၁. ဒေသနာဟာရသမ္ပာတဝဏ္ဏနာ

ဧဝံ သုပရိကမ္မကတာယ ဘူမိယာ နာနာဝဏ္ဏာနိ မုတ္တပုပ္ဖါနိ ပကိရန္တော ဝိယ သုသိက္ခိတသိပ္ပါစရိယဝိစာရိတေသု သုရတ္တသုဝဏ္ဏာလင်္ကာရေသု နာနာဝိဓရံသိဇာလသမုဇ္ဇလာနိ ဝိဝိဓာနိ မဏိရတနာနိ ဗန္ဓန္တော ဝိယ မဟာပထဝိံ ပရိဝတ္တေတွာ ပပ္ပဋကောဇံ ခါဒါပေန္တော ဝိယ ယောဇနိကမဓုဂဏ္ဍံ ပီဠေတွာ သုမဓုရသံ ပါယေန္တော ဝိယ စ အာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော နာနာသုတ္တပဒေသေ ဥဒါဟရန္တော သောဠသ ဟာရေ ဝိဘဇိတွာ ဣဒါနိ တေ ဧကသ္မိံယေဝ သုတ္တေ ယောဇေတွာ ဒဿေန္တော ဟာရသမ္ပာတဝါရံ အာရဘိ. အာရဘန္တော စ ယာယံ နိဒ္ဒေသဝါရေ –

၅၂. ‘‘သောဠသ ဟာရာ ပဌမံ၊ ဒိသလောစနတော ဒိသာ ဝိလောကေတွာ၊

သင်္ခိပိယ အင်္ကုသေန ဟိ၊ နယေဟိ တီဟိ နိဒ္ဒိသေ သုတ္တ’’န္တိ. –

ဂါထာ ဝုတ္တာ. ယသ္မာ တံ ဟာရဝိဘင်္ဂဝါရော နပ္ပယောဇေတိ၊ ဝိပ္ပကိဏ္ဏဝိသယတ္တာ၊ နယဝိစာရဿ စ အန္တရိတတ္တာ. အနေကေဟိ သုတ္တပဒေသေဟိ ဟာရာနံ ဝိဘာဂဒဿနမေဝ ဟိ ဟာရဝိဘင်္ဂဝါရော. ဟာရသမ္ပာတဝါရော ပန တံ ပယောဇေတိ၊ ဧကသ္မိံယေဝ သုတ္တပဒေသေ သောဠသ ဟာရေ ယောဇေတွာဝ တဒနန္တရံ နယသမုဋ္ဌာနဿ ကထိတတ္တာ. တသ္မာ ‘‘သောဠသ ဟာရာ ပဌမ’’န္တိ ဂါထံ ပစ္စာမသိတွာ ‘‘တဿာ နိဒ္ဒေသော ကုဟိံ ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ ဟာရသမ္ပာတေ’’တိ အာဟ. တဿတ္ထော – ‘‘တဿာ ဂါထာယ နိဒ္ဒေသော ကတ္ထ ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ. ဧတေန သုတ္တေသု ဟာရာနံ ယောဇနာနယဒဿနံ ဟာရသမ္ပာတဝါရောတိ ဒဿေတိ. ဟာရသမ္ပာတပဒဿ အတ္ထော ဝုတ္တော ဧဝ.

အရက္ခိတေန စိတ္တေနာတိ စက္ခုဒွါရာဒီသု သတိအာရက္ခာဘာဝေန အဂုတ္တေန စိတ္တေန. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဟတေနာတိ သဿတာဒိမိစ္ဆာဘိနိဝေသဒူသိတေန. ထိနမိဒ္ဓါဘိဘူတေနာတိ စိတ္တဿ ကာယဿ စ အကလျတာလက္ခဏေဟိ ထိနမိဒ္ဓေဟိ အဇ္ဈောတ္ထဋေန. ဝသံ မာရဿ ဂစ္ဆတီတိ ကိလေသမာရာဒီနံ ယထာကာမံ ကရဏီယော ဟောတီတိ အယံ တာဝ ဂါထာယ ပဒတ္ထော.

