ပဟာတဗ္ဗနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၂၃. ပဟာတဗ္ဗနိဒ္ဒေသေ အသ္မိမာနောတိ ရူပါဒီသု ပဉ္စသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု အသ္မီတိ မာနော. တသ္မိဉှိ ပဟီနေ အရဟတ္တံ ပတ္တံ ဟောတိ. ရူပရာဂါဒီသု ဝိဇ္ဇမာနေသုပိ သေသာနိ အဝတွာ အသ္မိမာနဿေဝ ဝစနံ ဒိဋ္ဌိပတိရူပကတ္တေန တဿ ဩဠာရိကတ္တာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အဝိဇ္ဇာတိ သုတ္တန္တပရိယာယေန ဒုက္ခာဒီသု စတူသု ဌာနေသု အညာဏံ၊ အဘိဓမ္မပရိယာယေန ပုဗ္ဗန္တာဒီဟိ သဒ္ဓိံ အဋ္ဌသု. ဝုတ္တဉှေတံ –

‘‘တတ္ထ ကတမာ အဝိဇ္ဇာ? ဒုက္ခေ အညာဏံ၊ ဒုက္ခသမုဒယေ အညာဏံ၊ ဒုက္ခနိရောဓေ အညာဏံ၊ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ အညာဏံ၊ ပုဗ္ဗန္တေ အညာဏံ၊ အပရန္တေ အညာဏံ၊ ပုဗ္ဗန္တာပရန္တေ အညာဏံ၊ ဣဒပ္ပစ္စယတာပဋိစ္စသမုပ္ပန္နေသု ဓမ္မေသု အညာဏ’’န္တိ (ဓ. သ. ၁၁၀၆၊ ဝိဘ. ၂၂၆).

ဘဝတဏှာတိ ကာမဘဝါဒီသု ဘဝေသု ပတ္ထနာ. ယထာဟ –

‘‘တတ္ထ ကတမာ ဘဝတဏှာ? ယော ဘဝေသု ဘဝစ္ဆန္ဒော ဘဝရာဂေါ ဘဝနန္ဒီ ဘဝတဏှာ ဘဝသိနေဟော ဘဝပရိဠာဟော ဘဝမုစ္ဆာ ဘဝဇ္ဈောသာန’’န္တိ (ဝိဘ. ၈၉၅).

တိဿော တဏှာတိ ကာမတဏှာ၊ ဘဝတဏှာ၊ ဝိဘဝတဏှာ. တာသံ အဘိဓမ္မေ ဧဝံ နိဒ္ဒေသော ကတော – တတ္ထ ကတမာ ဘဝတဏှာ? ဘဝဒိဋ္ဌိသဟဂတော ရာဂေါ။ပေ။ စိတ္တဿ သာရာဂေါ၊ အယံ ဝုစ္စတိ ဘဝတဏှာ. တတ္ထ ကတမာ ဝိဘဝတဏှာ? ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိသဟဂတော ရာဂေါ။ပေ။ စိတ္တဿ သာရာဂေါ၊ အယံ ဝုစ္စတိ ဝိဘဝတဏှာ. အဝသေသာ တဏှာ ကာမတဏှာ. တတ္ထ ကတမာ ကာမတဏှာ? ကာမဓာတုပဋိသံယုတ္တော ရာဂေါ။ပေ။ စိတ္တဿ သာရာဂေါ၊ အယံ ဝုစ္စတိ ကာမတဏှာ. တတ္ထ ကတမာ ဘဝတဏှာ? ရူပဓာတုအရူပဓာတုပဋိသံယုတ္တော ရာဂေါ။ပေ။ တတ္ထ ကတမာ ဝိဘဝတဏှာ? ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိသဟဂတော ရာဂေါ။ပေ။ (ဝိဘ. ၉၁၆).

