဝိသုဒ္ဓစိတ္တတာယ ဧဝံ စိန္တေထ၊ တံ တုမှာကံယေဝ အနုစ္ဆဝိကံ၊ မယှံ ပန တေန သဒ္ဓိံ ဝေရံ နတ္ထိ၊ ကသ္မာ အဟံ တေန အဝုတ္တံ ‘ဝုတ္တ’န္တိ ဝဒါမိ. ဟောတု၊ ကာလန္တရေန သယမေဝ ဇာနိဿထာ’’တိ အာဟ. ထေရောပိ ပုထုဇ္ဇနဘာဝဒေါသေန ဒွေဠှကစိတ္တော ‘‘ဧဝမ္ပိ သိယာ’’တိ သာသင်္ကဟဒယော ဟုတွာ ထောကံ သိထိလဝိဿာသော အဟောသိ. သော ဗာလော ပဌမံ မဟာထေရံ ပရိဘိန္ဒိတွာ ဣတရမ္ပိ ထေနံ ဝုတ္တနယေနေဝ ပရိဘိန္ဒိ. အထ တေ ဥဘောပိ ထေရာ ဒုတိယဒိဝသေ အညမညံ အနာလပိတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ဂါမေ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပိဏ္ဍပါတမာဒါယ အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနေယေဝ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ သာမီစိမတ္တမ္ပိ အကတွာ တံ ဒိဝသံ တတ္ထေဝ ဝသိတွာ ဝိဘာတာယ စ ရတ္တိယာ အညမညံ အနာရောစေတွာဝ ယထာဖာသုကဋ္ဌာနံ အဂမံသု.

ပေသုဏိကံ ပန ဘိက္ခုံ ပရိပုဏ္ဏမနောရထံ ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိဋ္ဌံ မနုဿာ ဒိသွာ အာဟံသု – ‘‘ဘန္တေ၊ ထေရာ ကုဟိံ ဂတာ’’တိ? သော အာဟ – ‘‘သဗ္ဗရတ္တိံ အညမညံ ကလဟံ ကတွာ မယာ ‘မာ ကလဟံ ကရောထ၊ သမဂ္ဂါ ဟောထ၊ ကလဟော နာမ အနတ္ထာဝဟော အာယတိဒုက္ခုပ္ပါဒကော အကုသလသံဝတ္တနိကော၊ ပုရိမကာပိ ကလဟေန မဟတာ ဟိတာ ပရိဘဋ္ဌာ’တိအာဒီနိ ဝုစ္စမာနာပိ မမ ဝစနံ အနာဒိယိတွာ ပက္ကန္တာ’’တိ. တတော မနုဿာ ‘‘ထေရာ တာဝ ဂစ္ဆန္တု၊ တုမှေ ပန အမှာကံ အနုကမ္ပာယ ဣဓေဝ အနုက္ကဏ္ဌိတွာ ဝသထာ’’တိ ယာစိံသု. သော ‘‘သာဓူ’’တိ ပဋိဿုဏိတွာ တတ္ထေဝ ဝသန္တော ကတိပါဟေန စိန္တေသိ – ‘‘မယာ သီလဝန္တော ကလျာဏဓမ္မာ ဘိက္ခူ အာဝါသလောဘေန ပရိဘိန္နာ၊ ဗဟုံ ဝတ မယာ ပါပကမ္မံ ပသုတ’’န္တိ ဗလဝဝိပ္ပဋိသာရာဘိဘူတော သောကဝေဂေန ဂိလာနော ဟုတွာ နစိရေနေဝ ကာလံ ကတွာ အဝီစိမှိ နိဗ္ဗတ္တိ.

ဣတရေ ဒွေ သဟာယကတ္ထေရာ ဇနပဒစာရိကံ စရန္တာ အညတရသ္မိံ အာဝါသေ သမာဂန္တွာ အညမညံ သမ္မောဒိတွာ တေန ဘိက္ခုနာ ဝုတ္တံ ဘေဒဝစနံ အညမညဿ အာရောစေတွာ တဿ အဘူတဘာဝံ ဉတွာ သမဂ္ဂါ ဟုတွာ အနုက္ကမေန တမေဝ အာဝါသံ ပစ္စာဂမိံသု. မနုဿာ ဒွေ ထေရေ ဒိသွာ ဟဋ္ဌတုဋ္ဌာ သဉ္ဇာတသောမနဿာ ဟုတွာ စတူဟိ ပစ္စယေဟိ ဥပဋ္ဌဟိံသု. ထေရာ စ တတ္ထေဝ ဝသန္တာ သပ္ပါယအာဟာရလာဘေန သမာဟိတစိတ္တာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ နစိရေနေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိံသု.

ပေသုဏိကော ဘိက္ခု ဧကံ ဗုဒ္ဓန္တရံ နိရယေ ပစ္စိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ ရာဇဂဟဿ အဝိဒူရေ ပူတိမုခပေတော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. တဿ ကာယော သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏော အဟောသိ၊ မုခတော ပန ပုဠဝကာ နိက္ခမိတွာ ဣတော စိတော စ မုခံ ခါဒန္တိ၊ တဿ ဒူရမ္ပိ ဩကာသံ ဖရိတွာ ဒုဂ္ဂန္ဓံ ဝါယတိ. အထာယသ္မာ နာရဒေါ ဂိဇ္ဈကူဋပဗ္ဗတာ ဩရောဟန္တော တံ ဒိသွာ –