ပမာဒန္တိ ‘‘အရက္ခိတေန စိတ္တေနာ’’တိ ဣဒံ ပဒံ ဆသု ဒွါရေသု သတိဝေါသဂ္ဂလက္ခဏံ ပမာဒံ ကထေတိ. တံ မစ္စုနော ပဒန္တိ တံ ပမဇ္ဇနံ ဂုဏမာရဏတော မစ္စုသင်္ခါတဿ မာရဿ ဝသဝတ္တနဋ္ဌာနံ၊ တေန ‘‘အရက္ခိတေန စိတ္တေန၊ ဝသံ မာရဿ ဂစ္ဆတီ’’တိ ပဌမပါဒံ စတုတ္ထပါဒေန သမ္ဗန္ဓိတွာ ဒဿေတိ. သော ဝိပလ္လာသောတိ ယံ အနိစ္စဿ ခန္ဓပဉ္စကဿ ‘‘နိစ္စ’’န္တိ ဒဿနံ၊ သော ဝိပလ္လာသော ဝိပရိယေသဂ္ဂါဟော. တေနေဝါဟ – ‘‘ဝိပရီတဂ္ဂါဟလက္ခဏော ဝိပလ္လာသော’’တိ. သဗ္ဗံ ဝိပလ္လာသသာမညေန ဂဟေတွာ တဿ အဓိဋ္ဌာနံ ပုစ္ဆတိ ‘‘ကိံ ဝိပလ္လာသယတီ’’တိ. သာမညဿ စ ဝိသေသော အဓိဋ္ဌာနဘာဝေန ဝေါဟရီယတီတိ အာဟ – ‘‘သညံ စိတ္တံ ဒိဋ္ဌိမိတီ’’တိ. တံ ‘‘ဝိပလ္လာသယတီ’’တိ ပဒေန သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. တေသု သညာဝိပလ္လာသော သဗ္ဗမုဒုကော၊ အနိစ္စာဒိကဿ ဝိသယဿ မိစ္ဆာဝသေန ဥပဋ္ဌိတာကာရဂ္ဂဟဏမတ္တံ မိဂပေါတကာနံ တိဏပုရိသကေသု ပုရိသောတိ ဥပ္ပန္နသညာ ဝိယ. စိတ္တဝိပလ္လာသော တတော ဗလဝတရော၊ အမဏိအာဒိကေ ဝိသယေ မဏိအာဒိအာကာရေန ဥပဋ္ဌဟန္တေ တထာ သန္နိဋ္ဌာနံ ဝိယ နိစ္စာဒိတော သန္နိဋ္ဌာနမတ္တံ. ဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသော ပန သဗ္ဗဗလဝတရော ယံ ယံ အာရမ္မဏံ ယထာ ယထာ ဥပဋ္ဌာတိ၊ တထာ တထာ နံ သဿတာဒိဝသေန ‘‘ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ အဘိနိဝိသန္တော ပဝတ္တတိ. တတ္ထ သညာဝိပလ္လာသော စိတ္တဝိပလ္လာသဿ ကာရဏံ၊ စိတ္တဝိပလ္လာသော ဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသဿ ကာရဏံ ဟောတိ.

