၂. ဝိစယဟာရဝိဘင်္ဂဝဏ္ဏနာ

၁၁. တတ္ထ ကတမော ဝိစယော ဟာရောတိအာဒိ ဝိစယဟာရဝိဘင်္ဂေါ. တတ္ထာယံ အပုဗ္ဗပဒဝဏ္ဏနာ – ကိံ ဝိစိနတီတိ ဧတ္ထ ‘‘ဝိစိနတီ’’တိ ဧတေန ဝိစယသဒ္ဒဿ ကတ္တုနိဒ္ဒေသတံ ဒဿေတိ. ကိန္တိ ပနတ္ထဿ ဟာရဿ ဝိသယော ပုစ္ဆိတောတိ တံ တဿ ဝိသယံ ဒဿေတုံ ‘‘ပဒံ ဝိစိနတီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ပဒံ ဝိစိနတီတိ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ နိဂမနာ သုတ္တဿ သဗ္ဗံ ပဒံ ဝိစိနတိ. အယဉ္စ ဝိစယော ဒုဝိဓော သဒ္ဒတော အတ္ထတော စ. တေသု ‘‘ဣဒံ နာမပဒံ၊ ဣဒံ အာချာတပဒံ၊ ဣဒံ ဥပသဂ္ဂပဒံ၊ ဣဒံ နိပါတပဒံ၊ ဣဒံ ဣတ္ထိလိင်္ဂံ၊ ဣဒံ ပုရိသလိင်္ဂံ၊ ဣဒံ နပုံသကလိင်္ဂံ၊ ဣဒံ အတီတကာလံ၊ ဣဒံ အနာဂတကာလံ၊ ဣဒံ ဝတ္တမာနကာလံ၊ ဣဒံ ကတ္တုသာဓနံ၊ ဣဒံ ကရဏသာဓနံ၊ ဣဒံ ကမ္မသာဓနံ၊ ဣဒံ အဓိကရဏသာဓနံ၊ ဣဒံ ပစ္စတ္တဝစနံ၊ ဣဒံ ဥပယောဂဝစနံ၊ ယာဝ ဣဒံ ဘုမ္မဝစနံ၊ ဣဒံ ဧကဝစနံ၊ ဣဒံ အနေကဝစန’’န္တိ ဧဝမာဒိဝိဘာဂဝစနံ၊ အယံ သဒ္ဒတော ပဒဝိစယော. သော ပနာယံ ပဒဝိစယော အဝိပရီတသဘာဝနိရုတ္တိသလ္လက္ခဏေနေဝ သမ္ပဇ္ဇတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အတ္ထတော ပန ဝိစယော တေန တေန ပဒေန ဝတ္တဗ္ဗအတ္ထသံဝဏ္ဏနာ. သစေ ပန ပဒံ ပုစ္ဆာဒိဝသေန ပဝတ္တံ၊ တဿ တဒတ္ထဿ စ ပုစ္ဆာဒိဘာဝေါ ဝိစေတဗ္ဗောတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေန္တော ‘‘ပဉှံ ဝိစိနတီ’’တိအာဒိမာဟ.

ယသ္မာ စ သဗ္ဗော ဒေသနာဟာရော ဝိစယဟာရဿ ဝိသယော သုတ္တဿ ဝိစယောတိ ကတွာ၊ တသ္မာ ဝုတ္တံ – ‘‘အဿာဒံ ဝိစိနတီ’’တိအာဒိ. ယသ္မာ ပန အနုဂီတီတိ ဧတ္ထ အနုရူပါ ဂီတိ အနုဂီတီတိ အယမ္ပိ အတ္ထော ဣစ္ဆိတော၊ တသ္မာ ဝိစိယမာနဿ သုတ္တပဒဿ အနုရူပတော သုတ္တန္တရပဒါနိပိ အတ္ထုဒ္ဓါရဝသေန ဝါ ပဒုဒ္ဓါရဝသေန ဝါ အာနေတွာ ဝိစေတဗ္ဗာနီတိ ဒဿေန္တော ‘‘သဗ္ဗေ နဝ သုတ္တန္တေ ဝိစိနတီ’’တိ အာဟ. နဝ သုတ္တန္တေတိ သုတ္တဂေယျာဒိကေ နဝ သုတ္တေ၊ ယထာသမ္ဘဝတောတိ အဓိပ္ပါယော. အယံ ဝိစယဟာရဿ ပဒတ္ထနိဒ္ဒေသော.

ဧဝံ နိဒ္ဒေသဝါရေ ဝိစယဟာရော သင်္ခေပတော နိဒ္ဒိဋ္ဌောတိ တံ ဝိဘာဂေန နိဒ္ဒိသိတွာ ပဋိနိဒ္ဒေသဝသေန ဝိဘဇန္တော ယသ္မာ ပဒဝိစယော သုတ္တဿ အနုပဒံ ပဝတ္တေတဗ္ဗတာယ အတိဘာရိကော န သုကရော စာတိ တံ အနာမသိတွာ ပဉှဝိဿဇ္ဇနဝိစယေ တာဝ ဒဿေန္တော ‘‘ယထာ ကိံ ဘဝေ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ယထာ ကိံ ဘဝေတိ ယေန ပကာရေန သော ဝိစယော ပဝတ္တေတဗ္ဗော၊ တံ ပကာရဇာတံ ကိံ ဘဝေ၊ ကီဒိသံ ဘဝေယျာတိ အတ္ထော. ‘‘ယထာ ကိံ ဘဝေယျာ’’တိပိ ပါဌော. ပုန ယထာတိ နိပါတမတ္တံ. အာယသ္မာတိ ပိယဝစနံ အဇိတောတိ ဗာဝရီဗြာဟ္မဏဿ ပရိစာရကဘူတာနံ သောဠသန္နံ အညတရော. ပါရာယနေတိ ပါရံ ဝုစ္စတိ နိဗ္ဗာနံ၊ တဿ အဓိဂမူပါယဒေသနတ္တာ ကိဉ္စာပိ သဗ္ဗံ ဘဂဝတော ဝစနံ ‘‘ပါရာယန’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗတံ အရဟတိ၊ သင်္ဂီတိကာရေဟိ ပန ဝတ္ထုဂါထာနုဂီတိဂါထာဒီဟိ သဒ္ဓိံ အဇိတသုတ္တာဒီနံ (သု. နိ. ၁၀၃၈ အာဒယော၊ စူဠနိ. အဇိတမာဏဝပုစ္ဆာ ၅၇ အာဒယော၊ အဇိတမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသ ၁ အာဒယော) သောဠသန္နံ သုတ္တာနံ ဣဒံ နာမံ ကတန္တိ တေသညေဝ ပါရာယနသမညာတိ အာဟ ‘‘ပါရာယနေ’’တိ. ကေစိ ‘‘ပါရာယနိကော’’တိ ပဌန္တိ. တေ ကိရ တာပသပဗ္ဗဇ္ဇူပဂမနတော ပုဗ္ဗေ ပါရာယနံ အဓီယန္တာ ဝိစရိံသု. တသ္မာ အယမ္ပိ ပါရာယနံ ဝတ္တေတီတိ ပါရာယနိကောတိ ဝုတ္တော. ပုစ္ဆတီတိ ကသ္မာ ဝုတ္တံ၊ နနု ပုစ္ဆာနိဗ္ဗတ္တတ္တာ အတီတာတိ? သစ္စမေတံ၊ ပုစ္ဆနာကာရံ ပန ဗုဒ္ဓိယံ ဝိပရိဝတ္တမာနံ ကတွာ ဧဝမာဟ.

ပုစ္ဆာ စ နာမေသာ အဒိဋ္ဌဇောတနာပုစ္ဆာ ဒိဋ္ဌသံသန္ဒနာ ဝိမတိစ္ဆေဒနာ အနုမတိပုစ္ဆာ ကထေတုကမျတာပုစ္ဆာ ဧကံသဗျာကရဏီယာ ဝိဘဇ္ဇဗျာကရဏီယာ ပဋိပုစ္ဆာဗျာကရဏီယာ ဌပနီယာ ဓမ္မာဓိဋ္ဌာနာ သတ္တာဓိဋ္ဌာနာတိ အနေကဝိဓာ. တသ္မာ ‘‘ကိမယံ ပုစ္ဆာ အဒိဋ္ဌဇောတနာ’’တိအာဒိနာ ယထာသမ္ဘဝံ ပုစ္ဆာ ဝိစေတဗ္ဗာ. ယထာ စေတ္ထ ပုစ္ဆာဝိဘာဂေါ၊ ဧဝံ ဝိဿဇ္ဇနဝိဘာဂေါပိ ဝိဿဇ္ဇနဝိစယေ ယထာသမ္ဘဝံ ဝတ္တဗ္ဗော. ပုစ္ဆာသဘာဂေန ဟိ ဝိဿဇ္ဇနန္တိ. ဣဓ ပန ဝိမတိစ္ဆေဒနံ သတ္တာဓိဋ္ဌာနံ ပုစ္ဆံ ဥဒါဟရိတွာ တတ္ထ ဝိစယနာကာရံ ဒဿေတုံ ‘‘ကေနဿု နိဝုတော လောကော’’တိအာဒိမာဟ.

တတ္ထ ကေနာတိ ကတ္တရိ ကရဏဝစနံ. သူတိ နိပါတမတ္တံ၊ သူတိ ဝါ သံသယေ နိပါတော၊ တေနဿ ပဉှဿ ဝိမတိစ္ဆေဒနပုစ္ဆာဘာဝံ ဒဿေတိ. နိဝုတောတိ ပဋိစ္ဆာဒိတော. လောကောတိ သတ္တလောကော. ဣစ္စာယသ္မာ အဇိတောတိ သင်္ဂီတိကာရကဝစနံ. နပ္ပကာသတီတိ န ပညာယတိ. ကိဿာဘိလေပနံ ဗြူသီတိ ကိံ အဿ လောကဿ အဘိလေပနံ ဝဒသိ. ‘‘ကိံ သွာဘိလေပန’’န္တိပိ ပါဌော၊ တဿ ကိံ သု အဘိလေပနန္တိ ပဒဝိဘာဂေါ.

ပဒါနီတိ ပဇ္ဇတိ ဧတေဟိ အတ္ထောတိ ပဒါနိ၊ ဝါကျာနိ. ပုစ္ဆိတာနီတိ ပုစ္ဆာဘာဝေန ဝုတ္တာနီတိ အတ္ထော. ဧကော ပဉှောတိ ယဒိပိ စတ္တာရိ ပဒါနိ ပုစ္ဆနဝသေန ဝုတ္တာနိ၊ ဉာတုံ ဣစ္ဆိတော ပန အတ္ထော ဧကော ဧဝါတိ ‘‘ဧကော ပဉှော’’တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ကာရဏမာဟ ‘‘ဧကဝတ္ထုပရိဂ္ဂဟာ’’တိ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ကိဉ္စာပိ နိဝါရဏအပ္ပကာသနအဘိလေပနမဟာဘယသင်္ခါတာ ပုစ္ဆာယ ဂဟိတာ စတ္တာရော ဧတေ အတ္ထာ၊ တေ ပနေကံ လောကံ ပတိဂုဏဘူတာ၊ လောကော ပဓာနဘာဝေန ဂဟိတောတိ တဗ္ဗသေန ဧကောဝါယံ ပဉှောတိ. တေနေဝါဟ ‘‘လောကာဓိဋ္ဌာန’’န္တိအာဒိ. ကော ပန သော လောကောတိ? အာဟ ‘‘လောကော တိဝိဓော’’တိအာဒိ.