အဋ္ဌကထာယံ ပန ‘‘ပဉ္စကာမဂုဏိကော ရာဂေါ ကာမတဏှာ၊ ရူပါရူပဘဝေသု ရာဂေါ ဈာနနိကန္တိသဿတဒိဋ္ဌိသဟဂတော ရာဂေါ ဘဝဝသေန ပတ္ထနာ ဘဝတဏှာ၊ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိသဟဂတော ရာဂေါ ဝိဘဝတဏှာ’’တိ ဝုတ္တံ. အယံ ဒသုတ္တရသုတ္တပရိယာယေန ယောဇနာ. သင်္ဂီတိပရိယာယေန ပန အဘိဓမ္မပရိယာယေန စ ‘‘အပရာပိ တိဿော တဏှာ ကာမတဏှာ ရူပတဏှာ အရူပတဏှာ. အပရာပိ တိဿော တဏှာ ရူပတဏှာ အရူပတဏှာ နိရောဓတဏှာ’’တိ (ဒီ. နိ. ၃.၃၀၅၊ ဝိဘ. ၉၁၇-၉၁၈) ဝုတ္တာ တဏှာပိ ဧတ္ထ ယုဇ္ဇန္တိ. တာသု ပဉ္စ ကာမဓာတုရူပဓာတုအရူပဓာတုပဋိသံယုတ္တာ၊ အန္တိမာ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိသဟဂတာ.

စတ္တာရော ဩဃာတိ ကာမောဃော၊ ဘဝေါဃော၊ ဒိဋ္ဌောဃော၊ အဝိဇ္ဇောဃော. ယဿ သံဝိဇ္ဇန္တိ၊ တံ ဝဋ္ဋသ္မိံ ဩဟနန္တိ ဩသီဒါပေန္တီတိ ဩဃာ. ဗလဝကိလေသာ ဧတေ. ကာမဂုဏသင်္ခါတေ ကာမေ ဩဃော ကာမောဃော. ကာမတဏှာယေတံ နာမံ. ရူပါရူပသင်္ခါတေ ကမ္မတော စ ဥပပတ္တိတော စ ဒုဝိဓေပိ ဘဝေ ဩဃော ဘဝေါဃော. ဘဝတဏှာယေတံ နာမံ. ဒိဋ္ဌိ ဧဝ ဩဃော ဒိဋ္ဌောဃော. ‘‘သဿတော လောကော’’တိအာဒိကာယ ဒိဋ္ဌိယာ ဧတံ နာမံ. အဝိဇ္ဇာ ဧဝ ဩဃော အဝိဇ္ဇောဃော၊ ဒုက္ခာဒီသု အညာဏဿေတံ နာမံ.

ပဉ္စ နီဝရဏာနီတိ ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏံ ဗျာပါဒနီဝရဏံ ထိနမိဒ္ဓနီဝရဏံ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စနီဝရဏံ ဝိစိကိစ္ဆာနီဝရဏံ. စိတ္တံ နီဝရန္တိ ပရိယောနန္ဓန္တီတိ နီဝရဏာနိ. ကာမီယန္တီတိ ကာမာ. ပဉ္စ ကာမဂုဏာ. ကာမေသု ဆန္ဒော ကာမစ္ဆန္ဒော. ကာမယတီတိ ဝါ ကာမော၊ ကာမော ဧဝ ဆန္ဒော၊ န ကတ္တုကမျတာဆန္ဒော န ဓမ္မစ္ဆန္ဒောတိ ကာမစ္ဆန္ဒော. ကာမတဏှာယေတံ နာမံ. ဗျာပဇ္ဇတိ တေန စိတ္တံ ပူတိဘာဝံ ဂစ္ဆတိ၊ ဗျာပါဒယတိ ဝါ ဝိနယာစာရရူပသမ္ပတ္တိဟိတသုခါနီတိ ဗျာပါဒေါ. ဒေါသဿေတံ နာမံ. ထိနနတာ ထိနံ၊ မိဒ္ဓနတာ မိဒ္ဓံ၊ အနုဿာဟသံဟနနတာ အသတ္တိဝိဃာတော စာတိ အတ္ထော. စိတ္တဿ အနုဿာဟော ထိနံ၊ စေတသိကာနံ အကမ္မညတာ မိဒ္ဓံ၊ ထိနဉ္စ မိဒ္ဓဉ္စ ထိနမိဒ္ဓံ. ဥဒ္ဓတဿ ဘာဝေါ ဥဒ္ဓစ္စံ၊ အဝူပသမောတိ အတ္ထော. ဝိက္ခေပဿေတံ နာမံ. ကုစ္ဆိတံ ကတံ ကုကတံ၊ ကုကတဿ ဘာဝေါ ကုက္ကုစ္စံ၊ ဂရဟိတကိရိယဘာဝေါတိ အတ္ထော. ပစ္ဆာနုတာပဿေတံ နာမံ. ဝိဂတာ စိကိစ္ဆာတိ ဝိစိကိစ္ဆာ၊ ဝိဂတပညာတိ အတ္ထော. သဘာဝံ ဝါ ဝိစိနန္တော ဧတာယ ကိစ္ဆတိ ကိလမတီတိ ဝိစိကိစ္ဆာ. ဗုဒ္ဓါဒီသု သံသယဿေတံ နာမံ. ကာမစ္ဆန္ဒော ဧဝ နီဝရဏံ ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏံ. ဧဝံ သေသေသုပိ.