၇. ‘‘ဒိဗ္ဗံ သုဘံ ဓာရေသိ ဝဏ္ဏဓာတုံ၊ ဝေဟာယသံ တိဋ္ဌသိ အန္တလိက္ခေ၊

မုခဉ္စ တေ ကိမယော ပူတိဂန္ဓံ၊ ခါဒန္တိ ကိံ ကမ္မမကာသိ ပုဗ္ဗေ’’တိ. –

ဣမာယ ဂါထာယ ကတကမ္မံ ပုစ္ဆိ. တတ္ထ ဒိဗ္ဗန္တိ ဒိဝိ ဘဝံ ဒေဝတ္တဘာဝပရိယာပန္နံ. ဣဓ ပန ဒိဗ္ဗံ ဝိယာတိ ဒိဗ္ဗံ. သုဘန္တိ သောဘနံ၊ သုန္ဒရဘာဝံ ဝါ. ဝဏ္ဏဓာတုန္တိ ဆဝိဝဏ္ဏံ. ဓာရေသီတိ ဝဟသိ. ဝေဟာယသံ တိဋ္ဌသိ အန္တလိက္ခေတိ ဝေဟာယသသညိတေ အန္တလိက္ခေ တိဋ္ဌသိ. ကေစိ ပန ‘‘ဝိဟာယသံ တိဋ္ဌသိ အန္တလိက္ခေ’’တိ ပါဌံ ဝတွာ ဝိဟာယသံ ဩဘာသေန္တော အန္တလိက္ခေ တိဋ္ဌသီတိ ဝစနသေသေန အတ္ထံ ဝဒန္တိ. ပူတိဂန္ဓန္တိ ကုဏပဂန္ဓံ၊ ဒုဂ္ဂန္ဓန္တိ အတ္ထော. ကိံ ကမ္မမကာသိ ပုဗ္ဗေတိ ပရမဒုဂ္ဂန္ဓံ တေ မုခံ ကိမယော ခါဒန္တိ၊ ကာယော စ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏော၊ ကီဒိသံ နာမ ကမ္မံ ဧဝရူပဿ အတ္တဘာဝဿ ကာရဏဘူတံ ပုဗ္ဗေ တွံ အကာသီတိ ပုစ္ဆိ.

ဧဝံ ထေရေန သော ပေတော အတ္တနာ ကတကမ္မံ ပုဋ္ဌော တမတ္ထံ ဝိဿဇ္ဇေန္တော –

၈. ‘‘သမဏော အဟံ ပါပေါတိဒုဋ္ဌဝါစော၊ တပဿိရူပေါ မုခသာ အသညတော၊

လဒ္ဓါ စ မေ တမသာ ဝဏ္ဏဓာတု၊ မုခဉ္စ မေ ပေသုဏိယေန ပူတီ’’တိ. –

ဂါထမာဟ. တတ္ထ သမဏော အဟံ ပါပေါတိ အဟံ လာမကော သမဏော ပါပဘိက္ခု အဟောသိံ. အတိဒုဋ္ဌဝါစောတိ အတိဒုဋ္ဌဝစနော၊ ပရေ အတိက္ကမိတွာ လင်္ဃိတွာ ဝတ္တာ၊ ပရေသံ ဂုဏပရိဓံသကဝစနောတိ အတ္ထော. ‘‘အတိဒုက္ခဝါစော’’တိ ဝါ ပါဌော၊ အတိဝိယ ဖရုသဝစနော မုသာဝါဒပေသုညာဒိဝစီဒုစ္စရိတနိရတော. တပဿိရူပေါတိ သမဏပတိရူပကော. မုခသာတိ မုခေန. လဒ္ဓါတိ ပဋိလဒ္ဓါ. စ-ကာရော သမ္ပိဏ္ဍနတ္ထော. မေတိ မယာ. တပသာတိ ဗြဟ္မစရိယေန. ပေသုဏိယေနာတိ ပိသုဏဝါစာယ. ပုတီတိ ပူတိဂန္ဓံ.

ဧဝံ သော ပေတော အတ္တနာ ကတကမ္မံ အာစိက္ခိတွာ ဣဒါနိ ထေရဿ ဩဝါဒံ ဒေန္တော –

၉. ‘‘တယိဒံ တယာ နာရဒ သာမံ ဒိဋ္ဌံ၊

အနုကမ္ပကာ ယေ ကုသလာ ဝဒေယျုံ၊

မာ ပေသုဏံ မာ စ မုသာ အဘာဏိ၊

ယက္ခော တုဝံ ဟောဟိသိ ကာမကာမီ’’တိ. –

ဩသာနဂါထမာဟ. တတ္ထ တယိဒန္တိ တံ ဣဒံ မမ ရူပံ. အနုကမ္ပကာ ယေ ကုသလာ ဝဒေယျုန္တိ ယေ အနုကမ္ပနသီလာ ကာရုဏိကာ ပရဟိတပဋိပတ္တိယံ ကုသလာ နိပုဏာ ဗုဒ္ဓါဒယော ယံ ဝဒေယျုံ၊ တဒေဝ ဝဒါမီတိ အဓိပ္ပါယော. ဣဒါနိ တံ ဩဝါဒံ ဒဿေန္တော ‘‘မာ ပေသုဏံ မာ စ မုသာ အဘာဏိ၊ ယက္ခော တုဝံ ဟောဟိသိ ကာမကာမီ’’တိ အာဟ. တဿတ္ထော – ပေသုဏံ ပိသုဏဝစနံ မုသာ စ မာ အဘာဏိ မာ ကထေဟိ. ယဒိ ဟိ တွံ မုသာဝါဒံ ပိသုဏဝါစဉ္စ ပဟာယ ဝါစာယ သညတော ဘဝေယျာသိ၊ ယက္ခော ဝါ ဒေဝေါ ဝါ ဒေဝညတရော ဝါ တွံ ဘဝိဿသိ၊ ကာမံ ကာမိတဗ္ဗံ ဥဠာရံ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ ပဋိလဘိတွာ တတ္ထ ကာမနသီလော ယထာသုခံ ဣန္ဒြိယာနံ ပရိစရဏေန အဘိရမဏသီလောတိ.

တံ သုတွာ ထေရော တတော ရာဇဂဟံ ဂန္တွာ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော သတ္ထု တမတ္ထံ အာရောစေသိ. သတ္ထာ တံ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိံ ကတွာ ဓမ္မံ ဒေသေသိ. သာ ဒေသနာ သမ္ပတ္တပရိသာယ သာတ္ထိကာ အဟောသီတိ.

ပူတိမုခပေတဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၄. ပိဋ္ဌဓီတလိကပေတဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ

ယံ ကိဉ္စာရမ္မဏံ ကတွာတိ ဣဒံ သတ္ထာ သာဝတ္ထိယံ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော အနာထပိဏ္ဍိကဿ ဂဟပတိနော ဒါနံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. အနာထပိဏ္ဍိကဿ ကိရ ဂဟပတိနော ဓီတု ဓီတာယ ဒါရိကာယ ဓာတိ ပိဋ္ဌဓီတလိကံ အဒါသိ ‘‘အယံ တေ ဓီတာ၊ ဣမံ ဂဟေတွာ ကီဠဿူ’’တိ. သာ တတ္ထ ဓီတုသညံ ဥပ္ပါဒေသိ. အထဿာ ဧကဒိဝသံ တံ ဂဟေတွာ ကီဠန္တိယာ ပမာဒေန ပတိတွာ ဘိဇ္ဇိ. တတော ဒါရိကာ ‘‘မမ ဓီတာ မတာ’’တိ ပရောဒိ. တံ ရောဒန္တိံ ကောစိပိ ဂေဟဇနော သညာပေတုံ နာသက္ခိ. တသ္မိဉ္စ သမယေ သတ္ထာ အနာထပိဏ္ဍိကဿ ဂဟပတိနော ဂေဟေ ပညတ္တေ အာသနေ နိသိန္နော ဟောတိ၊ မဟာသေဋ္ဌိ စ ဘဂဝတော သမီပေ နိသိန္နော အဟောသိ. ဓာတိ တံ ဒါရိကံ ဂဟေတွာ သေဋ္ဌိဿ သန္တိကံ အဂမာသိ. သေဋ္ဌိ တံ ဒိသွာ ‘‘ကိဿာယံ ဒါရိကာ ရောဒတီ’’တိ အာဟ. ဓာတိ တံ ပဝတ္တိံ သေဋ္ဌိဿ အာရောစေသိ. သေဋ္ဌိ တံ ဒါရိကံ အင်္ကေ နိသီဒါပေတွာ ‘‘တဝ ဓီတုဒါနံ ဒဿာမီ’’တိ သညာပေတွာ သတ္ထု အာရောစေသိ – ‘‘ဘန္တေ၊ မမ နတ္တုဓီတရံ ပိဋ္ဌဓီတလိကံ ဥဒ္ဒိဿ ဒါနံ ဒါတုကာမော၊ တံ မေ ပဉ္စဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ သဒ္ဓိံ သွာတနာယ အဓိဝါသေထာ’’တိ. အဓိဝါသေသိ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေန.

အထ ဘဂဝါ ဒုတိယဒိဝသေ ပဉ္စဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ သဒ္ဓိံ သေဋ္ဌိဿ ဃရံ ဂန္တွာ ဘတ္တကိစ္စံ ကတွာ အနုမောဒနံ ကရောန္တော –

၁၀. ‘‘ယံ ကိဉ္စာရမ္မဏံ ကတွာ၊ ဒဇ္ဇာ ဒါနံ အမစ္ဆရီ၊

ပုဗ္ဗပေတေ စ အာရဗ္ဘ၊ အထ ဝါ ဝတ္ထုဒေဝတာ.

၁၁. ‘‘စတ္တာရော စ မဟာရာဇေ၊ လောကပါလေ ယသဿိနေ၊

ကုဝေရံ ဓတရဋ္ဌဉ္စ၊ ဝိရူပက္ခံ ဝိရူဠှကံ၊

တေ စေဝ ပူဇိတာ ဟောန္တိ၊ ဒါယကာ စ အနိပ္ဖလာ.

၁၂. ‘‘န ဟိ ရုဏ္ဏံ ဝါ သောကော ဝါ၊ ယာ စညာ ပရိဒေဝနာ၊

န တံ ပေတဿ အတ္ထာယ၊ ဧဝံ တိဋ္ဌန္တိ ဉာတယော.

၁၃. ‘‘အယဉ္စ ခေါ ဒက္ခိဏာ ဒိန္နာ၊ သံဃမှိ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ၊

ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယဿ၊ ဌာနသော ဥပကပ္ပတီ’’တိ. – ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ၊

၁၀. တတ္ထ ယံ ကိဉ္စာရမ္မဏံ ကတွာတိ မင်္ဂလာဒီသု အညတရံ ယံ ကိဉ္စိ အာရဗ္ဘ ဥဒ္ဒိဿ. ဒဇ္ဇာတိ ဒဒေယျ. အမစ္ဆရီတိ အတ္တနော သမ္ပတ္တိယာ ပရေဟိ သာဓာရဏဘာဝါသဟနလက္ခဏဿ မစ္ဆေရဿ အဘာဝတော အမစ္ဆရီ၊ ပရိစ္စာဂသီလော မစ္ဆရိယလောဘာဒိစိတ္တမလံ ဒူရတော ကတွာ ဒါနံ ဒဒေယျာတိ အဓိပ္ပါယော. ပုဗ္ဗပေတေ စ အာရဗ္ဘာတိ ပုဗ္ဗကေပိ ပေတေ ဥဒ္ဒိဿ. ဝတ္ထုဒေဝတာတိ ဃရဝတ္ထုအာဒီသု အဓိဝတ္ထာ ဒေဝတာ အာရဗ္ဘာတိ ယောဇနာ. အထ ဝါတိ ဣမိနာ အညေပိ ဒေဝမနုဿာဒိကေ ယေ ကေစိ အာရဗ္ဘ ဒါနံ ဒဒေယျာတိ ဒဿေတိ.

၁၁. တတ္ထ ဒေဝေသု တာဝ ဧကစ္စေ ပါကဋေ ဒေဝေ ဒဿေန္တော ‘‘စတ္တာရော စ မဟာရာဇေ’’တိ ဝတွာ ပုန တေ နာမတော ဂဏှန္တော ‘‘ကုဝေရ’’န္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ကုဝေရန္တိ ဝေဿဝဏံ. ဓတရဋ္ဌန္တိအာဒီနိ သေသာနံ တိဏ္ဏံ လောကပါလာနံ နာမာနိ. တေ စေဝ ပူဇိတာ ဟောန္တီတိ တေ စ မဟာရာဇာနော ပုဗ္ဗပေတဝတ္ထုဒေဝတာယော စ ဥဒ္ဒိသနကိရိယာယ ပဋိမာနိကာ ဟောန္တိ. ဒါယကာ စ အနိပ္ဖလာတိ ယေ ဒါနံ ဒေန္တိ၊ တေ ဒါယကာ စ ပရေသံ ဥဒ္ဒိသနမတ္တေန န နိပ္ဖလာ၊ အတ္တနော ဒါနဖလဿ ဘာဂိနော ဧဝ ဟောန္တိ.

