သစ္ဆိကာတဗ္ဗနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ
၂၉. သစ္ဆိကာတဗ္ဗနိဒ္ဒေသေ ဒသ ဧကုတ္တရဝိဿဇ္ဇနာနိ ပဋိလာဘသစ္ဆိကိရိယာဝသေန ဝုတ္တာနိ. တတ္ထ အကုပ္ပါ စေတောဝိမုတ္တီတိ အရဟတ္တဖလဝိမုတ္တိ. သာ ဟိ န ကုပ္ပတိ န စလတိ န ပရိဟာယတီတိ အကုပ္ပါ၊ သဗ္ဗကိလေသေဟိ စိတ္တဿ ဝိမုတ္တတ္တာ စေတောဝိမုတ္တီတိ ဝုစ္စတိ. ဝိဇ္ဇာတိ တိဿော ဝိဇ္ဇာ. ဝိမုတ္တီတိ ဒသုတ္တရပရိယာယေန အရဟတ္တဖလံ ဝုတ္တံ၊ သင်္ဂီတိပရိယာယေန ပန ‘‘ဝိမုတ္တီတိ ဒွေ ဝိမုတ္တိယော စိတ္တဿ စ အဓိမုတ္တိ နိဗ္ဗာနဉ္စာ’’တိ (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၃.၃၀၄) ဝုတ္တံ. ဧတ္ထ စ အဋ္ဌ သမာပတ္တိယော နီဝရဏာဒီဟိ သုဋ္ဌု ဝိမုတ္တတ္တာ ဝိမုတ္တိ နာမ၊ နိဗ္ဗာနံ သဗ္ဗသင်္ခတတော ဝိမုတ္တတ္တာ ဝိမုတ္တိ နာမ. တိဿော ဝိဇ္ဇာတိ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏံ ဝိဇ္ဇာ သတ္တာနံ စုတူပပါတေ ဉာဏံ ဝိဇ္ဇာ အာသဝါနံ ခယေ ဉာဏံ ဝိဇ္ဇာ. တမဝိဇ္ဈနဋ္ဌေန ဝိဇ္ဇာ၊ ဝိဒိတကရဏဋ္ဌေနာပိ ဝိဇ္ဇာ. ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏဉှိ ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ ဆာဒေတွာ ဌိတံ တမံ ဝိဇ္ဈတိ၊ ပုဗ္ဗေနိဝါသဉ္စ ဝိဒိတံ ကရောတီတိ ဝိဇ္ဇာ. စုတူပပါတေ ဉာဏံ စုတိပဋိသန္ဓိစ္ဆာဒကံ တမံ ဝိဇ္ဈတိ၊ စုတူပပါတဉ္စ ဝိဒိတံ ကရောတီတိ ဝိဇ္ဇာ. အာသဝါနံ ခယေ ဉာဏံ စတုသစ္စစ္ဆာဒကံ တမံ ဝိဇ္ဈတိ၊ စတုသစ္စဓမ္မေ စ ဝိဒိတံ ကရောတီတိ ဝိဇ္ဇာ. စတ္တာရိ သာမညဖလာနီတိ သောတာပတ္တိဖလံ၊ သကဒါဂါမိဖလံ၊ အနာဂါမိဖလံ၊ အရဟတ္တဖလံ. ပါပဓမ္မေ သမေတိ ဝိနာသေတီတိ သမဏော၊ သမဏဿ ဘာဝေါ သာမညံ. စတုန္နံ အရိယမဂ္ဂါနမေတံ နာမံ. သာမညဿ ဖလာနိ သာမညဖလာနိ.