ဣဒါနိ ဝိပလ္လာသာနံ ပဝတ္တိဋ္ဌာနံ ဝိသယံ ဒဿေတုံ ‘‘သော ကုဟိံ ဝိပလ္လာသယတိ၊ စတူသု အတ္တဘာဝဝတ္ထူသူ’’တိ အာဟ. တတ္ထ အတ္တဘာဝဝတ္ထူသူတိ ပဉ္စသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု. တေ ဟိ အာဟိတော အဟံ မာနော ဧတ္ထာတိ အတ္တာ၊ ‘‘အတ္တာ’’တိ ဘဝတိ ဧတ္ထ ဗုဒ္ဓိ ဝေါဟာရော စာတိ အတ္တဘာဝေါ၊ သော ဧဝ သုဘာဒီနံ ဝိပလ္လာသဿ စ အဓိဋ္ဌာနဘာဝတော ဝတ္ထု စာတိ ‘‘အတ္တဘာဝဝတ္ထူ’’တိ ဝုစ္စတိ. ‘‘ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတီ’’တိအာဒိနာ တေသံ သဗ္ဗဝိပလ္လာသမူလဘူတာယ သက္ကာယဒိဋ္ဌိယာ ပဝတ္တိဋ္ဌာနဘာဝေန အတ္တဘာဝဝတ္ထုတံ ဒဿေတွာ ပုန ဝိပလ္လာသာနံ ပဝတ္တိအာကာရေန သဒ္ဓိံ ဝိသယံ ဝိဘဇိတွာ ဒဿေတုံ ‘‘ရူပံ ပဌမံ ဝိပလ္လာသဝတ္ထု အသုဘေ သုဘ’’န္တိ ဝုတ္တံ. တံ သဗ္ဗံ သုဝိညေယျံ. ပုန မူလကာရဏဝသေန ဝိပလ္လာသေ ဝိဘဇိတွာ ဒဿေတုံ ‘‘ဒွေ ဓမ္မာ စိတ္တဿ သံကိလေသာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ကိဉ္စာပိ အဝိဇ္ဇာရဟိတာ တဏှာ နတ္ထိ၊ အဝိဇ္ဇာ စ သုဘသုခသညာနမ္ပိ ပစ္စယော ဧဝ၊ တထာပိ တဏှာ ဧတာသံ သာတိသယံ ပစ္စယောတိ ဒဿေတုံ ‘‘တဏှာနိဝုတံ။ပေ။ ဒုက္ခေ သုခ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ဒိဋ္ဌိနိဝုတန္တိ ဒိဋ္ဌိသီသေန အဝိဇ္ဇာ ဝုတ္တာတိ အဝိဇ္ဇာနိဝုတန္တိ အတ္ထော. ကာမဉ္စေတ္ထ တဏှာရဟိတာ ဒိဋ္ဌိ နတ္ထိ၊ တဏှာပိ ဒိဋ္ဌိယာ ပစ္စယော ဧဝ. တဏှာပိ ‘‘နိစ္စံ အတ္တာ’’တိ အယောနိသော ဥမ္မုဇ္ဇန္တာနံ တထာပဝတ္တမိစ္ဆာဘိနိဝေသဿ မောဟော ဝိသေသပစ္စယောတိ ဒဿေတုံ ‘‘ဒိဋ္ဌိနိဝုတံ။ပေ။ အတ္တာ’’တိ ဝုတ္တံ.

ယော ဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသောတိ ‘‘အနိစ္စေ နိစ္စံ၊ အနတ္တနိ အတ္တာ’’တိ ပဝတ္တမ္ပိ ဝိပလ္လာသဒွယံ သန္ဓာယာဟ – ‘‘သော အတီတံ ရူပံ။ပေ။ အတီတံ ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတီ’’တိ. ဧတေန အဋ္ဌာရသဝိဓောပိ ပုဗ္ဗန္တာနုကပ္ပိကဝါဒေါ ပစ္ဆိမာနံ ဒွိန္နံ ဝိပလ္လာသာနံ ဝသေန ဟောတီတိ ဒဿေတိ. တဏှာဝိပလ္လာသောတိ တဏှာမူလကော ဝိပလ္လာသော. ‘‘အသုဘေ သုဘံ၊ ဒုက္ခေ သုခ’’န္တိ ဧတံ ဝိပလ္လာသဒွယံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. အနာဂတံ ရူပံ အဘိနန္ဒတီတိ အနာဂတံ ရူပံ ဒိဋ္ဌာဘိနန္ဒနဝသေန အဘိနန္ဒတိ. အနာဂတံ ဝေဒနံ၊ သညံ၊ သင်္ခါရေ၊ ဝိညာဏံ အဘိနန္ဒတီတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. ဧတေန စတုစတ္တာလီသဝိဓောပိ အပရန္တာနုကပ္ပိကဝါဒေါ ယေဘုယျေန ပုရိမာနံ ဒွိန္နံ ဝိပလ္လာသာနံ ဝသေန ဟောတီတိ ဒဿေတိ. ဒွေ ဓမ္မာ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသာတိ ဧဝံ ပရမသာဝဇ္ဇဿ ဝိပလ္လာသဿ မူလကာရဏန္တိ ဝိသေသတော ဒွေ ဓမ္မာ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသာ တဏှာ စ အဝိဇ္ဇာ စာတိ တေ သရူပတော ဒဿေတိ. တာဟိ ဝိသုဇ္ဈန္တံ စိတ္တံ ဝိသုဇ္ဈတီတိ ပဋိပက္ခဝသေနပိ တာသံ ဥပက္ကိလေသဘာဝံယေဝ ဝိဘာဝေတိ၊ န ဟိ တဏှာအဝိဇ္ဇာသု ပဟီနာသု ကောစိ သံကိလေသဓမ္မော န ပဟီယတီတိ. ယထာ စ ဝိပလ္လာသာနံ မူလကာရဏံ တဏှာဝိဇ္ဇာ၊ ဧဝံ သကလဿာပိ ဝဋ္ဋဿ မူလကာရဏန္တိ ယထာနုသန္ဓိနာဝ ဂါထံ နိဋ္ဌပေတုံ ‘‘တေသ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ တေသန္တိ ယေသံ အရက္ခိတံ စိတ္တံ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဟတဉ္စ၊ တေသံ. ‘‘အဝိဇ္ဇာနီဝရဏာန’’န္တိအာဒိနာ မာရဿ ဝသဂမနေန အနာဒိမတိသံသာရေ သံသရဏန္တိ ဒဿေတိ.

