၂.ပစ္စေကဗုဒ္ဓအပဒါနဝဏ္ဏနာ

တတော အနန္တရံ အပဒါနံ သင်္ဂါယန္တော ‘‘ပစ္စေကဗုဒ္ဓါပဒါနံ၊ အာဝုသော အာနန္ဒ၊ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ပညတ္တ’’န္တိ ပုဋ္ဌော ‘‘အထ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါပဒါနံ သုဏာထာ’’တိ အာဟ. တေသံ အပဒါနတ္ထော ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တောယေဝ.

၈၃. ‘‘သုဏာထာ’’တိ ဝုတ္တပဒံ ဥပ္ပတ္တိနိဗ္ဗတ္တိဝသေန ပကာသေန္တော ‘‘တထာဂတံ ဇေတဝနေ ဝသန္တ’’န္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဇေတကုမာရဿ နာမဝသေန တထာသညိတေ ဝိဟာရေ စတူဟိ ဣရိယာပထဝိဟာရေဟိ ဒိဗ္ဗဗြဟ္မအရိယဝိဟာရေဟိ ဝါ ဝသန္တံ ဝိဟရန္တံ ယထာ ပုရိမကာ ဝိပဿိအာဒယော ဗုဒ္ဓါ သမတ္တိံသပါရမိယော ပူရေတွာ အာဂတာ၊ တထာ အမှာကမ္ပိ ဘဂဝါ အာဂတောတိ တထာဂတော. တံ တထာဂတံ ဇေတဝနေ ဝသန္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဝေဒေဟမုနီတိ ဝေဒေဟရဋ္ဌေ ဇာတာ ဝေဒေဟီ၊ ဝေဒေဟိယာ ပုတ္တော ဝေဒေဟိပုတ္တော. မောနံ ဝုစ္စတိ ဉာဏံ၊ တေန ဣတော ဂတော ပဝတ္တောတိ မုနိ. ဝေဒေဟိပုတ္တော စ သော မုနိ စေတိ ‘‘ဝေဒေဟိပုတ္တမုနီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘ဝဏ္ဏာဂမော’’တိအာဒိနာ နိရုတ္တိနယေန ဣ-ကာရဿ အတ္တံ ပုတ္တ-သဒ္ဒဿ စ လောပံ ကတွာ ‘‘ဝေဒေဟမုနီ’’တိ ဝုတ္တံ. ‘‘ဧတဒဂ္ဂံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မမ သာဝကာနံ ဘိက္ခူနံ သတိမန္တာနံ ဓိတိမန္တာနံ ဂတိမန္တာနံ ဗဟုဿုတာနံ ဥပဋ္ဌာကာနံ ယဒိဒံ အာနန္ဒော’’တိ (အ. နိ. ၁.၂၁၉-၂၂၃) ဧတဒဂ္ဂေ ဌပိတော အာယသ္မာ အာနန္ဒော နတင်္ဂေါ နမနကာယင်္ဂေါ အဉ္ဇလိကော ဟုတွာ ‘‘ဘန္တေ၊ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ နာမ ကီဒိသာ ဟောန္တီ’’တိ အပုစ္ဆီတိ သမ္ဗန္ဓော. တေ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ ကေဟိ ဟေတုဘိ ကေဟိ ကာရဏေဟိ ဘဝန္တိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. ဝီရာတိ ဘဂဝန္တံ အာလပတိ.

၈၄-၈၅. တတော ပရံ ဝိဿဇ္ဇိတာကာရံ ဒဿေန္တော ‘‘တဒါဟ သဗ္ဗညုဝရော မဟေသီ’’တိအာဒိမာဟ. သဗ္ဗံ အတီတာဒိဘေဒံ ဟတ္ထာမလကံ ဝိယ ဇာနာတီတိ သဗ္ဗညူ၊ သဗ္ဗညူ စ သော ဝရော ဥတ္တမော စေတိ သဗ္ဗညုဝရော. မဟန္တံ သီလက္ခန္ဓံ၊ သမာဓိက္ခန္ဓံ၊ ပညာက္ခန္ဓံ၊ ဝိမုတ္တိက္ခန္ဓံ၊ မဟန္တံ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနက္ခန္ဓံ ဧသတိ ဂဝေသတီတိ မဟေသိ. အာနန္ဒဘဒ္ဒံ မဓုရေန သရေန တဒါ တသ္မိံ ပုစ္ဆိတကာလေ အာဟ ကထေသီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဘော အာနန္ဒ၊ ယေ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ ပုဗ္ဗဗုဒ္ဓေသု ပုဗ္ဗေသု အတီတဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ ကတပုညသမ္ဘာရာ ဇိနသာသနေသု အလဒ္ဓမောက္ခာ အပ္ပတ္တနိဗ္ဗာနာ. တေ သဗ္ဗေ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ ဓီရာ ဣဓ ဣမသ္မိံ လောကေ သံဝေဂမုခေန ဧကပုဂ္ဂလံ ပဓာနံ ကတွာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ ဇာတာတိ အတ္ထော. သုတိက္ခပညာ သုဋ္ဌု တိက္ခပညာ. ဝိနာပိ ဗုဒ္ဓေဟိ ဗုဒ္ဓါနံ ဩဝါဒါနုသာသနီဟိ ရဟိတာ အပိ. ပရိတ္တကေနပိ အပ္ပမတ္တကေနပိ အာရမ္မဏေန ပစ္စေကဗောဓိံ ပဋိဧက္ကံ ဗောဓိံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါနန္တရံ ဗောဓိံ အနုပါပုဏန္တိ ပဋိဝိဇ္ဈန္တိ.

၈၆. သဗ္ဗမှိ လောကမှိ သကလသ္မိံ လောကတ္တယေ မမံ ဌပေတွာ မံ ဝိဟာယ ပစေကဗုဒ္ဓေဟိ သမောဝ သဒိသော ဧဝ နတ္ထိ၊ တေသံ မဟာမုနီနံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ ဣမံ ဝဏ္ဏံ ဣမံ ဂုဏံ ပဒေသမတ္တံ သင်္ခေပမတ္တံ အဟံ တုမှာကံ သာဓု သာဓုကံ ဝက္ခာမိ ကထေဿာမီတိ အတ္ထော.

၈၇. အနာစရိယကာ ဟုတွာ သယမေဝ ဗုဒ္ဓါနံ အတ္တနာဝ ပဋိဝိဒ္ဓါနံ ဣသီနံ အန္တရေ မဟာဣသီနံ မဓူဝခုဒ္ဒံ ခုဒ္ဒကမဓုပဋလံ ဣဝ သာဓူနိ မဓုရာနိ ဝါကျာနိ ဥဒါနဝစနာနိ အနုတ္တရံ ဥတ္တရဝိရဟိတံ ဘေသဇံ ဩသဓံ နိဗ္ဗာနံ ပတ္ထယန္တာ ဣစ္ဆန္တာ သဗ္ဗေ တုမှေ သုပသန္နစိတ္တာ သုပ္ပသန္နမနာ သုဏာထ မနသိ ကရောထာတိ အတ္ထော.

၈၈-၈၉. ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ သမာဂတာနန္တိ ရာသိဘူတာနံ ဥပ္ပန္နာနံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ. အရိဋ္ဌော၊ ဥပရိဋ္ဌော၊ တဂရသိခိ၊ ယသဿီ၊ သုဒဿနော၊ ပိယဒဿီ၊ ဂန္ဓာရော၊ ပိဏ္ဍောလော၊ ဥပါသဘော၊ နိထော၊ တထော၊ သုတဝါ၊ ဘာဝိတတ္တော၊ သုမ္ဘော၊ သုဘော၊ မေထုလော၊ အဋ္ဌမော၊ သုမေဓော၊ အနီဃော၊ သုဒါဌော၊ ဟိင်္ဂု၊ ဟိင်္ဂေါ၊ ဒွေဇာလိနော၊ အဋ္ဌကော၊ ကောသလော၊ သုဗာဟု၊ ဥပနေမိသော၊ နေမိသော၊ သန္တစိတ္တော၊ သစ္စော၊ တထော၊ ဝိရဇော၊ ပဏ္ဍိတော၊ ကာလော၊ ဥပကာလော၊ ဝိဇိတော၊ ဇိတော၊ အင်္ဂေါ၊ ပင်္ဂေါ၊ ဂုတ္တိဇ္ဇိတော၊ ပဿီ၊ ဇဟီ၊ ဥပဓိံ၊ ဒုက္ခမူလံ၊ အပရာဇိတော၊ သရဘင်္ဂေါ၊ လောမဟံသော၊ ဥစ္စင်္ဂမာယော၊ အသိတော၊ အနာသဝေါ၊ မနောမယော၊ မာနစ္ဆိဒေါ၊ ဗန္ဓုမာ၊ တဒါဓိမုတ္တော၊ ဝိမလော၊ ကေတုမာ၊ ကောတုမ္ဗရင်္ဂေါ၊ မာတင်္ဂေါ၊ အရိယော၊ အစ္စုတော၊ အစ္စုတဂါမိ၊ ဗျာမကော၊ သုမင်္ဂလော၊ ဒိဗ္ဗိလော စာတိအာဒီနံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓသတာနံ ယာနိ အပဒါနာနိ ပရမ္ပရံ ပစ္စေကံ ဗျာကရဏာနိ ယော စ အာဒီနဝေါ ယဉ္စ ဝိရာဂဝတ္ထုံ အနလ္လီယနကာရဏံ ယထာ စ ယေန ကာရဏေန ဗောဓိံ အနုပါပုဏိံသု စတုမဂ္ဂဉာဏံ ပစ္စက္ခံ ကရိံသု. သရာဂဝတ္ထုသူတိ သုဋ္ဌု အလ္လီယိတဗ္ဗဝတ္ထူသု ဝတ္ထုကာမကိလေသကာမေသု ဝိရာဂသညီ ဝိရတ္တသညဝန္တော ရတ္တမှိ လောကမှိ အလ္လီယနသဘာဝလောကေ ဝိရတစိတ္တာ အနလ္လီယနမနာ ဟိတွာ ပပဉ္စေတိ ရာဂေါ ပပဉ္စံ ဒေါသော ပပဉ္စံ သဗ္ဗကိလေသာ ပပဉ္စာတိ ပပဉ္စသင်္ခါတေ ကိလေသေ ဟိတွာ ဇိယ ဖန္ဒိတာနီတိ ဖန္ဒိတာနိ ဒွါသဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ ဇိနိတွာ တထေဝ တေန ကာရဏေန ဧဝံ ဗောဓိံ အနုပါပုဏိံသု ပစ္စေကဗောဓိဉာဏံ ပစ္စက္ခံ ကရိံသူတိ အတ္ထော.

၉၀-၉၁. သဗ္ဗေသု ဘူတေသု နိဓာယ ဒဏ္ဍန္တိ တဇ္ဇနဖာလနဝဓဗန္ဓနံ နိဓာယ ဌပေတွာ တေသံ သဗ္ဗသတ္တာနံ အန္တရေ အညတရံ ကဉ္စိ ဧကမ္ပိ သတ္တံ အဝိဟေဌယံ အဝိဟေဌယန္တော အဒုက္ခာပေန္တော မေတ္တေန စိတ္တေန ‘‘သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တူ’’တိ မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဟိတာနုကမ္ပီ ဟိတေန အနုကမ္ပနသဘာဝေါ. အထ ဝါ သဗ္ဗေသု ဘူတေသု နိဓာယ ဒဏ္ဍန္တိ သဗ္ဗေသူတိ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ အသေသံ နိဿေသံ ပရိယာဒိယနဝစနမေတံ. ဘူတေသူတိ ဘူတာ ဝုစ္စန္တိ တသာ စ ထာဝရာ စ. ယေသံ တသိဏာ တဏှာ အပ္ပဟီနာ၊ ယေသဉ္စ ဘယဘေရဝါ အပ္ပဟီနာ၊ တေ တသာ. ကိံ ကာရဏာ ဝုစ္စန္တိ တသာ? တသန္တိ ဥတ္တသန္တိ ပရိတသန္တိ ဘာယန္တိ သန္တာသံ အာပဇ္ဇန္တိ၊ တံ ကာရဏာ ဝုစ္စန္တိ တသာ. ယေသံ တသိဏာ တဏှာ ပဟီနာ၊ ယေသဉ္စ ဘယဘေရဝါ ပဟီနာ၊ တေ ထာဝရာ. ကိံ ကာရဏာ ဝုစ္စန္တိ ထာဝရာ? ထိရန္တိ န တသန္တိ န ဥတ္တသန္တိ န ပရိတသန္တိ န ဘာယန္တိ န သန္တာသံ အာပဇ္ဇန္တိ၊ တံ ကာရဏာ ဝုစ္စန္တိ ထာဝရာ.

