၁၆. သမာရောပနဟာရဝိဘင်္ဂဝဏ္ဏနာ

၅၀. တတ္ထ ကတမော သမာရောပနော ဟာရောတိ သမာရောပနဟာရဝိဘင်္ဂေါ. တတ္ထ ဧကသ္မိံ ပဒဋ္ဌာနေတိ ယသ္မိံ ကိသ္မိဉ္စိ ဧကသ္မိံ ကာရဏဘူတေ ဓမ္မေ သုတ္တေန ဂဟိတေ. ယတ္တကာနိ ပဒဋ္ဌာနာနိ ဩတရန္တီတိ ယတ္တကာနိ အညေသံ ကာရဏဘူတာနိ တသ္မိံ ဓမ္မေ သမောသရန္တိ. သဗ္ဗာနိ တာနိ သမာရောပယိတဗ္ဗာနီတိ သဗ္ဗာနိ တာနိ ပဒဋ္ဌာနာနိ ပဒဋ္ဌာနဘူတာ ဓမ္မာ သမ္မာ နိဒ္ဓါရဏဝသေန အာနေတွာ ဒေသနာယ အာရောပေတဗ္ဗာ၊ ဒေသနာရုဠှေ ဝိယ ကတွာ ကထေတဗ္ဗာတိ အတ္ထော. ယထာ အာဝဋ္ဋေ ဟာရေ ‘‘ဧကမှိ ပဒဋ္ဌာနေ၊ ပရိယေသတိ သေသကံ ပဒဋ္ဌာန’’န္တိ (နေတ္တိ. ၄ နိဒ္ဒေသဝါရ) ဝစနတော အနေကေသံ ပဒဋ္ဌာနာနံ ပရိယေသနာ ဝုတ္တာ၊ ဧဝမိဓာပိ ဗဟူနံ ပဒဋ္ဌာနာနံ သမာရောပနာ ကာတဗ္ဗာတိ ဒဿေန္တော ‘‘ယထာ အာဝဋ္ဋေ ဟာရေ’’တိ အာဟ. န ကေဝလံ ပဒဋ္ဌာနဝသေနေဝ သမာရောပနာ၊ အထ ခေါ ဝေဝစနဘာဝနာပဟာနဝသေနပိ သမာရောပနာ ကာတဗ္ဗာတိ ဒဿေန္တော ‘‘တတ္ထ သမာရောပနာ စတုဗ္ဗိဓာ’’တိအာဒိမာဟ.

ကသ္မာ ပနေတ္ထ ပဒဋ္ဌာနဝေဝစနာနိ ဂဟိတာနိ၊ နနု ပဒဋ္ဌာနဝေဝစနဟာရေ ဧဝ အယမတ္ထော ဝိဘာဝိတောတိ? သစ္စမေတံ၊ ဣဓ ပန ပဒဋ္ဌာနဝေဝစနဂ္ဂဟဏံ ဘာဝနာပဟာနာနံ အဓိဋ္ဌာနဝိသယဒဿနတ္ထဉ္စေဝ တေသံ အဓိဝစနဝိဘာဂဒဿနတ္ထဉ္စ. ဧဝဉှိ ဘာဝနာပဟာနာနိ သုဝိညေယျာနိ ဟောန္တိ သုကရာနိ စ ပညာပေတုံ. ဣဒံ ပဒဋ္ဌာနန္တိ ဣဒံ တိဝိဓံ သုစရိတံ ဗုဒ္ဓါနံ သာသနဿ ဩဝါဒဿ ဝိသယာဓိဋ္ဌာနဘာဝတော ပဒဋ္ဌာနံ. တတ္ထ ‘‘ကာယိက’’န္တိအာဒိနာ တီဟိ သုစရိတေဟိ သီလာဒယော တယော ခန္ဓေ သမထဝိပဿနာ တတိယစတုတ္ထဖလာနိ စ နိဒ္ဓါရေတွာ ဒဿေတိ၊ တံ သုဝိညေယျမေဝ. ဝနီယတီတိ ဝနံ၊ ဝနတိ၊ ဝနုတေ ဣတိ ဝါ ဝနံ. တတ္ထ ယသ္မာ ပဉ္စ ကာမဂုဏာ ကာမတဏှာယ၊ နိမိတ္တဂ္ဂါဟော အနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟဿ၊ အဇ္ဈတ္တိကဗာဟိရာနိ အာယတနာနိ တပ္ပဋိဗန္ဓဆန္ဒရာဂါဒီနံ၊ အနုသယာ စ ပရိယုဋ္ဌာနာနံ ကာရဏာနိ ဟောန္တိ၊ တသ္မာ တမတ္ထံ ဒဿေတုံ ‘‘ပဉ္စ ကာမဂုဏာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

