နိဒ္ဒေသဝါရကထာ
၃၇၅. နိဒ္ဒေသဝါရေ စိတ္တဿေကဂ္ဂတာနိဒ္ဒေသေ တာဝ သဏ္ဌိတိ အဝဋ္ဌိတီတိ. ဣဒံ ဒွယံ ဌိတိဝေဝစနမေဝ. ယံ ပန ကုသလနိဒ္ဒေသေ ‘အာရမ္မဏံ ဩဂါဟေတွာ အနုပဝိသိတွာ တိဋ္ဌတီတိ အဝဋ္ဌိတီ’တိ ဝုတ္တံ၊ တံ ဣဓ န လဗ္ဘတိ. အကုသလသ္မိဉှိ ဒုဗ္ဗလာ စိတ္တဿေကဂ္ဂတာတိ ဟေဋ္ဌာ ဒီပိတမေဝ.
၃၈၄. ဥဒ္ဓစ္စဝိစိကိစ္ဆာဝသေန ပဝတ္တဿ ဝိသာဟာရဿ ပဋိပက္ခတော အဝိသာဟာရောတိ ဧဝရူပေါပိ အတ္ထော ဣဓ န လဗ္ဘတိ. သဟဇာတဓမ္မေ ပန န ဝိသာဟရတီတိ အဝိသာဟာရော. န ဝိက္ခိပတီတိ အဝိက္ခေပေါ. အကုသလစိတ္တေကဂ္ဂတာဝသေန အဝိသာဟဋဿ မာနသဿ ဘာဝေါ အဝိသာဟဋမာနသတာ. သဟဇာတဓမ္မေသု န ကမ္ပတီတိ သမာဓိဗလံ. အယာထာဝသမာဓာနတော မိစ္ဆာသမာဓီတိ ဧဝမိဓ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.
၃၈၅. ဝီရိယိန္ဒြိယနိဒ္ဒေသေ ယော ဟေဋ္ဌာ ‘နိက္ကမော စေသော ကာမာနံ ပနုဒနာယာ’တိအာဒိ နယော ဝုတ္တော၊ သော ဣဓ န လဗ္ဘတိ. သဟဇာတဓမ္မေသု အကမ္ပနဋ္ဌေနေဝ ဝီရိယဗလံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.
၃၈၆. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိနိဒ္ဒေသေ အယာထာဝဒဿနဋ္ဌေန မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ. ဒိဋ္ဌီသု ဂတံ ဣဒံ ဒဿနံ၊ ဒွါသဋ္ဌိဒိဋ္ဌိအန္တောဂတတ္တာတိ ဒိဋ္ဌိဂတံ. ဟေဋ္ဌာပိဿ အတ္ထော ဝုတ္တောယေဝ. ဒိဋ္ဌိယေဝ ဒုရတိက္ကမနဋ္ဌေန ဒိဋ္ဌိဂဟနံ၊ တိဏဂဟနဝနဂဟနပဗ္ဗတဂဟနာနိ ဝိယ. ဒိဋ္ဌိယေဝ သာသင်္ကသပ္ပဋိဘယဋ္ဌေန ဒိဋ္ဌိကန္တာရော၊ စောရကန္တာရဝါဠကန္တာရမရုကန္တာရနိရုဒကကန္တာရဒုဗ္ဘိက္ခကန္တာရာ ဝိယ. သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ ဝိနိဝိဇ္ဈနဋ္ဌေန ဝိလောမနဋ္ဌေန စ ဒိဋ္ဌိဝိသူကာယိကံ. မိစ္ဆာဒဿနဉှိ ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ သမ္မာဒဿနံ ဝိနိဝိဇ္ဈတိ စေဝ ဝိလောမေတိ စ. ကဒါစိ သဿတဿ ကဒါစိ ဥစ္ဆေဒဿ ဂဟဏတော ဒိဋ္ဌိယာ ဝိရူပံ ဖန္ဒိတန္တိ ဒိဋ္ဌိဝိပ္ဖန္ဒိတံ. ဒိဋ္ဌိဂတိကော ဟိ ဧကသ္မိံ ပတိဋ္ဌာတုံ န သက္ကောတိ၊ ကဒါစိ သဿတံ အနုပတတိ ကဒါစိ ဥစ္ဆေဒံ. ဒိဋ္ဌိယေဝ ဗန္ဓနဋ္ဌေန သံယောဇနန္တိ ဒိဋ္ဌိသံယောဇနံ.