တယော ဒဏ္ဍာ – ကာယဒဏ္ဍော၊ ဝစီဒဏ္ဍော၊ မနောဒဏ္ဍောတိ. တိဝိဓံ ကာယဒုစ္စရိတံ ကာယဒဏ္ဍော၊ စတုဗ္ဗိဓံ ဝစီဒုစ္စရိတံ ဝစီဒဏ္ဍော၊ တိဝိဓံ မနောဒုစ္စရိတံ မနောဒဏ္ဍော. သဗ္ဗေသု သကလေသု ဘူတေသု သတ္တေသု တံ တိဝိဓံ ဒဏ္ဍံ နိဓာယ နိဒဟိတွာ ဩရောပယိတွာ သမောရောပယိတွာ နိက္ခိပိတွာ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတွာ ဟိံသနတ္ထံ အဂဟေတွာတိ သဗ္ဗေသု ဘူတေသု နိဓာယ ဒဏ္ဍံ. အဝိဟေဌယံ အညတရမ္ပိ တေသန္တိ ဧကမေကမ္ပိ သတ္တံ ပါဏိနာ ဝါ လေဍ္ဍုနာ ဝါ ဒဏ္ဍေန ဝါ သတ္ထေန ဝါ အန္ဒုယာ ဝါ ရဇ္ဇုယာ ဝါ အဝိဟေဌယန္တော၊ သဗ္ဗေပိ သတ္တေ ပါဏိနာ ဝါ လေဍ္ဍုနာ ဝါ ဒဏ္ဍေန ဝါ သတ္ထေန ဝါ အန္ဒုယာ ဝါ ရဇ္ဇုယာ ဝါ အဝိဟေဌယံ အဝိဟေဌယန္တော အညတရမ္ပိ တေသံ. န ပုတ္တမိစ္ဆေယျ ကုတော သဟာယန္တိ နာတိ ပဋိက္ခေပေါ. ပုတ္တန္တိ စတ္တာရော ပုတ္တာ အတြဇော ပုတ္တော၊ ခေတ္တဇော၊ ဒိန္နကော၊ အန္တေဝါသိကော ပုတ္တော. သဟာယန္တိ သဟာယော ဝုစ္စတိ ယေန သဟ အာဂမနံ ဖာသု၊ ဂမနံ ဖာသု၊ ဌာနံ ဖာသု၊ နိသဇ္ဇာ ဖာသု၊ အာလပနံ ဖာသု၊ သလ္လပနံ ဖာသု၊ သမုလ္လပနံ ဖာသု. န ပုတ္တမိစ္ဆေယျ ကုတော သဟာယန္တိ ပုတ္တမ္ပိ န ဣစ္ဆေယျ န သာဒိယေယျ န ပတ္ထေယျ န ပိဟယေယျ နာဘိဇပ္ပေယျ၊ ကုတော မိတ္တံ ဝါ သန္ဒိဋ္ဌံ ဝါ သမ္ဘတ္တံ ဝါ သဟာယံ ဝါ ဣစ္ဆေယျ သာဒိယေယျ ပတ္ထေယျ ပိဟယေယျ အဘိဇပ္ပေယျာတိ န ပုတ္တမိစ္ဆေယျ ကုတော သဟာယံ. ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပေါတိ သော ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇ္ဇာသင်္ခါတေန ဧကော၊ အဒုတိယဋ္ဌေန ဧကော၊ တဏှာယ ပဟာနဋ္ဌေန ဧကော၊ ဧကန္တဝီတရာဂေါတိ ဧကော၊ ဧကန္တဝီတဒေါသောတိ ဧကော၊ ဧကန္တဝီတမောဟောတိ ဧကော၊ ဧကန္တနိက္ကိလေသောတိ ဧကော၊ ဧကာယနမဂ္ဂံ ဂတောတိ ဧကော၊ ဧကော အနုတ္တရံ ပစ္စေကသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ ဧကော.

ကထံ သော ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇ္ဇာသင်္ခါတေန ဧကော? သော ဟိ ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ သဗ္ဗံ ဃရာဝါသပလိဗောဓံ ဆိန္ဒိတွာ၊ ပုတ္တဒါရပလိဗောဓံ ဆိန္ဒိတွာ၊ ဉာတိပလိဗောဓံ၊ မိတ္တာမစ္စပလိဗောဓံ၊ သန္နိဓိပလိဗောဓံ ဆိန္ဒိတွာ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ နိက္ခမ္မ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတွာ အကိဉ္စနဘာဝံ ဥပဂန္တွာ ဧကောဝ စရတိ ဝိဟရတိ ဣရိယတိ ဝတ္တတိ ပါလေတိ ယပေတိ ယာပေတီတိ ဧဝံ သော ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇ္ဇာသင်္ခါတေန ဧကော.

ကထံ သော ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ အဒုတိယဋ္ဌေန ဧကော? သော ဧဝံ ပဗ္ဗဇိတော သမာနော ဧကော အရညဝနပတ္ထာနိ ပန္တာနိ သေနာသနာနိ ပဋိသေဝတိ အပ္ပသဒ္ဒါနိ အပ္ပနိဂ္ဃေါသာနိ ဝိဇနဝါတာနိ မနုဿရာဟဿေယျကာနိ ပဋိသလ္လာနသာရုပ္ပါနိ. သော ဧကော တိဋ္ဌတိ၊ ဧကော ဂစ္ဆတိ၊ ဧကော နိသီဒတိ၊ ဧကော သေယျံ ကပ္ပေတိ၊ ဧကော ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသတိ၊ ဧကော ပဋိက္ကမတိ၊ ဧကော ရဟော နိသီဒတိ၊ ဧကော စင်္ကမတိ၊ ဧကော စရတိ ဝိဟရတိ ဣရိယတိ ဝတ္တတိ ပါလေတိ ယပေတိ ယာပေတီတိ ဧဝံ သော အဒုတိယဋ္ဌေန ဧကော.

ကထံ သော ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ တဏှာယ ပဟာနဋ္ဌေန ဧကော? သော ဧကော အဒုတိယော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရန္တော မဟာပဓာနံ ပဒဟန္တော မာရံ သသေနကံ နမုစိံ ကဏှံ ပမတ္တဗန္ဓုံ ဝိဓမေတွာ စ တဏှာဇာလိနိံ ဝိသရိတံ ဝိသတ္တိကံ ပဇဟိ ဝိနောဒေသိ ဗျန္တိံ အကာသိ အနဘာဝံ ဂမေသိ.

‘‘တဏှာဒုတိယော ပုရိသော၊ ဒီဃမဒ္ဓါန သံသရံ၊

ဣတ္ထဘာဝညထာဘာဝံ၊ သံသာရံ နာတိဝတ္တတိ.

‘‘ဧတမာဒီနဝံ ဉတွာ၊ တဏှံ ဒုက္ခဿ သမ္ဘဝံ၊

ဝီတတဏှော အနာဒါနော၊ သတော ဘိက္ခု ပရိဗ္ဗဇေ’’တိ. (ဣတိဝု. ၁၅၊ ၁၀၅၊ မဟာနိ. ၁၉၁) –

ဧဝံ သော ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ တဏှာယ ပဟာနဋ္ဌေန ဧကော.

ကထံ သော ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဧကန္တဝီတရာဂေါတိ ဧကော? ရာဂဿ ပဟီနတ္တာ ဧကန္တဝီတရာဂေါတိ ဧကော၊ ဒေါသဿ ပဟီနတ္တာ ဧကန္တဝီတဒေါသောတိ ဧကော၊ မောဟဿ ပဟီနတ္တာ ဧကန္တဝီတမောဟောတိ ဧကော၊ ကိလေသာနံ ပဟီနတ္တာ ဧကန္တနိက္ကိလေသောတိ ဧကော၊ ဧဝံ သော ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဧကန္တဝီတရာဂေါတိ ဧကော.

ကထံ သော ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဧကာယနမဂ္ဂံ ဂတောတိ ဧကော? ဧကာယနမဂ္ဂေါ ဝုစ္စတိ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ၊ စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ၊ စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ၊ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ၊ ပဉ္စ ဗလာနိ၊ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ၊ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ.

‘‘ဧကာယနံ ဇာတိခယန္တဒဿီ၊ မဂ္ဂံ ပဇာနာတိ ဟိတာနုကမ္ပီ၊

ဧတေန မဂ္ဂေန တရိံသု ပုဗ္ဗေ၊ တရိဿန္တိ ယေ စ တရန္တိ ဩဃ’’န္တိ. (သံ. နိ. ၅.၃၈၄၊ မဟာနိ. ၁၉၁) –

ဧဝံ သော ဧကာယနမဂ္ဂံ ဂတောတိ ဧကော.

ကထံ သော ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဧကော အနုတ္တရံ ပစ္စေကသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ ဧကော? ဗောဓိ ဝုစ္စတိ စတူသု မဂ္ဂေသု ဉာဏံ (မဟာနိ. ၁၉၁၊ စူဠနိ. ခဂ္ဂဝိသာဏသုတ္တနိဒ္ဒေသ ၁၂၁). ပညာ ပညိန္ဒြိယံ ပညာဗလံ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ဝီမံသာ ဝိပဿနာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ. သော ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ တေန ပစ္စေကဗောဓိဉာဏေန ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ’’တိ ဗုဇ္ဈိ၊ ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ ဒုက္ခာ’’တိ ဗုဇ္ဈိ၊ ‘‘သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ’’တိ ဗုဇ္ဈိ. ‘‘အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ’’တိ ဗုဇ္ဈိ၊ ‘‘သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏ’’န္တိ ဗုဇ္ဈိ၊ ‘‘ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပ’’န္တိ ဗုဇ္ဈိ၊ ‘‘နာမရူပပစ္စယာ သဠာယတန’’န္တိ ဗုဇ္ဈိ၊ ‘‘သဠာယတနပစ္စယာ ဖဿော’’တိ ဗုဇ္ဈိ၊ ‘‘ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ’’တိ ဗုဇ္ဈိ၊ ‘‘ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ’’တိ ဗုဇ္ဈိ၊ ‘‘တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါန’’န္တိ ဗုဇ္ဈိ၊ ‘‘ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ’’တိ ဗုဇ္ဈိ၊ ‘‘ဘဝပစ္စယာ ဇာတီ’’တိ ဗုဇ္ဈိ၊ ‘‘ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏ’’န္တိ ဗုဇ္ဈိ. ‘‘အဝိဇ္ဇာနိရောဓာ သင်္ခါရနိရောဓော’’တိ ဗုဇ္ဈိ၊ ‘‘သင်္ခါရနိရောဓာ ဝိညာဏနိရောဓော’’တိ ဗုဇ္ဈိ။ပေ။ ‘‘ဘဝနိရောဓာ ဇာတိနိရောဓော’’တိ ဗုဇ္ဈိ၊ ‘‘ဇာတိနိရောဓာ ဇရာမရဏနိရောဓော’’တိ ဗုဇ္ဈိ. ‘‘ဣဒံ ဒုက္ခ’’န္တိ ဗုဇ္ဈိ၊ ‘‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’’တိ ဗုဇ္ဈိ၊ ‘‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’’တိ ဗုဇ္ဈိ၊ ‘‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိပဋိပဒါ’’တိ ဗုဇ္ဈိ. ‘‘ဣမေ အာသဝါ’’တိ ဗုဇ္ဈိ၊ ‘‘အယံ အာသဝသမုဒယော’’တိ ဗုဇ္ဈိ။ပေ။ ‘‘ပဋိပဒါ’’တိ ဗုဇ္ဈိ၊ ‘‘ဣမေ ဓမ္မာ အဘိညေယျာ’’တိ ဗုဇ္ဈိ၊ ‘‘ဣမေ ဓမ္မာ ပဟာတဗ္ဗာ’’တိ ဗုဇ္ဈိ၊ ‘‘ဣမေ ဓမ္မာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ’’တိ ဗုဇ္ဈိ၊ ‘‘ဣမေ ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ’’တိ ဗုဇ္ဈိ. ဆန္နံ ဖဿာယတနာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ဗုဇ္ဈိ၊ ပဉ္စန္နံ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာနံ သမုဒယဉ္စ။ပေ။ နိဿရဏဉ္စ ဗုဇ္ဈိ၊ စတုန္နံ မဟာဘူတာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ဗုဇ္ဈိ၊ ‘‘ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ၊ သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ’’န္တိ ဗုဇ္ဈိ.