၅၁. အယံ ဝေဝစနေန သမာရောပနာတိ ယော ‘‘ရာဂဝိရာဂါ စေတောဝိမုတ္တိ သေက္ခဖလံ၊ အနာဂါမိဖလံ၊ ကာမဓာတုသမတိက္ကမန’’န္တိ ဧတေဟိ ပရိယာယဝစနေဟိ တတိယဖလဿ နိဒ္ဒေသော၊ တထာ ယော ‘‘အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ ပညာဝိမုတ္တိ အသေက္ခဖလံ၊ အဂ္ဂဖလံ အရဟတ္တံ၊ တေဓာတုကသမတိက္ကမန’’န္တိ ဧတေဟိ ပရိယာယဝစနေဟိ စတုတ္ထဖလဿ နိဒ္ဒေသော၊ ယော စ ‘‘ပညိန္ဒြိယ’’န္တိအာဒီဟိ ပရိယာယဝစနေဟိ ပညာယ နိဒ္ဒေသော၊ အယံ ဝေဝစနေဟိ စ သမာရောပနာ.

တသ္မာတိဟ တွံ၊ ဘိက္ခု၊ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရာဟီတိအာဒိ လက္ခဏဟာရဝိဘင်္ဂဝဏ္ဏနာယံ ဝုတ္တနယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. ကေဝလံ တတ္ထ ဧကလက္ခဏတ္တာ အဝုတ္တာနမ္ပိ ဝုတ္တဘာဝဒဿနဝသေနေဝ အာဂတံ၊ ဣဓ ဘာဝနာသမာရောပနဝသေနာတိ အယမေဝ ဝိသေသော. ကာယာနုပဿနာ ဝိသေသတော အသုဘာနုပဿနာ ဧဝ ကာမရာဂတဒေကဋ္ဌကိလေသာနံ ဧကန္တပဋိပက္ခာတိ အသုဘသညာ ကဗဠီကာရာဟာရပရိညာယ ပရိဗန္ဓကိလေသာ ကာမုပါဒါနံ ကာမယောဂေါ အဘိဇ္ဈာကာယဂန္ထော ကာမာသဝေါ ကာမောဃော ရာဂသလ္လံ ရူပဓမ္မပရိညာယ ပဋိပက္ခကိလေသာ ရူပဓမ္မေသု ရာဂေါ ဆန္ဒာဂတိဂမနန္တိ ဧတေသံ ပါပဓမ္မာနံ ပဟာနာယ သံဝတ္တတီတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေတိ ‘‘ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရန္တော’’တိအာဒိနာ.