သုသုမာရာဒယော ဝိယ ပုရိသံ၊ အာရမ္မဏံ ဒဠှံ ဂဏှာတီတိ ဂါဟော. ပတိဋ္ဌဟနတော ပတိဋ္ဌာဟော. အယဉှိ ဗလဝပ္ပဝတ္တိဘာဝေန ပတိဋ္ဌဟိတွာ ဂဏှာတိ. နိစ္စာဒိဝသေန အဘိနိဝိသတီတိ အဘိနိဝေသော. ဓမ္မသဘာဝံ အတိက္ကမိတွာ နိစ္စာဒိဝသေန ပရတော အာမသတီတိ ပရာမာသော. အနတ္ထာဝဟတ္တာ ကုစ္ဆိတော မဂ္ဂေါ၊ ကုစ္ဆိတာနံ ဝါ အပါယာနံ မဂ္ဂေါတိ ကုမ္မဂ္ဂေါ. အယာထာဝပထတော မိစ္ဆာပထော. ယထာ ဟိ ဒိသာမူဠှေန အယံ အသုကဂါမဿ နာမ ပထောတိ ဂဟိတောပိ တံ ဂါမံ န သမ္ပာပေတိ၊ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိဂတိကေန သုဂတိပထောတိ ဂဟိတာပိ ဒိဋ္ဌိ သုဂတိံ န ပါပေတီတိ အယာထာဝပထတော၊ မိစ္ဆာပထော. မိစ္ဆာသဘာဝတော မိစ္ဆတ္တံ. တတ္ထေဝ ပရိဗ္ဘမနတော တရန္တိ ဧတ္ထ ဗာလာတိ တိတ္ထံ. တိတ္ထဉ္စ တံ အနတ္ထာနဉ္စ အာယတနန္တိ တိတ္ထာယတနံ. တိတ္ထိယာနံ ဝါ သဉ္ဇာတိဒေသဋ္ဌေန နိဝါသဌာနဋ္ဌေန စ အာယတနန္တိပိ တိတ္ထာယတနံ. ဝိပရိယေသဘူတော ဂါဟော၊ ဝိပရိယေသတော ဝါ ဂါဟောတိ ဝိပရိယေသဂ္ဂါဟော၊ ဝိပလ္လတ္ထ ဂါဟောတိ အတ္ထော.
၃၈၇-၃၈၈. အဟိရိကာနောတ္တပ္ပနိဒ္ဒေသေသု ဟိရောတ္တပ္ပနိဒ္ဒေသဝိပရိယာယေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. သဟဇာတဓမ္မေသု ပန အကမ္ပနဋ္ဌေနေဝ အဟိရိကဗလံ အနောတ္တပ္ပဗလဉ္စ ဝေဒိတဗ္ဗံ.
၃၈၉. လောဘမောဟနိဒ္ဒေသေသု လုဗ္ဘတီတိ လောဘော. လုဗ္ဘနာတိ လုဗ္ဘနာကာရော. လောဘသမ္ပယုတ္တစိတ္တံ၊ ပုဂ္ဂလော ဝါ လုဗ္ဘိတော၊ လုဗ္ဘိတဿ ဘာဝေါ လုဗ္ဘိတတ္တံ. သာရဇ္ဇတီတိ သာရာဂေါ. သာရဇ္ဇနာကာရော သာရဇ္ဇနာ. သာရဇ္ဇိတဿ ဘာဝေါ သာရဇ္ဇိတတ္တံ. အဘိဇ္ဈာယနဋ္ဌေန အဘိဇ္ဈာ. ပုန ‘လောဘ’-ဝစနေ ကာရဏံ ဝုတ္တမေဝ. အကုသလဉ္စ တံ မူလဉ္စ အကုသလာနံ ဝါ မူလန္တိ အကုသလမူလံ.
၃၉၀. ဉာဏဒဿနပဋိပက္ခတော အညာဏံ အဒဿနံ. အဘိမုခေါ ဟုတွာ ဓမ္မေန န သမေတိ၊ န သမာဂစ္ဆတီတိ အနဘိသမယော. အနုရူပတော ဓမ္မေ ဗုဇ္ဈတီတိ အနုဗောဓော. တပ္ပဋိပက္ခတာယ အနနုဗောဓော. အနိစ္စာဒီဟိ သဒ္ဓိံ ယောဇေတွာ န ဗုဇ္ဈတီတိ အသမ္ဗောဓော. အသန္တံ အသမဉ္စ ဗုဇ္ဈတီတိပိ အသမ္ဗောဓော. စတုသစ္စဓမ္မံ နပ္ပဋိဝိဇ္ဈတီတိ အပ္ပဋိဝေဓော. ရူပါဒီသု ဧကဓမ္မမ္ပိ အနိစ္စာဒိသာမညတော န သင်္ဂဏှာတီတိ အသံဂါဟနာ. တမေဝ ဓမ္မံ န ပရိယောဂါဟတီတိ အပရိယောဂါဟနာ. န သမံ ပေက္ခတီတိ အသမပေက္ခဏာ. ဓမ္မာနံ သဘာဝံ ပတိ န အပေက္ခတီတိ အပစ္စဝေက္ခဏာ.