အထ ဝါ ယံ ဗုဇ္ဈိတဗ္ဗံ အနုဗုဇ္ဈိတဗ္ဗံ ပဋိဗုဇ္ဈိတဗ္ဗံ သမ္ဗုဇ္ဈိတဗ္ဗံ အဓိဂန္တဗ္ဗံ ဖဿိတဗ္ဗံ သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ၊ သဗ္ဗံ တံ တေန ပစ္စေကဗောဓိဉာဏေန ဗုဇ္ဈိ အနုဗုဇ္ဈိ ပဋိဗုဇ္ဈိ သမ္ဗုဇ္ဈိ အဓိဂဉ္ဆိ ဖဿေသိ သစ္ဆာကာသီတိ၊ ဧဝံ သော ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဧကော အနုတ္တရံ ပစ္စေကသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ ဧကော.

စရေတိ အဋ္ဌ စရိယာယော (စူဠနိ. ခဂ္ဂဝိသာဏသုတ္တနိဒ္ဒေသ ၁၂၁) – ဣရိယာပထစရိယာ၊ အာယတနစရိယာ၊ သတိစရိယာ၊ သမာဓိစရိယာ၊ ဉာဏစရိယာ၊ မဂ္ဂစရိယာ၊ ပတ္တိစရိယာ၊ လောကတ္ထစရိယာ. ဣရိယာပထစရိယာတိ စတူသု ဣရိယာပထေသု၊ အာယတနစရိယာတိ ဆသု အဇ္ဈတ္တိကဗာဟိရေသု အာယတနေသု၊ သတိစရိယာတိ စတူသု သတိပဋ္ဌာနေသု၊ သမာဓိစရိယာတိ စတူသု ဈာနေသု၊ ဉာဏစရိယာတိ စတူသု အရိယသစ္စေသု၊ မဂ္ဂစရိယာတိ စတူသု အရိယမဂ္ဂေသု၊ ပတ္တိစရိယာတိ စတူသု သာမညဖလေသု၊ လောကတ္ထစရိယာတိ တထာဂတေသု အရဟန္တေသု သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေသု၊ ပဒေသတော ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေသု၊ ပဒေသတော သာဝကေသု.

ဣရိယာပထစရိယာ စ ပဏိဓိသမ္ပန္နာနံ၊ အာယတနစရိယာ စ ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရာနံ၊ သတိစရိယာ စ အပ္ပမာဒဝိဟာရီနံ၊ သမာဓိစရိယာ စ အဓိစိတ္တမနုယုတ္တာနံ၊ ဉာဏစရိယာ စ ဗုဒ္ဓိသမ္ပန္နာနံ၊ မဂ္ဂစရိယာ စ သမ္မာပဋိပန္နာနံ၊ ပတ္တိစရိယာ စ အဓိဂတဖလာနံ၊ လောကတ္ထစရိယာ စ တထာဂတာနံ အရဟန္တာနံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါနံ၊ ပဒေသတော ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓါနံ၊ ပဒေသတော သာဝကာနံ. ဣမာ အဋ္ဌ စရိယာယော.

အပရာပိ အဋ္ဌ စရိယာယော – အဓိမုစ္စန္တော သဒ္ဓါယ စရတိ၊ ပဂ္ဂဏှန္တော ဝီရိယေန စရတိ၊ ဥပဋ္ဌပေန္တော သတိယာ စရတိ၊ အဝိက္ခေပံ ကရောန္တော သမာဓိနာ စရတိ၊ ပဇာနန္တော ပညာယ စရတိ၊ ဝိဇာနန္တော ဝိညာဏစရိယာယ စရတိ၊ ဧဝံ ပဋိပန္နဿ ကုသလာ ဓမ္မာ အာယတနန္တိ အာယတနစရိယာယ စရတိ. ဧဝံ ပဋိပန္နော ဝိသေသမဓိဂစ္ဆတီတိ ဝိသေသစရိယာယ စရတိ. ဣမာ အဋ္ဌ စရိယာယော.

အပရာပိ အဋ္ဌ စရိယာယော – ဒဿနစရိယာ စ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ၊ အဘိနိရောပနစရိယာ စ သမ္မာသင်္ကပ္ပဿ၊ ပရိဂ္ဂဟစရိယာ စ သမ္မာဝါစာယ၊ သမုဋ္ဌာနစရိယာ စ သမ္မာကမ္မန္တဿ၊ ဝေါဒါနစရိယာ စ သမ္မာအာဇီဝဿ၊ ပဂ္ဂဟစရိယာ စ သမ္မာဝါယာမဿ၊ ဥပဋ္ဌာနစရိယာ စ သမ္မာသတိယာ၊ အဝိက္ခေပစရိယာ စ သမ္မာသမာဓိဿ. ဣမာ အဋ္ဌ စရိယာယော.

ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပေါတိ ယထာ ခဂ္ဂဿ နာမ ဝိသာဏံ ဧကမေဝ ဟောတိ၊ အဒုတိယံ၊ ဧဝမေဝ သော ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ တက္ကပ္ပေါ တဿဒိသော တပ္ပဋိဘာဂေါ. ယထာ အတိလောဏံ ဝုစ္စတိ လောဏကပ္ပေါ၊ အတိတိတ္တကံ ဝုစ္စတိ တိတ္တကပ္ပေါ၊ အတိမဓုရံ ဝုစ္စတိ မဓုရကပ္ပေါ၊ အတိဥဏှံ ဝုစ္စတိ အဂ္ဂိကပ္ပေါ၊ အတိသီတံ ဝုစ္စတိ ဟိမကပ္ပေါ၊ မဟာဥဒကက္ခန္ဓော ဝုစ္စတိ သမုဒ္ဒကပ္ပေါ၊ မဟာဘိညာဗလပ္ပတ္တော သာဝကော ဝုစ္စတိ သတ္ထုကပ္ပေါတိ. ဧဝမေဝ သော ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပေါ၊ ခဂ္ဂဝိသာဏသဒိသော ခဂ္ဂဝိသာဏပဋိဘာဂေါ ဧကော အဒုတိယော မုတ္တဗန္ဓနော သမ္မာ လောကေ စရတိ ဝိဟရတိ ဣရိယတိ ဝတ္တတိ ပါလေတိ ယပေတိ ယာပေတီတိ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပေါ. တေနာဟု ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓါ –

‘‘သဗ္ဗေသု ဘူတေသု နိဓာယ ဒဏ္ဍံ၊ အဝိဟေဌယံ အညတရမ္ပိ တေသံ၊

န ပုတ္တမိစ္ဆေယျ ကုတော သဟာယံ၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပေါ.

‘‘သံသဂ္ဂဇာတဿ ဘဝန္တိ သ္နေဟာ၊ သ္နေဟနွယံ ဒုက္ခမိဒံ ပဟောတိ၊

အာဒီနဝံ သ္နေဟဇံ ပေက္ခမာနော၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပေါ.

‘‘မိတ္တေ သုဟဇ္ဇေ အနုကမ္ပမာနော၊ ဟာပေတိ အတ္ထံ ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တော၊

ဧတံ ဘယံ သန္ထဝေ ပေက္ခမာနော၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပေါ.

‘‘ဝံသော ဝိသာလောဝ ယထာ ဝိသတ္တော၊ ပုတ္တေသု ဒါရေသု စ ယာ အပေက္ခာ၊

ဝံသေ ကဠီရောဝ အသဇ္ဇမာနော၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပေါ.

‘‘မိဂေါ အရညမှိ ယထာ အဗဒ္ဓေါ၊ ယေနိစ္ဆကံ ဂစ္ဆတိ ဂေါစရာယ၊

ဝိညူ နရော သေရိတံ ပေက္ခမာနော၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပေါ.

‘‘အာမန္တနာ ဟောတိ သဟာယမဇ္ဈေ၊ ဝါသေ စ ဌာနေ ဂမနေ စာရိကာယ၊

အနဘိဇ္ဈိတံ သေရိတံ ပေက္ခမာနော၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပေါ.

‘‘ခိဍ္ဍာ ရတီ ဟောတိ သဟာယမဇ္ဈေ၊ ပုတ္တေသု ပေမံ ဝိပုလဉ္စ ဟောတိ၊

ပိယဝိပ္ပယောဂံ ဝိဇိဂုစ္ဆမာနော၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပေါ.

‘‘စာတုဒ္ဒိသော အပ္ပဋိဃော စ ဟောတိ၊ သန္တုဿမာနော ဣတရီတရေန၊

ပရိဿယာနံ သဟိတာ အဆမ္ဘီ၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပေါ.

‘‘ဒုဿင်္ဂဟာ ပဗ္ဗဇိတာပိ ဧကေ၊ အထော ဂဟဋ္ဌာ ဃရမာဝသန္တာ၊

အပ္ပေါဿုက္ကော ပရပုတ္တေသု ဟုတွာ၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပေါ.

‘‘ဩရောပယိတွာ ဂိဟိဗျဉ္ဇနာနိ၊ သဉ္ဆိန္နပတ္တော ယထာ ကောဝိဠာရော၊

ဆေတွာန ဝီရော ဂိဟိဗန္ဓနာနိ၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပေါ.

‘‘သစေ လဘေထ နိပကံ သဟာယံ၊ သဒ္ဓိံ စရံ သာဓုဝိဟာရိဓီရံ၊

အဘိဘုယျ သဗ္ဗာနိ ပရိဿယာနိ၊ စရေယျ တေနတ္တမနော သတီမာ.

‘‘နော စေ လဘေထ နိပကံ သဟာယံ၊ သဒ္ဓိံ စရံ သာဓုဝိဟာရိဓီရံ၊

ရာဇာဝ ရဋ္ဌံ ဝိဇိတံ ပဟာယ၊ ဧကော စရေ မာတင်္ဂရညေဝ နာဂေါ.

‘‘အဒ္ဓါ ပသံသာမ သဟာယသမ္ပဒံ၊ သေဋ္ဌာ သမာ သေဝိတဗ္ဗာ သဟာယာ၊

ဧတေ အလဒ္ဓါ အနဝဇ္ဇဘောဇီ၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပေါ.

‘‘ဒိသွာ သုဝဏ္ဏဿ ပဘဿရာနိ၊ ကမ္မာရပုတ္တေန သုနိဋ္ဌိတာနိ၊

သင်္ဃဋ္ဋမာနာနိ ဒုဝေ ဘုဇသ္မိံ၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပေါ.

‘‘ဧဝံ ဒုတီယေန သဟာ မမဿ၊ ဝါစာဘိလာပေါ အဘိသဇ္ဇနာ ဝါ၊

ဧတံ ဘယံ အာယတိံ ပေက္ခမာနော၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပေါ.

‘‘ကာမာ ဟိ စိတြာ မဓုရာ မနောရမာ၊ ဝိရူပရူပေန မထေန္တိ စိတ္တံ၊

အာဒီနဝံ ကာမဂုဏေသု ဒိသွာ၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပေါ.

‘‘ဤတီ စ ဂဏ္ဍော စ ဥပဒ္ဒဝေါ စ၊ ရောဂေါ စ သလ္လဉ္စ ဘယဉ္စ မေတံ၊

ဧတံ ဘယံ ကာမဂုဏေသု ဒိသွာ၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပေါ.

‘‘သီတဉ္စ ဥဏှဉ္စ ခုဒံ ပိပါသံ၊ ဝါတာတပေ ဍံသသရီသပေ စ၊

သဗ္ဗာနိပေတာနိ အဘိဗ္ဘဝိတွာ၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပေါ.

‘‘နာဂေါဝ ယူထာနိ ဝိဝဇ္ဇယိတွာ၊ သဉ္ဇာတခန္ဓော ပဒုမီ ဥဠာရော၊

ယထာဘိရန္တံ ဝိဟရံ အရညေ၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပေါ.