ဆ ဓမ္မာ၊ ဆဒ္ဓမ္မာတိ ဝါ ပါဌော. ဆ တဏှာကာယာတိ ရူပတဏှာ သဒ္ဒတဏှာ ဂန္ဓတဏှာ ရသတဏှာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗတဏှာ ဓမ္မတဏှာ. ရူပေ တဏှာ ရူပတဏှာ. သာ ဧဝ ကာမတဏှာဒိဘေဒေန အနေကဘေဒတ္တာ ရာသဋ္ဌေန ကာယောတိ ဝုတ္တာ. ဧဝံ သေသေသုပိ.

သတ္တာနုသယာတိ ကာမရာဂါနုသယော ပဋိဃာနုသယော မာနာနုသယော ဒိဋ္ဌာနုသယော ဝိစိကိစ္ဆာနုသယော ဘဝရာဂါနုသယော အဝိဇ္ဇာနုသယော. အပ္ပဟီနဋ္ဌေန အနုသေန္တီတိ အနုသယာ. ကာမေသု ရာဂေါ ကာမရာဂေါ၊ ကာမော ဧဝ ဝါ ရာဂေါတိ ကာမရာဂေါ. အာရမ္မဏသ္မိံ ပဋိဟညတီတိ ပဋိဃံ. အယာထာဝဒဿနဋ္ဌေန ဒိဋ္ဌိ. သေယျာဒိဝသေန မညတီတိ မာနော. ဘဝေသု ရာဂေါ ဘဝရာဂေါ. ထာမဂတော ကာမရာဂေါ ကာမရာဂါနုသယော. ဧဝံ သေသေသုပိ.

အဋ္ဌ မိစ္ဆတ္တာတိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပေါ မိစ္ဆာဝါစာ မိစ္ဆာကမ္မန္တော မိစ္ဆာအာဇီဝေါ မိစ္ဆာဝါယာမော မိစ္ဆာသတိ မိစ္ဆာသမာဓိ. ‘‘ဟိတသုခါဝဟာ မေ ဘဝိဿန္တီ’’တိ ဧဝံ အာသီသိတာပိ တထာအဘာဝတော အသုဘာဒီသုယေဝ သုဘန္တိအာဒိဝိပရီတပ္ပဝတ္တိတော စ မိစ္ဆာသဘာဝါတိ မိစ္ဆတ္တာ. မိစ္ဆာ ပဿတိ၊ မိစ္ဆာ ဝါ ဧတာယ ပဿန္တီတိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ. အထ ဝါ ဝိပရီတာ ဒိဋ္ဌီတိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ၊ အယာထာဝဒိဋ္ဌီတိ ဝါ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ၊ ဝိရဇ္ဈိတွာ ဂဟဏတော ဝါ ဝိတထာ ဒိဋ္ဌီတိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ၊ အနတ္တာဝဟတ္တာ ပဏ္ဍိတေဟိ ကုစ္ဆိတာ ဒိဋ္ဌီတိ ဝါမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ. မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပါဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌီတိ သဿတုစ္ဆေဒါဘိနိဝေသော. မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပေါတိ ကာမဝိတက္ကာဒိတိဝိဓော ဝိတက္ကော. မိစ္ဆာဝါစာတိ မုသာဝါဒါဒိစတုဗ္ဗိဓာ စေတနာ. မိစ္ဆာကမ္မန္တောတိ ပါဏာတိပါတာဒိတိဝိဓာ စေတနာ. မိစ္ဆာအာဇီဝေါတိ မိစ္ဆာဇီဝပယောဂသမုဋ္ဌာပိကာ စေတနာ. မိစ္ဆာဝါယာမောတိ အကုသလစိတ္တသမ္ပယုတ္တံ ဝီရိယံ. မိစ္ဆာသတီတိ သတိပဋိပက္ခဘူတော အကုသလစိတ္တုပ္ပါဒေါ. မိစ္ဆာသမာဓီတိ အကုသလသမာဓိ.