၁၂. ဣဒါနိ ‘‘ယေ အတ္တနော ဉာတီနံ မရဏေန ရောဒန္တိ ပရိဒေဝန္တိ သောစန္တိ၊ တေသံ တံ နိရတ္ထကံ၊ အတ္တပရိတာပနမတ္တမေဝါ’’တိ ဒဿေတုံ ‘‘န ဟိ ရုဏ္ဏံ ဝါ’’တိ ဂါထမာဟ. တတ္ထ ရုဏ္ဏန္တိ ရုဒိတံ အဿုမောစနံ န ဟိ ကာတဗ္ဗန္တိ ဝစနသေသော. သောကောတိ သောစနံ စိတ္တသန္တာပေါ၊ အန္တောနိဇ္ဈာနန္တိ အတ္ထော. ယာ စညာ ပရိဒေဝနာတိ ယာ စ ရုဏ္ဏသောကတော အညာ ပရိဒေဝနာ၊ ‘‘ကဟံ ဧကပုတ္တကာ’’တိအာဒိဝါစာဝိပ္ပလာပေါ၊ သောပိ န ကာတဗ္ဗောတိ အတ္ထော. သဗ္ဗတ္ထ ဝါ-သဒ္ဒေါ ဝိကပ္ပနတ္ထော. န တံ ပေတဿ အတ္ထာယာတိ ယသ္မာ ရုဏ္ဏံ ဝါ သောကော ဝါ ပရိဒေဝနာ ဝါတိ သဗ္ဗမ္ပိ တံ ပေတဿ ကာလကတဿ အတ္ထာယ ဥပကာရာယ န ဟောတိ၊ တသ္မာ န ဟိ တံ ကာတဗ္ဗံ၊ တထာပိ ဧဝံ တိဋ္ဌန္တိ ဉာတယော အဝိဒ္ဒသုနောတိ အဓိပ္ပါယော.

၁၃. ဧဝံ ရုဏ္ဏာဒီနံ နိရတ္ထကဘာဝံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ယာ ပုဗ္ဗပေတာဒိကေ အာရဗ္ဘ ဒါယကေန သံဃဿ ဒက္ခိဏာ ဒိန္နာ၊ တဿာ သာတ္ထကဘာဝံ ဒဿေန္တော ‘‘အယဉ္စ ခေါ ဒက္ခိဏာ’’တိ ဂါထမာဟ. တတ္ထ အယန္တိ ဒါယကေန တံ ဒိန္နံ ဒါနံ ပစ္စက္ခတော ဒဿေန္တော ဝဒတိ. စ-သဒ္ဒေါ ဗျတိရေကတ္ထော၊ တေန ယထာ ရုဏ္ဏာဒိ ပေတဿ န ကဿစိ အတ္ထာယ ဟောတိ၊ န ဧဝမယံ၊ အယံ ပန ဒက္ခိဏာ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယဿ ဟောတီတိ ဝက္ခမာနမေဝ ဝိသေသံ ဇောတေတိ. ခေါတိ အဝဓာရဏေ. ဒက္ခိဏာတိ ဒါနံ. သံဃမှိ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာတိ အနုတ္တရေ ပုညက္ခေတ္တေ သံဃေ သုဋ္ဌု ပတိဋ္ဌိတာ. ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယဿာတိ အဿ ပေတဿ စိရကာလံ ဟိတာယ အတ္ထာယ. ဌာနသော ဥပကပ္ပတီတိ တင်္ခဏညေဝ နိပ္ဖဇ္ဇတိ၊ န ကာလန္တရေတိ အတ္ထော. အယဉှိ တတ္ထ ဓမ္မတာ – ယံ ပေတေ ဥဒ္ဒိဿ ဒါနေ ဒိန္နေ ပေတာ စေ အနုမောဒန္တိ၊ တာဝဒေဝ တဿ ဖလေန ပေတာ ပရိမုစ္စန္တီတိ.

ဧဝံ ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဒေသေတွာ မဟာဇနံ ပေတေ ဥဒ္ဒိဿ ဒါနာဘိရတမာနသံ ကတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမိ. ပုနဒိဝသေ သေဋ္ဌိဘရိယာ အဝသေသာ စ ဉာတကာ သေဋ္ဌိံ အနုဝတ္တန္တာ ဧဝံ တေမာသမတ္တံ မဟာဒါနံ ပဝတ္တေသုံ. အထ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘ကသ္မာ၊ ဘန္တေ၊ ဘိက္ခူ မာသမတ္တံ မမ ဃရံ နာဂမိံသူ’’တိ ပုစ္ဆိ. သတ္ထာရာ တသ္မိံ ကာရဏေ ကထိတေ ရာဇာပိ သေဋ္ဌိံ အနုဝတ္တန္တော ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ မဟာဒါနံ ပဝတ္တေသိ၊ တံ ဒိသွာ နာဂရာ ရာဇာနံ အနုဝတ္တန္တာ မာသမတ္တံ မဟာဒါနံ ပဝတ္တေသုံ. ဧဝံ မာသဒွယံ ပိဋ္ဌဓီတလိကမူလကံ မဟာဒါနံ ပဝတ္တေသုန္တိ.

ပိဋ္ဌဓီတလိကပေတဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၅. တိရောကုဋ္ဋပေတဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ

တိရောကုဋ္ဋေသု တိဋ္ဌန္တီတိ ဣဒံ သတ္ထာ ရာဇဂဟေ ဝိဟရန္တော သမ္ဗဟုလေ ပေတေ အာရဗ္ဘ ကထေသိ.

တတြာယံ ဝိတ္ထာရကထာ – ဣတော ဒွါနဝုတိကပ္ပေ ကာသိ နာမ နဂရံ အဟောသိ. တတ္ထ ဇယသေနော နာမ ရာဇာ ရဇ္ဇံ ကာရေသိ. တဿ သိရိမာ နာမ ဒေဝီ. တဿာ ကုစ္ဆိယံ ဖုဿော နာမ ဗောဓိသတ္တော နိဗ္ဗတ္တိတွာ အနုပုဗ္ဗေန သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဇ္ဈိ. ဇယသေနော ရာဇာ ‘‘မမ ပုတ္တော မဟာဘိနိက္ခမနံ နိက္ခမိတွာ ဗုဒ္ဓေါ ဇာတော၊ မယှမေဝ ဗုဒ္ဓေါ၊ မယှံ ဓမ္မော၊ မယှံ သံဃော’’တိ မမတ္တံ ဥပ္ပါဒေတွာ သဗ္ဗကာလံ သယမေဝ ဥပဋ္ဌဟတိ၊ န အညေသံ ဩကာသံ ဒေတိ.