‘‘အဋ္ဌာနတံ သင်္ဂဏိကာရတဿ၊ ယံ ဖဿယေ သာမယိကံ ဝိမုတ္တိံ၊

အာဒိစ္စဗန္ဓုဿ ဝစော နိသမ္မ၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပေါ.

‘‘ဒိဋ္ဌီဝိသူကာနိ ဥပါတိဝတ္တော၊ ပတ္တော နိယာမံ ပဋိလဒ္ဓမဂ္ဂေါ၊

ဥပ္ပန္နဉာဏောမှိ အနညနေယျော၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပေါ.

‘‘နိလ္လောလုပေါ နိက္ကုဟော နိပ္ပိပါသော၊ နိမ္မက္ခ နိဒ္ဓန္တကသာဝမောဟော၊

နိရာသယော သဗ္ဗလောကေ ဘဝိတွာ၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပေါ.

‘‘ပါပံ သဟာယံ ပရိဝဇ္ဇယေထ၊ အနတ္ထဒဿိံ ဝိသမေ နိဝိဋ္ဌံ၊

သယံ န သေဝေ ပသုတံ ပမတ္တံ၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပေါ.

‘‘ဗဟုဿုတံ ဓမ္မဓရံ ဘဇေထ၊ မိတ္တံ ဥဠာရံ ပဋိဘာနဝန္တံ၊

အညာယ အတ္ထာနိ ဝိနေယျ ကင်္ခံ၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပေါ.

‘‘ခိဍ္ဍံ ရတိံ ကာမသုခဉ္စ လောကေ၊ အနလင်္ကရိတွာ အနပေက္ခမာနော၊

ဝိဘူသဋ္ဌာနာ ဝိရတော သစ္စဝါဒီ၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပေါ.

‘‘ပုတ္တဉ္စ ဒါရံ ပိတရဉ္စ မာတရံ၊ ဓနာနိ ဓညာနိ စ ဗန္ဓဝါနိ၊

ဟိတွာန ကာမာနိ ယထောဓိကာနိ၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပေါ.

‘‘သင်္ဂေါ ဧသော ပရိတ္တမေတ္ထ သောချံ၊ အပ္ပဿာဒေါ ဒုက္ခမေဝေတ္ထ ဘိယျော၊

ဂဠော ဧသော ဣတိ ဉတွာ မတိမာ၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပေါ.

‘‘သန္ဒာလယိတွာန သံယောဇနာနိ၊ ဇာလံဝ ဘေတွာ သလိလမ္ဗုစာရီ၊

အဂ္ဂီဝ ဒဍ္ဎံ အနိဝတ္တမာနော၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပေါ.

‘‘ဩက္ခိတ္တစက္ခူ န စ ပါဒလောလော၊ ဂုတ္တိန္ဒြိယော ရက္ခိတမာနသာနော၊

အနဝဿုတော အပရိဍယှမာနော၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပေါ.

‘‘ဩဟာရယိတွာ ဂိဟိဗျဉ္ဇနာနိ၊ သဉ္ဆန္နပတ္တော ယထာ ပါရိဆတ္တော၊

ကာသာယဝတ္ထော အဘိနိက္ခမိတွာ၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပေါ.

‘‘ရသေသု ဂေဓံ အကရံ အလောလော၊ အနညပေါသီ သပဒါနစာရီ၊

ကုလေ ကုလေ အပ္ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တော၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပေါ.

‘‘ပဟာယ ပဉ္စာဝရဏာနိ စေတသော၊ ဥပက္ကိလေသေ ဗျပနုဇ္ဇ သဗ္ဗေ၊

အနိဿိတော ဆေဇ္ဇ သိနေဟဒေါသံ၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပေါ.

‘‘ဝိပိဋ္ဌိကတွာန သုခဉ္စ ဒုက္ခံ၊ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿံ၊

လဒ္ဓါနုပေက္ခံ သမထံ ဝိသုဒ္ဓံ၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပေါ.

‘‘အာရဒ္ဓဝီရိယော ပရမတ္ထပတ္တိယာ၊ အလီနစိတ္တော အကုသီတဝုတ္တိ၊

ဒဠှနိက္ကမော ထာမဗလူပပန္နော၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပေါ.

‘‘ပဋိသလ္လာနံ ဈာနမရိဉ္စမာနော၊ ဓမ္မေသု နိစ္စံ အနုဓမ္မစာရီ၊

အာဒီနဝံ သမ္မသိတာ ဘဝေသု၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပေါ.

‘‘တဏှက္ခယံ ပတ္ထယမပ္ပမတ္တော၊ အနေဠမူဂေါ သုတဝါ သတီမာ၊

သင်္ခါတဓမ္မော နိယတော ပဓာနဝါ၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပေါ.

‘‘သီဟောဝ သဒ္ဒေသု အသန္တသန္တော၊ ဝါတောဝ ဇာလမှိ အသဇ္ဇမာနော၊

ပဒုမံဝ တောယေန အလိမ္ပမာနော၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပေါ.

‘‘သီဟော ယထာ ဒါဌဗလီ ပသယှ၊ ရာဇာ မိဂါနံ အဘိဘုယျ စာရီ၊

သေဝေထ ပန္တာနိ သေနာသနာနိ၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပေါ.

‘‘မေတ္တံ ဥပေက္ခံ ကရုဏံ ဝိမုတ္တိံ၊ အာသေဝမာနော မုဒိတဉ္စ ကာလေ၊

သဗ္ဗေန လောကေန အဝိရုဇ္ဈမာနော၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပေါ.

‘‘ရာဂဉ္စ ဒေါသဉ္စ ပဟာယ မောဟံ၊ သန္ဒာလယိတွာန သံယောဇနာနိ၊

အသန္တသံ ဇီဝိတသင်္ခယမှိ၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပေါ.

‘‘ဘဇန္တိ သေဝန္တိ စ ကာရဏတ္ထာ၊ နိက္ကာရဏာ ဒုလ္လဘာ အဇ္ဇ မိတ္တာ၊

အတ္တတ္ထပညာ အသုစီမနုဿာ၊ ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပေါ’’တိ.

တတ္ထ သဗ္ဗေသု ဘူတေသူတိ ခဂ္ဂဝိသာဏပစ္စေကဗုဒ္ဓါပဒါနသုတ္တံ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? သဗ္ဗသုတ္တာနံ စတုဗ္ဗိဓာ ဥပ္ပတ္တိ – အတ္တဇ္ဈာသယတော၊ ပရဇ္ဈာသယတော၊ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိတော၊ ပုစ္ဆာဝသိတောတိ. တတ္ထ ခဂ္ဂဝိသာဏသုတ္တဿ အဝိသေသေန ပုစ္ဆာဝသိတော ဥပ္ပတ္တိ. ဝိသေသေန ပန ယသ္မာ ဧတ္ထ ကာစိ ဂါထာ တေန တေန ပစ္စေကဗုဒ္ဓေန ပုဋ္ဌေန ဝုတ္တာ၊ ကာစိ အပုဋ္ဌေန အတ္တနာ အဓိဂတမဂ္ဂနယာနုရူပံ ဥဒါနံယေဝ ဥဒါနေန္တေန၊ တသ္မာ ကာယစိ ဂါထာယ ပုစ္ဆာဝသိတော၊ ကာယစိ အတ္တဇ္ဈာသယတော ဥပ္ပတ္တိ. တတ္ထ ယာ အယံ အဝိသေသေန ပုစ္ဆာဝသိတော ဥပ္ပတ္တိ၊ သာ အာဒိတော ပဘုတိ ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗာ –

ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ. အထ ခေါ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ရဟောဂတဿ ပဋိသလ္လီနဿ ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ – ‘‘ဗုဒ္ဓါနံ ပတ္ထနာ စ အဘိနီဟာရော စ ဒိဿတိ၊ တထာ သာဝကာနံ၊ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ န ဒိဿတိ၊ ယံနူနာဟံ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆေယျ’’န္တိ? သော ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ယထာက္ကမေန ဧတမတ္ထံ ပုစ္ဆိ. အထဿ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗယောဂါဝစရသုတ္တံ အဘာသိ –

‘‘ပဉ္စိမေ၊ အာနန္ဒ၊ အာနိသံသာ ပုဗ္ဗယောဂါဝစရေ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ပဋိကစ္စေဝ အညံ အာရာဓေတိ. နော စေ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ပဋိကစ္စေဝ အညံ အာရာဓေတိ၊ အထ မရဏကာလေ အညံ အာရာဓေတိ. အထ ဒေဝပုတ္တော သမာနော အညံ အာရာဓေတိ. အထ ဗုဒ္ဓါနံ သမ္မုခီဘာဝေ ခိပ္ပါဘိညော ဟောတိ. အထ ပစ္ဆိမေ ကာလေ ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဟောတီ’’တိ.

ဧဝံ ဝတွာ ပုန အာဟ –

‘‘ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓါ နာမ၊ အာနန္ဒ၊ အဘိနီဟာရသမ္ပန္နာ ပုဗ္ဗယောဂါဝစရာ ဟောန္တိ၊ တသ္မာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဗုဒ္ဓသာဝကာနံ သဗ္ဗေသံ ပတ္ထနာ စ အဘိနီဟာရော စ ဣစ္ဆိတဗ္ဗော’’တိ.

သော အာဟ – ‘‘ဗုဒ္ဓါနံ၊ ဘန္တေ၊ ပတ္ထနာ ကီဝ စိရံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ. ဗုဒ္ဓါနံ၊ အာနန္ဒ၊ ဟေဋ္ဌိမပရိစ္ဆေဒေန စတ္တာရိ အသင်္ချေယျာနိ ကပ္ပသတသဟဿဉ္စ၊ မဇ္ဈိမပရိစ္ဆေဒေန အဋ္ဌ အသင်္ချေယျာနိ ကပ္ပသတသဟဿဉ္စ၊ ဥပရိမပရိစ္ဆေဒေန သောဠသ အသင်္ချေယျာနိ ကပ္ပသတသဟဿဉ္စ. ဧတေ စ ဘေဒါ ပညာဓိကသဒ္ဓါဓိကဝီရိယာဓိကာနံ ဝသေန ဉာတဗ္ဗာ. ပညာဓိကာနဉှိ သဒ္ဓါ မန္ဒာ ဟောတိ၊ ပညာ တိက္ခာ. သဒ္ဓါဓိကာနံ ပညာ မဇ္ဈိမာ ဟောတိ၊ သဒ္ဓါ တိက္ခာ. ဝီရိယာဓိကာနံ သဒ္ဓါ ပညာ မန္ဒာ ဟောတိ၊ ဝီရိယံ တိက္ခန္တိ. အပ္ပတွာ ပန စတ္တာရိ အသင်္ချေယျာနိ ကပ္ပသတသဟဿဉ္စ ဒိဝသေ ဒိဝသေ ဝေဿန္တရဒါနသဒိသံ ဒါနံ ဒေန္တောပိ တဒနုရူပေ သီလာဒိပါရမိဓမ္မေ အာစိနန္တောပိ အန္တရာ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. ကသ္မာ? ဉာဏံ ဂဗ္ဘံ န ဂဏှာတိ၊ ဝေပုလ္လံ နာပဇ္ဇတိ၊ ပရိပါကံ န ဂစ္ဆတီတိ. ယထာ နာမ တိမာသစတုမာသပဉ္စမာသစ္စယေန နိပ္ဖဇ္ဇနကံ သဿံ တံ တံ ကာလံ အပ္ပတွာ ဒိဝသေ ဒိဝသေ သတက္ခတ္တုံ သဟဿက္ခတ္တုံ ကေဠာယန္တောပိ ဥဒကေန သိဉ္စန္တောပိ အန္တရာ ပက္ခေန ဝါ မာသေန ဝါ နိပ္ဖါဒေဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. ကသ္မာ? သဿံ ဂဗ္ဘံ န ဂဏှာတိ၊ ဝေပုလ္လံ နာပဇ္ဇတိ၊ ပရိပါကံ န ဂစ္ဆတီတိ. ဧဝမေဝံ အပ္ပတွာ စတ္တာရိ အသင်္ချေယျာနိ ကပ္ပသတသဟဿဉ္စ အန္တရာ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. တသ္မာ ယထာဝုတ္တမေဝ ကာလံ ပါရမိပူရဏံ ကာတဗ္ဗံ ဉာဏပရိပါကတ္ထာယ. ဧတ္တကေနာပိ စ ကာလေန ဗုဒ္ဓတ္တံ ပတ္ထယတော အဘိနီဟာရကရဏေ အဋ္ဌ သမ္ပတ္တိယော ဣစ္ဆိတဗ္ဗာ. အယဉှိ –