ထိနမိဒ္ဓါဘိဘူတေနာတိ ဧတ္ထ ‘‘ထိနံ နာမာ’’တိအာဒိနာ ထိနမိဒ္ဓါနံ သရူပံ ဒဿေတိ. တေဟိ စိတ္တဿ အဘိဘူတတာ သုဝိညေယျာဝါတိ တံ အနာမသိတွာ ကိလေသမာရဂ္ဂဟဏေနေဝ တံနိမိတ္တာ အဘိသင်္ခါရမာရခန္ဓမာရမစ္စုမာရာ ဂဟိတာ ဧဝါတိ ‘‘ကိလေသမာရဿ စ သတ္တမာရဿ စာ’’တိ စ-သဒ္ဒေန ဝါ တေသမ္ပိ ဂဟဏံ ကတန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သော ဟိ နိဝုတော သံသာရာဘိမုခေါတိ သော မာရဝသံ ဂတော၊ တတော ဧဝ နိဝုတော ကိလေသေဟိ ယာဝ န မာရဗန္ဓနံ ဆိဇ္ဇတိ၊ တာဝ သံသာရာဘိမုခေါဝ ဟောတိ၊ န ဝိသင်္ခါရာဘိမုခေါတိ အဓိပ္ပါယော. ဣမာနိ ဘဂဝတာ ဒွေ သစ္စာနိ ဒေသိတာနိ. ကထံ ဒေသိတာနိ?