ဘဂဝတော ကနိဋ္ဌဘာတရော ဝေမာတိကာ တယော ဘာတရော စိန္တေသုံ – ‘‘ဗုဒ္ဓါ နာမ သဗ္ဗလောက ဟိတတ္ထာယ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ န ဧကဿေဝ အတ္ထာယ. အမှာကဉ္စ ပိတာ အညေသံ ဩကာသံ န ဒေတိ. ကထံ နု ခေါ မယံ လဘေယျာမ ဘဂဝန္တံ ဥပဋ္ဌာတုံ ဘိက္ခုသံဃဉ္စာ’’တိ? တေသံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ဟန္ဒ မယံ ကိဉ္စိ ဥပါယံ ကရောမာ’’တိ. တေ ပစ္စန္တံ ကုပိတံ ဝိယ ကာရာပေသုံ. တတော ရာဇာ ‘‘ပစ္စန္တော ကုပိတော’’တိ သုတွာ တယောပိ ပုတ္တေ ပစ္စန္တံ ဝူပသမေတုံ ပေသေသိ. တေ ဂန္တွာ ဝူပသမေတွာ အာဂတာ. ရာဇာ တုဋ္ဌော ဝရံ အဒါသိ ‘‘ယံ ဣစ္ဆထ၊ တံ ဂဏှထာ’’တိ. တေ ‘‘မယံ ဘဂဝန္တံ ဥပဋ္ဌာတုံ ဣစ္ဆာမာ’’တိ အာဟံသု. ရာဇာ ‘‘ဧတံ ဌပေတွာ အညံ ဂဏှထာ’’တိ အာဟ. တေ ‘‘မယံ အညေန အနတ္ထိကာ’’တိ အာဟံသု. တေန ဟိ ပရိစ္ဆေဒံ ကတွာ ဂဏှထာတိ. တေ သတ္တ ဝဿာနိ ယာစိံသု. ရာဇာ န အဒါသိ. ဧဝံ ‘‘ဆ၊ ပဉ္စ၊ စတ္တာရိ၊ တီဏိ၊ ဒွေ၊ ဧကံ၊ သတ္တ မာသေ၊ ဆ၊ ပဉ္စ၊ စတ္တာရော’’တိ ဝတွာ ယာဝ တေမာသံ ယာစိံသု. တဒါ ရာဇာ ‘‘ဂဏှထာ’’တိ အဒါသိ.

တေ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ အာဟံသု – ‘‘ဣစ္ဆာမ မယံ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝန္တံ တေမာသံ ဥပဋ္ဌာတုံ၊ အဓိဝါသေတု နော၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ ဣမံ တေမာသံ ဝဿာဝါသ’’န္တိ. အဓိဝါသေသိ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေန. တေ တယော အတ္တနော ဇနပဒေ နိယုတ္တကပုရိသဿ လေခံ ပေသေသုံ ‘‘ဣမံ တေမာသံ အမှေဟိ ဘဂဝါ ဥပဋ္ဌာတဗ္ဗော၊ ဝိဟာရံ အာဒိံ ကတွာ သဗ္ဗံ ဘဂဝတော ဥပဋ္ဌာနသမ္ဘာရံ သမ္ပာဒေဟီ’’တိ. သော သဗ္ဗံ သမ္ပာဒေတွာ ပဋိပေသေသိ. တေ ကာသာယဝတ္ထနိဝတ္ထာ ဟုတွာ ပုရိသသဟဿေဟိ ဝေယျာဝစ္စကရေဟိ ဘဂဝန္တံ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ သက္ကစ္စံ ဥပဋ္ဌဟမာနာ ဇနပဒံ နေတွာ ဝိဟာရံ နိယျာတေတွာ ဝဿံ ဝသာပေသုံ.

တေသံ ဘဏ္ဍာဂါရိကော ဧကော ဂဟပတိပုတ္တော သပဇာပတိကော သဒ္ဓေါ အဟောသိ ပသန္နော. သော ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ ဒါနဝတ္တံ သက္ကစ္စံ အဒါသိ. ဇနပဒေ နိယုတ္တကပုရိသော တံ ဂဟေတွာ ဇာနပဒေဟိ ဧကာဒသမတ္တေဟိ ပုရိသသဟဿေဟိ သဒ္ဓိံ သက္ကစ္စမေဝ ဒါနံ ပဝတ္တာပေသိ. တတ္ထ ကေစိ ဇာနပဒါ ပဋိဟတစိတ္တာ အဟေသုံ. တေ ဒါနဿ အန္တရာယံ ကတွာ ဒေယျဓမ္မံ အတ္တနာ ခါဒိံသု၊ ဘတ္တသာလဉ္စ အဂ္ဂိနာ ဒဟိံသု. ပဝါရိတာ ရာဇပုတ္တာ ဘဂဝတော သက္ကာရံ ကတွာ ဘဂဝန္တံ ပုရက္ခတွာ ပိတု သန္တိကမေဝ ပစ္စာဂမိံသု. တတ္ထ ဂန္တွာ ဘဂဝါ ပရိနိဗ္ဗာယိ. ရာဇပုတ္တာ စ ဇနပဒေ နိယုတ္တကပုရိသော စ ဘဏ္ဍာဂါရိကော စ အနုပုဗ္ဗေန ကာလံ ကတွာ သဒ္ဓိံ ပရိသာယ သဂ္ဂေ ဥပ္ပဇ္ဇိံသု၊ ပဋိဟတစိတ္တာ ဇနာ နိရယေ ဥပ္ပဇ္ဇိံသု. ဧဝံ တေသံ ဥဘယေသံ ဇနာနံ သဂ္ဂတော သဂ္ဂံ နိရယတော နိရယံ ဥပပဇ္ဇန္တာနံ ဒွါနဝုတိကပ္ပါ ဝီတိဝတ္တာ.