‘‘မနုဿတ္တံ လိင်္ဂသမ္ပတ္တိ၊ ဟေတု သတ္ထာရဒဿနံ၊

ပဗ္ဗဇ္ဇာ ဂုဏသမ္ပတ္တိ၊ အဓိကာရော စ ဆန္ဒတာ၊

အဋ္ဌဓမ္မသမောဓာနာ၊ အဘိနီဟာရော သမိဇ္ဈတိ’’. (ဗု. ဝံ. ၂.၅၉)၊

အဘိနီဟာရောတိ မူလပဏိဓာနဿေတံ အဓိဝစနံ. တတ္ထ မနုဿတ္တန္တိ မနုဿဇာတိ. အညတြ ဟိ မနုဿဇာတိယာ အဝသေသဇာတီသု ဒေဝဇာတိယမ္ပိ ဌိတဿ ပဏိဓိ န ဣဇ္ဈတိ၊ တတ္ထ ဌိတေန ပန ဗုဒ္ဓတ္တံ ပတ္ထယန္တေန ဒါနာဒီနိ ပုညကမ္မာနိ ကတွာ မနုဿတ္တံယေဝ ပတ္ထေတဗ္ဗံ၊ တတ္ထ ဌတွာ ပဏိဓိ ကာတဗ္ဗော. ဧဝဉှိ သမိဇ္ဈတိ. လိင်္ဂသမ္ပတ္တီတိ ပုရိသဘာဝေါ. မာတုဂါမနပုံသကဥဘတောဗျဉ္ဇနကာနဉှိ မနုဿဇာတိယံ ဌိတာနမ္ပိ ပဏိဓိ န ဣဇ္ဈတိ. တတ္ထ ဌိတေန ပန ဗုဒ္ဓတ္တံ ပတ္ထေန္တေန ဒါနာဒီနိ ပုညကမ္မာနိ ကတွာ ပုရိသဘာဝေါယေဝ ပတ္ထေတဗ္ဗော၊ တတ္ထ ဌတွာ ပဏိဓိ ကာတဗ္ဗော. ဧဝဉှိ သမိဇ္ဈတိ. ဟေတူတိ အရဟတ္တဿ ဥပနိဿယသမ္ပတ္တိ. ယော ဟိ တသ္မိံ အတ္တဘာဝေ ဝါယမန္တော အရဟတ္တံ ပါပုဏိတုံ သမတ္ထော၊ တဿ ပဏိဓိ သမိဇ္ဈတိ၊ နော ဣတရဿ ယထာ သုမေဓပဏ္ဍိတဿ. သော ဟိ ဒီပင်္ကရပါဒမူလေ ပဗ္ဗဇိတွာ တေနတ္တဘာဝေန အရဟတ္တံ ပါပုဏိတုံ သမတ္ထော အဟောသိ. သတ္ထာရဒဿနန္တိ ဗုဒ္ဓါနံ သမ္မုခါဒဿနံ. ဧဝဉှိ ဣဇ္ဈတိ၊ နော အညထာ ယထာ သုမေဓပဏ္ဍိတဿ. သော ဟိ ဒီပင်္ကရံ သမ္မုခါ ဒိသွာ ပဏိဓိံ အကာသိ. ပဗ္ဗဇ္ဇာတိ အနဂါရိယဘာဝေါ. သော စ ခေါ သာသနေ ဝါ ကမ္မဝါဒိကိရိယဝါဒိတာပသပရိဗ္ဗာဇကနိကာယေ ဝါ ဝဋ္ဋတိ ယထာ သုမေဓပဏ္ဍိတဿ. သော ဟိ သုမေဓော နာမ တာပသော ဟုတွာ ပဏိဓိံ အကာသိ. ဂုဏသမ္ပတ္တီတိ ဈာနာဒိဂုဏပဋိလာဘော. ပဗ္ဗဇိတဿပိ ဟိ ဂုဏသမ္ပန္နဿေဝ ဣဇ္ဈတိ၊ နော ဣတရဿ ယထာ သုမေဓပဏ္ဍိတဿ. သော ဟိ ပဉ္စာဘိညော စ အဋ္ဌသမာပတ္တိလာဘီ စ ဟုတွာ ပဏိဓေသိ. အဓိကာရောတိ အဓိကကာရော၊ ပရိစ္စာဂေါတိ အတ္ထော. ဇီဝိတာဒိပရိစ္စာဂဉှိ ကတွာ ပဏိဒဟတောယေဝ ဣဇ္ဈတိ၊ နော ဣတရဿ ယထာ သုမေဓပဏ္ဍိတဿ. သော ဟိ –

‘‘အက္ကမိတွာန မံ ဗုဒ္ဓေါ၊ သဟ သိဿေဟိ ဂစ္ဆတု၊

မာ နံ ကလလေ အက္ကမိတ္ထ၊ ဟိတာယ မေ ဘဝိဿတီ’’တိ. (ဗု. ဝံ. ၂.၅၃)၊

ဧဝံ အတ္တပရိစ္စာဂံ ကတွာ ပဏိဓေသိ. ဆန္ဒတာတိ ကတ္တုကမျတာ. သာ ယဿ ဗလဝတီ ဟောတိ၊ တဿ ဣဇ္ဈတိ ပဏိဓိ. သာ စ သစေ ကောစိ ဝဒေယျ ‘‘ကော စတ္တာရိ အသင်္ချေယျာနိ ကပ္ပသတသဟဿဉ္စ နိရယေ ပစ္စိတွာ ဗုဒ္ဓတ္တံ ဣစ္ဆတီ’’တိ. တံ သုတွာ ယော ‘‘အဟ’’န္တိ ဝတ္တုံ ဥဿဟတိ၊ တဿ ဗလဝတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တထာ ယဒိ ကောစိ ဝဒေယျ ‘‘ကော သကလစက္ကဝါဠံ ဝီတစ္စိကာနံ အင်္ဂါရာနံ ပူရံ အက္ကမိတွာ ဗုဒ္ဓတ္တံ ဣစ္ဆတိ၊ ကော သကလစက္ကဝါဠံ သတ္တိသူလေဟိ အာကိဏ္ဏံ အက္ကမန္တော အတိက္ကမိတွာ ဗုဒ္ဓတ္တံ ဣစ္ဆတိ၊ ကော သကလစက္ကဝါဠံ သမတိတ္တိကံ ဥဒကပုဏ္ဏံ ဥတ္တရိတွာ ဗုဒ္ဓတ္တံ ဣစ္ဆတိ၊ ကော သကလစက္ကဝါဠံ နိရန္တရံ ဝေဠုဂုမ္ဗသဉ္ဆန္နံ မဒ္ဒန္တော အတိက္ကမိတွာ ဗုဒ္ဓတ္တံ ဣစ္ဆတီ’’တိ၊ တံ သုတွာ ယော ‘‘အဟ’’န္တိ ဝတ္တုံ ဥဿဟတိ၊ တဿ ဗလဝတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဧဝရူပေန စ ကတ္တုကမျတာဆန္ဒေန သမန္နာဂတော သုမေဓပဏ္ဍိတော ပဏိဓေသီတိ.

ဧဝံ သမိဒ္ဓါဘိနီဟာရော စ ဗောဓိသတ္တော ဣမာနိ အဋ္ဌာရသ အဘဗ္ဗဋ္ဌာနာနိ န ဥပေတိ. သော ဟိ တတော ပဘုတိ န ဇစ္စန္ဓော ဟောတိ န ဇစ္စပဓိရော၊ န ဥမ္မတ္တကော၊ န ဧဠမုဂေါ၊ န ပီဌသပ္ပိ၊ န မိလက္ခေသု ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ န ဒါသိယာ ကုစ္ဆိမှိ နိဗ္ဗတ္တတိ၊ န နိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ၊ နာဿ လိင်္ဂံ ပရိဝတ္တတိ၊ န ပဉ္စာနန္တရိယကမ္မာနိ ကရောတိ၊ န ကုဋ္ဌီ ဟောတိ၊ န တိရစ္ဆာနယောနိယံ ဝဋ္ဋကတော ပစ္ဆိမတ္တဘာဝေါ ဟတ္ထိတော အဓိကတ္တဘာဝေါ ဟောတိ၊ န ခုပ္ပိပါသိကနိဇ္ဈာမတဏှိကပေတေသု ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ န ကာလကဉ္စိကာသုရေသု၊ န အဝီစိနိရယေ၊ န လောကန္တရိကေသု ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ကာမာဝစရေသု ပန န မာရော ဟောတိ၊ ရူပါဝစရေသု န အသညီဘဝေ၊ န သုဒ္ဓါဝါသေသု ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ န အရူပဘဝေသု၊ န အညံ စက္ကဝါဠံ သင်္ကမတိ.

ယာ စိမာ ဥဿာဟော စ ဥမ္မင်္ဂေါ စ အဝတ္ထာနဉ္စ ဟိတစရိယာ စာတိ စတဿော ဗုဒ္ဓဘူမိယော၊ တာဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ. တတ္ထ –

‘‘ဥဿာဟော ဝီရိယံ ဝုတ္တံ၊ ဥမ္မင်္ဂေါ ပညာ ပဝုစ္စတိ၊

အဝတ္ထာနံ အဓိဋ္ဌာနံ၊ ဟိတစရိယာ မေတ္တာဘာဝနာ’’တိ. –

ဝေဒိတဗ္ဗာ. ယေ စ ဣမေ နေက္ခမ္မဇ္ဈာသယော၊ ပဝိဝေကဇ္ဈာသယော၊ အလောဘဇ္ဈာသယော၊ အဒေါသဇ္ဈာသယော၊ အမောဟဇ္ဈာသယော၊ နိဿရဏဇ္ဈာသယောတိ ဆ အဇ္ဈာသယာ ဗောဓိပရိပါကာယ သံဝတ္တန္တိ၊ ယေဟိ သမန္နာဂတတ္တာ နေက္ခမ္မဇ္ဈာသယာ စ ဗောဓိသတ္တာ ကာမေသု ဒေါသဒဿာဝိနော၊ ပဝိဝေကဇ္ဈာသယာ စ ဗောဓိသတ္တာ သင်္ဂဏိကာယ ဒေါသဒဿာဝိနော၊ အလောဘဇ္ဈာသယာ စ ဗောဓိသတ္တာ လောဘေ ဒေါသဒဿာဝိနော၊ အဒေါသဇ္ဈာသယာ စ ဗောဓိသတ္တာ ဒေါသေ ဒေါသဒဿာဝိနော၊ အမောဟဇ္ဈာသယာ စ ဗောဓိသတ္တာ မောဟေ ဒေါသဒဿာဝိနော၊ နိဿရဏဇ္ဈာသယာ စ ဗောဓိသတ္တာ သဗ္ဗဘဝေသု ဒေါသဒဿာဝိနောတိ ဝုစ္စန္တိ၊ တေဟိ စ သမန္နာဂတော ဟောတိ.

ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ ပန ကီဝ စိရံ ပတ္ထနာ ဝဋ္ဋတီတိ? ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ ဒွေ အသင်္ချေယျာနိ ကပ္ပသတသဟဿဉ္စ၊ တတော ဩရံ န သက္ကာ၊ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝေတ္ထ ကာရဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဧတ္တကေနာပိ စ ကာလေန ပစ္စေကဗုဒ္ဓတ္တံ ပတ္ထယတော အဘိနီဟာရကရဏေ ပဉ္စ သမ္ပတ္တိယော ဣစ္ဆိတဗ္ဗာ. တေသဉှိ –

‘‘မနုဿတ္တံ လိင်္ဂသမ္ပတ္တိ၊ ဝိဂတာသဝဒဿနံ၊

အဓိကာရော စ ဆန္ဒတာ၊ ဧတေ အဘိနီဟာရကာရဏာ’’.