ကုသလာကုသလကမ္မေသု ဝိပရီတဝုတ္တိယာ သဘာဝဂ္ဂဟဏာဘာဝေန ဝါ ဧကမ္ပိ ကမ္မံ ဧတဿ ပစ္စက္ခံ နတ္ထိ၊ သယံ ဝါ ကဿစိ ကမ္မဿ ပစ္စက္ခကရဏံ နာမ န ဟောတီတိ အပ္ပစ္စက္ခကမ္မံ. ယံ ဧတသ္မိံ အနုပ္ပဇ္ဇမာနေ စိတ္တသန္တာနံ မေဇ္ဈံ ဘဝေယျ၊ သုစိ၊ ဝေါဒါနံ၊ တံ ဒုဋ္ဌံ မေဇ္ဈံ ဣမိနာတိ ဒုမ္မေဇ္ဈံ. ဗာလာနံ ဘာဝေါတိ ဗာလျံ. မုယှတီတိ မောဟော. ဗလဝတရော မောဟော ပမောဟော. သမန္တတော မုယှတီတိ သမ္မောဟော. ဝိဇ္ဇာယ ပဋိပက္ခဘာဝတော န ဝိဇ္ဇာတိ အဝိဇ္ဇာ. ဩဃယောဂတ္ထော ဝုတ္တောယေဝ. ထာမဂတဋ္ဌေန အနုသေတီတိ အနုသယော. စိတ္တံ ပရိယုဋ္ဌာတိ၊ အဘိဘဝတီတိ ပရိယုဋ္ဌာနံ. ဟိတဂ္ဂဟဏာဘာဝေန ဟိတာဘိမုခံ ဂန္တုံ န သက္ကောတိ၊ အညဒတ္ထု လင်္ဂတိယေဝါတိ လင်္ဂီ၊ ခဉ္ဇတီတိ အတ္ထော. ဒုရုဂ္ဃါဋနဋ္ဌေန ဝါ လင်္ဂီ. ယထာ ဟိ မဟာပလိဃသင်္ခါတာ လင်္ဂီ ဒုရုဂ္ဃါဋာ ဟောတိ၊ ဧဝမယမ္ပိ လင်္ဂီ ဝိယာတိ လင်္ဂီ. သေသံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ. သင်္ဂဟဝါရသုညတဝါရာပိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ အတ္ထတော ဝေဒိတဗ္ဗာတိ.
ဒုတိယစိတ္တံ
၃၉၉. ဒုတိယစိတ္တေ သသင်္ခါရေနာတိ ပဒံ ဝိသေသံ. တမ္ပိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တတ္ထမေဝ. ဣဒံ ပန စိတ္တံ ကိဉ္စာပိ ဆသု အာရမ္မဏေသု သောမနဿိတဿ လောဘံ ဥပ္ပါဒေတွာ ‘သတ္တော သတ္တော’တိအာဒိနာ နယေန ပရာမသန္တဿ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တထာပိ သသင်္ခါရိကတ္တာ သပ္ပယောဂေန သဥပါယေန ဥပ္ပဇ္ဇနတော – ယဒါ ကုလပုတ္တော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကဿ ကုလဿ ကုမာရိကံ ပတ္ထေတိ. တေ စ ‘အညဒိဋ္ဌိကာ တုမှေ’တိ ကုမာရိကံ န ဒေန္တိ. အထညေ ဉာတကာ ‘ယံ တုမှေ ကရောထ တမေဝါယံ ကရိဿတီ’တိ ဒါပေန္တိ. သော တေဟိ သဒ္ဓိံ တိတ္ထိယေ ဥပသင်္ကမတိ. အာဒိတောဝ ဝေမတိကော ဟောတိ. ဂစ္ဆန္တေ ဂစ္ဆန္တေ ကာလေ ဧတေသံ ကိရိယာ မနာပါတိ လဒ္ဓိံ ရောစေတိ၊ ဒိဋ္ဌိံ ဂဏှာတိ – ဧဝရူပေ ကာလေ ဣဒံ လဗ္ဘတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.
ယေဝါပနကေသု ပနေတ္ထ ထိနမိဒ္ဓံ အဓိကံ. တတ္ထ ထိနနတာ ‘ထိနံ’. မိဒ္ဓနတာ ‘မိဒ္ဓံ’၊ အနုဿာဟသံဟနနတာ အသတ္တိဝိဃာတော စာတိ အတ္ထော. ထိနဉ္စ မိဒ္ဓဉ္စ ထိနမိဒ္ဓံ. တတ္ထ ထိနံ အနုဿာဟလက္ခဏံ၊ ဝီရိယဝိနောဒနရသံ၊ သံသီဒနပစ္စုပဋ္ဌာနံ. မိဒ္ဓံ အကမ္မညတာလက္ခဏံ၊ ဩနဟနရသံ၊ လီနဘာဝပစ္စုပဋ္ဌာနံ ပစလာယိကာနိဒ္ဒါပစ္စုပဋ္ဌာနံ ဝါ. ဥဘယမ္ပိ အရတိတန္ဒီဝိဇမ္ဘိတာဒီသု အယောနိသောမနသိကာရပဒဋ္ဌာနန္တိ.