အထ ဣမသ္မိံ ဘဒ္ဒကပ္ပေ ကဿပဿ ဘဂဝတော ကာလေ တေ ပဋိဟတစိတ္တာ ဇနာ ပေတေသု ဥပ္ပန္နာ. တဒါ မနုဿာ အတ္တနော အတ္တနော ဉာတကာနံ ပေတာနံ အတ္ထာယ ဒါနံ ဒတွာ ဥဒ္ဒိသန္တိ ‘‘ဣဒံ နော ဉာတီနံ ဟောတူ’’တိ၊ တေ သမ္ပတ္တိံ လဘန္တိ. အထ ဣမေပိ ပေတာ တံ ဒိသွာ ကဿပံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆိံသု – ‘‘ကိံ နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ မယမ္ပိ ဧဝရူပံ သမ္ပတ္တိံ လဘေယျာမာ’’တိ? ဘဂဝါ အာဟ – ‘‘ဣဒါနိ န လဘထ၊ အနာဂတေ ပန ဂေါတမော နာမ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတိ၊ တဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဗိမ္ဗိသာရော နာမ ရာဇာ ဘဝိဿတိ၊ သော တုမှာကံ ဣတော ဒွါနဝုတိကပ္ပေ ဉာတိ အဟောသိ၊ သော ဗုဒ္ဓဿ ဒါနံ ဒတွာ တုမှာကံ ဥဒ္ဒိသိဿတိ၊ တဒါ လဘိဿထာ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ ကိရ တေသံ ပေတာနံ တံ ဝစနံ ‘‘သွေ လဘိဿထာ’’တိ ဝုတ္တံ ဝိယ အဟောသိ.

တတော ဧကသ္မိံ ဗုဒ္ဓန္တရေ ဝီတိဝတ္တေ အမှာကံ ဘဂဝါ ဥပ္ပဇ္ဇိ. တေပိ တယော ရာဇပုတ္တာ ပုရိသသဟဿေန သဒ္ဓိံ ဒေဝလောကတော စဝိတွာ မဂဓရဋ္ဌေ ဗြာဟ္မဏကုလေ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ အနုပုဗ္ဗေန တာပသပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ဂယာသီသေ တယော ဇဋိလာ အဟေသုံ၊ ဇနပဒေ နိယုတ္တကပုရိသော ရာဇာ ဗိမ္ဗိသာရော အဟောသိ၊ ဘဏ္ဍာဂါရိကော ဂဟပတိပုတ္တော ဝိသာခေါ နာမ သေဋ္ဌိ အဟောသိ၊ တဿ ပဇာပတိ ဓမ္မဒိန္နာ နာမ သေဋ္ဌိဓီတာ အဟောသိ၊ အဝသေသာ ပန ပရိသာ ရညော ဧဝ ပရိဝါရာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိံသု.

အမှာကမ္ပိ ဘဂဝါ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ သတ္တသတ္တာဟံ အတိက္ကမိတွာ အနုပုဗ္ဗေန ဗာရာဏသိံ အာဂမ္မ ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တေတွာ ပဉ္စဝဂ္ဂိယေ အာဒိံ ကတွာ ယာဝ သဟဿပရိဝါရေ တယော ဇဋိလေ ဝိနေတွာ ရာဇဂဟံ အဂမာသိ. တတ္ထ စ တဒဟုပသင်္ကမန္တံယေဝ ရာဇာနံ ဗိမ္ဗိသာရံ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌာပေသိ သဒ္ဓိံ ဧကာဒသနဟုတေဟိ အင်္ဂမဂဓဝါသီဟိ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေဟိ. အထ ရညာ သွာတနာယ ဘတ္တေန နိမန္တိတော အဓိဝါသေတွာ ဒုတိယဒိဝသေ မာဏဝကဝဏ္ဏေန သက္ကေန ဒေဝါနမိန္ဒေန ပုရတော ဂစ္ဆန္တေန –

‘‘ဒန္တော ဒန္တေဟိ သဟ ပုရာဏဇဋိလေဟိ၊ ဝိပ္ပမုတ္တော ဝိပ္ပမုတ္တေဟိ၊

သိင်္ဂီနိက္ခသဝဏ္ဏော၊ ရာဇဂဟံ ပါဝိသိ ဘဂဝါ’’တိ. (မဟာဝ. ၅၈) –

ဧဝမာဒီဟိ ဂါထာဟိ အဘိတ္ထဝိယမာနော ရာဇဂဟံ ပဝိသိတွာ ရညော နိဝေသနေ မဟာဒါနံ သမ္ပဋိစ္ဆိ. တေ ပန ပေတာ ‘‘ဣဒါနိ ရာဇာ ဒါနံ အမှာကံ ဥဒ္ဒိသိဿတိ၊ ဣဒါနိ ဥဒ္ဒိသိဿတီ’’တိ အာသာယ သမ္ပရိဝါရေတွာ အဋ္ဌံသု.

ရာဇာ ဒါနံ ဒတွာ ‘‘ကတ္ထ နု ခေါ ဘဂဝါ ဝိဟရေယျာ’’တိ ဘဂဝတော ဝိဟာရဋ္ဌာနမေဝ စိန္တေသိ၊ န တံ ဒါနံ ကဿစိ ဥဒ္ဒိသိ. တထာ တံ ဒါနံ အလဘန္တာ ပေတာ ဆိန္နာသာ ဟုတွာ ရတ္တိယံ ရညော နိဝေသနေ အတိဝိယ ဘိံသနကံ ဝိဿရမကံသု. ရာဇာ ဘယသန္တာသသံဝေဂံ အာပဇ္ဇိတွာ ဝိဘာတာယ ရတ္တိယာ ဘဂဝတော အာရောစေဟိ – ‘‘ဧဝရူပံ သဒ္ဒံ အဿောသိံ၊ ကိံ နု ခေါ မေ၊ ဘန္တေ၊ ဘဝိဿတီ’’တိ? ဘဂဝါ ‘‘မာ ဘာယိ၊ မဟာရာဇ၊ န တေ ကိဉ္စိ ပါပကံ ဘဝိဿတိ၊ အပိစ ခေါ သန္တိ တေ ပုရာဏဉာတကာ ပေတေသု ဥပ္ပန္နာ. တေ ဧကံ ဗုဒ္ဓန္တရံ တမေဝ ပစ္စာသီသန္တာ ‘ဗုဒ္ဓဿ ဒါနံ ဒတွာ အမှာကံ ဥဒ္ဒိသိဿတီ’တိ ဝိစရန္တာ တယာ ဟိယျော ဒါနံ ဒတွာ န ဥဒ္ဒိသိတတ္တာ ဆိန္နာသာ ဟုတွာ တထာရူပံ ဝိဿရမကံသူ’’တိ အာဟ. ‘‘ကိံ ဣဒါနိပိ၊ ဘန္တေ၊ ဒိန္နေ တေ လဘေယျု’’န္တိ? ‘‘အာမ၊ မဟာရာဇာ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ၊ ဘန္တေ၊ အဓိဝါသေတု မေ ဘဂဝါ အဇ္ဇတနာယ ဒါနံ၊ တေသံ ဥဒ္ဒိသိဿာမီ’’တိ. အဓိဝါသေသိ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေန.