တတ္ထ ဝိဂတာသဝဒဿနန္တိ ဗုဒ္ဓပစ္စေကဗုဒ္ဓဗုဒ္ဓသာဝကာနံ ယဿ ကဿစိ ဒဿနန္တိ အတ္ထော. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ.

အထ ‘‘သာဝကာနံ ပတ္ထနာ ကိတ္တကံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ? ဒွိန္နံ အဂ္ဂသာဝကာနံ ဧကံ အသင်္ချေယျံ ကပ္ပသတသဟဿဉ္စ၊ အသီတိမဟာသာဝကာနံ ကပ္ပသတသဟဿမေဝ. တထာ ဗုဒ္ဓဿ မာတာပိတူနံ ဥပဋ္ဌာကဿ ပုတ္တဿ စာတိ၊ တတော ဩရံ န သက္ကာ၊ တတ္ထ ကာရဏံ ဝုတ္တနယမေဝ. ဣမေသံ ပန သဗ္ဗေသမ္ပိ အဓိကာရော စ ဆန္ဒတာတိ ဒွင်္ဂသမန္နာဂတောယေဝ အဘိနီဟာရော ဟောတိ.

ဧဝံ ဣမာယ ပတ္ထနာယ ဣမိနာ စ အဘိနီဟာရေန ယထာဝုတ္တပ္ပဘေဒံ ကာလံ ပါရမိယော ပူရေတွာ ဗုဒ္ဓါ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တာ ခတ္တိယကုလေ ဝါ ဗြာဟ္မဏကုလေ ဝါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ ခတ္တိယဗြာဟ္မဏဂဟပတိကုလာနံ အညတရသ္မိံ၊ အဂ္ဂသာဝကာ ပန ဗုဒ္ဓါ ဝိယ ခတ္တိယဗြာဟ္မဏကုလေသွေဝ. သဗ္ဗဗုဒ္ဓါ သံဝဋ္ဋမာနေ ကပ္ပေ န ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဝိဝဋ္ဋမာနေ ကပ္ပေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ တထာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ. တေ ပန ဗုဒ္ဓါနံ ဥပ္ပဇ္ဇနကာလေ န ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. ဗုဒ္ဓါ သယဉ္စ ဗုဇ္ဈန္တိ၊ ပရေ စ ဗောဓေန္တိ. ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ သယမေဝ ဗုဇ္ဈန္တိ၊ န ပရေ ဗောဓေန္တိ. အတ္ထရသမေဝ ပဋိဝိဇ္ဈန္တိ၊ န ဓမ္မရသံ. န ဟိ တေ လောကုတ္တရဓမ္မံ ပညတ္တိံ အာရောပေတွာ ဒေသေတုံ သက္ကောန္တိ၊ မူဂေန ဒိဋ္ဌသုပိနော ဝိယ ဝနစရကေန နဂရေ သာယိတဗျဉ္ဇနရသော ဝိယ စ နေသံ ဓမ္မာဘိသမယော ဟောတိ. သဗ္ဗံ ဣဒ္ဓိသမာပတ္တိပဋိသမ္ဘိဒါပဘေဒံ ပါပုဏန္တိ. ဂုဏဝိသိဋ္ဌတာယ ဗုဒ္ဓါနံ ဟေဋ္ဌာ သာဝကာနံ ဥပရိ ဟောန္တိ၊ န အညေ ပဗ္ဗာဇေတွာ အာဘိသမာစာရိကံ သိက္ခာပေန္တိ၊ ‘‘စိတ္တသလ္လေခေါ ကာတဗ္ဗော၊ ဝေါသာနံ နာပဇ္ဇိတဗ္ဗ’’န္တိ ဣမိနာ ဥဒ္ဒေသေန ဥပေါသထံ ကရောန္တိ၊ အဇ္ဇ ဥပေါသထောတိ ဝစနမတ္တေန ဝါ၊ ဥပေါသထံ ကရောန္တာ စ ဂန္ဓမာဒနေ မဉ္ဇူသကရုက္ခမူလေ ရတနမာဠေ သန္နိပတိတွာ ကရောန္တီတိ. ဧဝံ ဘဂဝါ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ သဗ္ဗာကာရပရိပူရံ ပတ္ထနဉ္စ အဘိနီဟာရဉ္စ ကထေတွာ ဣဒါနိ ဣမာယ ပတ္ထနာယ ဣမိနာ စ အဘိနီဟာရေန သမုဒါဂတေ တေ တေ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေ ကထေတုံ ‘‘သဗ္ဗေသု ဘူတေသု နိဓာယ ဒဏ္ဍ’’န္တိအာဒိနာ နယေန ဣမံ ခဂ္ဂဝိသာဏသုတ္တံ အဘာသိ. အယံ တာဝ အဝိသေသေန ပုစ္ဆာဝသိတော ခဂ္ဂဝိသာဏသုတ္တဿ ဥပ္ပတ္တိ.

ဣဒါနိ ဝိသေသေန ဝတ္တဗ္ဗာ. တတ္ထ ဣမိဿာ တာဝ ဂါထာယ ဧဝံ ဥပ္ပတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ – အယံ ကိရ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ ပစ္စေကဗောဓိသတ္တဘူမိံ ဩဂါဟန္တော ဒွေ အသင်္ချေယျာနိ ကပ္ပသတသဟဿဉ္စ ပါရမိယော ပူရေတွာ ကဿပဿ ဘဂဝတော သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ အာရညိကော ဟုတွာ ဂတပစ္စာဂတဝတ္တံ ပူရေန္တော သမဏဓမ္မံ အကာသိ. ဧတံ ကိရ ဝတ္တံ အပရိပူရေတွာ ပစ္စေကဗောဓိံ ပါပုဏန္တော နာမ နတ္ထိ. ကိံ ပနေတံ ဂတပစ္စာဂတဝတ္တံ နာမ? ဟရဏပစ္စာဟရဏန္တိ. တံ ယထာ ဝိဘူတံ ဟောတိ၊ တထာ ကထေဿာမ.

ဣဓ ဧကစ္စော ဘိက္ခု ဟရတိ န ပစ္စာဟရတိ၊ ဧကစ္စော ပစ္စာဟရတိ န ဟရတိ၊ ဧကစ္စော နေဝ ဟရတိ န ပစ္စာဟရတိ၊ ဧကစ္စော ဟရတိ စ ပစ္စာဟရတိ စ. တတ္ထ ယော ဘိက္ခု ပဂေဝ ဝုဋ္ဌာယ စေတိယင်္ဂဏဗောဓိယင်္ဂဏဝတ္တံ ကတွာ ဗောဓိရုက္ခေ ဥဒကံ အာသိဉ္စိတွာ ပါနီယဃဋံ ပူရေတွာ ပါနီယမာဠေ ဌပေတွာ အာစရိယဝတ္တံ ဥပဇ္ဈာယဝတ္တံ ကတွာ ဒွေအသီတိ ခန္ဓကဝတ္တာနိ စ စုဒ္ဒသ မဟာဝတ္တာနိ သမာဒါယ ဝတ္တတိ. သော သရီရပရိကမ္မံ ကတွာ သေနာသနံ ပဝိသိတွာ ယာဝ ဘိက္ခာစာရဝေလာ၊ တာဝ ဝိဝိတ္တာသနေ ဝီတိနာမေတွာ ဝေလံ ဉတွာ နိဝါသေတွာ ကာယဗန္ဓနံ ဗန္ဓိတွာ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကတွာ သင်္ဃာဋိံ ခန္ဓေ ကရိတွာ ပတ္တံ အံသေ အာလဂ္ဂေတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ မနသိ ကရောန္တော စေတိယင်္ဂဏံ ဂန္တွာ စေတိယဉ္စ ဗောဓိဉ္စ ဝန္ဒိတွာ ဂါမသမီပေ စီဝရံ ပါရုပိတွာ ပတ္တံ အာဒါယ ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသတိ. ဧဝံ ပဝိဋ္ဌော စ လာဘီ ဘိက္ခု ပုညဝါ ဥပါသကေဟိ သက္ကတော ဂရုကတော ဥပဋ္ဌာကကုလေ ဝါ ပဋိက္ကမနသာလာယံ ဝါ ပဋိက္ကမိတွာ ဥပါသကေဟိ တံ တံ ပဉှံ ပုစ္ဆိယမာနော တေသံ ပဉှဝိဿဇ္ဇနေန ဓမ္မဒေသနာဝိက္ခေပေန စ တံ မနသိကာရံ ဆဍ္ဍေတွာ နိက္ခမတိ. ဝိဟာရံ အာဂတောပိ ဘိက္ခူဟိ ပဉှံ ပုဋ္ဌော ကထေတိ၊ ဓမ္မံ ဘဏတိ၊ တံ တံ ဗျာပါရဉ္စ အာပဇ္ဇတိ. ပစ္ဆာဘတ္တမ္ပိ ပုရိမယာမမ္ပိ မဇ္ဈိမယာမမ္ပိ ဧဝံ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ ပပဉ္စေတွာ ကာယဒုဋ္ဌုလ္လာဘိဘူတော ပစ္ဆိမယာမေပိ သယတိ၊ နေဝ ကမ္မဋ္ဌာနံ မနသိ ကရောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဟရတိ န ပစ္စာဟရတီ’’တိ.

ယော ပန ဗျာဓိဗဟုလော ဟောတိ၊ ဘုတ္တာဟာရော ပစ္စူသသမယေ န သမ္မာ ပရိဏမတိ. ပဂေဝ ဝုဋ္ဌာယ ယထာဝုတ္တံ ဝတ္တံ ကာတုံ န သက္ကောတိ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဝါ မနသိ ကာတုံ၊ အညဒတ္ထု ယာဂုံ ဝါ ခဇ္ဇကံ ဝါ ဘေသဇ္ဇံ ဝါ ဘတ္တံ ဝါ ပတ္ထယမာနော ကာလဿေဝ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ဂါမံ ပဝိသတိ. တတ္ထ ယာဂုံ ဝါ ခဇ္ဇကံ ဝါ ဘေသဇ္ဇံ ဝါ ဘတ္တံ ဝါ လဒ္ဓါ ပတ္တံ နီဟရိတွာ ဘတ္တကိစ္စံ နိဋ္ဌာပေတွာ ပညတ္တာသနေ နိသိန္နော ကမ္မဋ္ဌာနံ မနသိ ကရိတွာ ဝိသေသံ ပတွာ ဝါ အပတွာ ဝါ ဝိဟာရံ အာဂန္တွာ တေနေဝ မနသိကာရေန ဝိဟရတိ. အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ပစ္စာဟရတိ န ဟရတီ’’တိ. ဧဒိသာ ဟိ ဘိက္ခူ ယာဂုံ ပိဝိတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ ဗုဒ္ဓသာသနေ အရဟတ္တံ ပတ္တာ ဂဏနပထံ ဝီတိဝတ္တာ၊ သီဟဠဒီပေယေဝ တေသု တေသု ဂါမေသု အာသနသာလာယံ တံ အာသနံ နတ္ထိ၊ ယတ္ထ ဘိက္ခူ နိသိန္နာ ယာဂုံ ပိဝိတွာ အရဟတ္တံ အပ္ပတ္တာ.

ယော ပန ပမာဒဝိဟာရီ ဟောတိ နိက္ခိတ္တဓုရော၊ သဗ္ဗဝတ္တာနိ ဘိန္ဒိတွာ ပဉ္စဝိဓစေတောခိလဝိနိဗန္ဓနဗဒ္ဓစိတ္တော ဝိဟရန္တော ကမ္မဋ္ဌာနမနသိကာရမနနုယုတ္တော ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသိတွာ ဂိဟီဟိ သဒ္ဓိံ ကထာပပဉ္စေန ပပဉ္စိတော တုစ္ဆကောဝ နိက္ခမတိ. အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘နေဝ ဟရတိ န ပစ္စာဟရတီ’’တိ.