နဝ တဏှာမူလကာတိ (ဒီ. နိ. ၂.၁၀၃၊ ၃.၃၅၉) တဏှံ ပဋိစ္စ ပရိယေသနာ၊ ပရိယေသနံ ပဋိစ္စ လာဘော၊ လာဘံ ပဋိစ္စ ဝိနိစ္ဆယော၊ ဝိနိစ္ဆယံ ပဋိစ္စ ဆန္ဒရာဂေါ၊ ဆန္ဒရာဂံ ပဋိစ္စ အဇ္ဈောသာနံ၊ အဇ္ဈောသာနံ ပဋိစ္စ ပရိဂ္ဂဟော၊ ပရိဂ္ဂဟံ ပဋိစ္စ မစ္ဆရိယံ၊ မစ္ဆရိယံ ပဋိစ္စ အာရက္ခော၊ အာရက္ခာဓိကရဏံ ဒဏ္ဍာဒါနသတ္ထာဒါနကလဟဝိဂ္ဂဟဝိဝါဒတုဝံတုဝံပေသုညမုသာဝါဒါ အနေကေ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သမ္ဘဝန္တိ (ဒီ. နိ. ၂.၁၀၄၊ ၃.၃၅၉). ဣမေ နဝ တဏှာမူလကာ ဓမ္မာ. တဏှာ မူလံ ဧတေသန္တိ တဏှာမူလကာ. ပရိယေသနာဒယော အကုသလာ ဧဝ. တဏှံ၊ ပဋိစ္စာတိ တဏှံ နိဿာယ. ပရိယေသနာတိ ရူပါဒိအာရမ္မဏပရိယေသနာ. သာ ဟိ တဏှာယ သတိ ဟောတိ. လာဘောတိ ရူပါဒိအာရမ္မဏပဋိလာဘော၊ သော ဟိ ပရိယေသနာယ သတိ ဟောတိ. ဝိနိစ္ဆယော ပန ဉာဏတဏှာဒိဋ္ဌိဝိတက္ကဝသေန စတုဗ္ဗိဓော. တတ္ထ ‘‘သုခဝိနိစ္ဆယံ ဇညာ၊ သုခဝိနိစ္ဆယံ ဉတွာ အဇ္ဈတ္တံ သုခမနုယုဉ္ဇေယျာ’’တိ (မ. နိ. ၃.၃၂၃) အယံ ဉာဏဝိနိစ္ဆယော. ‘‘ဝိနိစ္ဆယောတိ ဒွေ ဝိနိစ္ဆယာ တဏှာဝိနိစ္ဆယော စ ဒိဋ္ဌိဝိနိစ္ဆယော စာ’’တိ (မဟာနိ. ၁၀၂) ဧဝံ အာဂတာနိ အဋ္ဌသတတဏှာဝိစရိတာနိ တဏှာဝိနိစ္ဆယော. ဒွါသဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိယော ဒိဋ္ဌိဝိနိစ္ဆယော. ‘‘ဆန္ဒော ခေါ၊ ဒေဝါနမိန္ဒ၊ ဝိတက္ကနိဒါနော’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၃၅၈) ဣမသ္မိံ ပန သုတ္တေ ဣဓ ဝိနိစ္ဆယောတိ ဝုတ္တော ဝိတက္ကောယေဝ အာဂတော. လာဘံ လဘိတွာ ဟိ ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌံ သုန္ဒရာသုန္ဒရဉ္စ ဝိတက္ကေနေဝ ဝိနိစ္ဆိနာတိ ‘‘ဧတ္တကံ မေ ရူပါရမ္မဏတ္ထာယ ဘဝိဿတိ၊ ဧတ္တကံ သဒ္ဒါဒိအာရမ္မဏတ္ထာယ၊ ဧတ္တကံ မယှံ ဘဝိဿတိ၊ ဧတ္တကံ ပရဿ၊ ဧတ္တကံ ပရိဘုဉ္ဇိဿာမိ၊ ဧတ္တကံ နိဒဟိဿာမီ’’တိ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘လာဘံ ပဋိစ္စ ဝိနိစ္ဆယော’’တိ. ဆန္ဒရာဂေါတိ ဧဝံ အကုသလဝိတက္ကေန ဝိတက္ကိတေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဒုဗ္ဗလရာဂေါ စ ဗလဝရာဂေါ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဆန္ဒောတိ ဧတ္ထ ဒုဗ္ဗလရာဂဿာဓိဝစနံ၊ ရာဂေါတိ ဗလဝရာဂဿ. အဇ္ဈောသာနန္တိ အဟံ မမာတိ ဗလဝသန္နိဋ္ဌာနံ. ပရိဂ္ဂဟောတိ တဏှာဒိဋ္ဌိဝသေန ပရိဂ္ဂဟကရဏံ. မစ္ဆရိယန္တိ ပရေဟိ သာဓာရဏဘာဝဿ အသဟနတာ. တေနေဝဿ ပေါရာဏာ ဧဝံ ဝစနတ္ထံ ဝဒန္တိ ‘‘ဣဒံ အစ္ဆရိယံ မယှမေဝ ဟောတု၊ မာ အညဿ အစ္ဆရိယံ ဟောတူတိ ပဝတ္တတ္တာ မစ္ဆရိယန္တိ ဝုစ္စတီ’’တိ. အာရက္ခောတိ ဒွါရပိဒဟနမဉ္ဇူသဂေါပနာဒိဝသေန သုဋ္ဌု ရက္ခဏံ. အဓိကရောတီတိ အဓိကရဏံ. ကာရဏဿေတံ နာမံ. အာရက္ခာဓိကရဏန္တိ ဘာဝနပုံသကံ၊ အာရက္ခဟေတူတိ အတ္ထော. ဒဏ္ဍာဒါနာဒီသု ပရနိသေဓနတ္ထံ ဒဏ္ဍဿ အာဒါနံ ဒဏ္ဍာဒါနံ. ဧကတောဓာရာဒိနာ သတ္ထဿ အာဒါနံ သတ္ထာဒါနံ. ကာယကလဟောပိ ဝါစာကလဟောပိ ကလဟော. ပုရိမော ပုရိမော ဝိရောဓော ဝိဂ္ဂဟော. ပစ္ဆိမော ပစ္ဆိမော ဝိဝါဒေါ. တုဝံတုဝန္တိ အဂါရဝဝသေန တုဝံတုဝံဝစနံ.