ရာဇာ နိဝေသနံ ဂန္တွာ မဟာဒါနံ ပဋိယာဒါပေတွာ ဘဂဝတော ကာလံ အာရောစာပေသိ. ဘဂဝါ ရာဇန္တေပုရံ ဂန္တွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန. တေ ပေတာ ‘‘အပိ နာမ အဇ္ဇ လဘေယျာမာ’’တိ ဂန္တွာ တိရောကုဋ္ဋာဒီသု အဋ္ဌံသု. ဘဂဝါ တထာ အကာသိ၊ ယထာ တေ သဗ္ဗေဝ ရညော အာပါထံ ဂတာ အဟေသုံ. ရာဇာ ဒက္ခိဏောဒကံ ဒေန္တော ‘‘ဣဒံ မေ ဉာတီနံ ဟောတူ’’တိ ဥဒ္ဒိသိ. တာဝဒေဝ ပေတာနံ ကမလကုဝလယသဉ္ဆန္နာ ပေါက္ခရဏိယော နိဗ္ဗတ္တိံသု. တေ တတ္ထ နှတွာ စ ပိဝိတွာ စ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓဒရထကိလမထပိပါသာ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏာ အဟေသုံ. ရာဇာ ယာဂုခဇ္ဇဘောဇ္ဇာနိ ဒတွာ ဥဒ္ဒိသိ. တေသံ တင်္ခဏညေဝ ဒိဗ္ဗယာဂုခဇ္ဇဘောဇ္ဇာနိ နိဗ္ဗတ္တိံသု. တေ တာနိ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ ပီဏိန္ဒြိယာ အဟေသုံ. အထ ဝတ္ထသေနာသနာနိ ဒတွာ ဥဒ္ဒိသိ. တေသံ ဒိဗ္ဗဝတ္ထပါသာဒပစ္စတ္ထရဏသေယျာဒိအလင်္ကာရဝိဓယော နိဗ္ဗတ္တိံသု. သာ စ တေသံ သမ္ပတ္တိ သဗ္ဗာပိ ယထာ ရညော ပါကဋာ ဟောတိ၊ တထာ ဘဂဝါ အဓိဋ္ဌာသိ. ရာဇာ တံ ဒိသွာ အတိဝိယ အတ္တမနော အဟောသိ. တတော ဘဂဝါ ဘုတ္တာဝီ ပဝါရိတော ရညော ဗိမ္ဗိသာရဿ အနုမောဒနတ္ထံ တိရောကုဋ္ဋပေတဝတ္ထုံ အဘာသိ –

၁၄. ‘‘တိရောကုဋ္ဋေသု တိဋ္ဌန္တိ၊ သန္ဓိသိင်္ဃာဋကေသု စ၊

ဒွါရဗာဟာသု တိဋ္ဌန္တိ၊ အာဂန္တွာန သကံ ဃရံ.

၁၅. ‘‘ပဟူတေ အန္နပါနမှိ၊ ခဇ္ဇဘောဇ္ဇေ ဥပဋ္ဌိတေ၊

န တေသံ ကောစိ သရတိ၊ သတ္တာနံ ကမ္မပစ္စယာ.

၁၆. ‘‘ဧဝံ ဒဒန္တိ ဉာတီနံ၊ ယေ ဟောန္တိ အနုကမ္ပကာ၊

သုစိံ ပဏီတံ ကာလေန၊ ကပ္ပိယံ ပါနဘောဇနံ.

၁၇. ‘‘ဣဒံ ဝေါ ဉာတီနံ ဟောတု၊ သုခိတာ ဟောန္တု ဉာတယော၊

တေ စ တတ္ထ သမာဂန္တွာ၊ ဉာတိပေတာ သမာဂတာ၊

ပဟူတေ အန္နပါနမှိ၊ သက္ကစ္စံ အနုမောဒရေ.

၁၈. ‘‘စိရံ ဇီဝန္တု နော ဉာတီ၊ ယေသံ ဟေတု လဘာမသေ၊

အမှာကဉ္စ ကတာ ပူဇာ၊ ဒါယကာ စ အနိပ္ဖလာ.

၁၉. ‘‘န ဟိ တတ္ထ ကသိ အတ္ထိ၊ ဂေါရက္ခေတ္ထ န ဝိဇ္ဇတိ၊

ဝဏိဇ္ဇာ တာဒိသီ နတ္ထိ၊ ဟိရညေန ကယာကယံ၊

ဣတော ဒိန္နေန ယာပေန္တိ၊ ပေတာ ကာလဂတာ တဟိံ.

၂၀. ‘‘ဥန္နမေ ဥဒကံ ဝုဋ္ဌံ၊ ယထာ နိန္နံ ပဝတ္တတိ၊

ဧဝမေဝ ဣတော ဒိန္နံ၊ ပေတာနံ ဥပကပ္ပတိ.

၂၁. ‘‘ယထာ ဝါရိဝဟာ ပူရာ၊ ပရိပူရေန္တိ သာဂရံ၊

ဧဝမေဝ ဣတော ဒိန္နံ၊ ပေတာနံ ဥပကပ္ပတိ.