တတိယစိတ္တံ
၄၀၀. တတိယံ ဆသု အာရမ္မဏေသု သောမနဿိတဿ လောဘံ ဥပ္ပါဒေတွာ ‘သတ္တော သတ္တော’တိအာဒိနာ နယေန အပရာမသန္တဿ နာရာယဏဝိရာဇနမလ္လယုဒ္ဓနဋသမဇ္ဇာဒီနိ ပဿတော မနာပိယသဒ္ဒသဝနာဒိပသုတဿ ဝါ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဣဓ မာနေန သဒ္ဓိံ ပဉ္စ အပဏ္ဏကင်္ဂါနိ ဟောန္တိ. တတ္ထ မညတီတိ ‘မာနော’. သော ဥန္နတိလက္ခဏော၊ သမ္ပဂ္ဂဟရသော၊ ကေတုကမျတာပစ္စုပဋ္ဌာနော၊ ဒိဋ္ဌိဝိပ္ပယုတ္တလောဘပဒဋ္ဌာနော၊ ဥမ္မာဒေါ ဝိယ ဒဋ္ဌဗ္ဗောတိ.
စတုတ္ထစိတ္တံ
၄၀၂. စတုတ္ထံ ဝုတ္တပ္ပကာရေသု ဧဝ ဌာနေသု ယဒါ သီသေ ခေဠံ ခိပန္တိ၊ ပါဒပံသုံ ဩကိရန္တိ၊ တဒါ တဿ ပရိဟရဏတ္ထံ သဥဿာဟေန အန္တရန္တရာ ဩလောကေန္တာနံ ရာဇနာဋကေသု နိက္ခန္တေသု ဥဿာရဏာယ ဝတ္တမာနာယ တေန တေန ဆိဒ္ဒေန ဩလောကေန္တာနဉ္စာတိ ဧဝမာဒီသု ဌာနေသု ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဣဓ ပန ထိနမိဒ္ဓေဟိ သဒ္ဓိံ သတ္တ ယေဝါပနကာ ဟောန္တိ. ဥဘယတ္ထာပိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ပရိဟာယတိ. တံ ဌပေတွာ သေသာနံ ဝသေန ဓမ္မဂဏနာ ဝေဒိတဗ္ဗာတိ.
ပဉ္စမစိတ္တံ
၄၀၃. ပဉ္စမံ ဆသု အာရမ္မဏေသု ဝေဒနာဝသေန မဇ္ဈတ္တဿ လောဘံ ဥပ္ပါဒေတွာ ‘သတ္တော သတ္တော’တိအာဒိနာ နယေန ပရာမသန္တဿ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. သောမနဿဋ္ဌာနေ ပနေတ္ထ ဥပေက္ခာဝေဒနာ ဟောတိ၊ ပီတိပဒံ ပရိဟာယတိ. သေသံ သဗ္ဗံ ပဌမစိတ္တသဒိသမေဝ.
ဆဋ္ဌစိတ္တာဒိ
၄၀၉-၄၁၂. ဆဋ္ဌသတ္တမဋ္ဌမာနိပိ ဝေဒနံ ပရိဝတ္တေတွာ ပီတိပဒဉ္စ ဟာပေတွာ ဒုတိယတတိယစတုတ္ထေသု ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. ဣမေသု အဋ္ဌသု လောဘသဟဂတစိတ္တေသု သဟဇာတာဓိပတိ အာရမ္မဏာဓိပတီတိ ဒွေပိ အဓိပတယော လဗ္ဘန္တိ.
နဝမစိတ္တံ
၄၁၃. နဝမံ ဆသု အာရမ္မဏေသု ဒေါမနဿိတဿ ပဋိဃံ ဥပ္ပါဒယတော ဥပ္ပဇ္ဇတိ. တဿ သမယဝဝတ္ထာနဝါရေ တာဝ ဒုဋ္ဌု မနော၊ ဟီနဝေဒနတ္တာ ဝါ ကုစ္ဆိတံ မနောတိ ဒုမ္မနော၊ ဒုမ္မနဿ ဘာဝေါ ဒေါမနဿံ. တေန သဟဂတန္တိ ဒေါမနဿသဟဂတံ. အသမ္ပိယာယနဘာဝေန အာရမ္မဏသ္မိံ ပဋိဟညတီတိ ပဋိဃံ. တေန သမ္ပယုတ္တန္တိ ပဋိဃသမ္ပယုတ္တံ.
ဓမ္မုဒ္ဒေသေ တီသုပိ ဌာနေသု ဒေါမနဿဝေဒနာဝ အာဂတာ. တတ္ထ ဝေဒနာပဒံ ဝုတ္တမေဝ. တထာ ဒုက္ခဒေါမနဿပဒါနိ လက္ခဏာဒိတော ပန အနိဋ္ဌာရမ္မဏာနုဘဝနလက္ခဏံ ဒေါမနဿံ၊ ယထာတထာ ဝါ အနိဋ္ဌာကာရသမ္ဘောဂရသံ၊ စေတသိကာဗာဓပစ္စုပဋ္ဌာနံ၊ ဧကန္တေနေဝ ဟဒယဝတ္ထုပဒဋ္ဌာနံ.