ပဉ္စ ဓမ္မက္ခန္ဓာတိ သီလက္ခန္ဓော၊ သမာဓိက္ခန္ဓော၊ ပညာက္ခန္ဓော၊ ဝိမုတ္တိက္ခန္ဓော၊ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနက္ခန္ဓော. ဓမ္မက္ခန္ဓာတိ ဓမ္မဝိဘာဂါ ဓမ္မကောဋ္ဌာသာ. သီလက္ခန္ဓာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. လောကိယလောကုတ္တရာ သီလသမာဓိပညာ ဧဝ သီလသမာဓိပညာက္ခန္ဓာ. သမုစ္ဆေဒပဋိပ္ပဿဒ္ဓိနိဿရဏဝိမုတ္တိယော ဧဝ ဝိမုတ္တိက္ခန္ဓော. တိဝိဓာ ဝိမုတ္တိပစ္စဝေက္ခဏာ ဧဝ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနက္ခန္ဓော. သော လောကိယော ဧဝ. ဇာနနဋ္ဌေန ဉာဏမေဝ ဒဿနဋ္ဌေန ဒဿနန္တိ ဉာဏဒဿနံ၊ ဝိမုတ္တီနံ ဉာဏဒဿနံ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနန္တိ ဝုစ္စတိ. ဝိက္ခမ္ဘနတဒင်္ဂဝိမုတ္တိယော ပန သမာဓိပညာက္ခန္ဓေဟေဝ သင်္ဂဟိတာ. ဣမေ ပဉ္စ ဓမ္မက္ခန္ဓာ သေက္ခာနံ သေက္ခာ၊ အသေက္ခာနံ အသေက္ခာတိ ဝုတ္တာ. ဧတေသု ဟိ လောကိယာ စ နိဿရဏဝိမုတ္တိ စ နေဝသေက္ခာနာသေက္ခာ. သေက္ခာ ဟောန္တာပိ သေက္ခာနံ ဣမေ ဣတိ သေက္ခာ၊ အသေက္ခာနံ ဣမေ ဣတိ အသေက္ခာတိ ဝုစ္စန္တိ. ‘‘သေက္ခေန ဝိမုတ္တိက္ခန္ဓေန သမန္နာဂတော ဟောတီ’’တိ ဧတ္ထ ပန နိဿရဏဝိမုတ္တိယာ အာရမ္မဏကရဏဝသေန သမန္နာဂတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဆ အဘိညာတိ ဆ အဓိကာနိ ဉာဏာနိ. ကတမာ ဆ? ဣဒ္ဓိဝိဓဉာဏံ၊ ဒိဗ္ဗသောတဓာတုဉာဏံ၊ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏံ၊ စေတောပရိယဉာဏံ၊ ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏံ၊ အာသဝါနံ ခယေ ဉာဏန္တိ ဣမာ ဆ.
သတ္တ ခီဏာသဝဗလာနီတိ ခီဏာ အာသဝါ အဿာတိ ခီဏာသဝေါ၊ ခီဏာသဝဿ ဗလာနိ ခီဏာသဝဗလာနိ. ကတမာနိ သတ္တ? ဝုတ္တာနိ ဘဂဝတာ –
‘‘ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ခီဏာသဝဿ ဘိက္ခုနော အနိစ္စတော သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ သုဒိဋ္ဌာ ဟောန္တိ. ယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ခီဏာသဝဿ ဘိက္ခုနော အနိစ္စတော သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ သုဒိဋ္ဌာ ဟောန္တိ၊ ဣဒမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ခီဏာသဝဿ ဘိက္ခုနော ဗလံ ဟောတိ၊ ယံ ဗလံ အာဂမ္မ ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု အာသဝါနံ ခယံ ပဋိဇာနာတိ ‘ခီဏာ မေ အာသဝါ’တိ.
‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ခီဏာသဝဿ ဘိက္ခုနော အင်္ဂါရကာသူပမာ ကာမာတိ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ သုဒိဋ္ဌာ ဟောန္တိ. ယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ။ပေ။ ဣဒမ္ပိ ခီဏာသဝဿ ဘိက္ခုနော ဗလံ ဟောတိ။ပေ။.
‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ခီဏာသဝဿ ဘိက္ခုနော ဝိဝေကနိန္နံ စိတ္တံ ဟောတိ ဝိဝေကပေါဏံ ဝိဝေကပဗ္ဘာရံ ဝိဝေကဋ္ဌံ နေက္ခမ္မာဘိရတံ ဗျန္တီဘူတံ သဗ္ဗသော အာသဝဋ္ဌာနိယေဟိ ဓမ္မေဟိ. ယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ။ပေ။ ဣဒမ္ပိ ခီဏာသဝဿ ဘိက္ခုနော ဗလံ ဟောတိ။ပေ။.
‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ခီဏာသဝဿ ဘိက္ခုနော စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ဘာဝိတာ ဟောန္တိ သုဘာဝိတာ. ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ ဘာဝိတာနိ ဟောန္တိ သုဘာဝိတာနိ. သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ ဘာဝိတာ ဟောန္တိ သုဘာဝိတာ. အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ ဘာဝိတော ဟောတိ သုဘာဝိတော. ယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ခီဏာသဝဿ ဘိက္ခုနော အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ ဘာဝိတော ဟောတိ သုဘာဝိတော၊ ဣဒမ္ပိ ခီဏာသဝဿ ဘိက္ခုနော ဗလံ ဟောတိ၊ ယံ ဗလံ အာဂမ္မ ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု အာသဝါနံ ခယံ ပဋိဇာနာတိ ‘ခီဏာ မေ အာသဝါ’’’တိ (အ. နိ. ၁၀.၉၀၊ ဒီ. နိ. ၃.၃၅၇၊ ပဋိ. မ. ၂.၄၄).
တတ္ထ ပဌမေန ဗလေန ဒုက္ခသစ္စပဋိဝေဓော၊ ဒုတိယေန သမုဒယသစ္စပဋိဝေဓော၊ တတိယေန နိရောဓသစ္စပဋိဝေဓော၊ စတူဟိ မဂ္ဂသစ္စပဋိဝေဓော ပကာသိတော ဟောတိ.
အဋ္ဌ ဝိမောက္ခာတိ အာရမ္မဏေ အဓိမုစ္စနဋ္ဌေန ပစ္စနီကဓမ္မေဟိ စ သုဋ္ဌု မုစ္စနဋ္ဌေန ဝိမောက္ခာ. ‘‘ကတမေ အဋ္ဌ? ရူပီ ရူပါနိ ပဿတိ၊ အယံ ပဌမော ဝိမောက္ခော. အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ၊ အယံ ဒုတိယော ဝိမောက္ခော. ‘သုဘ’န္တေဝ အဓိမုတ္တော ဟောတိ၊ အယံ တတိယော ဝိမောက္ခော. သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ၊ အယံ စတုတ္ထော ဝိမောက္ခော. သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘အနန္တံ ဝိညာဏ’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ၊ အယံ ပဉ္စမော ဝိမောက္ခော. သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ၊ အယံ ဆဋ္ဌော ဝိမောက္ခော. သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ၊ အယံ သတ္တမော ဝိမောက္ခော. သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ၊ အယံ အဋ္ဌမော ဝိမောက္ခော’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၁၇၄၊ ၃.၃၅၈၊ အ. နိ. ၈.၆၆).
နဝ အနုပုဗ္ဗနိရောဓာတိ နဝ အနုပဋိပါဋိယာ နိရောဓာ. ‘‘ကတမေ နဝ? ပဌမံ ဈာနံ သမာပန္နဿ ကာမသညာ နိရုဒ္ဓါ ဟောတိ၊ ဒုတိယံ ဈာနံ သမာပန္နဿ ဝိတက္ကဝိစာရာ နိရုဒ္ဓါ ဟောန္တိ၊ တတိယံ ဈာနံ သမာပန္နဿ ပီတိ နိရုဒ္ဓါ ဟောတိ၊ စတုတ္ထံ ဈာနံ သမာပန္နဿ အဿာသပဿာသာ နိရုဒ္ဓါ ဟောန္တိ၊ အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမာပန္နဿ ရူပသညာ နိရုဒ္ဓါ ဟောတိ၊ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမာပန္နဿ အာကာသာနဉ္စာယတနသညာ နိရုဒ္ဓါ ဟောတိ၊ အာကိဉ္စညာယတနံ သမာပန္နဿ ဝိညာဏဉ္စာယတနသညာ နိရုဒ္ဓါ ဟောတိ၊ နေဝသညာနာသညာယတနံ သမာပန္နဿ အာကိဉ္စညာယတနသညာ နိရုဒ္ဓါ ဟောတိ၊ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ သမာပန္နဿ သညာ စ ဝေဒနာ စ နိရုဒ္ဓါ ဟောန္တီ’’တိ (အ. နိ. ၉.၃၁၊ ဒီ. နိ. ၃.၃၄၄၊ ၃၅၉).