တတ္ထ ရာဂါဒိကိလေသဗဟုလတာယ ကာမာဝစရသတ္တာ ကိလေသလောကော. ဈာနာဘိညာပရိဗုဒ္ဓိယာ ရူပါဝစရသတ္တာ ဘဝလောကော. အာနေဉ္ဇသမာဓိဗဟုလတာယ ဝိသဒိန္ဒြိယတ္တာ အရူပါဝစရသတ္တာ ဣန္ဒြိယလောကော. အထ ဝါ ကိလိဿနံ ကိလေသော၊ ဝိပါကဒုက္ခန္တိ အတ္ထော. တသ္မာ ဒုက္ခဗဟုလတာယ အပါယေသု သတ္တာ ကိလေသလောကော. တဒညေ သတ္တာ သမ္ပတ္တိဘဝဘာဝတော ဘဝလောကော. တတ္ထ ယေ ဝိမုတ္တိပရိပါစကေဟိ ဣန္ဒြိယေဟိ သမန္နာဂတာ သတ္တာ၊ သော ဣန္ဒြိယလောကောတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ပရိယာပန္နဓမ္မဝသေန လောကသမညာတိ အရိယပုဂ္ဂလာ ဣဓ န သင်္ဂယှန္တိ.

အဝိဇ္ဇာယ နိဝုတော လောကောတိ စတုရင်္ဂသမန္နာဂတေန အန္ဓကာရေန ဝိယ ရထဃဋာဒိဓမ္မသဘာဝပ္ပဋိစ္ဆာဒနလက္ခဏာယ အဝိဇ္ဇာယ နိဝုတော ပဋိစ္ဆာဒိတော လောကော. ဝိဝိစ္ဆာတိ ဝိစိကိစ္ဆာဟေတု. ‘‘ဝိဝိစ္ဆာ မစ္ဆရိယ’’န္တိ သင်္ဂဟေ ဝုတ္တံ. ပမာဒါတိ ပမာဒဟေတု. ဇပ္ပါဘိလေပနန္တိ ဇပ္ပါ တဏှာ အဿ လောကဿ မက္ကဋာလေပေါ ဝိယ မက္ကဋဿ အဘိလေပနံ သိလေသောတိ ဗြူမိ. ဒုက္ခန္တိ ဇာတိအာဒိကံ ဝဋ္ဋဒုက္ခန္တိ အယံ ပဒတ္ထော. သေသံ ပါဠိယာ ဧဝ ဝိညာယတိ. ဣမာနိ စတ္တာရိ ပဒါနိ ပုစ္ဆာဂါထာယံ ဝုတ္တာနိ ‘‘ဣမေဟီ’’တိ ဝိဿဇ္ဇနဂါထာယံ ဝုတ္တေဟိ ဣမေဟိ စတူဟိ ပဒေဟိ ဝိဿဇ္ဇိတာနိ. ကထန္တိ အာဟ ‘‘ပဌမ’’န္တိအာဒိံ. တေန ယထာက္ကမံ ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနာနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနီတိ ဒဿေတိ.

ဣဒါနိ တံ ယထာက္ကမံ ပုစ္ဆံ ဝိဿဇ္ဇနဉ္စ သရူပတော ဒဿေတုံ ဂါထာယ စ အတ္ထံ ဝိဝရိတုံ ‘‘ကေနဿူ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ‘‘နီဝရဏေဟီ’’တိ ပဒေန ဝုတ္တမေဝတ္ထံ ပါကဋံ ကတွာ ဒဿေတုံ ‘‘အဝိဇ္ဇာနီဝရဏာ ဟိ သဗ္ဗေ သတ္တာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဧတ္ထ စ ‘‘ယထာဟာ’’တိအာဒိနာ သုတ္တန္တရဒဿနေန ဣမသ္မိံ ပဉှဝိဿဇ္ဇနဝိစယေ အနုဂီတိဝိစယံ ဒဿေတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တတ္ထ ပရိယာယတောတိ ကာရဏတော. နီဝရဏသင်္ခါတာနံ ကာမစ္ဆန္ဒာဒီနမ္ပိ ကာရဏဘာဝတော ပဋိစ္ဆာဒနဘာဝတော စ ဧကံယေဝ နီဝရဏံ ဝဒါမိ၊ န ပန အညေသံ နီဝရဏသဘာဝါနံ အဘာဝါတိ အတ္ထော. ယထာ စ အဝိဇ္ဇာယ သတိ နီဝရဏာနံ ဘာဝေါ၊ ဧဝံ အဝိဇ္ဇာယ အသတိ န သန္တိ နီဝရဏာနီတိ ဒဿေတုံ ‘‘သဗ္ဗသော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

တေနာတိ ‘‘အဝိဇ္ဇာယ နိဝုတော လောကော’’တိ ပဒေန. ပဌမဿ ပဒဿာတိ ‘‘ကေနဿု နိဝုတော လောကော’’တိ ပဒဿ. ယုတ္တာတိ ယောဇိတာ၊ အနုရူပါတိ ဝါ အတ္ထော. ဧတေန ပုစ္ဆာနုရူပတာ ဝိဿဇ္ဇနဿ ဒဿိတာတိ ပုဗ္ဗာပရဝိစယော ဝုတ္တောတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ‘‘ယော ပုဂ္ဂလော နီဝရဏေဟိ နိဝုတော’’တိအာဒိနာ ဝိဝိစ္ဆာပမာဒါနံ အဝိဇ္ဇာယ ပစ္စယဘာဝံ ဒဿေတိ. နိဝုတော ဧဝ ဟိ နပ္ပကာသတိ. ဝိဝိစ္ဆာတိ ဝိစိကိစ္ဆာ. တေနေဝါဟ – ‘‘ဝိဝိစ္ဆာ နာမ ဝုစ္စတိ ဝိစိကိစ္ဆာ’’တိ. တတြာယံ ပဒသိဒ္ဓိ – ယထာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိသမ္မာဒိဋ္ဌိယော ‘‘နိစ္စံ အနိစ္စ’’န္တိအာဒိနာ ဧကံသဂ္ဂါဟဘာဝေန ပဝတ္တန္တိ၊ န ဧဝမယံ. အယံ ပန အနေကံသဂ္ဂါဟဘာဝတော ‘‘နိစ္စံ နု ခေါ အနိစ္စံ နု ခေါ’’တိအာဒိနာ ဝိဝိဓံ ဝိရုဒ္ဓံ ဝါ ဣစ္ဆတိ ဧသတီတိ ဝိဝိစ္ဆာတိ. ‘‘သော ဝိစိကိစ္ဆန္တော’’တိအာဒိနာ အပ္ပကာသနဿ ဝိဝိစ္ဆာပမာဒါနံ ကာရဏဘာဝံ ဝိဝရတိ. သုက္ကေ ဓမ္မေ န ဥပ္ပါဒိယတီတိ န သမာဒါယ ဝတ္တတိ. နပ္ပကာသန္တီတိ တေ အတ္တနော သန္တာနေ အနုပ္ပါဒိယမာနာ ကုသလာ ဓမ္မာ တံ ပုဂ္ဂလံ ပကာသံ လောကေ အဘိညာတံ န ကရောန္တီတိ အတ္ထော. အဘိလိမ္ပတီတိ မက္ကဋာလေပေါ ဝိယ မက္ကဋံ ဒါရုသိလာဒီသု ပုရိသံ ရူပါဒိဝိသယေ အလ္လီယာပေတီတိ အတ္ထော. အာသတ္တိဗဟုလဿာတိ အာသင်္ဂဗဟုလဿ. ဧဝံ အဘိဇပ္ပါတိ ကရိတွာတိ ဧဝံ ပရိယုဋ္ဌာနဋ္ဌာယိနီတိ ဣမိနာ ကာရဏေန. တတ္ထာတိ တာယ တဏှာယ. လောကော အဘိလိတ္တော သိလေသေန မက္ခိတော ဝိယ ဟောတီတိ အတ္ထော.

ဘာယတိ ဧတသ္မာတိ ဘယံ. မဟန္တံ ဘယံ မဟဗ္ဘယံ. တေနေဝါဟ – ‘‘ဒုက္ခမဿ မဟဗ္ဘယ’’န္တိ. ဒုက္ခံ ဒေါမနဿန္တိ ဒုက္ခမေဝ ဝိဘတ္တန္တိ သဗ္ဗံ ဒုက္ခံ ဝိဘဇိတွာ ဒဿေတုံ ‘‘တိဿော ဒုက္ခတာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဩဓသောတိ ကဒါစိ အတ္တူပက္ကမမူလာယ ကဒါစိ ပရူပက္ကမမူလာယာတိအာဒိနာ ဝိဘာဂေန ဒုက္ခဒုက္ခတာယ မုစ္စနကာ ဝိသေသေန ရူပါဝစရာ. တထာတိ ဩဓသော ကဒါစိ ကရဟစီတိ ဧဝံ အာကဍ္ဎတိ. ဝိပရိဏာမဒုက္ခတာယ မုစ္စနကာ ဥပေက္ခာသမာပတ္တိဗဟုလာ ဝိသေသေန အရူပါဝစရသတ္တာ. အပ္ပါဗာဓာတိ ပဒံ ဒုက္ခဒုက္ခတာယ မုစ္စနဿ ကာရဏဝစနံ. ဒီဃာယုကာတိ ဝိပရိဏာမဒုက္ခတာယ. အရူပဒေဝါ ဟိ လောကေ ဝိသေသတော ဒီဃာယုကာတိ. ဣဒဉ္စ မုစ္စနမစ္စန္တိကံ. ယသ္မာ စ ဒုက္ခာ ဝေဒနာပိ သင်္ခတတ္တာ အနိစ္စတာဒိသင်္ခါရဒုက္ခသဘာဝါ ဧဝ၊ တသ္မာ ယတော မုစ္စနမစ္စန္တိကံ၊ တံ အနဝသေသပရိယာဒါနဝသေန သင်္ဂဏှိတွာ ဒဿေတုံ ‘‘သင်္ခါရဒုက္ခတာယ ပနာ’’တိအာဒိမာဟ.

တတ္ထ ဥပါဒိယတီတိ ဥပါဒိ၊ ဝိပါကက္ခန္ဓာ ကဋတ္တာ စ ရူပံ. ဥပါဒိဿ သေသံ ဥပါဒိသေသံ၊ တံ နတ္ထိ ဧတိဿာတိ အနုပါဒိသေသာ၊ နိဗ္ဗာနဓာတု၊ တာယ အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ၊ ဣတ္ထမ္ဘူတလက္ခဏေ စာယံ ကရဏနိဒ္ဒေသော. နိဗ္ဗာနဓာတူတိ စ နိဗ္ဗာယနမတ္တံ. တသ္မာတိ ယသ္မာ သကလလောကဗျာပိနီ သဗ္ဗသင်္ဂါဟိနီ စ သင်္ခါရဒုက္ခတာ၊ တသ္မာ. လောကဿာတိ သမ္ဗန္ဓေ သာမိဝစနံ. တေန ‘‘ဒုက္ခမဿာ’’တိ ပဒဿ အတ္ထံ ဒဿေတိ. ဧဝမေတ္ထ လောကဿ နီဝရဏာဒီနိ အဇာနန္တေန၊ သမယန္တရပရိစယေန ဝါ တတ္ထ သံသယပက္ခန္ဒေန ဧကံသေနေဝ ဗျာကာတဗ္ဗတ္တာ သတ္တာဓိဋ္ဌာနာ ပုစ္ဆာ ကတာ၊ သာ စ အဇာနနဿ၊ သံသယဿ ဝါ နီဝရဏာဒိဝိသယတာယ စတုဗ္ဗိဓာ. ပါဠိယံ ပန နီဝရဏာဒီနံ လောကော အာဓာရဘာဝေန ဂါထာယံ ဝုတ္တောတိ ဧကော ပဉှောတိ ဒဿိတန္တိ. အယမေတ္ထ ပုစ္ဆာဝိစယော. ဝိဿဇ္ဇနဝိစယောပိ အဒိဋ္ဌဇောတိနီ ဝိဿဇ္ဇနာ ဝိမတိစ္ဆေဒိနီ စာတိအာဒိနာ ပုစ္ဆာဝိစယေ ဝုတ္တနယာနုသာရေန ဝေဒိတဗ္ဗော.