မူလကမ္မပထေသု ယထာ ပုရိမစိတ္တေသု လောဘော ဟောတိ၊ အဘိဇ္ဈာ ဟောတီတိ အာဂတံ၊ ဧဝံ ဒေါသော ဟောတိ၊ ဗျာပါဒေါ ဟောတီတိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဒုဿန္တိ တေန၊ သယံ ဝါ ဒုဿတိ၊ ဒုဿနမတ္တမေဝ ဝါ တန္တိ ဒေါသော သော စဏ္ဍိက္ကလက္ခဏော ပဟဋာသိဝိသော ဝိယ၊ ဝိသပ္ပနရသော ဝိသနိပါတော ဝိယ၊ အတ္တနော နိဿယဒဟနရသော ဝါ ဒါဝဂ္ဂိ ဝိယ၊ ဒုဿနပစ္စုပဋ္ဌာနော လဒ္ဓေါကာသော ဝိယ သပတ္တော၊ အာဃာတဝတ္ထုပဒဋ္ဌာနော ဝိသသံသဋ္ဌပူတိမုတ္တံ ဝိယ ဒဋ္ဌဗ္ဗော.
ဗျာပဇ္ဇတိ တေန စိတ္တံ၊ ပူတိဘာဝံ ဥပဂစ္ဆတိ၊ ဗျာပါဒယတိ ဝါ ဝိနယာစာရရူပသမ္ပတ္တိဟိတသုခါဒီနီတိ ဗျာပါဒေါ. အတ္ထတော ပနေသ ဒေါသောယေဝ. ဣဓ ပဒပဋိပါဋိယာ ဧကူနတိံသ ပဒါနိ ဟောန္တိ. အဂ္ဂဟိတဂ္ဂဟဏေန စုဒ္ဒသ. တေသံ ဝသေန သဝိဘတ္တိကာဝိဘတ္တိကရာသိဘေဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော.
ယေဝါပနကေသု ဆန္ဒာဓိမောက္ခမနသိကာရဥဒ္ဓစ္စာနိ နိယတာနိ. ဣဿာမစ္ဆရိယကုက္ကုစ္စေသု ပန အညတရေန သဒ္ဓိံ ပဉ္စ ပဉ္စ ဟုတွာပိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. ဧဝမေပိ တယော ဓမ္မာ အနိယတယေဝါပနကာ နာမ. တေသု ဣဿတီတိ ‘ဣဿာ’. သာ ပရသမ္ပတ္တီနံ ဥသူယနလက္ခဏာ၊ တတ္ထေဝ အနဘိရတိရသာ၊ တတော ဝိမုခဘာဝပစ္စုပဋ္ဌာနာ၊ ပရသမ္ပတ္တိပဒဋ္ဌာနာ. သံယောဇနန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. မစ္ဆေရဘာဝေါ ‘မစ္ဆရိယံ’. တံ လဒ္ဓါနံ ဝါ လဘိတဗ္ဗာနံ ဝါ အတ္တနော သမ္ပတ္တီနံ နိဂူဟနလက္ခဏံ၊ တာသံယေဝ ပရေဟိ သာဓာရဏဘာဝအက္ခမနရသံ၊ သင်္ကောစနပစ္စုပဋ္ဌာနံ ကဋုကဉ္စုကတာပစ္စုပဋ္ဌာနံ ဝါ၊ အတ္တသမ္ပတ္တိပဒဋ္ဌာနံ. စေတသော ဝိရူပဘာဝေါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ကုစ္ဆိတံ ကတံ ကုကတံ. တဿ ဘာဝေါ ‘ကုက္ကုစ္စံ’. တံ ပစ္ဆာနုတာပလက္ခဏံ၊ ကတာကတာနုသောစနရသံ၊ ဝိပ္ပဋိသာရပစ္စုပဋ္ဌာနံ၊ ကတာကတပဒဋ္ဌာနံ. ဒါသဗျံ ဝိယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အယံ တာဝ ဥဒ္ဒေသဝါရေ ဝိသေသော.
၄၁၅. နိဒ္ဒေသဝါရေ ဝေဒနာနိဒ္ဒေသေ အသာတံ သာတပဋိပက္ခဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗံ.