ယော ပန ပဂေဝ ဝုဋ္ဌာယ ပုရိမနယေနေဝ သဗ္ဗဝတ္တာနိ ပရိပူရေတွာ ယာဝ ဘိက္ခာစာရဝေလာ၊ တာဝ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ မနသိ ကရောတိ. ကမ္မဋ္ဌာနံ နာမ ဒုဝိဓံ – သဗ္ဗတ္ထကဉ္စ ပါရိဟာရိယဉ္စ. တတ္ထ သဗ္ဗတ္ထကံ နာမ မေတ္တာ စ မရဏာနုဿတိ စ. တဉှိ သဗ္ဗတ္ထ အတ္ထယိတဗ္ဗံ ဣစ္ဆိတဗ္ဗန္တိ ‘‘သဗ္ဗတ္ထက’’န္တိ ဝုစ္စတိ. မေတ္တာ နာမ အာဝါသာဒီသု သဗ္ဗတ္ထ ဣစ္ဆိတဗ္ဗာ. အာဝါသေသု ဟိ မေတ္တာဝိဟာရီ ဘိက္ခု သဗြဟ္မစာရီနံ ပိယော ဟောတိ မနာပေါ၊ တေန ဖာသု အသင်္ဃဋ္ဌော ဝိဟရတိ. ဒေဝတာသု မေတ္တာဝိဟာရီ ဒေဝတာဟိ ရက္ခိတဂေါပိတော သုခံ ဝိဟရတိ. ရာဇရာဇမဟာမတ္တာဒီသု မေတ္တာဝိဟာရီ တေဟိ မမာယိတော သုခံ ဝိဟရတိ. ဂါမနိဂမာဒီသု မေတ္တာဝိဟာရီ သဗ္ဗတ္ထ ဘိက္ခာစရိယာဒီသု မနုဿေဟိ သက္ကတော ဂရုကတော သုခံ ဝိဟရတိ. မရဏာနုဿတိဘာဝနာယ ဇီဝိတနိကန္တိံ ပဟာယ အပ္ပမတ္တော ဝိဟရတိ.

ယံ ပန သဒါ ပရိဟရိတဗ္ဗံ စရိယာနုကူလေန ဂဟိတံ. တံ ဒသာသုဘကသိဏာနုဿတီသု အညတရံ၊ စတုဓာတုဝဝတ္ထာနမေဝ ဝါ၊ တံ သဒါ ပရိဟရိတဗ္ဗတော ရက္ခိတဗ္ဗတော ဘာဝေတဗ္ဗတော စ ‘‘ပါရိဟာရိယ’’န္တိ ဝုစ္စတိ၊ မူလကမ္မဋ္ဌာနန္တိပိ တဒေဝ. အတ္ထကာမာ ဟိ ကုလပုတ္တာ သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ ဒသပိ ဝီသမ္ပိ တိံသမ္ပိ စတ္တာလီသမ္ပိ ပညာသမ္ပိ သတမ္ပိ ဧကတော ဝသန္တာ ကတိကဝတ္တံ ကတွာ ဝိဟရန္တိ – ‘‘အာဝုသော၊ တုမှေ န ဣဏဋ္ဋာ န ဘယဋ္ဋာ န ဇီဝိကာပကတာ ပဗ္ဗဇိတာ၊ ဒုက္ခာ မုစ္စိတုကာမာ ပနေတ္ထ ပဗ္ဗဇိတာ. တသ္မာ ဂမနေ ဥပ္ပန္နကိလေသေ ဂမနေယေဝ နိဂ္ဂဏှထ၊ ဌာနေ၊ နိသဇ္ဇာယ၊ သယနေ ဥပ္ပန္နကိလေသေ သယနေယေဝ နိဂ္ဂဏှထာ’’တိ.

တေ ဧဝံ ကတိကဝတ္တံ ကတွာ ဘိက္ခာစာရံ ဂစ္ဆန္တာ အဍ္ဎဥသဘဥသဘအဍ္ဎဂါဝုတဂါဝုတန္တရေသု ပါသာဏာ ဟောန္တိ၊ တာယ သညာယ ကမ္မဋ္ဌာနံ မနသိကရောန္တာဝ ဂစ္ဆန္တိ. သစေ ကဿစိ ဂမနေ ကိလေသော ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ သော တတ္ထေဝ နံ နိဂ္ဂဏှာတိ. တထာ အသက္ကောန္တော တိဋ္ဌတိ၊ အထဿ ပစ္ဆတော အာဂစ္ဆန္တောပိ တိဋ္ဌတိ. သော ‘‘အယံ ဘိက္ခု တုယှံ ဥပ္ပန္နံ ဝိတက္ကံ ဇာနာတိ၊ အနနုစ္ဆဝိကံ တေ ဧတ’’န္တိ အတ္တာနံ ပဋိစောဒေတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ တတ္ထေဝ အရိယဘူမိံ ဩက္ကမတိ. တထာ အသက္ကောန္တော နိသီဒတိ. အထဿ ပစ္ဆတော အာဂစ္ဆန္တောပိ နိသီဒတီတိ. သောယေဝ နယော အရိယဘူမိံ ဩက္ကမိတုံ အသက္ကောန္တောပိ တံ ကိလေသံ ဝိက္ခမ္ဘေတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ မနသိကရောန္တောဝ ဂစ္ဆတိ၊ န ကမ္မဋ္ဌာနဝိပ္ပယုတ္တေန စိတ္တေန ပါဒံ ဥဒ္ဓရတိ. ဥဒ္ဓရတိ စေ၊ ပဋိနိဝတ္တိတွာ ပုရိမပဒေသေယေဝ တိဋ္ဌတိ. အာလိန္ဒကဝါသီ မဟာဖုဿဒေဝတ္ထေရော ဝိယ.

သော ကိရ ဧကူနဝီသတိဝဿာနိ ဂတပစ္စာဂတဝတ္တံ ပူရေန္တော ဧဝံ ဝိဟာသိ. မနုဿာပိ သုဒံ အန္တရာမဂ္ဂေ ကသန္တာ စ ဝပန္တာ စ မဒ္ဒန္တာ စ ကမ္မာနိ ကရောန္တာ စ ထေရံ တထာ ဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ ‘‘အယံ ထေရော ပုနပ္ပုနံ နိဝတ္တိတွာ ဂစ္ဆတိ၊ ကိံ နု ခေါ မဂ္ဂမူဠှော၊ ဥဒါဟု ကိဉ္စိ ပမုဋ္ဌော’’တိ သမုလ္လပန္တိ. သော တံ အနာဒိယိတွာ ကမ္မဋ္ဌာနယုတ္တေန စိတ္တေနေဝ သမဏဓမ္မံ ကရောန္တော ဝီသတိဝဿဗ္ဘန္တရေ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. အရဟတ္တပတ္တဒိဝသေယေဝဿ စင်္ကမနကောဋိယံ အဓိဝတ္ထာ ဒေဝတာ အင်္ဂုလီဟိ ဒီပံ ဥဇ္ဇာလေတွာ အဋ္ဌာသိ၊ စတ္တာရောပိ မဟာရာဇာနော သက္ကော စ ဒေဝါနမိန္ဒော ဗြဟ္မာ စ သဟမ္ပတိ ဥပဋ္ဌာနံ အာဂမိံသု. တဉ္စ ဩဘာသံ ဒိသွာ ဝနဝါသီ မဟာတိဿတ္ထေရော တံ ဒုတိယဒိဝသေ ပုစ္ဆိ – ‘‘ရတ္တိဘာဂေ အာယသ္မတော သန္တိကေ ဩဘာသော အဟောသိ၊ ကိံ သော’’တိ? ထေရော ဝိက္ခေပံ ကရောန္တော ‘‘ဩဘာသော နာမ ဒီပေါဘာသောပိ ဟောတိ မဏိဩဘာသောပီ’’တိ ဧဝမာဒိမာဟ. သော ‘‘ပဋိစ္ဆာဒေထ တုမှေ’’တိ နိဗဒ္ဓေါ ‘‘အာမာ’’တိ ပဋိဇာနိတွာ အာရောစေသိ.

ကာဠဝလ္လိမဏ္ဍပဝါသီ မဟာနာဂတ္ထေရော ဝိယ စ. သောပိ ကိရ ဂတပစ္စာဂတဝတ္တံ ပူရေန္တော ‘‘ပဌမံ တာဝ ဘဂဝတော မဟာပဓာနံ ပူဇေဿာမီ’’တိ သတ္တ ဝဿာနိ ဌာနစင်္ကမမေဝ အဓိဋ္ဌာသိ၊ ပုန သောဠသ ဝဿာနိ ဂတပစ္စာဂတဝတ္တံ ပူရေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. ဧဝံ ကမ္မဋ္ဌာနမနုယုတ္တစိတ္တေနေဝ ပါဒံ ဥဒ္ဓရန္တော ဝိပ္ပယုတ္တေန စိတ္တေန ဥဒ္ဓဋေ ပဋိနိဝတ္တန္တော ဂါမသမီပံ ဂန္တွာ ‘‘ဂါဝီ နု ခေါ ပဗ္ဗဇိတော နု ခေါ’’တိ အာသင်္ကနီယပ္ပဒေသေ ဌတွာ သင်္ဃာဋိံ ပါရုပိတွာ ပတ္တံ ဂဟေတွာ ဂါမဒွါရံ ပတွာ ကစ္ဆကန္တရတော ဥဒကံ ဂဟေတွာ ဂဏ္ဍူသံ ကတွာ ဂါမံ ပဝိသတိ ‘‘ဘိက္ခံ ဝါ ဒါတုံ ဝန္ဒိတုံ ဝါ ဥပဂတေ မနုဿေ ‘ဒီဃာယုကာ ဟောထာ’တိ ဝစနမတ္တေနာပိ မာ မေ ကမ္မဋ္ဌာနဝိက္ခေပေါ အဟောသီ’’တိ. သစေ ပန နံ ‘‘အဇ္ဇ၊ ဘန္တေ၊ ကိံ သတ္တမီ၊ ဥဒါဟု အဋ္ဌမီ’’တိ ဒိဝသံ ပုစ္ဆန္တိ၊ ဥဒကံ ဂိလိတွာ အာရောစေတိ. သစေ ဒိဝသပုစ္ဆကာ န ဟောန္တိ၊ နိက္ခမနဝေလာယံ ဂါမဒွါရေ နိဋ္ဌုဘိတွာဝ ယာတိ.

သီဟဠဒီပေ ကလမ္ဗတိတ္ထဝိဟာရေ ဝဿူပဂတာ ပညာသ ဘိက္ခူ ဝိယ စ. တေ ကိရ ဝဿူပနာယိကဥပေါသထဒိဝသေ ကတိကဝတ္တံ အကံသု – ‘‘အရဟတ္တံ အပ္ပတွာ န အညမညံ အာလပိဿာမာ’’တိ. ဂါမဉ္စ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသန္တာ ဂါမဒွါရေ ဥဒကဂဏ္ဍူသံ ကတွာ ပဝိသိံသု၊ ဒိဝသေ ပုစ္ဆိတေ ဥဒကံ ဂိလိတွာ အာရောစေသုံ၊ အပုစ္ဆိတေ ဂါမဒွါရေ နိဋ္ဌုဘိတွာ ဝိဟာရံ အာဂမံသု. တတ္ထ မနုဿာ နိဋ္ဌုဘနဋ္ဌာနံ ဒိသွာ ဇာနိံသု – ‘‘အဇ္ဇ ဧကော အာဂတော၊ အဇ္ဇ ဒွေ’’တိ. ဧဝဉ္စ စိန္တေသုံ – ‘‘ကိံ နု ခေါ ဧတေ အမှေဟေဝ သဒ္ဓိံ န သလ္လပန္တိ၊ ဥဒါဟု အညမညမ္ပိ၊ ယဒိ အညမညမ္ပိ န သလ္လပန္တိ၊ အဒ္ဓါ ဝိဝါဒဇာတာ ဘဝိဿန္တိ၊ ဟန္ဒ နေသံ အညမညံ ခမာပေဿာမာ’’တိ. သဗ္ဗေ ဝိဟာရံ အဂမံသု. တတ္ထ ပညာသာယ ဘိက္ခူသု ဝဿံ ဥပဂတေသု ဒွေ ဘိက္ခူ ဧကောကာသေ နာဒ္ဒသံသု. တတော တေသု ယော စက္ခုမာ ပုရိသော၊ သော ဧဝမာဟ – ‘‘န၊ ဘော၊ ကလဟကာရကာနံ ဝသနောကာသော ဤဒိသော ဟောတိ၊ သုသမ္မဋ္ဌံ စေတိယင်္ဂဏံ ဗောဓိယင်္ဂဏံ၊ သုနိက္ခိတ္တာ သမ္မဇ္ဇနိယော၊ သူပဋ္ဌပိတံ ပါနီယပရိဘောဇနီယ’’န္တိ၊ တေ တတော နိဝတ္တာ. တေပိ ဘိက္ခူ အန္တောဝဿေယေဝ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရဟတ္တံ ပတွာ မဟာပဝါရဏာယ ဝိသုဒ္ဓိပဝါရဏံ ပဝါရေသုံ.