ဧဝံ ဧကာဓာရံ ပုစ္ဆံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ အနေကာဓာရံ ဒဿေတုံ ‘‘သဝန္တိ သဗ္ဗဓီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ သဝန္တီတိ သန္ဒန္တိ. သဗ္ဗဓီတိ သဗ္ဗေသု ရူပါဒီသု အာယတနေသု. သောတာတိ တဏှာဒိသောတာ. ကိံ နိဝါရဏန္တိ တေသံ ကိံ အာဝရဏံ ကာ ရက္ခာ. သံဝရံ ဗြူဟီတိ တံ နေသံ နီဝရဏသင်္ခါတံ သံဝရံ ကထေဟိ. ကေန သောတာ ပိဓီယရေတိ ကေန ဓမ္မေန တဏှာဒိသောတာ ပိဓိယျန္တိ ပစ္ဆိဇ္ဇန္တီတိ အယမေတ္ထ ပဒတ္ထော. သေသံ ပါဠိဝသေနေဝ အာဝိ ဘဝိဿတိ.

တေ ဒွေ ပဉှာတိ ယဒိပိ ဣမိဿာ ဂါထာယ ပုစ္ဆာဝသေန ပဝတ္တာယ စတ္တာရိ ပဒါနိ စတ္တာရိ ဝါကျာနိ. ဉာတုံ ဣစ္ဆိတဿ ပန အတ္ထဿ ဒုဝိဓတ္တာ တေ ဒွေ ပဉှာ. ကသ္မာတိ စေ? ‘‘ဣမေဟိ ဗဟွာဓိဝစနေန ပုစ္ဆိတာ’’တိ အာဟ. တတ္ထာယံ သင်္ခေပတ္ထော – ဣမေ ဧတာယ ဂါထာယ ဂဟိတာ အတ္ထာ ယသ္မာ ဗဟူနိ အဓိကိစ္စ ပဝတ္တဝစနေန ပုစ္ဆိတာ၊ တသ္မာ တေ ဒွေ ပဉှာတိ. ဧကတော ဥပရိ ဗဟူတိ ဟိ သာသနဝေါဟာရော၊ တမေဝ ပုစ္ဆာယ ဒုဝိဓတ္ထဝိသယတံ ဝိဝရိတုံ ‘‘ဧဝ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တဿတ္ထော – ယာဟိ ဉာတိဗျသနာဒိသင်္ခါတာဟိ ပါဏဝဓာဒီဟိ ဧဝ ဝါ ဒုဂ္ဂတိဟေတုဘူတာဟိ အာပဒါဟိ သမံ သဟ၊ သဗ္ဗထာ ဝါ အယံ လောကော အာပန္နော အဇ္ဈောတ္ထဋော. တံနိမိတ္တေဟိ ဒသဟိ ကိလေသဝတ္ထူဟိ သံကိလိဋ္ဌော စ၊ တဿ တံ အာပန္နာကာရံ သံကိလိဋ္ဌာကာရဉ္စ ဗုဒ္ဓိယံ ကတွာ အာဟ – ‘‘ဧဝံ သမာပန္နဿ ဧဝံ သံကိလိဋ္ဌဿာ’’တိ. ဝေါဒါယတိ သုဇ္ဈတိ ဧတေနာတိ ဝေါဒါနံ၊ သမထဝိပဿနာ. ဝုဋ္ဌာတိ ဧတေန နိမိတ္တတော ပဝတ္တတော စာတိ ဝုဋ္ဌာနံ၊ အရိယမဂ္ဂေါ.

အသမာဟိတဿာတိ နာနာရမ္မဏေသု ဝိက္ခိတ္တစိတ္တဿ. သဝန္တီတိ ပဝတ္တန္တိ. အဘိဇ္ဈာတိအာဒိ အသမာဓာနဟေတုဒဿနံ. တေနေဝါဟ – ‘‘ဧဝံ အသမာဟိတဿာ’’တိ. ‘‘ယထာဟ ဘဂဝါ’’တိအာဒိနာ ဣဓာပိ အနုဂီတိဝိစယံ ဒဿေတိ. သောတာနံ သဝနံ ယေဘုယျေန အနုရောဓဝသေနေဝါတိ အာဟ – ‘‘သဝတိ မနာပိကေသု ရူပေသူ’’တိ. ဧတ္ထ စ စက္ခာဒယော သောတာနံ ဒွါရဘာဝေန ပဝတ္တမာနာ ဥပစာရဝသေန သယံ သဝန္တာ ဝိယ ဝုတ္တာ. ဣတီတိ ဧဝံ. သဗ္ဗာတိ သဗ္ဗသ္မာ. သဗ္ဗထာတိ သဗ္ဗပ္ပကာရေန. ဣဒံ ဝေါဒါနန္တိ ဣဒံ ‘‘ပရိယုဋ္ဌာနဝိဃာတ’’န္တိ ဝုတ္တံ ပရိယုဋ္ဌာနပ္ပဟာနံ ဝေါဒါနံ.

ဝိဿဇ္ဇနဂါထာယ သတိ တေသံ နိဝါရဏန္တိ ဝိပဿနာသမ္ပယုတ္တာ သတိ ကုသလာကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဂတိယော သမနွေသမာနာ တေသံ သောတာနံ နိဝါရဏန္တိ. သောတာနံ သံဝရံ ဗြူမီတိ တမေဝ သတိံ သောတာနံ သံဝရံ ဗြူမိ. ပညာယေတေ ပိဓီယရေတိ ရူပါဒီသု အနိစ္စတာဒိပဋိဝေဓသာဓိကာယ မဂ္ဂပညာယ ဧတေ သောတာ သဗ္ဗသော ပိဓိယျန္တိ၊ ဥပ္ပဇ္ဇိတုံ အပ္ပဒါနဝသေန သမုစ္ဆိဇ္ဇန္တီတိ အတ္ထော.

နာဝိဉ္ဆတီတိ အဘိဇ္ဈာဒိပ္ပဝတ္တိဒွါရဘာဝေန စိတ္တသန္တာနံ၊ ပုဂ္ဂလံ ဝါ နာကဍ္ဎတိ. အနုသယပ္ပဟာနံ ဣဓ ပိဓာနံ အဓိပ္ပေတန္တိ အာဟ – ‘‘ပညာယ အနုသယာ ပဟီယန္တီ’’တိ. ယသ္မာ အနုသယနိမိတ္တံ ပရိယုဋ္ဌာနံ အနုသယာဘာဝေ န ဟောတီတိ အာဟ ‘‘အနုသယေသူ’’တိအာဒိ. ဣဒါနိ တမေဝတ္ထံ ဥပမာယ ဝိဘာဝေန္တော ‘‘တံ ယထာ ခန္ဓဝန္တဿာ’’တိအာဒိမာဟ. ဧတ္ထာပိ သောတာနံ နိဝါရဏသင်္ခါတံ သံဝရံ ပိဓာနဉ္စ အဇာနန္တေန တတ္ထ ဝါ သံသယိတေန ဧကံသိကတ္တာ ဓမ္မာဓိဋ္ဌာနာ ပုစ္ဆာ ကတာတိ ဣဓ ပုစ္ဆာဝိစယော ဝုတ္တနယေနေဝ ဝိဿဇ္ဇနဝိစယော စ ဝေဒိတဗ္ဗော.

ဧတ္ထ စ ယေန အဓိပ္ပါယေန ‘‘ကေနဿု နိဝုတော လောကော’’တိ ဂါထာယ (သု. နိ. ၁၀၃၈၊ စူဠနိ. အဇိတမာဏဝပုစ္ဆာ ၅၇၊ အဇိတမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသ ၁၊ နေတ္တိ. ၄၅) သတိပိ နိဝါရဏာဒီနံ စတုန္နံ ပုစ္ဆိတဗ္ဗဘာဝေ ဧကော ပဉှောတိ ဝုတ္တံ. တေန တာဝ သောတာနံယေဝ သံဝရော ပိဓာနဉ္စ ပုစ္ဆိတန္တိ သောတေ ဧကတ္ထဝသေန ဂဟေတွာ ပုစ္ဆာယ ဧကာဓိဋ္ဌာနဘာဝတော ဧကော ပဉှောတိ ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ. သောတာနံ ဝါ ဗဟုဘာဝတော ဗဟူတိ ယတ္တကာ သောတာ၊ တတ္တကာ ပဉှာတိ. ယေန ပန အဓိပ္ပါယေန ‘‘သဝန္တိ သဗ္ဗဓိ သောတာ’’တိ ဂါထာယံ (သု. နိ. ၁၀၄၀၊ စူဠနိ. အဇိတမာဏဝပုစ္ဆာ ၅၉၊ အဇိတမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသ ၃၊ နေတ္တိ. ၄၅) သောတေ အနာမသိတွာ သံဝရပိဓာနာနံ ဝသေန ‘‘ဒွေ ပဉှာ’’တိ ဝုတ္တံ. တေန ပဌမဂါထာယံ သတိပိ နိဝါရဏာဒီနံ လောကာဓာရဘာဝေ လောကံ အနာမသိတွာ နိဝါရဏာဒီနံ ဝိဘာဂေန စတ္တာရော ပဉှာတိပိ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ အယံ နယော ဒဿိတောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

ဣဒါနိ ယသ္မာ ပုစ္ဆန္တော န ကေဝလံ ပုဗ္ဗေ အတ္တနာ ရစိတနိယာမေနေဝ ပုစ္ဆတိ၊ အထ ခေါ ဒေသနာကာလေ ဝုတ္တဓမ္မဿ အနုသန္ဓိံ ဂဟေတွာပိ ပုစ္ဆတိ၊ တသ္မာ တဿ အနုသန္ဓိံ ပုစ္ဆာယ ဝိစေတဗ္ဗာကာရံ ဒဿေန္တော ‘‘ယာနိ သောတာနီ’’တိ ဂါထာယ အနန္တရံ ‘‘ပညာ စေဝ သတိ စာ’’တိ ဂါထမာဟ. တဿာယံ သင်္ခေပတ္ထော – ယာယံ ဘဂဝတာ ဝုတ္တာ ပညာ၊ ယာ စ သတိ ယဉ္စ တဒဝသေသံ နာမရူပံ၊ ဧတံ သဗ္ဗမ္ပိ ကတ္ထ နိရုဇ္ဈတိ၊ ဧတံ မေ ပုဋ္ဌော ပဗြူဟီတိ.

ဝိဿဇ္ဇနဂါထာယံ ပနဿ ယသ္မာ ပညာသတိယော နာမေနေဝ သင်္ဂဟံ ဂစ္ဆန္တိ၊ တသ္မာ တာ ဝိသုံ န ဝုတ္တာ. အယဉ္စေတ္ထ သင်္ခေပတ္ထော – ယံ မံ တွံ၊ အဇိတ၊ ဧတံ ပဉှံ အပုစ္ဆိ – ‘‘ကတ္ထေတံ ဥပရုဇ္ဈတီ’’တိ အနန္တရဂါထာယံ (သု. နိ. ၁၀၄၂၊ စူဠနိ. အဇိတမာဏဝပုစ္ဆာ ၆၁၊ အဇိတမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသ ၅၊ နေတ္တိ. ၁၁၊ ၄၅)၊ ယတ္ထ တံ အသေသံ ဥပရုဇ္ဈတိ၊ တံ တေ ဝဒါမိ. တဿ တဿ ဟိ ဝိညာဏဿ နိရောဓေန သဟေဝ အပုဗ္ဗံ အစရိမံ ဧတ္ထေတံ ဥပရုဇ္ဈတိ၊ ဧတ္ထေဝ ဝိညာဏဿ နိရောဓေန နိရုဇ္ဈတိ၊ ဧတံ ဝိညာဏနိရောဓံ တဿ နိရောဓော နာတိဝတ္တတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတီတိ. အယံ ပဉှေ အနုသန္ဓိံ ပုစ္ဆတီတိ အနန္တရဂါထာယံ သောတာနံ ပရိယုဋ္ဌာနာနုသယပ္ပဟာနကိစ္စေန သဒ္ဓိံ သတိ ပညာ စ ဝုတ္တာ၊ တံ သုတွာ တပ္ပဟာနေ ပညာသတီသု တိဋ္ဌန္တီသု တာသံ သန္နိဿယေန နာမရူပေန ဘဝိတဗ္ဗံ၊ တထာ စ သတိ ဝဋ္ဋတိ ဧဝ. ကတ္ထ နု ခေါ ဣမာသံ သနိဿယာနံ ပညာသတီနံ အသေသနိရောဓောတိ ဣမိနာ အဓိပ္ပါယေန အယံ ပုစ္ဆာ ကတာတိ အာဟ – ‘‘အယံ ပဉှေ။ပေ။ ဓာတု’’န္တိ. တတ္ထ အနုသန္ဓီယတိ ဒေသနာ ဧတာယာတိ အနုသန္ဓိ.