၄၁၈. ဒေါသနိဒ္ဒေသေ ဒုဿတီတိ ဒေါသော. ဒုဿနာတိ ဒုဿနာကာရော. ဒုဿိတတ္တန္တိ ဒုဿိတဘာဝေါ. ပကတိဘာဝဝိဇဟနဋ္ဌေန ဗျာပဇ္ဇနံ ဗျာပတ္တိ. ဗျာပဇ္ဇနာတိ ဗျာပဇ္ဇနာကာရော. ဝိရုဇ္ဈတီတိ ဝိရောဓော. ပုနပ္ပုနံ ဝိရုဇ္ဈတီတိ ပဋိဝိရောဓော. ဝိရုဒ္ဓါကာရပဋိဝိရုဒ္ဓါကာရဝသေန ဝါ ဣဒံ ဝုတ္တံ. စဏ္ဍိကော ဝုစ္စတိ စဏ္ဍော၊ ထဒ္ဓပုဂ္ဂလော၊ တဿ ဘာဝေါ စဏ္ဍိက္ကံ. န ဧတေန သုရောပိတံ ဝစနံ ဟောတိ၊ ဒုရုတ္တံ အပရိပုဏ္ဏမေဝ ဟောတီတိ အသုရောပေါ. ကုဒ္ဓကာလေ ဟိ ပရိပုဏ္ဏဝစနံ နာမ နတ္ထိ. သစေပိ ကဿစိ ဟောတိ တံ အပ္ပမာဏံ. အပရေ ပန အဿုဇနနဋ္ဌေန အဿုရောပနတော အဿုရောပေါတိ ဝဒန္တိ. တံ အကာရဏံ၊ သောမနဿဿာပိ အဿုဇနနတော. ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တအတ္တမနတာပဋိပက္ခတော န အတ္တမနတာတိ အနတ္တမနတာ. သာ ပန ယသ္မာ စိတ္တဿေဝ၊ န သတ္တဿ၊ တသ္မာ စိတ္တဿာတိ ဝုတ္တံ. သေသမေတ္ထ သင်္ဂဟသုညတဝါရေသု စ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ.
ဒသမစိတ္တံ
၄၂၁. ဒသမံ သသင်္ခါရတ္တာ ပရေဟိ ဥဿာဟိတဿ ဝါ၊ ပရေသံ ဝါ အပရာဓံ သာရိတဿ၊ သယမေဝ ဝါ ပရေသံ အပရာဓံ အနုဿရိတွာ ကုဇ္ဈမာနဿ ဥပ္ပဇ္ဇတိ.
ဣဓာပိ ပဒပဋိပါဋိယာ ဧကူနတိံသ၊ အဂ္ဂဟိတဂ္ဂဟဏေန စ စုဒ္ဒသေဝ ပဒါနိ ဟောန္တိ. ယေဝါပနကေသု ပန ထိနမိဒ္ဓမ္ပိ လဗ္ဘတိ. တသ္မာ ဧတ္ထ ဝိနာ ဣဿာမစ္ဆရိယကုက္ကုစ္စေဟိ စတ္တာရိ အပဏ္ဏကင်္ဂါနိ ထိနမိဒ္ဓန္တိ ဣမေ ဆ ဣဿာဒီနံ ဥပ္ပတ္တိကာလေ တေသု အညတရေန သဒ္ဓိံ သတ္တ ယေဝါပနကာ ဧကက္ခဏေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. သေသံ သဗ္ဗံ သဗ္ဗဝါရေသု နဝမသဒိသမေဝ. ဣမေသု ပန ဒွီသု ဒေါမနဿစိတ္တေသု သဟဇာတာဓိပတိယေဝ လဗ္ဘတိ၊ န အာရမ္မဏာဓိပတိ. န ဟိ ကုဒ္ဓေါ ကိဉ္စိ ဂရုံ ကရောတီတိ.
ဧကာဒသမစိတ္တံ
၄၂၂. ဧကာဒသမံ ဆသု အာရမ္မဏေသု ဝေဒနာဝသေန မဇ္ဈတ္တဿ ကင်္ခါပဝတ္တိကာလေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. တဿ သမယဝဝတ္ထာနေ ဝိစိကိစ္ဆာသမ္ပယုတ္တန္တိ ပဒံ အပုဗ္ဗံ. တဿတ္ထော – ဝိစိကိစ္ဆာယ သမ္ပယုတ္တန္တိ ဝိစိကိစ္ဆာသမ္ပယုတ္တံ. ဓမ္မုဒ္ဒေသေ ‘ဝိစိကိစ္ဆာ ဟောတီ’တိ ပဒမေဝ ဝိသေသော. တတ္ထ ဝိဂတာ စိကိစ္ဆာတိ ဝိစိကိစ္ဆာ. သဘာဝံ ဝါ ဝိစိနန္တော ဧတာယ ကိစ္ဆတိ ကိလမတီတိ ဝိစိကိစ္ဆာ. သာ သံသယလက္ခဏာ၊ ကမ္ပနရသာ၊ အနိစ္ဆယပစ္စုပဋ္ဌာနာ အနေကံသဂါဟပစ္စုပဋ္ဌာနာ ဝါ၊ အယောနိသောမနသိကာရပဒဋ္ဌာနာ. ပဋိပတ္တိအန္တရာယကရာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ.
ဣဓ ပဒပဋိပါဋိယာ တေဝီသတိ ပဒါနိ ဟောန္တိ. အဂ္ဂဟိတဂ္ဂဟဏေန စုဒ္ဒသ. တေသံ ဝသေန သဝိဘတ္တိကာဝိဘတ္တိကရာသိဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗော. မနသိကာရော ဥဒ္ဓစ္စန္တိ ဒွေယေဝ ယေဝါပနကာ.