တတ္ထ ဒုဝိဓာ ကထာ အဘိဓမ္မနိဿိတာ စ သုတ္တန္တနိဿိတာ စ. တာသု အဘိဓမ္မနိဿိတာ နာမ အရက္ခိတေန စိတ္တေနာတိ ရတ္တမ္ပိ စိတ္တံ အရက္ခိတံ၊ ဒုဋ္ဌမ္ပိ စိတ္တံ အရက္ခိတံ၊ မူဠှမ္ပိ စိတ္တံ အရက္ခိတံ. တတ္ထ ရတ္တံ စိတ္တံ အဋ္ဌန္နံ လောဘသဟဂတစိတ္တုပ္ပါဒါနံ ဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ဒုဋ္ဌံ စိတ္တံ ဒွိန္နံ ပဋိဃစိတ္တုပ္ပါဒါနံ ဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ မူဠှံ စိတ္တံ ဒွိန္နံ မောမူဟစိတ္တုပ္ပါဒါနံ ဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. ယာဝ ဣမေသံ စိတ္တုပ္ပါဒါနံ ဝသေန ဣန္ဒြိယာနံ အဂုတ္တိ အဂေါပါယနာ အပါလနာ အနာရက္ခာ သတိဝေါသဂ္ဂေါ ပမာဒေါ စိတ္တဿ အသံဝရော၊ ဧဝံ အရက္ခိတံ စိတ္တံ ဟောတိ. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဟတံ နာမ စိတ္တံ စတုန္နံ ဒိဋ္ဌိသမ္ပယုတ္တစိတ္တုပ္ပါဒါနံ ဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ထိနမိဒ္ဓါဘိဘူတံ နာမ စိတ္တံ ပဉ္စန္နံ သသင်္ခါရိကာကုသလစိတ္တုပ္ပါဒါနံ ဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဧဝံ သဗ္ဗေပိ အဂ္ဂဟိတဂ္ဂဟဏေန ဒွါဒသ အကုသလစိတ္တုပ္ပါဒါ ဟောန္တိ. တေ ‘‘ကတမေ ဓမ္မာ အကုသလာ? ယသ္မိံ သမယေ အကုသလံ စိတ္တံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတီ’’တိအာဒိနာ စိတ္တုပ္ပါဒကဏ္ဍေ (ဓ. သ. ၃၆၅) အကုသလစိတ္တုပ္ပါဒဒေသနာဝသေန ဝိတ္ထာရတော ဝတ္တဗ္ဗာ. မာရဿာတိ ဧတ္ထ ပဉ္စ မာရာ. တေသု ကိလေသမာရဿ စတုန္နံ အာသဝါနံ စတုန္နံ ဩဃာနံ စတုန္နံ ယောဂါနံ စတုန္နံ ဂန္ထာနံ စတုန္နံ ဥပါဒါနာနံ အဋ္ဌန္နံ နီဝရဏာနံ ဒသန္နံ ကိလေသဝတ္ထူနံ ဝသေန အာသဝဂေါစ္ဆကာဒီသု (ဓ. သ. ဒုကမာတိကာ ၁၄-၁၉၊ ၁၁၀၂) ဝုတ္တနယေန၊ တထာ ‘‘ဇာတိမဒေါ ဂေါတ္တမဒေါ အာရောဂျမဒေါ’’တိအာဒိနာ ခုဒ္ဒကဝတ္ထုဝိဘင်္ဂေ (ဝိဘ. ၈၃၂) အာဂတာနံ သတ္တန္နံ ကိလေသာနဉ္စ ဝသေန ဝိဘာဂေါ ဝတ္တဗ္ဗော. အယံ တာဝေတ္ထ အဘိဓမ္မနိဿိတာ ကထာ.

သုတ္တန္တနိဿိတာ (မ. နိ. ၁.၃၄၇၊ အ. နိ. ၁၁.၁၇) ပန အရက္ခိတေန စိတ္တေနာတိ စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ အနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ၊ ယတွာဓိကရဏမေနံ စက္ခုန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ၊ တဿ သံဝရာယ န ပဋိပဇ္ဇတိ၊ န ရက္ခတိ စက္ခုန္ဒြိယံ၊ စက္ခုန္ဒြိယေ န သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ. သောတေန ။ပေ။ ဃာနေန။ ဇိဝှါယ။ ကာယေန။ မနသာ။ပေ။ မနိန္ဒြိယေန သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ (မ. နိ. ၁.၃၄၇၊ ၄၁၁၊ ၄၂၁၊ ၂.၄၁၉၊ ၃.၁၅၊ ၇၅). ဧဝံ အရက္ခိတံ စိတ္တံ ဟောတိ. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဟတေန စာတိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဟတံ နာမ စိတ္တံ ပုဗ္ဗန္တကပ္ပနဝသေန ဝါ အပရန္တကပ္ပနဝသေန ဝါ ပုဗ္ဗန္တာပရန္တကပ္ပနဝသေန ဝါ မိစ္ဆာဘိနိဝိသန္တဿ အယောနိသော ဥမ္မုဇ္ဇန္တဿ ‘‘သဿတော လောကောတိ ဝါ။ပေ။ နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’တိ (ဝိဘ. ၉၃၇၊ ပဋိ. မ. ၁.၁၄၀) ဝါ ယာ ဒိဋ္ဌိ၊ တာယ ဟတံ ဥပဟတံ. ယာ စ ခေါ ‘‘ဣမာ စတ္တာရော သဿတဝါဒါ။ပေ။ ပဉ္စ ပရမဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနဝါဒါ’’တိ ဗြဟ္မဇာလေ (ဒီ. နိ. ၁.၃၀ အာဒယော) ပဉ္စတ္တယေ (မ. နိ. ၃.၂၁ အာဒယော) စ အာဂတာ ဒွါသဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိယော၊ တာသံ ဝသေန စိတ္တဿ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဟတဘာဝေါ ကထေတဗ္ဗော.