ယာယ ပဋိပဒါယ အနုပါဒိသေသံ နိဗ္ဗာနဓာတုံ အဓိဂစ္ဆန္တိ၊ တံ စတုသစ္စကမ္မဋ္ဌာနဘာဝနာသင်္ခါတံ ပဋိပဒံ သဟ ဝိသယေန ဒဿေတုံ ‘‘တီဏိ စ သစ္စာနီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ သင်္ခတာနီတိ သမေစ္စ သမ္ဘူယ ပစ္စယေဟိ ကတာနီတိ သင်္ခတာနိ. နိရောဓဓမ္မာနီတိ နိရုဇ္ဈနသဘာဝါနိ. ဒုက္ခံ သမုဒယော မဂ္ဂေါတိ တေသံ သရူပဒဿနံ. နိရောဓော ပန ကထန္တိ အာဟ ‘‘နိရောဓော အသင်္ခတော’’တိ. သော ဟိ ကေနစိ ပစ္စယေန န သင်္ခတောတိ အသင်္ခတော. သဟ ဝိသယေန ပဟာတဗ္ဗပဟာယကသဘာဝေသု အရိယသစ္စေသု ပဟာယကဝိဘာဂမုခေန ပဟာတဗ္ဗဝိဘာဂံ ဒဿေတုံ ‘‘တတ္ထ သမုဒယော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

တတ္ထ အဝိဇ္ဇာဝသေသာတိ ဒဿနမဂ္ဂေန ပဟီနာဝသေသာ အဝိဇ္ဇာတိ အတ္ထော. အယဉ္စ သေသ-သဒ္ဒေါ ကာမစ္ဆန္ဒော ဗျာပါဒေါ မာနော ဥဒ္ဓစ္စန္တိ ဧတ္ထာပိ ယောဇေတဗ္ဗော. ယထာ ဟိ အဝိဇ္ဇာ၊ ဧဝံ ဧတေပိ ဓမ္မာ အပါယဂမနီယသဘာဝါ ပဌမမဂ္ဂေန ပဟီယန္တိ ဧဝါတိ. ‘‘အဝိဇ္ဇာနိရဝသေသာ’’တိပိ ပါဌော၊ ဧတ္ထာပိ ယထာဝုတ္တေသု ကာမစ္ဆန္ဒာဒိပဒေသုပိ နိရဝသေသ-သဒ္ဒေါ ယောဇေတဗ္ဗော. သာဝသေသဉှိ ပုရိမမဂ္ဂဒွယေန ကာမစ္ဆန္ဒာဒယော ပဟီယန္တိ၊ ဣတရေဟိ ပန နိရဝသေသန္တိ. တေဓာတုကေ ဣမာနိ ဒသ သံယောဇနာနီတိ ဧတ္ထ တေဓာတုကေတိ သံယောဇနာနံ ဝိသယဒဿနံ. တတ္ထ ဟိ တာနိ သံယောဇနဝသေန ပဝတ္တန္တိ.

၁၂. အနညာတညဿာမီတိန္ဒြိယံ အဓိဋ္ဌာယာတိ တံ ပဟာယကံ ပတွာ. ယံ ပနာတိ ဧတ္ထ ယန္တိ ဟေတုအတ္ထေ နိပါတော. ဣဒံ ခယေ ဉာဏန္တိ ယေန ဉာဏေန ဟေတုဘူတေန ‘‘ခီဏာ မေ ဇာတီ’’တိ အတ္တနော ဇာတိယာ ခီဏဘာဝံ ဇာနာတိ၊ ဣဒံ ဧဝံ ပစ္စဝေက္ခဏဿ နိမိတ္တဘူတံ အရဟတ္တဖလဉာဏံ ခယေ ဉာဏံ နာမ. နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီတိ ဧတ္ထာပိ ယန္တိ အာနေတဗ္ဗံ ‘‘ယံ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ. ဣဒံ အနုပ္ပါဒေ ဉာဏန္တိ ဣဓာပိ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ အရဟတ္တဖလဉာဏဝသေန အတ္ထော ယောဇေတဗ္ဗော. အဋ္ဌသာလိနိယံ (ဓ. သ. အဋ္ဌ. စိတ္တုပ္ပါဒက္ကဏ္ဍ ၁၃၅-၁၄၂) ပန ‘‘ခယေ ဉာဏံ ကိလေသက္ခယကရေ အရိယမဂ္ဂေ ဉာဏန္တိ ဝုတ္တံ. အနုပ္ပါဒေ ဉာဏံ ပဋိသန္ဓိဝသေန အနုပ္ပါဒဘူတေ တံတံမဂ္ဂဝဇ္ဈကိလေသာနံ အနုပ္ပါဒပရိယောသာနေ ဥပ္ပန္နေ အရိယဖလေ ဉာဏ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ဣဓ ပန ဥဘယမ္ပိ အရဟတ္တဖလဉာဏဝသေနေဝ ဝိဘတ္တံ. တေနေဝါဟ – ‘‘ဣမာနိ ဒွေ ဉာဏာနိ အညာတာဝိန္ဒြိယ’’န္တိ၊ ‘‘အာရမ္မဏသင်္ကေတေန ဒွေ နာမာနိ လဗ္ဘန္တီ’’တိ စ.

အညိန္ဒြိယံ ဟေဋ္ဌိမေသု တီသု ဖလေသု၊ ဥပရိမေသု စ တီသု မဂ္ဂေသု ဥပ္ပတ္တိယာ ပုနပ္ပုနံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနမ္ပိ အနညာတညဿာမီတိန္ဒြိယံ ဝိယ ပဌမဖလုပ္ပတ္တိယာ အဂ္ဂဖလုပ္ပတ္တိယာ အနုပ္ပါဒနိရောဓေန နိရုဇ္ဈတီတိ အာဟ – ‘‘ယဉ္စ အနညာတညဿာမီတိန္ဒြိယ’’န္တိအာဒိ. ဧတေန ပဟာတဗ္ဗဓမ္မာ ဝိယ ဒဿနဘာဝနာဟိ အဂ္ဂဖလုပ္ပတ္တိယာ တဒဝသေသဖလဓမ္မာပိ အနုပ္ပါဒနိရောဓေန နိရုဇ္ဈန္တိ. ကော ပန ဝါဒေါ တေဘူမကဓမ္မာနန္တိ ဒဿေတိ၊ ဧကာ ပညာ အညာတာဝိန္ဒြိယတ္တာ. ယဒိ ဧကာ၊ ကထံ ဒွိဓာ ဝုတ္တာတိ အာဟ ‘‘အပိ စာ’’တိအာဒိ. အာရမ္မဏသင်္ကေတေနာတိ ခယေ အနုပ္ပါဒေတိ ဣမာယ အာရမ္မဏသမညာယ. သာ ပဇာနနဋ္ဌေန ပညာတိ ယာ ပုဗ္ဗေ သောတာနံ ပိဓာနကိစ္စာ ဝုတ္တာ ပညာ၊ သာ ပဇာနနသဘာဝေန ပညာ. ဣတရာ ပန ယထာဒိဋ္ဌံ ယထာဂဟိတံ အာရမ္မဏံ အပိလာပနဋ္ဌေန ဩဂါဟနဋ္ဌေန သတီတိ.

၁၃. ဧဝံ ‘‘ပညာ စေဝ သတိ စာ’’တိ ပဒဿ အတ္ထံ ဝိဝရိတွာ ဣဒါနိ ‘‘နာမရူပ’’န္တိ ပဒဿ အတ္ထံ ဝိဝရန္တော ‘‘တတ္ထ ယေ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ၊ ဣဒံ နာမရူပ’’န္တိ အာဟ. နာမရူပဉ္စ ဝိဘာဂေန ဒဿေန္တော သုခဂ္ဂဟဏတ္ထံ ပါကဋနာမရူပမေဝ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘တတ္ထ ယေ’’တိအာဒိမာဟ. တဂ္ဂဟဏေနေဝ ဟိ သဟစရဏာဒိနာ တဒညေ စိတ္တစေတသိကာ ရူပဓမ္မာ စ ဂဟိတာ ဟောန္တီတိ. နာမဂ္ဂဟဏေန စေတ္ထ ခန္ဓတ္တယမေဝ ဂဟိတန္တိ ‘‘နာမရူပံ ဝိညာဏသမ္ပယုတ္တ’’န္တိ ဝုတ္တံ. တံ ပန ရူပံ သမ္ပယုတ္တန္တိ? နယိဒံ သမ္ပယုတ္တပစ္စယဝသေန ဝုတ္တံ. ပစုရဇနဿ ပန အဝိဘာဂေန ဂဟဏီယသဘာဝံ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

ဂါထာယ အနုပါဒိသေသာ နိဗ္ဗာနဓာတု ပုစ္ဆိတာတိ တံ စတုရိဒ္ဓိပါဒမုခေန အရိယမဂ္ဂါဓိဂမေန ပတ္တဗ္ဗန္တိ ဒဿေန္တော ဣဒ္ဓိပါဒဘာဝနာမူလဘူတာနိ ဣန္ဒြိယာနိ သတိပညာဟိ နိဒ္ဓါရေတုံ ‘‘တတ္ထ သတိ စ ပညာ စ စတ္တာရိ ဣန္ဒြိယာနီ’’တိ အာဟ. ကုသလာကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဂတိယော သမနွေသမာနာ သတိ သိဇ္ဈန္တီ ဧကန္တေန သမာဓိံ နိပ္ဖါဒေတိ. သတိဂ္ဂဟဏေန စေတ္ထ ပရိယုဋ္ဌာနပ္ပဟာနံ ဣဓာဓိပ္ပေတန္တိ အာဟ – ‘‘သတိ ဒွေ ဣန္ဒြိယာနိ၊ သတိန္ဒြိယဉ္စ သမာဓိန္ဒြိယဉ္စာ’’တိ. တထာ အနုသယသမုဂ္ဃါတဝိဓာယိနီ ပညာ သိဇ္ဈမာနာ န ဝိနာ စတုဗ္ဗိဓသမ္မပ္ပဓာနဝီရိယံ သိဇ္ဈတီတိ ဝုတ္တံ – ‘‘ပညာ ဒွေ ဣန္ဒြိယာနိ ပညိန္ဒြိယဉ္စ ဝီရိယိန္ဒြိယဉ္စာ’’တိ.

ယာ ဣမေသု စတူသု ဣန္ဒြိယေသူတိ ဣမေသု သတိအာဒီသု စတူသု ဣန္ဒြိယေသု နိဿယပစ္စယတာယ အဓိဋ္ဌာနဘူတေသု တံသဟဇာတာ ဧဝ ယာ သဒ္ဒဟနာ. ‘‘ဣမေဟိ စတူဟိ ဣန္ဒြိယေဟီ’’တိပိ ပါဠိ၊ တဿာ ဣမေဟိ စတူဟိ ဣန္ဒြိယေဟိ သမ္ပယုတ္တာတိ ဝစနသေသော၊ အာရမ္မဏေ အဘိပ္ပသာဒလက္ခဏာ သဒ္ဓါ ကတ္တုကာမတာသဘာဝဿ ဆန္ဒဿ ဝိသေသပစ္စယော ဟောတီတိ အာဟ – ‘‘ယာ သဒ္ဓါဓိပတေယျာ စိတ္တေကဂ္ဂတာ၊ အယံ ဆန္ဒသမာဓီ’’တိ. သမာဟိတေ စိတ္တေတိ ဝိပဿနာသမာဓိနာ သမာဟိတေ စိတ္တေ. ဣဒံ ပဟာနန္တိ ဝိက္ခမ္ဘနပ္ပဟာနသာဓကော သမာဓိ ပဟာနန္တိ ဝုတ္တော ပဇဟတိ ဧတေနာတိ ကတွာ. ‘‘ပဓာန’’န္တိပိ ပါဌော၊ အဂ္ဂေါတိ အတ္ထော. တထာ ဟိ ‘‘သမာဓိ ဧကောဒီ’’တိ ဝုစ္စတိ.