၄၂၄. နိဒ္ဒေသဝါရဿ စိတ္တဿေကဂ္ဂတာနိဒ္ဒေသေ ယသ္မာ ဣဒံ ဒုဗ္ဗလံ စိတ္တံ ပဝတ္တိဋ္ဌိတိမတ္တကမေဝေတ္ထ ဟောတိ၊ တသ္မာ ‘သဏ္ဌိတီ’တိအာဒီနိ အဝတွာ စိတ္တဿ ‘ဌိတီ’တိ ဧကမေဝ ပဒံ ဝုတ္တံ. တေနေဝ စ ကာရဏေန ဥဒ္ဒေသဝါရေပိ ‘သမာဓိန္ဒြိယ’န္တိအာဒိ န ဝုတ္တံ.
၄၂၅. ဝိစိကိစ္ဆာနိဒ္ဒေသေ ကင်္ခနဝသေန ကင်္ခါ. ကင်္ခါယ အာယနာတိ ကင်္ခါယနာ. ပုရိမကင်္ခါ ဟိ ဥတ္တရကင်္ခံ အာနေတိ နာမ. အာကာရဝသေန ဝါ ဧတံ ဝုတ္တံ. ကင်္ခါသမင်္ဂိစိတ္တံ ကင်္ခါယ အာယိတတ္တာ ကင်္ခါယိတံ နာမ. တဿ ဘာဝေါ ကင်္ခါယိတတ္တံ. ဝိမတီတိ နမတိ. ဝိစိကိစ္ဆာ ဝုတ္တတ္ထာ ဧဝ. ကမ္ပနဋ္ဌေန ဒွိဓာ ဧဠယတီတိ ဒွေဠှကံ. ပဋိပတ္တိနိဝါရဏေန ဒွိဓာပထော ဝိယာတိ ဒွေဓာပထော. ‘နိစ္စံ နု ခေါ ဣဒံ၊ အနိစ္စံ နု ခေါ’တိအာဒိပဝတ္တိယာ ဧကသ္မိံ အာကာရေ သဏ္ဌာတုံ အသမတ္ထတာယ သမန္တတော သေတီတိ သံသယော. ဧကံသံ ဂဟေတုံ အသမတ္ထတာယ န ဧကံသဂ္ဂါဟောတိ အနေကံသဂ္ဂါဟော. နိစ္ဆေတုံ အသက္ကောန္တီ အာရမ္မဏတော ဩသက္ကတီတိ အာသပ္ပနာ. ဩဂါဟိတုံ အသက္ကောန္တီ ပရိသမန္တတော သပ္ပတီတိ ပရိသပ္ပနာ. ပရိယောဂါဟိတုံ အသမတ္ထတာယ အပရိယောဂါဟနာ. နိစ္ဆယဝသေန အာရမ္မဏေ ပဝတ္တိတုံ အသမတ္ထတာယ ထမ္ဘိတတ္တံ၊ စိတ္တဿ ထဒ္ဓဘာဝေါတိ အတ္ထော. ဝိစိကိစ္ဆာ ဟိ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ စိတ္တံ ထဒ္ဓံ ကရောတိ. ယသ္မာ ပနေသာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ အာရမ္မဏံ ဂဟေတွာ မနံ ဝိလိခန္တီ ဝိယ၊ တသ္မာ မနောဝိလေခေါတိ ဝုတ္တာ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ.
ဒွါဒသမစိတ္တံ
၄၂၇. ဒွါဒသမဿ သမယဝဝတ္ထာနေ ဥဒ္ဓစ္စေန သမ္ပယုတ္တန္တိ ဥဒ္ဓစ္စသမ္ပယုတ္တံ. ဣဒဉှိ စိတ္တံ ဆသု အာရမ္မဏေသု ဝေဒနာဝသေန မဇ္ဈတ္တံ ဟုတွာ ဥဒ္ဓတံ ဟောတိ. ဣဓ ဓမ္မုဒ္ဒေသေ ‘ဝိစိကိစ္ဆာ’-ဌာနေ ‘ဥဒ္ဓစ္စံ ဟောတီ’တိ အာဂတံ. ပဒပဋိပါဋိယာ အဋ္ဌဝီသတိ ပဒါနိ ဟောန္တိ. အဂ္ဂဟိတဂ္ဂဟဏေန စုဒ္ဒသ. တေသံ ဝသေန သဝိဘတ္တိကာဝိဘတ္တိကရာသိဝိဓာနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အဓိမောက္ခော မနသိကာရောတိ ဒွေယေဝ ယေဝါပနကာ.