ဧဝံ ကာဠဝလ္လိမဏ္ဍပဝါသီ မဟာနာဂတ္ထေရော ဝိယ ကလမ္ဗတိတ္ထဝိဟာရေ ဝဿူပဂတာ ဘိက္ခူ ဝိယ စ ကမ္မဋ္ဌာနယုတ္တေနေဝ စိတ္တေန ပါဒံ ဥဒ္ဓရန္တော ဂါမသမီပံ ဂန္တွာ ဥဒကဂဏ္ဍူသံ ကတွာ ဝီထိယော သလ္လက္ခေတွာ ယတ္ထ သုရာသောဏ္ဍဓုတ္တာဒယော ကလဟကာရကာ စဏ္ဍဟတ္ထိအဿာဒယော ဝါ နတ္ထိ၊ တံ ဝီထိံ ပဋိပဇ္ဇတိ. တတ္ထ စ ပိဏ္ဍာယ စရန္တော န တုရိတတုရိတော ဇဝေန ဂစ္ဆတိ၊ ဇဝနပိဏ္ဍပါတိကဓုတင်္ဂံ နာမ နတ္ထိ၊ ဝိသမဘူမိဘာဂပ္ပတ္တံ ပန ဥဒကဘရိတသကဋမိဝ နိစ္စလော ဟုတွာ ဂစ္ဆတိ. အနုဃရံ ပဝိဋ္ဌော စ ဒါတုကာမံ ဝါ အဒါတုကာမံ ဝါ သလ္လက္ခေတုံ တဒနုရူပံ ကာလံ အာဂမေန္တော ဘိက္ခံ ဂဟေတွာ ပတိရူပေ ဩကာသေ နိသီဒိတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ မနသိကရောန္တော အာဟာရေ ပဋိက္ကူလသညံ ဥပဋ္ဌပေတွာ အက္ခဗ္ဘဉ္ဇနဝဏာလေပနပုတ္တမံသူပမာဝသေန ပစ္စဝေက္ခန္တော အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတံ အာဟာရံ အာဟာရေတိ နေဝ ဒဝါယ န မဒါယ။ပေ။ ဘုတ္တာဝီ စ ဥဒကကိစ္စံ ကတွာ မုဟုတ္တံ ဘတ္တကိလမထံ ဝိနောဒေတွာ ယထာ ပုရေဘတ္တံ၊ ဧဝံ ပစ္ဆာဘတ္တံ၊ ပုရိမယာမံ ပစ္ဆိမယာမဉ္စ ကမ္မဋ္ဌာနံ မနသိ ကရောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဟရတိ စ ပစ္စာဟရတိ စာ’’တိ. ဧဝမေတံ ဟရဏပစ္စာဟရဏံ ဂတပစ္စာဂတဝတ္တန္တိ ဝုစ္စတိ.

ဧတံ ပူရေန္တော ယဒိ ဥပနိဿယသမ္ပန္နော ဟောတိ၊ ပဌမဝယေ ဧဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏာတိ. နော စေ ပဌမဝယေ ပါပုဏာတိ၊ အထ မဇ္ဈိမဝယေ ပါပုဏာတိ. နော စေ မဇ္ဈိမဝယေ ပါပုဏာတိ၊ အထ မရဏသမယေ ပါပုဏာတိ. နော စေ မရဏသမယေ ပါပုဏာတိ၊ အထ ဒေဝပုတ္တော ဟုတွာ ပါပုဏာတိ. နော စေ ဒေဝပုတ္တော ဟုတွာ ပါပုဏာတိ၊ အထ ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဟုတွာ ပရိနိဗ္ဗာတိ. နော စေ ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဟုတွာ ပရိနိဗ္ဗာတိ၊ အထ ဗုဒ္ဓါနံ သမ္မုခီဘာဝေ ခိပ္ပါဘိညော ဟောတိ သေယျထာပိ ထေရော ဗာဟိယော၊ မဟာပညော ဝါ ဟောတိ သေယျထာပိ ထေရော သာရိပုတ္တောတိ.

အယံ ပန ပစ္စေကဗောဓိသတ္တော ကဿပဿ ဘဂဝတော သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ အာရညိကော ဟုတွာ ဝီသတိ ဝဿသဟဿာနိ ဧတံ ဂတပစ္စာဂတဝတ္တံ ပူရေတွာ ကာလံ ကတွာ ကာမာဝစရဒေဝလောကေ ဥပ္ပဇ္ဇိ. တတော စဝိတွာ ဗာရာဏသိရညော အဂ္ဂမဟေသိယာ ကုစ္ဆိမှိ ပဋိသန္ဓိံ အဂ္ဂဟေသိ. ကုသလာ ဣတ္ထိယော တဒဟေဝ ဂဗ္ဘသဏ္ဌာနံ ဇာနန္တိ. သာ စ တာသံ အညတရာ၊ တသ္မာ ဧသာပိ တံ ဂဗ္ဘပတိဋ္ဌာနံ ရညော နိဝေဒေသိ. ဓမ္မတာ ဧသာ၊ ယံ ပုညဝန္တေ သတ္တေ ဂဗ္ဘေ ဥပ္ပန္နေ မာတုဂါမော ဂဗ္ဘပရိဟာရံ လဘတိ. တသ္မာ ရာဇာ တဿာ ဂဗ္ဘပရိဟာရံ အဒါသိ. သာ တတော ပဘုတိ နာစ္စုဏှံ ကိဉ္စိ အဇ္ဈောဟရိတုံ လဘတိ၊ နာတိသီတံ နာစ္စမ္ဗိလံ နာတိလောဏံ နာတိကဋုကံ နာတိတိတ္တကံ. အစ္စုဏှေ ဟိ မာတရာ အဇ္ဈောဟဋေ ဂဗ္ဘဿ လောဟကုမ္ဘိဝါသော ဝိယ ဟောတိ၊ အတိသီတေ လောကန္တရိကဝါသော ဝိယ၊ အစ္စမ္ဗိလလောဏကဋုကတိတ္တကေသု ဘုတ္တေသု သတ္ထေန ဖာလေတွာ အမ္ဗိလာဒီဟိ သိတ္တာနိ ဝိယ ဒါရကဿ အင်္ဂါနိ တိဗ္ဗဝေဒနာနိ ဟောန္တိ. အတိစင်္ကမနဋ္ဌာနနိသဇ္ဇသယနတောပိ နံ နိဝါရေန္တိ ‘‘ကုစ္ဆိဂတဿ သဉ္စလနဒုက္ခံ မာ အဟောသီ’’တိ. မုဒုကတ္ထရဏတ္ထတာယ ဘူမိယာ စင်္ကမနာဒီနိ မတ္တာယ ကာတုံ လဘတိ၊ ဝဏ္ဏဂန္ဓာဒိသမ္ပန္နံ သာဒုံ သပ္ပါယံ အန္နပါနံ ဘုဉ္ဇိတုံ လဘတိ. ပရိဂ္ဂဟေတွာဝ နံ စင်္ကမာပေန္တိ နိသီဒါပေန္တိ ဝုဋ္ဌာပေန္တိ.

သာ ဧဝံ ပရိဟရိယမာနာ ဂဗ္ဘပရိပါကကာလေ သူတိဃရံ ပဝိသိတွာ ပစ္စူသသမယေ ပုတ္တံ ဝိဇာယိ ပက္ကတေလမဒ္ဒိတမနောသိလာပိဏ္ဍိသဒိသံ ဓညပုညလက္ခဏူပေတံ. တတော နံ ပဉ္စမဒိဝသေ အလင်္ကတပဋိယတ္တံ ရညော ဒဿေသုံ၊ ရာဇာ တုဋ္ဌော ဆသဋ္ဌိယာ ဓာတီဟိ ဥပဋ္ဌာပေသိ. သော သဗ္ဗသမ္ပတ္တီဟိ ဝဍ္ဎမာနော နစိရဿေဝ ဝိညုတံ ပါပုဏိ. သောဠသဝဿုဒ္ဒေသိကံ နံ ရာဇာ ရဇ္ဇေန အဘိသိဉ္စိ၊ ဝိဝိဓနာဋကာဟိ စ ဥပဋ္ဌာပေသိ. အဘိသိတ္တော ရာဇပုတ္တော ရဇ္ဇံ ကာရေသိ နာမေန ဗြဟ္မဒတ္တော၊ သကလဇမ္ဗုဒီပေ ဝီသတိယာ နဂရသဟဿေသု. ဇမ္ဗုဒီပေ ကိရ ပုဗ္ဗေ စတုရာသီတိ နဂရသတသဟဿာနိ အဟေသုံ၊ တာနိ ပရိဟာယန္တာနိ သဋ္ဌိ အဟေသုံ၊ တတော ပရိဟာယန္တာနိ စတ္တာလီသံ၊ သဗ္ဗပရိဟာယနကာလေ ပန ဝီသတိသဟဿာနိ ဟောန္တိ. အယဉ္စ ဗြဟ္မဒတ္တော သဗ္ဗပရိဟာယနကာလေ ဥပ္ပဇ္ဇိ၊ တေနဿ ဝီသတိ နဂရသဟဿာနိ အဟေသုံ ဝီသတိ ပါသာဒသဟဿာနိ၊ ဝီသတိ ဟတ္ထိသဟဿာနိ၊ ဝီသတိ အဿသဟဿာနိ၊ ဝီသတိ ရထသဟဿာနိ၊ ဝီသတိ ပတ္တိသဟဿာနိ၊ ဝီသတိ ဣတ္ထိသဟဿာနိ ဩရောဓာ စ နာဋကိတ္ထိယော စ၊ ဝီသတိ အမစ္စသဟဿာနိ.

သော မဟာရဇ္ဇံ ကာရယမာနောယေဝ ကသိဏပရိကမ္မံ ကတွာ ပဉ္စ အဘိညာယော၊ အဋ္ဌ သမာပတ္တိယော စ နိဗ္ဗတ္တေသိ. ယသ္မာ ပန အဘိသိတ္တရညာ နာမ အဝဿံ အဋ္ဋကရဏေ နိသီဒိတဗ္ဗံ၊ တသ္မာ ဧကဒိဝသံ ပဂေဝ ပါတရာသံ ဘုဉ္ဇိတွာ ဝိနိစ္ဆယဋ္ဌာနေ နိသီဒိ. တတ္ထ ဥစ္စာသဒ္ဒမဟာသဒ္ဒံ အကံသု၊ သော ‘‘အယံ သဒ္ဒေါ သမာပတ္တိယာ ဥပက္ကိလေသော’’တိ ပါသာဒတလံ အဘိရုဟိတွာ ‘‘သမာပတ္တိံ အပ္ပေမီ’’တိ နိသိန္နော နာသက္ခိ အပ္ပေတုံ ရဇ္ဇဝိက္ခေပေန သမာပတ္တိ ပရိဟီနာ. တတော စိန္တေသိ – ‘‘ကိံ ရဇ္ဇံ ဝရံ၊ ဥဒါဟု သမဏဓမ္မော’’တိ? တတော ‘‘ရဇ္ဇသုခံ ပရိတ္တံ အနေကာဒီနဝံ၊ သမဏဓမ္မသုခံ ပန ဝိပုလံ အနေကာနိသံသံ ဥတ္တမပုရိသေဟိ သေဝိတဉ္စာ’’တိ ဉတွာ အညတရံ အမစ္စံ အာဏာပေသိ ‘‘ဣမံ ရဇ္ဇံ ဓမ္မေန သမေန အနုသာသ၊ မာ ခေါ အဓမ္မကာရံ ကာရေသီ’’တိ သဗ္ဗံ တဿ နိယျာတေတွာ ပါသာဒံ အဘိရုဟိတွာ သမာပတ္တိသုခေန ဝီတိနာမေသိ၊ န ကောစိ ဥပသင်္ကမိတုံ လဘတိ အညတြ မုခဓောဝနဒန္တကဋ္ဌဒါယကဘတ္တနီဟာရကာဒီဟိ.