‘‘အဿာသပဿာသာ’’တိအာဒိနာ ကာယဝစီစိတ္တသင်္ခါရသီသေန တံသမုဋ္ဌာပကာ ဝီရိယသင်္ခါရာဝ ဂဟိတာ. တေ ဟိ ယာဝ ဘာဝနာနိပ္ဖတ္တိ တာဝ ဧကရသေန သရဏတော သင်္ကပ္ပေတဗ္ဗတော စ သရသင်္ကပ္ပါ’’တိ ဝုတ္တာ ‘‘ဧဝံ မေ ဘာဝနာ ဟောတူ’’တိ ယထာ ဣစ္ဆိတာ၊ တထာ ပဝတ္တိယာ ဟေတုဘာဝတော. တဒုဘယန္တိ ဆန္ဒသမာဓိသင်္ခါတဉ္စ ပဓာနသင်္ခါရသင်္ခါတဉ္စ ဝီရိယန္တိ တံ ဥဘယံ. ဥဘယမေဝ ဟိ ဥပစာရဝသေန အညံ ဝိယ ကတွာ ‘‘ဆန္ဒသမာဓိပ္ပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတံ ဣဒ္ဓိပါဒ’’န္တိ ဝုတ္တံ. အဘိန္နမ္ပိ ဟိ ဥပစာရဝသေန ဘိန္နံ ဝိယ ကတွာ ဝေါဟရန္တိ၊ ယထာ ‘‘သိလာပုတ္တကဿ သရီရ’’န္တိ.

တတ္ထ ဣဇ္ဈတီတိ ဣဒ္ဓိ၊ သမိဇ္ဈတိ နိပ္ဖဇ္ဇတီတိ အတ္ထော. ဣဇ္ဈန္တိ ဝါ တာယ သတ္တာ ဣဒ္ဓါ ဝုဒ္ဓါ ဥက္ကံသဂတာ ဟောန္တီတိ ဣဒ္ဓိ၊ ပဇ္ဇတိ ဧတေနာတိ ပါဒေါ၊ ပဌမေန အတ္ထေန ဣဒ္ဓိ ဧဝ ပါဒေါ ဣဒ္ဓိပါဒေါ၊ ဣဒ္ဓိကောဋ္ဌာသောတိ အတ္ထော. ဒုတိယေန အတ္ထေန ဣဒ္ဓိယာ ပါဒေါ ပတိဋ္ဌာ အဓိဂမူပါယောတိ ဣဒ္ဓိပါဒေါ. တေန ဟိ ဥပရူပရိဝိသေသသင်္ခါတံ ဣဒ္ဓိံ ပဇ္ဇန္တိ ပါပုဏန္တိ. ဝိဝေကနိဿိတန္တိ တဒင်္ဂဝိဝေကနိဿိတံ သမုစ္ဆေဒဝိဝေကနိဿိတံ နိဿရဏဝိဝေကနိဿိတဉ္စ ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတီတိ အတ္ထော. တထာ ဟိ အယံ ဣဒ္ဓိပါဒဘာဝနာနုယုတ္တော ယောဂီ ဝိပဿနာက္ခဏေ ကိစ္စတော တဒင်္ဂဝိဝေကနိဿိတံ အဇ္ဈာသယတော နိဿရဏဝိဝေကနိဿိတံ. မဂ္ဂက္ခဏေ ပန ကိစ္စတော သမုစ္ဆေဒဝိဝေကနိဿိတံ အာရမ္မဏတော နိဿရဏဝိဝေကနိဿိတံ ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတီတိ. ဧသ နယော ဝိရာဂနိဿိတန္တိအာဒီသု.

ဝိဝေကတ္တာ ဧဝ ဟိ ဝိရာဂါဒယော၊ ကေဝလဉ္စေတ္ထ ဝေါဿဂ္ဂေါ ဒုဝိဓော ပရိစ္စာဂဝေါဿဂ္ဂေါ စ ပက္ခန္ဒနဝေါဿဂ္ဂေါ စာတိ. တတ္ထ ပရိစ္စာဂဝေါဿဂ္ဂေါ ဝိပဿနာက္ခဏေ တဒင်္ဂဝသေန၊ မဂ္ဂက္ခဏေ သမုစ္ဆေဒဝသေန ကိလေသပ္ပဟာနံ. ပက္ခန္ဒနဝေါဿဂ္ဂေါ ဝိပဿနာက္ခဏေ တန္နိန္နဘာဝေန၊ မဂ္ဂက္ခဏေ အာရမ္မဏကရဏဝသေန နိဗ္ဗာနပက္ခန္ဒနံ. တဒုဘယမ္ပိ ဣမသ္မိံ လောကိယလောကုတ္တရမိဿကေ အတ္ထသံဝဏ္ဏနာနယေ ယုဇ္ဇတိ. တထာ ဟိ အယံ ပဌမိဒ္ဓိပါဒေါ ယထာဝုတ္တေန ပကာရေန ကိလေသေ ပရိစ္စဇတိ နိဗ္ဗာနဉ္စ ပက္ခန္ဒတိ. ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမိန္တိ ဣမိနာ ပန ဝစနေန ဝေါဿဂ္ဂတ္ထံ ပရိဏမန္တံ ပရိဏတဉ္စ ပရိပစ္စန္တံ ပရိပက္ကဉ္စာတိ အတ္ထော. အယဉှိ ဣဒ္ဓိပါဒဘာဝနာနုယုတ္တော ယောဂီ ယထာ ပဌမော ဣဒ္ဓိပါဒေါ ကိလေသပရိစ္စာဂဝေါဿဂ္ဂတ္ထံ နိဗ္ဗာနပက္ခန္ဒနဝေါဿဂ္ဂတ္ထဉ္စ ပရိပစ္စတိ၊ ယထာ စ ပရိပက္ကော ဟောတိ၊ တထာ နံ ဘာဝေတီတိ. သေသိဒ္ဓိပါဒေသုပိ ဧသေဝ နယော. အယံ ပန ဝိသေသော – ယထာ ဆန္ဒံ ဇေဋ္ဌကံ ကတွာ ပဝတ္တိတော သမာဓိ ဆန္ဒသမာဓိ. ဧဝံ ဝီရိယံ စိတ္တံ ဝီမံသံ ဇေဋ္ဌကံ ကတွာ ပဝတ္တိတော သမာဓိ ဝီမံသာသမာဓီတိ.

၁၄. န ကေဝလံ စတုတ္ထဣဒ္ဓိပါဒေါ ဧဝ သမာဓိဉာဏမူလကော၊ အထ ခေါ သဗ္ဗောပီတိ ဒဿေတုံ ‘‘သဗ္ဗော သမာဓိ ဉာဏမူလကော ဉာဏပုဗ္ဗင်္ဂမော ဉာဏာနုပရိဝတ္တီ’’တိ ဝုတ္တံ. ယဒိ ဧဝံ ကသ္မာ သော ဧဝ ဝီမံသာသမာဓီတိ ဝုတ္တောတိ? ဝီမံသံ ဇေဋ္ဌကံ ကတွာ ပဝတ္တိတတ္တာတိ ဝုတ္တောဝါယမတ္ထော. တတ္ထ ပုဗ္ဗဘာဂပညာယ ဉာဏမူလကော. အဓိဂမပညာယ ဉာဏပုဗ္ဗင်္ဂမော. ပစ္စဝေက္ခဏပညာယ ဉာဏာနုပရိဝတ္တိ. အထ ဝါ ပုဗ္ဗဘာဂပညာယ ဉာဏမူလကော. ဥပစာရပညာယ ဉာဏပုဗ္ဗင်္ဂမော. အပ္ပနာပညာယ ဉာဏာနုပရိဝတ္တိ. ဥပစာရပညာယ ဝါ ဉာဏမူလကော. အပ္ပနာပညာယ ဉာဏပုဗ္ဗင်္ဂမော. အဘိညာပညာယ ဉာဏာနုပရိဝတ္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ယထာ ပုရေတိ ယထာ သမာဓိဿ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏာနုပရိဝတ္တိဘာဝေန ပုရေ ပုဗ္ဗေ အတီတာသု ဇာတီသု အသင်္ချေယျေသုပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋေသု အတ္တနော ပရေသဉ္စ ခန္ဓံ ခန္ဓူပနိဗဒ္ဓဉ္စ ဒုပ္ပဋိဝိဇ္ဈံ နာမ နတ္ထိ၊ တထာ ပစ္ဆာ သမာဓိဿ အနာဂတံသဉာဏာနုပရိဝတ္တိဘာဝေန အနာဂတာသု ဇာတီသု အသင်္ချေယျေသုပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋေသု အတ္တနော ပရေသဉ္စ ခန္ဓံ ခန္ဓူပနိဗဒ္ဓဉ္စ ဒုပ္ပဋိဝိဇ္ဈံ နာမ နတ္ထီတိ အတ္ထော.

ယထာ ပစ္ဆာတိ ယထာ သမာဓိဿ စေတောပရိယဉာဏာနုပရိဝတ္တိဘာဝေန အနာဂတေသု သတ္တသု ဒိဝသေသု ပရသတ္တာနံ စိတ္တံ ဒုပ္ပဋိဝိဇ္ဈံ နာမ နတ္ထိ၊ တထာ ပုရေ အတီတေသု သတ္တသု ဒိဝသေသု ပရသတ္တာနံ စိတ္တံ ဒုပ္ပဋိဝိဇ္ဈံ နာမ နတ္ထီတိ အတ္ထော. ယထာ ဒိဝါတိ ယထာ ဒိဝသဘာဂေ သူရိယာလောကေန အန္ဓကာရဿ ဝိဓမိတတ္တာ စက္ခုမန္တာနံ သတ္တာနံ အာပါထဂတံ စက္ခုဝိညေယျံ ရူပံ သုဝိညေယျံ. တထာ ရတ္တိန္တိ တထာ ရတ္တိဘာဂေ စတုရင်္ဂသမန္နာဂတေပိ အန္ဓကာရေ ဝတ္တမာနေ သမာဓိဿ ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏာနုပရိဝတ္တိတာယ ဒုပ္ပဋိဝိဇ္ဈံ ရူပါယတနံ နတ္ထိ.

ယထာ ရတ္တိံ တထာ ဒိဝါတိ ယထာ စ ရတ္တိယံ တထာ ဒိဝါပိ အတိသုခုမံ ကေနစိ တိရောဟိတံ ယဉ္စ အတိဒူရေ၊ တံ သဗ္ဗရူပံ ဒုပ္ပဋိဝိဇ္ဈံ နာမ နတ္ထိ. ယထာ စ ရူပါယတနေ ဝုတ္တံ၊ တထာ သမာဓိဿ ဒိဗ္ဗသောတဉာဏာနုပရိဝတ္တိတာယ သဒ္ဒါယတနေ စ နေတဗ္ဗံ. တေနေဝါဟ ‘‘ဣတိ ဝိဝဋေန စေတသာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ အပရိယောနဒ္ဓေနာတိ အဘိညာဉာဏဿ ပါရိဗန္ဓကကိလေသေဟိ အနဇ္ဈောတ္ထဋေန၊ အပရိယောနဒ္ဓတ္တာ ဧဝ သပ္ပဘာသံ စိတ္တံ. ဧတေနေဝ သမာဓိဿ ဣဒ္ဓိဝိဓဉာဏာနုပရိဝတ္တိတာပိ ဝုတ္တာ ဧဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ပဉ္စိန္ဒြိယာနီတိ ဣဒ္ဓိပါဒသမ္ပယုတ္တာနိ သေက္ခဿ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ အဓိပ္ပေတာနီတိ အာဟ ‘‘ကုသလာနီ’’တိ. စိတ္တသဟဘူနီတိအာဒိ တေသံ ဝိညာဏနိရောဓေန နိရောဓဒဿနတ္ထံ အာရဒ္ဓံ. တထာ ‘‘နာမရူပဉ္စာ’’တိအာဒိ. တေနေတံ ဒဿေတိ ‘‘န ကေဝလံ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ ဧဝ၊ အထ ခေါ နာမရူပဉ္စ ဝိညာဏဟေတုကံ ဝိညာဏဿ နိရောဓာ နိရုဇ္ဈတီ’’တိ.