၄၂၉. နိဒ္ဒေသဝါရဿ ဥဒ္ဓစ္စနိဒ္ဒေသေ စိတ္တဿာတိ န သတ္တဿ၊ န ပေါသဿ. ဥဒ္ဓစ္စန္တိ ဥဒ္ဓတာကာရော. န ဝူပသမောတိ အဝူပသမော. စေတော ဝိက္ခိပတီတိ စေတသောဝိက္ခေပေါ. ဘန္တတ္တံ စိတ္တဿာတိ စိတ္တဿ ဘန္တဘာဝေါ၊ ဘန္တယာနဘန္တဂေါဏာဒီနိ ဝိယ. ဣမိနာ ဧကာရမ္မဏသ္မိံယေဝ ဝိပ္ဖန္ဒနံ ကထိတံ. ဥဒ္ဓစ္စဉှိ ဧကာရမ္မဏေ ဝိပ္ဖန္ဒတိ၊ ဝိစိကိစ္ဆာ နာနာရမ္မဏေ. သေသံ သဗ္ဗဝါရေသု ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ.
ဣဒါနိ ဣမသ္မိံ စိတ္တဒွယေ ပကိဏ္ဏကဝိနိစ္ဆယော ဟောတိ. ‘အာရမ္မဏေ ပဝဋ္ဋနကစိတ္တာနိ နာမ ကတီ’တိ? ဟိ ဝုတ္တေ ‘ဣမာနေဝ ဒွေ’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. တတ္ထ ဝိစိကိစ္ဆာသဟဂတံ ဧကန္တေန ပဝဋ္ဋတိ၊ ဥဒ္ဓစ္စသဟဂတံ ပန လဒ္ဓါဓိမောက္ခတ္တာ လဒ္ဓပတိဋ္ဌံ ပဝဋ္ဋတိ. ယထာ ဟိ ဝဋ္ဋစတုရဿေသု ဒွီသု မဏီသု ပဗ္ဘာရဋ္ဌာနေ ပဝဋ္ဋေတွာ ဝိဿဋ္ဌေသု ဝဋ္ဋမဏိ ဧကန္တေနေဝ ပဝဋ္ဋတိ၊ စတုရဿော ပတိဋ္ဌာယ ပတိဋ္ဌာယ ပဝဋ္ဋတိ၊ ဧဝံသမ္ပဒမိဒံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သဗ္ဗေသုပိ ဟီနာဒိဘေဒေါ န ဥဒ္ဓဋော၊ သဗ္ဗေသံ ဧကန္တဟီနတ္တာ. သဟဇာတာဓိပတိ လဗ္ဘမာနောပိ န ဥဒ္ဓဋော၊ ဟေဋ္ဌာ ဒဿိတနယတ္တာ. ဉာဏာဘာဝတော ပနေတ္ထ ဝီမံသာဓိပတိ နာမ နတ္ထိ. ပစ္ဆိမဒွယေ သေသောပိ နတ္ထိ ဧဝ. ကသ္မာ? ကဉ္စိ ဓမ္မံ ဓုရံ ကတွာ အနုပ္ပဇ္ဇနတော၊ ပဋ္ဌာနေ စ ပဋိသိဒ္ဓတော.
ဣမေဟိ ပန ဒွါဒသဟိပိ အကုသလစိတ္တေဟိ ကမ္မေ အာယူဟိတေ၊ ဌပေတွာ ဥဒ္ဓစ္စသဟဂတံ၊ သေသာနိ ဧကာဒသေဝ ပဋိသန္ဓိံ အာကဍ္ဎန္တိ. ဝိစိကိစ္ဆာသဟဂတေ အလဒ္ဓါဓိမောက္ခေ ဒုဗ္ဗလေပိ ပဋိသန္ဓိံ အာကဍ္ဎမာနေ ဥဒ္ဓစ္စသဟဂတံ လဒ္ဓါဓိမောက္ခံ ဗလဝံ ကသ္မာ နာကဍ္ဎတီတိ? ဒဿနေန ပဟာတဗ္ဗာဘာဝတော. ယဒိ ဟိ အာကဍ္ဎေယျ ‘ဒဿနေနပဟာတဗ္ဗ’-ပဒဝိဘင်္ဂေ အာဂစ္ဆေယျ၊ တသ္မာ၊ ဌပေတွာ တံ၊ သေသာနိ ဧကာဒသ အာကဍ္ဎန္တိ. တေသု ဟိ ယေန ကေနစိ ကမ္မေ အာယူဟိတေ တာယ စေတနာယ စတူသု အပါယေသု ပဋိသန္ဓိ ဟောတိ. အကုသလဝိပါကေသု အဟေတုကမနောဝိညာဏဓာတုဥပေက္ခာသဟဂတာယ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှာတိ. ဣတရဿာပိ ဧတ္ထေဝ ပဋိသန္ဓိဒါနံ ဘဝေယျ. ယသ္မာ ပနေတံ နတ္ထိ၊ တသ္မာ ‘ဒဿနေနပဟာတဗ္ဗ’-ပဒဝိဘင်္ဂေ နာဂတန္တိ.
အကုသလာ ဓမ္မာတိပဒဿ ဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.