၂၂. ‘‘အဒါသိ မေ အကာသိ မေ၊ ဉာတိမိတ္တာ သခါ စ မေ၊

ပေတာနံ ဒက္ခိဏံ ဒဇ္ဇာ၊ ပုဗ္ဗေ ကတမနုဿရံ.

၂၃. ‘‘န ဟိ ရုဏ္ဏံ ဝါ သောကော ဝါ၊ ယာ စညာ ပရိဒေဝနာ၊

န တံ ပေတာနမတ္ထာယ၊ ဧဝံ တိဋ္ဌန္တိ ဉာတယော.

၂၄. ‘‘အယဉ္စ ခေါ ဒက္ခိဏာ ဒိန္နာ၊ သံဃမှိ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ၊

ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယဿ၊ ဌာနသော ဥပကပ္ပတိ.

၂၅. ‘‘သော ဉာတိဓမ္မော စ အယံ နိဒဿိတော၊ ပေတာန ပူဇာ စ ကတာ ဥဠာရာ၊

ဗလဉ္စ ဘိက္ခူနမနုပ္ပဒိန္နံ၊ တုမှေဟိ ပုညံ ပဟုတံ အနပ္ပက’’န္တိ.

၁၄. တတ္ထ တိရောကုဋ္ဋေသူတိ ကုဋ္ဋာနံ ပရဘာဂေသု. တိဋ္ဌန္တီတိ နိသဇ္ဇာဒိပဋိက္ခေပတော ဌာနကပ္ပနဝစနမေတံ၊ ဂေဟပါကာရကုဋ္ဋာနံ ဒွါရတော ဗဟိ ဧဝ တိဋ္ဌန္တီတိ အတ္ထော. သန္ဓိသိင်္ဃာဋကေသု စာတိ သန္ဓီသု စ သိင်္ဃာဋကေသု စ. သန္ဓီတိ စတုက္ကောဏရစ္ဆာ၊ ဃရသန္ဓိဘိတ္တိသန္ဓိအာလောကသန္ဓိယောပိ ဝုစ္စန္တိ. သိင်္ဃာဋကာတိ တိကောဏရစ္ဆာ. ဒွါရဗာဟာသု တိဋ္ဌန္တီတိ နဂရဒွါရဃရဒွါရာနံ ဗာဟာ နိဿာယ တိဋ္ဌန္တိ. အာဂန္တွာန သကံ ဃရန္တိ သကဃရံ နာမ ပုဗ္ဗဉာတိဃရမ္ပိ အတ္တနာ သာမိဘာဝေန အဇ္ဈာဝုတ္ထဃရမ္ပိ၊ တဒုဘယမ္ပိ တေ ယသ္မာ သကဃရသညာယ အာဂစ္ဆန္တိ၊ တသ္မာ ‘‘အာဂန္တွာန သကံ ဃရ’’န္တိ အာဟ.

၁၅. ဧဝံ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗေ အနဇ္ဈာဝုတ္ထပုဗ္ဗမ္ပိ ပုဗ္ဗဉာတိဃရတ္တာ ဗိမ္ဗိသာရနိဝေသနံ သကဃရသညာယ အာဂန္တွာ တိရောကုဋ္ဋာဒီသု ဌိတေ ဣဿာမစ္ဆရိယဖလံ အနုဘဝန္တေ အတိဝိယ ဒုဒ္ဒသိကဝိရူပဘယာနကဒဿနေ ဗဟူ ပေတေ ရညော ဒဿေန္တော ‘‘တိရောကုဋ္ဋေသု တိဋ္ဌန္တီ’’တိ ဂါထံ ဝတွာ ပုန တေဟိ ကတဿ ကမ္မဿ ဒါရုဏဘာဝံ ဒဿေန္တော ‘‘ပဟူတေ အန္နပါနမှီ’’တိ ဒုတိယဂါထမာဟ.

တတ္ထ ပဟူတေတိ အနပ္ပကေ ဗဟုမှိ၊ ယာဝဒတ္ထေတိ အတ္ထော. ဗ-ကာရဿ ဟိ ပ-ကာရော လဗ္ဘတိ ‘‘ပဟု သန္တော န ဘရတီ’’တိအာဒီသု (သု. နိ. ၉၈) ဝိယ. ကေစိ ပန ‘‘ဗဟုကေ’’တိ ပဌန္တိ၊ သော ပန ပမာဒပါဌော. အန္နပါနမှီတိ အန္နေ စ ပါနေ စ. ခဇ္ဇဘောဇ္ဇေတိ ခဇ္ဇေ စ ဘောဇ္ဇေ စ. ဧတေန အသိတပီတခါယိတသာယိတဝသေန စတုဗ္ဗိဓမ္ပိ အာဟာရံ ဒဿေတိ. ဥပဋ္ဌိတေတိ ဥပဂမ္မ ဌိတေ သဇ္ဇိတေ၊ ပဋိယတ္တေတိ အတ္ထော. န တေသံ ကောစိ သရတိ သတ္တာနန္တိ တေသံ ပေတ္တိဝိသယေ ဥပ္ပန္နာနံ သတ္တာနံ ကောစိ မာတာ ဝါ ပိတာ ဝါ ပုတ္တော ဝါ နတ္တာ ဝါ န သရတိ. ကိံ ကာရဏာ? ကမ္မပစ္စယာတိ၊ အတ္တနာ ကတဿ အဒါနဒါနပဋိသေဓနာဒိဘေဒဿ ကဒရိယကမ္မဿ ကာရဏဘာဝတော. တဉှိ ကမ္မံ တေသံ ဉာတီနံ သရိတုံ န ဒေတိ.

၁၆. ဧဝံ ဘဂဝါ အနပ္ပကေပိ အန္နပါနာဒိမှိ ဝိဇ္ဇမာနေ ဉာတီနံ ပစ္စာသီသန္တာနံ ပေတာနံ ကမ္မဖလေန ဉာတကာနံ အနုဿရဏမတ္တဿာပိ အဘာဝံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ပေတ္တိဝိသယုပပန္နေ ဉာတကေ ဥဒ္ဒိဿ ရညာ ဒိန္နဒါနံ ပသံသန္တော ‘‘ဧဝံ ဒဒန္တိ ဉာတီန’’န္တိ တတိယဂါထမာဟ.