တဿာတိ ဝိညာဏဿ. ဟေတူတိ တဏှာအဝိဇ္ဇာဒိကော. အနာဟာရန္တိ ပဒဿ အတ္ထဝိဝရဏံ. အနဘိနန္ဒိတန္တိ အဘိနန္ဒနဘူတာယ တဏှာယ ပဟီနတ္တာ ဧဝ အပတ္ထိတံ. တတော ဧဝ အပ္ပဋိသန္ဓိကံ ဝိညာဏံ တံ နိရုဇ္ဈတိ. ယထာ စ ဝိညာဏံ၊ ဧဝံ နာမရူပမ္ပိ ဝိညာဏသင်္ခါတဿ ဟေတုနော ပစ္စယဿ စ အဘာဝါ တပ္ပစ္စယာနံ သင်္ခါရာဒီနံ အဘာဝါ အဟေတု အပ္ပစ္စယံ. သေသံ ပါကဋမေဝ. ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနဝိစယောပိ ဝုတ္တနယာနုသာရေန ဝေဒိတဗ္ဗော.

ဧဝံ အနုသန္ဓိပုစ္ဆမ္ပိ ဒဿေတွာ ဟေဋ္ဌာ သတ္တာဓိဋ္ဌာနာ ဓမ္မာဓိဋ္ဌာနာ စ ပုစ္ဆာ ဝိသုံ ဝိသုံ ဒဿိတာတိ ဣဒါနိ တာ သဟ ဒဿေတုံ ‘‘ယေ စ သင်္ခါတဓမ္မာသေ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထာယံ ပဒတ္ထော – သင်္ခါတဓမ္မာတိ အနိစ္စာဒိဝသေန ပရိဝီမံသိတဓမ္မာ၊ အရဟတံ ဧတံ အဓိဝစနံ. သေက္ခာတိ သီလာဒီနိ သိက္ခမာနာ အဝသေသာ အရိယပုဂ္ဂလာ. ပုထူတိ ဗဟူ သတ္တဇနာ. တေသံ မေ နိပကော ဣရိယံ၊ ပုဋ္ဌော ပဗြူဟီတိ တေသံ သေခါသေခါနံ နိပကော ပဏ္ဍိတော တွံ ဘဂဝါ ပဋိပတ္တိံ ပုဋ္ဌော မေ ဗြူဟီတိ. သေသံ ပါဠိဝသေနေဝ ဝိညာယတိ.

၁၅. ကိဿာတိ ကိဿ ဟေတု၊ ကေန ကာရဏေနာတိ အတ္ထော. သေခါသေခဝိပဿနာ ပုဗ္ဗင်္ဂမပ္ပဟာနယောဂေနာတိ သေခေ အသေခေ ဝိပဿနာပုဗ္ဗင်္ဂမပ္ပဟာနေ စ ပုစ္ဆနယောဂေန၊ ပုစ္ဆာဝိဓိနာတိ အတ္ထော.

ဝိဿဇ္ဇနဂါထာယံ ကာမေသု နာဘိဂိဇ္ဈေယျာတိ ဝတ္ထုကာမေသု ကိလေသကာမေန န အဘိဂိဇ္ဈေယျ. မနသာနာဝိလော သိယာတိ ဗျာပါဒဝိတက္ကာဒယော ကာယဒုစ္စရိတာဒယော စ မနသော အာဝိလဘာဝကရေ ဓမ္မေ ပဇဟန္တော စိတ္တေန အနာဝိလော ဘဝေယျ. ယသ္မာ ပန အသေက္ခော အနိစ္စတာဒိဝသေန သဗ္ဗဓမ္မာနံ ပရိတုလိတတ္တာ ကုသလော သဗ္ဗဓမ္မေသု ကာယာနုပဿနာသတိအာဒီဟိ စ သတော သဗ္ဗကိလေသာနံ ဘိန္နတ္တာ ဥတ္တမဘိက္ခုဘာဝံ ပတ္တော စ ဟုတွာ သဗ္ဗဣရိယာပထေသု ပဝတ္တတိ၊ တသ္မာ ‘‘ကုသလော။ပေ။ ပရိဗ္ဗဇေ’’တိ အာဟာတိ အယံ သင်္ခေပတ္ထော.

တတ္ထ ယံ ပုစ္ဆာဂါထာယံ ‘‘နိပကော’’တိ ပဒံ ဝုတ္တံ၊ တံ ဘဂဝန္တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ၊ ဘဂဝတော စ နေပက္ကံ ဥက္ကံသပါရမိပ္ပတ္တံ အနာဝရဏဉာဏဒဿနေန ဒီပေတဗ္ဗန္တိ အနာဝရဏဉာဏံ တာဝ ကမ္မဒွါရဘေဒေဟိ ဝိဘဇိတွာ သေခါသေခပဋိပဒံ ဒဿေတုံ ‘‘ဘဂဝတော သဗ္ဗံ ကာယကမ္မ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တေန သဗ္ဗတ္ထ အပ္ပဋိဟတဉာဏဒဿနေန တထာဂတဿ သေခါသေခပဋိပတ္တိဒေသနာကောသလ္လမေဝ ဝိဘာဝေတိ. တတ္ထ ကော စာတိ ကွ စ၊ ကသ္မိံ ဝိသယေတိ အတ္ထော. တံ ဝိသယံ ဒဿေတိ ‘‘ယံ အနိစ္စေ ဒုက္ခေ အနတ္တနိ စာ’’တိ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ဉာဏဒဿနံ နာမ ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ ‘‘သဗ္ဗံ သင်္ခတံ အနိစ္စံ ဒုက္ခံ သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ’’တိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တဿ ပန တသ္မိံ ဝိသယေ ယေန အပ္ပဝတ္တိ၊ သော ပဋိဃာတောတိ၊ ဧတေန လက္ခဏတ္တယပ္ပဋိဝေဓဿ ဒုရဘိသမ္ဘဝတံ အနညသာဓာရဏတဉ္စ ဒဿေတိ. လက္ခဏတ္တယဝိဘာဝနေန ဟိ ဘဂဝတော စတုသစ္စပ္ပဋိဝေဓံ သမ္မာသမ္ဗောဓိဉ္စ ပဏ္ဍိတာ ပဋိဇာနန္တိ.

အညာဏံ အဒဿနန္တိ တံ ပဋိဃာတံ သရူပတော ဒဿေတိ. ဆဠာရမ္မဏသဘာဝပ္ပဋိစ္ဆာဒကော ဟိ သမ္မောဟော ဉာဏဒဿနဿ ပဋိဃာတောတိ. ယသ္မိံ ဝိသယေ ဉာဏဒဿနံ ဥပ္ပတ္တိရဟံ၊ တတ္ထေဝ တဿ ပဋိဃာတေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ အာဟ – ‘‘ယံ အနိစ္စေ ဒုက္ခေ အနတ္တနိ စာ’’တိ. ယထာ ဣဓ ပုရိသောတိအာဒိ ဥပမာဒဿနံ. တတြိဒံ ဩပမ္မသံသန္ဒနံ – ပုရိသော ဝိယ သဗ္ဗော လောကော၊ တာရကရူပါနိ ဝိယ ဆ အာရမ္မဏာနိ၊ တဿ ပုရိသဿ တာရကရူပါနံ ဒဿနံ ဝိယ လောကဿ စက္ခုဝိညာဏာဒီဟိ ယထာရဟံ ဆဠာရမ္မဏဇာနနံ၊ တဿ ပုရိသဿ တာရကရူပါနိ ပဿန္တဿာပိ ‘‘ဧတ္တကာနိ သတာနိ၊ ဧတ္တကာနိ သဟဿာနီ’’တိအာဒိနာ ဂဏနသင်္ကေတေန အဇာနနံ ဝိယ လောကဿ ရူပါဒိအာရမ္မဏံ ကထဉ္စိ ဇာနန္တဿာပိ အနိစ္စာဒိလက္ခဏတ္တယာနဝဗောဓောတိ. သေသံ ပါကဋမေဝ.

ဣဒါနိ ယေဟိ ပဒေဟိ ဘဂဝတာ အာယသ္မတော အဇိတဿ သေခါသေခပဋိပဒါ ဝုတ္တာ၊ တေသံ ပဒါနံ အတ္ထံ ဝိဘဇိတုံ ‘‘တတ္ထ သေခေနာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ တတ္ထာတိ နိပါတမတ္တံ၊ တသ္မိံ ဝါ ဝိဿဇ္ဇနေ. သေခေနာတိ သိက္ခာ ဧတဿ သီလန္တိ သေခေါ၊ တေန သေခေန. ဒွီသု ဓမ္မေသူတိ ဒုဝိဓေသု ဓမ္မေသူတိ အဓိပ္ပါယော. ပရိယုဋ္ဌာနီယေသူတိ ဒေါသေန ပရိယုဋ္ဌိတေန ယတ္ထ ပရိဝတ္တိတဗ္ဗံ၊ တေသု အာဃာတဝတ္ထူသူတိ အတ္ထော. ‘‘ပဋိဃဋ္ဌာနီယေသူ’’တိပိ ပါဌော၊ သောယေဝတ္ထော.

ဧတ္ထ စ ဂေဓပဋိသေဓစောဒနာယံ ဂေဓနိမိတ္တော ဒေါသော ဂေဓေ သတိ ဟောတီတိ တတောပိ စိတ္တဿ ရက္ခိတဗ္ဗတာ နိဒ္ဓါရေတွာ ဝုတ္တာ. ယသ္မာ ပန ဘဂဝတာ ‘‘ကာမေသု နာဘိဂိဇ္ဈေယျာ’’တိ (သု. နိ. ၁၀၄၅၊ စူဠနိ. အဇိတမာဏဝပုစ္ဆာ ၆၄၊ အဇိတမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသ ၈၊ နေတ္တိ. ၁၅-၁၇) ဝုတ္တံ၊ တသ္မာ ‘‘တတ္ထ ယာ ဣစ္ဆာ’’တိအာဒိနာ ဂေဓဝသေန နိဒ္ဒေသော ကတော. အထ ဝါ ဒေါသတော စိတ္တဿ ရက္ခိတဗ္ဗတာ ဂါထာယ ဒုတိယပါဒေန ဝုတ္တာယေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. ဒုတိယပါဒေန ဟိ သေသကိလေသဝေါဒါနဓမ္မာ ဒဿိတာ. တထာ ဟိ ဥပ္ပန္နာနုပ္ပန္နဘေဒတော သမ္မာဝါယာမဿ ဝိသယဘာဝေန သဗ္ဗေ သံကိလေသဝေါဒါနဓမ္မေ စတုဓာ ဝိဘဇိတွာ သမ္မပ္ပဓာနမုခေန သေခပဋိပဒံ မတ္ထကံ ပါပေတွာ ဒဿေတုံ ‘‘သေခေါ အဘိဂိဇ္ဈန္တော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အနာဝိလသင်္ကပ္ပေါတိ အာဝိလာနံ ကာမသင်္ကပ္ပါဒီနံ အဘာဝေန အနာဝိလသင်္ကပ္ပေါ. တတော ဧဝ စ အနဘိဂိဇ္ဈန္တော ဝါယမတိ၊ ဝီရိယံ ပဝတ္တေတိ. ကထံ ဝါယမတီတိ အာဟ – ‘‘သော အနုပ္ပန္နာန’’န္တိအာဒိ.