ဒသ မိစ္ဆတ္တာတိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ။ပေ။ မိစ္ဆာသမာဓိ မိစ္ဆာဉာဏံ မိစ္ဆာဝိမုတ္တိ. တတ္ထ မိစ္ဆာဉာဏန္တိ ပါပကိရိယာသု ဥပါယစိန္တာဝသေန ပါပံ ကတွာ သုကတံ မယာတိ ပစ္စဝေက္ခဏာကာရေန စ ဥပ္ပန္နော မောဟော. မိစ္ဆာဝိမုတ္တီတိ အဝိမုတ္တဿေဝ သတော ဝိမုတ္တိသညိတာ.

၂၄. ဣဒါနိ အနေကဘေဒေန ပဟာနေန ပဟာတဗ္ဗေ ဒဿေတုံ ဒွေ ပဟာနာနီတိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. ပဟာနေသု ဟိ ဝိညာတေသု တေန တေန ပဟာတဗ္ဗာ ဓမ္မာ သုဝိညေယျာ ဟောန္တိ. ပဉ္စသု ပဟာနေသု လောကိကာနိ စ ဒွေ ပဟာနာနိ အပ္ပယောဂံ နိဿရဏပ္ပဟာနဉ္စ ဌပေတွာ အပ္ပယောဂါနေဝ ဒွေ လောကုတ္တရပဟာနာနိ ပဌမံ ဝုတ္တာနိ. သမ္မာ ဥစ္ဆိဇ္ဇန္တိ ဧတေန ကိလေသာတိ သမုစ္ဆေဒေါ၊ ပဟီယန္တိ ဧတေန ကိလေသာတိ ပဟာနံ. သမုစ္ဆေဒသင်္ခါတံ ပဟာနံ၊ န သေသပ္ပဟာနန္တိ သမုစ္ဆေဒပ္ပဟာနံ. ကိလေသာနံ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓတ္တာ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိ၊ ပဟီနတ္တာ ပဟာနံ၊ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိသင်္ခါတံ ပဟာနံ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိပ္ပဟာနံ. လောကံ ဥတ္တရတီတိ လောကုတ္တရော. နိဗ္ဗာနသင်္ခါတံ ခယံ ဂစ္ဆတီတိ ခယဂါမီ၊ ခယဂါမီ စ သော မဂ္ဂေါ စာတိ ခယဂါမိမဂ္ဂေါ၊ တံ ဘာဝယတော သော မဂ္ဂေါ သမုစ္ဆေဒပ္ပဟာနန္တိ အတ္ထော. တထာ ဖလက္ခဏေ လောကုတ္တရဖလမေဝ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိပ္ပဟာနံ.