ထိနမိဒ္ဓါဘိဘူတေနာတိ ထိနံ နာမ စိတ္တဿ အကမ္မညတာ. မိဒ္ဓံ နာမ ဝေဒနာဒိက္ခန္ဓတ္တယဿ အကမ္မညတာ. တထာ ထိနံ အနုဿာဟသံဟနနံ. မိဒ္ဓံ အသတ္တိဝိဃာတော. ဣတိ ထိနေန မိဒ္ဓေန စ စိတ္တံ အဘိဘူတံ အဇ္ဈောတ္ထဋံ ဥပဒ္ဒုတံ သင်္ကောစနပ္ပတ္တံ လယာပန္နံ. ဝသံ မာရဿ ဂစ္ဆတီတိ ဝသော နာမ ဣစ္ဆာ လောဘော အဓိပ္ပါယော ရုစိ အာကင်္ခါ အာဏာ အာဏတ္တိ. မာရောတိ ပဉ္စ မာရာ – ခန္ဓမာရော အဘိသင်္ခါရမာရော မစ္စုမာရော ဒေဝပုတ္တမာရော ကိလေသမာရောတိ. ဂစ္ဆတီတိ တေသံ ဝသံ ဣစ္ဆံ။ပေ။ အာဏတ္တိံ ဂစ္ဆတိ ဥပဂစ္ဆတိ ဥပေတိ ဝတ္တတိ အနုဝတ္တတိ နာတိက္ကမတီတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘ဝသံ မာရဿ ဂစ္ဆတီ’’တိ.

တတ္ထ ယထာဝုတ္တာ အကုသလာ ဓမ္မာ၊ တဏှာဝိဇ္ဇာ ဧဝ ဝါ သမုဒယသစ္စံ. ယော သော ‘‘ဝသံ မာရဿ ဂစ္ဆတီ’’တိ ဝုတ္တော၊ သော ယေ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓေ ဥပါဒါယ ပညတ္တော၊ တေ ပဉ္စက္ခန္ဓာ ဒုက္ခသစ္စံ. ဧဝံ ဘဂဝတာ ဣဓ ဒွေ သစ္စာနိ ဒေသိတာနိ. တေနေဝါဟ – ‘‘ဒုက္ခံ သမုဒယော စာ’’တိ. တေသံ ဘဂဝါ ပရိညာယ စ ပဟာနာယ စ ဓမ္မံ ဒေသေတီတိ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ ပါကဋတရံ ကာတုံ ‘‘ဒုက္ခဿ ပရိညာယ သမုဒယဿ ပဟာနာယာ’’တိ ဝုတ္တံ. ကထံ ဒေသေတီတိ စေ –