တတ္ထ သောတိ ဥတ္တရိဝိသေသတ္ထာယ ပဋိပဇ္ဇမာနော သေက္ခော. အနုပ္ပန္နာနန္တိ အနိဗ္ဗတ္တာနံ. ပါပကာနန္တိ လာမကာနံ. အကုသလာနံ ဓမ္မာနန္တိ အကောသလ္လသမ္ဘူတာနံ ဓမ္မာနံ. အနုပ္ပါဒါယာတိ န ဥပ္ပါဒနတ္ထာယ. ဆန္ဒံ ဇနေတီတိ ကတ္တုကမျတာသင်္ခါတံ ကုသလစ္ဆန္ဒံ ဥပ္ပါဒေတိ. ဝါယမတီတိ ပယောဂပရက္ကမံ ကရောတိ. ဝီရိယံ အာရဘတီတိ ကာယိကစေတသိကဝီရိယံ ကရောတိ. စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတီတိ တေနေဝ သဟဇာတဝီရိယေန စိတ္တံ ဥက္ခိပတိ. ပဒဟတီတိ ပဓာနဝီရိယံ ကရောတိ. ဝါယမတီတိအာဒီနိ ပန စတ္တာရိ ပဒါနိ အာသေဝနာဘာဝနာဗဟုလီကမ္မသာတစ္စကိရိယာဟိ ယောဇေတဗ္ဗာနိ. ဥပ္ပန္နာနံ ပါပကာနန္တိ အနုပ္ပန္နာတိ အဝတ္တဗ္ဗတံ အာပန္နာနံ ပါပဓမ္မာနံ. ပဟာနာယာတိ ပဇဟနတ္ထာယ. အနုပ္ပန္နာနံ ကုသလာနန္တိ အနိဗ္ဗတ္တာနံ ကောသလ္လသမ္ဘူတာနံ ဓမ္မာနံ. ဥပ္ပါဒါယာတိ ဥပ္ပါဒနတ္ထာယ. ဥပ္ပန္နာနန္တိ နိဗ္ဗတ္တာနံ. ဌိတိယာတိ ဌိတတ္ထံ. အသမ္မောသာယာတိ အနဿနတ္ထံ. ဘိယျောဘာဝါယာတိ ပုနပ္ပုနံ ဘာဝါယ. ဝေပုလ္လာယာတိ ဝိပုလဘာဝါယ. ဘာဝနာယာတိ ဝဍ္ဎိယာ. ပါရိပူရိယာတိ ပရိပူရဏတ္ထာယာတိ အယံ တာဝ ပဒတ္ထော.

၁၆. ‘‘ကတမေ အနုပ္ပန္နာ’’တိအာဒိ အကုသလဓမ္မာ ကုသလဓမ္မာ စ ယာဒိသာ အနုပ္ပန္နာ ယာဒိသာ စ ဥပ္ပန္နာ၊ တေ ဒဿေတုံ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ ဣမေ အနုပ္ပန္နာတိ ဣမေ ကာမဝိတက္ကာဒယော အသမုဒါစာရဝသေန ဝါ အနနုဘူတာရမ္မဏဝသေန ဝါ အနုပ္ပန္နာ နာမ. အညထာ ဟိ အနမတဂ္ဂေ သံသာရေ အနုပ္ပန္နာ နာမ အကုသလာ ဓမ္မာ နတ္ထိ. ဝိတက္ကတ္တယဂ္ဂဟဏဉ္စေတ္ထ နိဒဿနမတ္တံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အကုသလမူလာနီတိ အနုသယာ ဧဝ သဗ္ဗေသံ အကုသလာနံ မူလဘာဝတော ဧဝံ ဝုတ္တာ၊ န လောဘာဒယော ဧဝ. ဣမေ ဥပ္ပန္နာ အနုသယာ ဘူမိလဒ္ဓုပ္ပန္နာ အသမုဂ္ဃါဋိတုပ္ပန္နာတိအာဒိဥပ္ပန္နပရိယာယသဗ္ဘာဝတော နာမဝသေန ဥပ္ပန္နာ နာမ၊ န ဝတ္တမာနဘာဝေနာတိ အတ္ထော. ဣမေ အနုပ္ပန္နာ ကုသလာ ဓမ္မာတိ ဣမေ သောတာပန္နဿ သဒ္ဓါဒယော သောတာပတ္တိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နဿ အနုပ္ပန္နာ ကုသလာ ဓမ္မာ နာမ၊ ကော ပန ဝါဒေါ ပုထုဇ္ဇနာနန္တိ ဒဿေတိ. ကုသလသဒ္ဒေါ စေတ္ထ ဗာဟိတိကသုတ္တေ (မ. နိ. ၂.၃၅၈ အာဒယော) ဝိယ အနဝဇ္ဇပရိယာယော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဣမေ ဥပ္ပန္နာ ကုသလာ ဓမ္မာတိ ဣမေ ပဌမမဂ္ဂေ သဒ္ဓါဒယော သောတာပတ္တိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နဿ ဥပ္ပန္နာ ကုသလာ ဓမ္မာ နာမ.

သတိပဋ္ဌာနဘာဝနာယ သုနိဂ္ဂဟိတော ကာမဝိတက္ကောတိ အာဟ – ‘‘ယေန ကာမဝိတက္ကံ ဝါရေတိ၊ ဣဒံ သတိန္ဒြိယ’’န္တိ. အနဝဇ္ဇသုခပဒဋ္ဌာနေန အဝိက္ခေပေန စေတောဒုက္ခသန္နိဿယော ဝိက္ခေပပစ္စယော ဗျာပါဒဝိတက္ကော သုနိဂ္ဂဟိတောတိ ဝုတ္တံ – ‘‘ယေန ဗျာပါဒဝိတက္ကံ ဝါရေတိ၊ ဣဒံ သမာဓိန္ဒြိယ’’န္တိ. ကုသလေသု ဓမ္မေသု အာရဒ္ဓဝီရိယော ပရာပရာဓံ သုခေန သဟတီတိ ဝီရိယေန ဝိဟိံသာဝိတက္ကော သုနိဂ္ဂဟိတောတိ အာဟ – ‘‘ယေန ဝိဟိံသာဝိတက္ကံ ဝါရေတိ၊ ဣဒံ ဝီရိယိန္ဒြိယ’’န္တိ. သမာဓိအာဒီနမ္ပိ ယထာသကံပဋိပက္ခပ္ပဟာနံ ပညဝန္တဿေဝ ဣဇ္ဈတီတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ – ‘‘ယေန ဥပ္ပန္နုပ္ပန္နေ’’တိအာဒိ.

ဧတေသံ ယထာနိဒ္ဓါရိတာနံ ပဉ္စန္နံ ဣန္ဒြိယာနံ သဝိသယေ ဇေဋ္ဌကဘာဝံ ဒဿေတုံ ‘‘သဒ္ဓိန္ဒြိယံ ကတ္ထ ဒဋ္ဌဗ္ဗ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တံ သုဝိညေယျမေဝ. ဣမေသဉ္စ သဒ္ဓါဒီနံ သေခါနံ ဣန္ဒြိယာနံ နိဗ္ဗတ္တိယာ သဗ္ဗေပိ သေခါ ဓမ္မာ မတ္ထကပ္ပတ္တာ ဟောန္တီတိ ဒဿေန္တော ‘‘ဧဝံ သေခေါ’’တိအာဒိနာ သေခပဋိပဒံ နိဂမေတိ.

၁၇. ဧဝံ သေခပဋိပဒံ ဝိဘဇိတွာ ဣဒါနိ အသေခပဋိပဒံ ဝိဘဇိတုံ ‘‘ကုသလော သဗ္ဗဓမ္မာန’’န္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သဗ္ဗဓမ္မာနန္တိ ဣမိနာ ပဒေန ဝုတ္တဓမ္မေ တာဝ ဝိဘဇိတွာ တတ္ထ အသေက္ခဿ ကောသလ္လံ ဒဿေတုံ ‘‘လောကော နာမာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တံ ဝုတ္တတ္ထမေဝ. ကိလေသလောကေန ဘဝလောကော သမုဒါဂစ္ဆတီတိ ကာမာဝစရဓမ္မံ နိဿာယ ရူပါရူပါဝစရဓမ္မေ သမုဒါဂမေတီတိ အတ္ထော. သောတိ သော မဟဂ္ဂတဓမ္မေသု၊ ပရိတ္တမဟဂ္ဂတဓမ္မေသု ဝါ ဌိတော. ဣန္ဒြိယာနိ နိဗ္ဗတ္တေတီတိ သီလသမာဓယော နိဗ္ဗေဓဘာဂိယေ ကတွာ ဝိမုတ္တိပရိပါစနီယာနိ သဒ္ဓါဒီနိ ဣန္ဒြိယာနိ ဥပ္ပါဒေတိ. ဣန္ဒြိယေသု ဘာဝိယမာနေသူတိ ယထာဝုတ္တဣန္ဒြိယေသု ဝဍ္ဎိယမာနေသု ရူပါရူပပရိဂ္ဂဟာဒိဝသေန နေယျဿ ပရိညာ ဘဝတိ.

ဒဿနပရိညာတိ ဉာတပရိညာ. ဘာဝနာပရိညာတိ တီရဏပရိညာ ပဟာနပရိညာ စ. ‘‘သာ ဒုဝိဓေနာ’’တိအာဒိနာ သင်္ခေပတော ဝုတ္တမတ္ထံ ‘‘ယဒါ ဟိ သေခေါ’’တိအာဒိနာ ဝိဝရတိ. တတ္ထ ‘‘နိဗ္ဗိဒါသဟဂတေဟိ သညာမနသိကာရေဟီ’’တိ ဣမိနာ ဗလဝဝိပဿနံ ဒဿေတိ. ယဒါ ဟိ သေခေါတိ စေတ္ထ သိက္ခနသီလတာယ ကလျာဏပုထုဇ္ဇနောပိ သေခပဒေန သင်္ဂဟိတောတိ ကတွာ ‘‘ဒွေ ဓမ္မာ ကောသလ္လံ ဂစ္ဆန္တိ ဒဿနကောသလ္လဉ္စာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အယမေတ္ထ အဓိပ္ပါယော – ယဒါ ကလျာဏပုထုဇ္ဇနော ပုဗ္ဗဘာဂသိက္ခံ သိက္ခန္တော နိဗ္ဗိဒါသဟဂတေဟိ သညာမနသိကာရေဟိ ဉေယျံ ပရိဇာနာတိ၊ တဒါ တဿ တေ ဝိပဿနာဓမ္မာ ဒဿနကောသလ္လံ ပဌမမဂ္ဂဉာဏံ ဂစ္ဆန္တိ သမ္ပာပုဏန္တိ တေန သဒ္ဓိံ ဃဋေန္တိ. ယဒါ ပန သောတာပန္နာဒိသေခေါ ဝုတ္တနယေန နေယျံ ပရိဇာနာတိ၊ တဒါ တဿ တေ ဝိပဿနာဓမ္မာ ဘာဝနာကောသလ္လံ ဂစ္ဆန္တီတိ.

တံ ဉာဏန္တိ ယာ ပုဗ္ဗေ နေယျဿ ပရိညာ ဝုတ္တာ၊ တံ နေယျပရိဇာနနဉာဏံ. ပဉ္စဝိဓေန ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ ဝိသယဘေဒေန တဿ ဘေဒံ ဒဿေတိ. ဓမ္မာနံ သလက္ခဏေ ဉာဏန္တိ ရူပါရူပဓမ္မာနံ ကက္ခဠဖုသနာဒိသလက္ခဏေ ဉာဏံ. တံ ပန ယသ္မာ သဗ္ဗံ နေယျံ ဟေတုဟေတုဖလဘေဒတော ဒုဝိဓမေဝ ဟောတိ၊ တသ္မာ ‘‘ဓမ္မပဋိသမ္ဘိဒါ စ အတ္ထပဋိသမ္ဘိဒါ စာ’’တိ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ.