ကာမာနမေတံ နိဿရဏန္တိအာဒီသု ကာမတော ရူပတော သင်္ခတတော နိဿရန္တိ ဧတေနာတိ နိဿရဏံ၊ တေဟိ ဝါ နိဿဋတ္တာ နိဿရဏံ. အသုဘဇ္ဈာနံ. ကာမေဟိ နိက္ခန္တတ္တာ နေက္ခမ္မံ. အနာဂါမိမဂ္ဂေါ ဝါ. အသုဘဇ္ဈာနဉှိ ဝိက္ခမ္ဘနတော ကာမာနံ နိဿရဏံ၊ တံ ဈာနံ ပါဒကံ ကတွာ ဥပ္ပါဒိတအနာဂါမိမဂ္ဂေါ ပန သမုစ္ဆေဒတော သဗ္ဗသော ကာမာနံ အစ္စန္တနိဿရဏံ. ရုပ္ပတီတိ ရူပံ၊ န ရူပံ အရူပံ မိတ္တပဋိပက္ခာ အမိတ္တာ ဝိယ၊ လောဘာဒိပဋိပက္ခာ အလောဘာဒယော ဝိယ စ ရူပပဋိပက္ခောတိ အတ္ထော. ဖလဝသေန ဝါ နတ္ထေတ္ထ ရူပန္တိ အရူပံ၊ အရူပမေဝ အာရုပ္ပံ. အရူပဇ္ဈာနာနိ. တာနိ ရူပါနံ နိဿရဏံ နာမ. အရူပေဟိပိ အရဟတ္တမဂ္ဂေါ ပုန ဥပ္ပတ္တိနိဝါရဏတော သဗ္ဗသော ရူပါနံ နိဿရဏံ နာမ. ဘူတန္တိ ဇာတံ. သင်္ခတန္တိ ပစ္စယေဟိ သင်္ဂမ္မ ကတံ. ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နန္တိ တေ တေ ပစ္စယေ ပဋိစ္စ သမ္မာ သဟ စ ဥပ္ပန္နံ. ပဌမေန သဉ္ဇာတတ္တဒီပနေန အနိစ္စတာ၊ ဒုတိယေန အနိစ္စဿာပိ သတော ပစ္စယာနုဘာဝဒီပနေန ပရာယတ္တတာ၊ တတိယေန ပရာယတ္တဿာပိ သတော ပစ္စယာနံ အဗျာပါရတ္တဒီပနေန ဧဝံဓမ္မတာ ဒီပိတာ ဟောတိ. နိရောဓောတိ နိဗ္ဗာနံ. နိဗ္ဗာနဉှိ အာဂမ္မ ဒုက္ခံ နိရုဇ္ဈတီတိ နိရောဓောတိ ဝုစ္စတိ. သော ဧဝ စ သဗ္ဗသင်္ခတတော နိဿဋတ္တာ တဿ သင်္ခတဿ နိဿရဏံ နာမ. အဋ္ဌကထာယံ ပန –

‘‘နိရောဓော တဿ နိဿရဏန္တိ ဣဓ အရဟတ္တဖလံ နိရောဓောတိ အဓိပ္ပေတံ. အရဟတ္တဖလေန ဟိ နိဗ္ဗာနေ ဒိဋ္ဌေ ပုန အာယတိံ သဗ္ဗသင်္ခါရာ န ဟောန္တီတိ အရဟတ္တသင်္ခါတဿ နိရောဓဿ ပစ္စယတ္တာ နိရောဓောတိ ဝုတ္တ’’န္တိ ဝုတ္တံ.