ဒသ အသေက္ခာ ဓမ္မာတိ ဥပရိ သိက္ခိတဗ္ဗာဘာဝတော န သိက္ခန္တီတိ အသေက္ခာ. အထ ဝါ တီသု သိက္ခာသု သိက္ခန္တီတိ သေက္ခာ၊ ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တာ သေက္ခာတိ အသေက္ခာ၊ အရဟန္တော. အသေက္ခာနံ ဣမေ ဣတိ အသေက္ခာ. ‘‘ကတမေ ဒသ? အသေက္ခာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ အသေက္ခော သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ၊ အသေက္ခာ သမ္မာဝါစာ၊ အသေက္ခော သမ္မာကမ္မန္တော၊ အသေက္ခော သမ္မာအာဇီဝေါ၊ အသေက္ခော သမ္မာဝါယာမော၊ အသေက္ခာ သမ္မာသတိ၊ အသေက္ခော သမ္မာသမာဓိ၊ အသေက္ခံ သမ္မာဉာဏံ၊ အသေက္ခာ သမ္မာဝိမုတ္တီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၃.၃၄၈၊ ၃၆၀). အသေက္ခံ သမ္မာဉာဏန္တိ အရဟတ္တဖလပညံ ဌပေတွာ သေသလောကိယပညာ. သမ္မာဝိမုတ္တီတိ အရဟတ္တဖလဝိမုတ္တိ. အဋ္ဌကထာယံ (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၃.၃၄၈) ပန ဝုတ္တံ –
‘‘အသေက္ခာ သမ္မာဒိဋ္ဌီတိအာဒယော သဗ္ဗေပိ ဖလသမ္ပယုတ္တဓမ္မာ ဧဝ. ဧတ္ထ စ သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာဉာဏန္တိ ဒွီသု ဌာနေသု ပညာဝ ကထိတာ. သမ္မာဝိမုတ္တီတိ ဣမိနာ ပန ပဒေန ဝုတ္တာဝသေသာ ဖလသမာပတ္တိဓမ္မာ သင်္ဂဟိတာ’’တိ.
သဗ္ဗံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သစ္ဆိကာတဗ္ဗန္တိအာဒီသု အာရမ္မဏသစ္ဆိကိရိယာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ရူပံ ပဿန္တော သစ္ဆိကရောတီတိအာဒီသု ရူပါဒီနိ လောကိယာနိ ပဿိတဗ္ဗာကာရေန ပဿန္တော တာနေဝ ရူပါဒီနိ အာရမ္မဏသစ္ဆိကိရိယာယ သစ္ဆိကရောတိ၊ ရူပါဒီနိ ဝါ ပဿိတဗ္ဗာကာရေန ပဿန္တော တေန ဟေတုနာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ နိဗ္ဗာနံ သစ္ဆိကရောတိ. ပဿန္တောတိ ဟိ ပဒံ ဟေတုအတ္ထေပိ အက္ခရစိန္တကာ ဣစ္ဆန္တိ. အနညာတညဿာမီတိန္ဒြိယာဒီနိ ပန လောကုတ္တရာနိ ပစ္စဝေက္ခဏဝသေန ပဿန္တော တာနေဝ အာရမ္မဏသစ္ဆိကိရိယာယ သစ္ဆိကရောတိ. ‘‘အမတောဂဓံ နိဗ္ဗာနံ ပရိယောသာနဋ္ဌေန သစ္ဆိကရောတီ’’တိ ဣဒံ ပရိညေယျပဟာတဗ္ဗသစ္ဆိကာတဗ္ဗဘာဝေတဗ္ဗေသု သစ္ဆိကာတဗ္ဗတ္တာ ဥဇုကမေဝ. ယေ ယေ ဓမ္မာ သစ္ဆိကတာ ဟောန္တိ၊ တေ တေ ဓမ္မာ ဖဿိတာ ဟောန္တီတိ အာရမ္မဏသစ္ဆိကိရိယာယ သစ္ဆိကတာ အာရမ္မဏဖဿေန ဖုဋ္ဌာ ဟောန္တိ၊ ပဋိလာဘသစ္ဆိကိရိယာယ သစ္ဆိကတာ ပဋိလာဘဖဿေန ဖုဋ္ဌာ ဟောန္တီတိ.
သစ္ဆိကာတဗ္ဗနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.