‘‘တသ္မာ ရက္ခိတစိတ္တဿ၊ သမ္မာသင်္ကပ္ပဂေါစရော၊

သမ္မာဒိဋ္ဌိံ ပုရက္ခတွာ၊ ဉတွာန ဥဒယဗ္ဗယံ၊

ထိနမိဒ္ဓါဘိဘူ ဘိက္ခု၊ သဗ္ဗာ ဒုဂ္ဂတိယော ဇဟေ’’တိ. (ဥဒါ. ၃၂) –

ဂါထာယ. တဿတ္ထော – ယသ္မာ အရက္ခိတေန စိတ္တေန ဝသံ မာရဿ ဂစ္ဆတိ၊ တသ္မာ သတိသံဝရေန မနစ္ဆဋ္ဌာနံ ဣန္ဒြိယာနံ ရက္ခဏေန ရက္ခိတစိတ္တော အဿ. သမ္မာသင်္ကပ္ပဂေါစရောတိ ယသ္မာ ကာမသင်္ကပ္ပါဒိမိစ္ဆာသင်္ကပ္ပဂေါစရော တထာ တထာ အယောနိသော ဝိကပ္ပေတွာ နာနာဝိဓာနိ မိစ္ဆာဒဿနာနိ ဂဏှာတိ. တတော ဧဝ စ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဟတေန စိတ္တေန ဝသံ မာရဿ ဂစ္ဆတိ၊ တသ္မာ ယောနိသောမနသိကာရေန ကမ္မံ ကရောန္တော နေက္ခမ္မသင်္ကပ္ပါဒိသမ္မာသင်္ကပ္ပဂေါစရော အဿ. သမ္မာဒိဋ္ဌိံ ပုရက္ခတွာတိ သမ္မာသင်္ကပ္ပဂေါစရတာယ ဝိဓုတမိစ္ဆာဒဿနော ကမ္မဿကတာလက္ခဏံ ယထာဘူတဉာဏလက္ခဏဉ္စ သမ္မာဒိဋ္ဌိံ ပုဗ္ဗင်္ဂမံ ကတွာ သီလသမာဓီသု ယုတ္တပ္ပယုတ္တော. တတော ဧဝ စ ဉတွာန ဥဒယဗ္ဗယံ ပဉ္စသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု သမပညာသာယ အာကာရေဟိ ဥပ္ပါဒံ နိရောဓဉ္စ ဉတွာ ဝိပဿနံ ဥဿုက္ကာပေတွာ အနုက္ကမေန အရိယမဂ္ဂေ ဂဏှန္တော အဂ္ဂမဂ္ဂေန ထိနမိဒ္ဓါဘိဘူ ဘိက္ခု သဗ္ဗာ ဒုဂ္ဂတိယော ဇဟေတိ ဧဝံ သဗ္ဗသော ဘိန္နကိလေသတ္တာ ဘိက္ခု ခီဏာသဝေါ ယထာသမ္ဘဝံ တိဝိဓဒုက္ခတာယောဂေန ဒုဂ္ဂတိသင်္ခါတာ သဗ္ဗာပိ ဂတိယော ဇဟေယျ၊ တာသံ ပရဘာဂေ နိဗ္ဗာနေ တိဋ္ဌေယျာတိ အတ္ထော.

ယံ တဏှာယ အဝိဇ္ဇာယ စ ပဟာနံ၊ အယံ နိရောဓောတိ ပဟာနဿ နိရောဓဿ ပစ္စယဘာဝတော အသင်္ခတဓာတု ပဟာနံ နိရောဓောတိ စ ဝုတ္တာ. ဣမာနိ စတ္တာရိ သစ္စာနီတိ ပုရိမဂါထာယ ပုရိမာနိ ဒွေ၊ ပစ္ဆိမဂါထာယ ပစ္ဆိမာနိ ဒွေတိ ဒွီဟိ ဂါထာဟိ ဘာသိတာနိ ဣမာနိ စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနိ. တေသု သမုဒယေန အဿာဒေါ၊ ဒုက္ခေန အာဒီနဝေါ၊ မဂ္ဂနိရောဓေဟိ နိဿရဏံ၊ သဗ္ဗဂတိဇဟနံ ဖလံ၊ ရက္ခိတစိတ္တတာဒိကော ဥပါယော၊ အရက္ခိတစိတ္တတာဒိနိသေဓနမုခေန ရက္ခိတစိတ္တတာဒီသု နိယောဇနံ ဘဂဝတော အာဏတ္တီတိ. ဧဝံ ဒေသနာဟာရပဒတ္ထာ အဿာဒါဒယော နိဒ္ဓါရေတဗ္ဗာ. တေနေဝါဟ – ‘‘နိယုတ္တော ဒေသနာဟာရသမ္ပာတော’’တိ.

ဒေသနာဟာရသမ္ပာတဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.