နေက္ခမ္မံ ပဋိလဒ္ဓဿာတိအာဒီသု အသုဘဇ္ဈာနဿ နိဿရဏတ္တေ ဝိက္ခမ္ဘနပ္ပဟာနေန၊ အနာဂါမိမဂ္ဂဿ နိဿရဏတ္တေ သမုစ္ဆေဒပ္ပဟာနေန ကာမာ ပဟီနာ စေဝ ဟောန္တိ ပရိစ္စတ္တာ စ. အရူပဇ္ဈာနာနံ နိဿရဏတ္တေ စ အရဟတ္တမဂ္ဂဿ နိဿရဏတ္တေ စ ဧဝမေဝ ရူပါ ယောဇေတဗ္ဗာ. ရူပေသု ဟိ ဆန္ဒရာဂပ္ပဟာနေန ရူပါနံ သမုစ္ဆေဒေါ ဟောတိ. ရူပါတိ စေတ္ထ လိင်္ဂဝိပလ္လာသော ကတော. နိဗ္ဗာနဿ နိဿရဏတ္တေ နိဿရဏပ္ပဟာနေန၊ အရဟတ္တဖလဿ နိဿရဏတ္တေ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိပ္ပဟာနေန သင်္ခါရာ ပဟီနာ စေဝ ဟောန္တိ ပရိစ္စတ္တာ စ. နိဗ္ဗာနဿ စ နိဿရဏတ္တေ အာရမ္မဏကရဏဝသေန ပဋိလာဘော ဝေဒိတဗ္ဗော.

ဒုက္ခသစ္စန္တိအာဒီသု ပရိညာပဋိဝေဓန္တိအာဒိ ဘာဝနပုံသကဝစနံ. ပရိညာယ ပဋိဝေဓော ပရိညာပဋိဝေဓော. တံ ပရိညာပဋိဝေဓံ. ဧသ နယော သေသေသုပိ. ပဇဟာတီတိ တထာ တထာ ပဋိဝိဇ္ဈန္တော ပဟာတဗ္ဗေ ကိလေသေ ပဇဟတီတိ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော. လောကိယလောကုတ္တရေသုပိ ဆန္ဒရာဂပ္ပဟာနေန ဝါ တာနိ ပဇဟတီတိ အတ္ထော. ပဇဟတီတိပိ ပါဌော. ယထာ နာဝါ အပုဗ္ဗံ အစရိမံ ဧကက္ခဏေ စတ္တာရိ ကိစ္စာနိ ကရောတိ၊ ဩရိမံ တီရံ ပဇဟတိ၊ သောတံ ဆိန္ဒတိ၊ ဘဏ္ဍံ ဝဟတိ၊ ပါရိမံ တီရံ အပ္ပေတိ၊ ဧဝမေဝံ မဂ္ဂဉာဏံ အပုဗ္ဗံ အစရိမံ ဧကက္ခဏေ စတ္တာရိ သစ္စာနိ အဘိသမေတိ၊ ဒုက္ခံ ပရိညာဘိသမယေန အဘိသမေတိ၊ သမုဒယံ ပဟာနာဘိသမယေန အဘိသမေတိ၊ မဂ္ဂံ ဘာဝနာဘိသမယေန အဘိသမေတိ၊ နိရောဓံ သစ္ဆိကိရိယာဘိသမယေန အဘိသမေတိ. ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတိ? ‘‘နိရောဓံ အာရမ္မဏံ ကတွာ စတ္တာရိ သစ္စာနိ ပါပုဏာတိ ပဿတိ ပဋိဝိဇ္ဈတီ’’တိ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၂.၈၃၉) ဝုတ္တတ္တာ ဧကက္ခဏေပိ ဝိသုံ ဝိသုံ ဝိယ ပဟာနာနိ ဝုတ္တာနီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ.