ပရိညာတိ တီရဏပရိညာ အဓိပ္ပေတာ. ယသ္မာ ပနဿ ရူပါရူပဓမ္မေ သလက္ခဏတော ပစ္စယတော စ အဘိဇာနိတွာ ကုသလာဒိဝိဘာဂေဟိ တေ ပရိဂ္ဂဟေတွာ အနိစ္စာဒိဝသေန ဇာနနာ ဟောတိ၊ တသ္မာ ‘‘ဧဝံ အဘိဇာနိတွာ ယာ ပရိဇာနနာ၊ ဣဒံ ကုသလ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဧဝံဂဟိတာတိ ဧဝံ အနိစ္စာဒိတော ကလာပသမ္မသနာဒိဝသေန ဂဟိတာ သမ္မသိတာ. ဣဒံ ဖလံ နိဗ္ဗတ္တေန္တီတိ ဣဒံ ဥဒယဗ္ဗယဉာဏာဒိကံ ဖလံ ပဋိပါဋိယာ ဥပ္ပါဒေန္တိ၊ နိမိတ္တဿ ကတ္တုဘာဝေန ဥပစရဏတော ယထာ အရိယဘာဝကရာနိ သစ္စာနိ အရိယသစ္စာနီတိ. တေသန္တိ ဥဒယဗ္ဗယဉာဏာဒီနံ. ဧဝံဂဟိတာနန္တိ ဧဝံပဝတ္တိတာနံ. အယံ အတ္ထောတိ အယံ သစ္စာနံ အနုဗောဓပဋိဝေဓော အတ္ထော. ယထာ ဟိ ပရိညာပညာ သမ္မသိတဗ္ဗဓမ္မေ သမ္မသနဓမ္မေ တတ္ထ သမ္မသနာကာရံ ပရိဇာနာတိ၊ ဧဝံ သမ္မသနဖလမ္ပိ ပရိဇာနာတီတိ ကတွာ အယံ နယော ဒဿိတော.

ယေ အကုသလာတိ သမုဒယသစ္စမာဟ. သဗ္ဗေ ဟိ အကုသလာ သမုဒယပက္ခိယာတိ. ယေ ကုသလာတိ မဂ္ဂဓမ္မာ သမ္မာဒိဋ္ဌိအာဒယော. ယဒိပိ ဖလဓမ္မာပိ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ၊ စတုသစ္စပ္ပဋိဝေဓဿ ပန အဓိပ္ပေတတ္တာ ‘‘ကတမေ ဓမ္မာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ၊ ယံ အသင်္ခတ’’န္တိ ဝုတ္တံ. အတ္ထကုသလောတိ ပစ္စယုပ္ပန္နေသု အတ္ထေသု ကုသလော. ဓမ္မကုသလောတိ ပစ္စယဓမ္မေသု ကုသလော. ပါဠိအတ္ထပါဠိဓမ္မာ ဝါ အတ္ထဓမ္မာ. ကလျာဏတာကုသလောတိ ယုတ္တတာကုသလော၊ စတုနယကောဝိဒေါတိ အတ္ထော၊ ဒေသနာယုတ္တိကုသလော ဝါ. ဖလတာကုသလောတိ ခီဏာသဝဖလကုသလော. ‘‘အာယကုသလော’’တိအာဒီသု အာယောတိ ဝဍ္ဎိ. သာ အနတ္ထဟာနိတော အဋ္ဌုပ္ပတ္တိတော စ ဒုဝိဓာ. အပါယာတိ အဝဍ္ဎိ. သာပိ အတ္ထဟာနိတော အနဋ္ဌုပ္ပတ္တိတော စ ဒုဝိဓာ. ဥပါယောတိ သတ္တာနံ အစ္စာယိကေ ကိစ္စေ ဝါ ဘယေ ဝါ ဥပ္ပန္နေ တဿ တိကိစ္ဆနသမတ္ထံ ဌာနုပ္ပတ္တိကာရဏံ၊ တတ္ထ ကုသလောတိ အတ္ထော. ခီဏာသဝေါ ဟိ သဗ္ဗသော အဝိဇ္ဇာယ ပဟီနတ္တာ ပညာဝေပုလ္လပ္ပတ္တော ဧတေသု အာယာဒီသု ကုသလောတိ. ဧဝံ အသေခဿ ကောသလ္လံ ဧကဒေသေန ဝိဘာဝေတွာ ပုန အနဝသေသတော ဒဿေန္တော ‘‘မဟတာ ကောသလ္လေန သမန္နာဂတော’’တိ အာဟ.

ပရိနိဋ္ဌိတသိက္ခဿ အသေခဿ သတောကာရိတာယ အညံ ပယောဇနံ နတ္ထီတိ ဝုတ္တံ ‘‘ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရတ္ထ’’န္တိ. ဣဒါနိ ယထာနိဒ္ဒိဋ္ဌံ သေခါသေခပဋိပဒံ နိဂမေန္တော ‘‘ဣမာ ဒွေ စရိယာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဗောဇ္ဈန္တိ ဗုဇ္ဈိတဗ္ဗံ. တံ စတုဗ္ဗိဓန္တိ တံ ဗောဇ္ဈံ စတုဗ္ဗိဓံ၊ စတုသစ္စဘာဝတော. ဧဝံ ဇာနာတီတိ ဧဝံ ပရိညာဘိသမယာဒိဝသေန ယော ဇာနာတိ. အယံ ဝုစ္စတီတိ အယံ အသေခေါ သတိဝေပုလ္လပ္ပတ္တော နိပ္ပရိယာယေန ‘‘သတော အဘိက္ကမတီ’’တိအာဒိနာ ဝုစ္စတီတိ. သေသံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ. ဣဓာပိ ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနဝိစယာ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယာနုသာရေန ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ဧတ္တာဝတာ စ မဟာထေရော ဝိစယဟာရံ ဝိဘဇန္တော အဇိတသုတ္တဝသေန (သု. နိ. ၁၀၃ အာဒယော၊ စူဠနိ. အဇိတမာဏဝပုစ္ဆာ ၅၇ အာဒယော၊ အဇိတမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသ ၁ အာဒယော) ပုစ္ဆာဝိစယံ ဝိဿဇ္ဇနဝိစယဉ္စ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ သုတ္တန္တရေသုပိ ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနဝိစယာနံ နယံ ဒဿေန္တော ‘‘ဧဝံ ပုစ္ဆိတဗ္ဗံ၊ ဧဝံ ဝိဿဇ္ဇိတဗ္ဗ’’န္တိ အာဟ. တတ္ထ ဧဝန္တိ ဣမိနာ နယေန. ပုစ္ဆိတဗ္ဗန္တိ ပုစ္ဆာ ကာတဗ္ဗာ၊ အာစိက္ခိတဗ္ဗာ ဝါ၊ ဝိဝေစေတဗ္ဗာတိ အတ္ထော. ဧဝံ ဝိဿဇ္ဇိတန္တိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. သုတ္တဿ စာတိအာဒိ အနုဂီတိဝိစယနိဒဿနံ. အနုဂီတိ အတ္ထတော စ ဗျဉ္ဇနတော စ သမာနေတဗ္ဗာတိ သုတ္တန္တရဒေသနာသင်္ခါတာ အနုဂီတိ အတ္ထတော ဗျဉ္ဇနတော စ သံဝဏ္ဏိယမာနေန သုတ္တေန သမာနာ သဒိသီ ကာတဗ္ဗာ၊ တသ္မိံ ဝါ သုတ္တေ သမ္မာ အာနေတဗ္ဗာ. အတ္ထာပဂတန္တိ အတ္ထတော အပေတံ၊ အသမ္ဗန္ဓတ္ထံ ဝါ ဒသဒါဠိမာဒိဝစနံ ဝိယ. တေနေဝါဟ ‘‘သမ္ဖပ္ပလာပံ ဘဝတီ’’တိ. ဧတေန အတ္ထဿ သမာနေတဗ္ဗတာယ ကာရဏမာဟ. ဒုန္နိက္ခိတ္တဿာတိ အသမ္မာဝုတ္တဿ. ဒုန္နယောတိ ဒုက္ခေန နေတဗ္ဗော၊ နေတုံ ဝါ အသက္ကုဏေယျော. ဗျဉ္ဇနုပေတန္တိ သဘာဝနိရုတ္တိသမုပေတံ.

ဧဝံ အနုဂီတိဝိစယံ ဒဿေတွာ နိဒ္ဒေသဝါရေ ‘‘သုတ္တဿ ယော ပဝိစယော’’တိ သံခိတ္တေန ဝုတ္တမတ္ထံ ဝိဘဇိတုံ ‘‘သုတ္တဉ္စ ပဝိစိနိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝတွာ တဿ ဝိစိနနာကာရံ ဒဿေန္တော ‘‘ကိံ ဣဒံ သုတ္တံ အာဟစ္စဝစန’’န္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အာဟစ္စဝစနန္တိ ဘဂဝတော ဌာနကရဏာနိ အာဟစ္စ အဘိဟန္တွာ ပဝတ္တဝစနံ၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သာမံ ဒေသိတသုတ္တန္တိ အတ္ထော. အနုသန္ဓိဝစနန္တိ သာဝကဘာသိတံ. တဉှိ ဘဂဝတော ဝစနံ အနုသန္ဓေတွာ ပဝတ္တနတော ‘‘အနုသန္ဓိဝစန’’န္တိ ဝုတ္တန္တိ. နီတတ္ထန္တိ ယထာရုတဝသေန ဉာတဗ္ဗတ္ထံ. နေယျတ္ထန္တိ နိဒ္ဓါရေတွာ ဂဟေတဗ္ဗတ္ထံ. သံကိလေသဘာဂိယန္တိအာဒီနံ ပဒါနံ အတ္ထော ပဋ္ဌာနဝါရဝဏ္ဏနာယံ အာဝိ ဘဝိဿတိ. ယသ္မာ ပန ဘဂဝတော ဒေသနာ သောဠသဝိဓေ သာသနပဋ္ဌာနေ ဧကံ ဘာဂံ အဘဇန္တီ နာမ နတ္ထိ၊ တသ္မာ သောပိ နယော ဝိစေတဗ္ဗဘာဝေန ဣဓ နိက္ခိတ္တော.

ကုဟိံ ဣမဿ သုတ္တဿာတိ ဣမဿ သုတ္တဿ ကသ္မိံ ပဒေသေ အာဒိမဇ္ဈပရိယောသာနေသု. သဗ္ဗာနိ သစ္စာနိ ပဿိတဗ္ဗာနီတိ ဒုက္ခသစ္စံ သုတ္တဿ ‘‘ကုဟိံ ကသ္မိံ ပဒေသေ ကသ္မိံ ဝါ ပဒေ ပဿိတဗ္ဗံ နိဒ္ဓါရေတွာ ဝိစေတုံ၊ သမုဒယသစ္စံ နိရောဓသစ္စံ မဂ္ဂသစ္စံ ကုဟိံ ပဿိတဗ္ဗံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ နိဒ္ဓါရေတွာ ဝိစေတု’’န္တိ ဧဝံ သဗ္ဗာနိ သစ္စာနိ ဥဒ္ဓရိတွာ ဝိစေတဗ္ဗာနီတိ အဓိပ္ပါယော. အာဒိမဇ္ဈပရိယောသာနေတိ ဧဝံ သုတ္တံ ပဝိစေတဗ္ဗန္တိ အာဒိတော မဇ္ဈတော ပရိယောသာနတော စ ဧဝံ ဣမိနာ ပုစ္ဆာဝိစယာဒိနယေန သုတ္တံ ပဝိစိတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော. ဧတ္ထ စ ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနပုဗ္ဗာပရာနုဂီတိဝိစယာ ပါဠိယံ သရူပေနေဝ ဒဿိတာ. အဿာဒါဒိဝိစယော ပန သစ္စနိဒ္ဓါရဏမုခေန နယတော ဒဿိတော၊ သော နိဒ္ဒေသဝါရေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. တဗ္ဗိစယေနေဝ စ ပဒဝိစယော သိဒ္ဓေါတိ.

ဝိစယဟာရဝိဘင်္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.