တထာ ဝေဒနာနုပဿနာ ဝိသေသတော ဒုက္ခာနုပဿနာတိ၊ သာ –

‘‘ယော သုခံ ဒုက္ခတော အဒ္ဒ၊ ဒုက္ခမဒ္ဒက္ခိ သလ္လတော၊

အဒုက္ခမသုခံ သန္တံ၊ အဒက္ခိ နံ အနိစ္စတော’’တိ. (သံ. နိ. ၄.၂၅၃၊ ဣတိဝု. ၅၃) –

အာဒိဝစနတော သဗ္ဗံ ဝေဒနံ ‘‘ဒုက္ခ’’န္တိ ပဿန္တီ သုခသညာယ ဝေဒနာဟေတုပရိညာယ ပရိဗန္ဓကိလေသာနံ ဂေါသီလာဒီဟိ ဘဝသုဒ္ဓိ ဟောတီတိ ဝေဒနာဿာဒေန ပဝတ္တဿ ဘဝုပါဒါနသင်္ခါတဿ သီလဗ္ဗတုပါဒါနဿ ဝေဒနာဝသေန ‘‘အနတ္ထံ မေ အစရီ’’တိအာဒိနယပ္ပဝတ္တဿ (ဒီ. နိ. ၃.၃၄၀၊ အ. နိ. ၉.၂၉၊ ၁၀.၇၉၊ ဓ. သ. ၁၂၃၇၊ ဝိဘ. ၉၀၉၊ ၉၆၀) ဗျာပါဒကာယဂန္ထဿ ဒေါသသလ္လဿ ဝေဒနာဿာဒဝသေနေဝ ပဝတ္တဿ ဘဝယောဂဘဝါဘဝဘဝေါဃသင်္ခါတဿ ဘဝရာဂဿ ဘဝပရိညာယ ပရိဗန္ဓကကိလေသာနံ ဝေဒနာဝိသယဿ ရာဂဿ ဒေါသာဂတိဂမနဿ စ ပဟာနာယ သံဝတ္တတီတိ ဧတမတ္ထံ ဒဿေတိ ‘‘ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ’’တိအာဒိနာ.

တထာ စိတ္တာနုပဿနာ ဝိသေသတော အနိစ္စာနုပဿနာတိ၊ သာ စိတ္တံ ‘‘အနိစ္စ’’န္တိ ပဿန္တီ တတ္ထ ယေဘုယျေန သတ္တာ နိစ္စသညိနောတိ နိစ္စသညာယ ဝိညာဏာဟာရပရိညာယ ပရိဗန္ဓကိလေသာနံ နိစ္စာဘိနိဝေသပဋိပက္ခတော ဧဝ ဒိဋ္ဌုပါဒါနံ ဒိဋ္ဌိယောဂသီလဗ္ဗတပရာမာသကာယဂန္ထဒိဋ္ဌာသဝဒိဋ္ဌောဃသင်္ခါတာယ ဒိဋ္ဌိယာ နိစ္စသညာနိမိတ္တဿ ‘‘သေယျောဟမသ္မီ’’တိအာဒိနယပ္ပဝတ္တဿ (ဓ. သ. ၁၂၃၉၊ ဝိဘ. ၈၃၂၊ ၈၆၆၊ ၉၆၂) မာနသလ္လဿ သညာပရိညာယ ပဋိပက္ခကိလေသာနံ သညာယ ရာဂဿ ဒိဋ္ဌာဘိနိဝေသဿ အပ္ပဟီနတ္တာ ဥပ္ပဇ္ဇနကဿ ဘယာဂတိဂမနဿ စ ပဟာနာယ သံဝတ္တတီတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေတိ ‘‘စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿီ’’တိအာဒိနာ.

တထာ ဓမ္မာနုပဿနာ ဝိသေသတော အနတ္တသညာတိ၊ သာ သင်္ခါရေသု အတ္တသညာယ မနောသဉ္စေတနာဟာရပရိညာယ ပဋိပက္ခကိလေသာနံ သက္ကာယဒိဋ္ဌိယာ ‘‘ဣဒမေဝ သစ္စ’’န္တိ (မ. နိ. ၂.၁၈၇၊ ၂၀၂-၂၀၃၊ ၃.၂၇) ပဝတ္တဿ မိစ္ဆာဘိနိဝေသဿ မိစ္ဆာဘိနိဝေသဟေတုကာယ အဝိဇ္ဇာယောဂအဝိဇ္ဇာသဝအဝိဇ္ဇောဃမောဟသလ္လသင်္ခါတာယ အဝိဇ္ဇာယ သင်္ခါရပရိညာယ ပရိဗန္ဓကိလေသာနံ သင်္ခါရေသု ရာဂဿ မောဟာဂတိဂမနဿ စ ပဟာနာယ သံဝတ္တတီတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေတိ ‘‘ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရန္တော’’တိအာဒိနာ. သေသံ ဥတ္တာနမေဝ.

သမာရောပနဟာရဝိဘင်္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

နိဋ္ဌိတာ စ ဟာရဝိဘင်္ဂဝဏ္ဏနာ.