ပဉ္စသု ပဟာနေသု ယံ သသေဝါလေ ဥဒကေ ပက္ခိတ္တေန ဃဋေန သေဝါလဿ ဝိယ တေန တေန လောကိယသမာဓိနာ နီဝရဏာဒီနံ ပစ္စနီကဓမ္မာနံ ဝိက္ခမ္ဘနံ ဒူရီကရဏံ၊ ဣဒံ ဝိက္ခမ္ဘနပ္ပဟာနံ နာမ. ဝိက္ခမ္ဘနပ္ပဟာနဉ္စ နီဝရဏာနံ ပဌမံ ဈာနံ ဘာဝယတောတိ နီဝရဏာနံယေဝ ပဟာနံ ပါကဋတ္တာ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. နီဝရဏာနိ ဟိ ဈာနဿ ပုဗ္ဗဘာဂေပိ ပစ္ဆာဘာဂေပိ န သဟသာ စိတ္တံ အဇ္ဈောတ္ထရန္တိ၊ အဇ္ဈောတ္ထဋေသု စ တေသု ဈာနံ ပရိဟာယတိ၊ ဝိတက္ကာဒယော ပန ဒုတိယဇ္ဈာနာဒိတော ပုဗ္ဗေ ပစ္ဆာ စ အပ္ပဋိပက္ခာ ဟုတွာ ပဝတ္တန္တိ. တသ္မာ နီဝရဏာနံ ဝိက္ခမ္ဘနံ ပါကဋံ. ယံ ပန ရတ္တိဘာဂေ သမုဇ္ဇလိတေန ပဒီပေန အန္ဓကာရဿ ဝိယ တေန တေန ဝိပဿနာယ အဝယဝဘူတေန ဈာနင်္ဂေန ပဋိပက္ခဝသေနေဝ တဿ တဿ စ ပဟာတဗ္ဗဓမ္မဿ ပဟာနံ၊ ဣဒံ တဒင်္ဂပ္ပဟာနံ နာမ. တဒင်္ဂပ္ပဟာနဉ္စ ဒိဋ္ဌိဂတာနံ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ သမာဓိံ ဘာဝယတောတိ ဒိဋ္ဌိဂတာနံယေဝ ပဟာနံ ဩဠာရိကဝသေန ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဒိဋ္ဌိဂတဉှိ ဩဠာရိကံ၊ နိစ္စသညာဒယော သုခုမာ. တတ္ထ ဒိဋ္ဌိဂတာနန္တိ ဒိဋ္ဌိယေဝ ဒိဋ္ဌိဂတံ ‘‘ဂူထဂတံ မုတ္တဂတ’’န္တိအာဒီနိ (အ. နိ. ၉.၁၁) ဝိယ. ဂန္တဗ္ဗာဘာဝတော စဒိဋ္ဌိယာ ဂတမတ္တမေဝေတန္တိပိ ဒိဋ္ဌိဂတံ၊ ဒွါသဋ္ဌိဒိဋ္ဌီသု အန္တောဂဓတ္တာ ဒိဋ္ဌီသု ဂတန္တိပိ ဒိဋ္ဌိဂတံ. ဗဟုဝစနေန တေသံ ဒိဋ္ဌိဂတာနံ. နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ သမာဓိန္တိ ဝိပဿနာသမ္ပယုတ္တံ သမာဓိံ. ယံ ပန အသနိဝိစက္ကာဘိဟတဿ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၂.၈၅၁) ရုက္ခဿ ဝိယ အရိယမဂ္ဂဉာဏေန သံယောဇနာနံ ဓမ္မာနံ ယထာ န ပုန ပဝတ္တတိ၊ ဧဝံ ပဟာနံ၊ ဣဒံ သမုစ္ဆေဒပ္ပဟာနံ နာမ. နိရောဓောနိဗ္ဗာနန္တိ နိရောဓသင်္ခါတံ နိဗ္ဗာနံ.

ဧဝံ ပဟာနဝသေန ပဟာတဗ္ဗေ ဓမ္မေ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ သရူပေနေဝ ပုန ပဟာတဗ္ဗေ ဓမ္မေ ဒဿေတုံ သဗ္ဗံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဟာတဗ္ဗန္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ စက္ခာဒီနိ ဆန္ဒရာဂပ္ပဟာနေန ပဟာတဗ္ဗာနိ. ရူပံ ပဿန္တော ပဇဟာတီတိအာဒီသု ရူပံ အနိစ္စာဒိတော ပဿန္တော ပဟာတဗ္ဗေ ကိလေသေ ပဇဟာတိ. စက္ခုံ။ပေ။ ဇရာမရဏံ။ပေ။ အမတောဂဓံ နိဗ္ဗာနန္တိ ပေယျာလဒွယေ အနညာတညဿာမီတိန္ဒြိယံ ‘‘ပဿန္တော ပဇဟာတီ’’တိအာဒီသု တေသု လောကုတ္တရေသု အနညာတညဿာမီတိန္ဒြိယံ ပဿန္တော ဥဒိက္ခန္တော အပေက္ခမာနော ဣစ္ဆမာနော ဝိပဿနာက္ခဏေသု ပဟာတဗ္ဗေ ကိလေသေ ပဇဟာတီတိ တံတံဓမ္မာနုရူပေန ယောဇေတဗ္ဗံ.

ပဟာတဗ္ဗနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.