၃. တိကနိဒ္ဒေသော
(၁) တီဏိ အကုသလမူလာနိ
၉၀၉. တတ္ထ ကတမာနိ တီဏိ အကုသလမူလာနိ? လောဘော၊ ဒေါသော၊ မောဟော.
(က) တတ္ထ ကတမော လောဘော? ယော ရာဂေါ သာရာဂေါ အနုနယော အနုရောဓော နန္ဒီ နန္ဒိရာဂေါ စိတ္တဿ သာရာဂေါ ဣစ္ဆာ မုစ္ဆာ အဇ္ဈောသာနံ ဂေဓော ပရိဂေဓော သင်္ဂေါ ပင်္ကော ဧဇာ မာယာ ဇနိကာ သဉ္ဇနနီ သိဗ္ဗိနီ ဇာလိနီ သရိတာ ဝိသတ္တိကာ သောတံ ဝိသဋာ [ဝိသဒါ (သီ. က.) ဓ. သ. ၁၁၄၁] အာယူဟနီ [အာယူဟိနီ (က.)] ဒုတိယာ ပဏိဓိ ဘဝနေတ္တိ ဝနံ ဝနထော သန္ထဝေါ [သန္ဓဝေါ (က.)] သိနေဟော အပေက္ခာ ပဋိဗန္ဓု အာသာ အာသီသနာ အာသီသိတတ္တံ [အာသိံသနာ အာသိံသိတတ္တံ (သီ. သျာ.)] ရူပါသာ သဒ္ဒါသာ ဂန္ဓာသာ ရသာသာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာသာ လာဘာသာ ဓနာသာ ပုတ္တာသာ ဇီဝိတာသာ ဇပ္ပါ အဘိဇပ္ပါ ဇပ္ပနာ ဇပ္ပိတတ္တံ လောလုပ္ပံ လောလုပ္ပါယနာ လောလုပ္ပါယိတတ္တံ ပုစ္ဆဉ္ဇိကတာ သာဓုကမျတာ အဓမ္မရာဂေါ ဝိသမလောဘော နိကန္တိ နိကာမနာ ပတ္ထနာ ပိဟနာ သမ္ပတ္ထနာ ကာမတဏှာ ဘဝတဏှာ ဝိဘဝတဏှာ ရူပတဏှာ အရူပတဏှာ နိရောဓတဏှာ သဒ္ဒတဏှာ ရူပတဏှာ ဂန္ဓတဏှာ ရသတဏှာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗတဏှာ ဓမ္မတဏှာ ဩဃော ယောဂေါ ဂန္ထော ဥပါဒါနံ အာဝရဏံ နီဝရဏံ ဆဒနံ ဗန္ဓနံ ဥပက္ကိလေသော အနုသယော ပရိယုဋ္ဌာနံ လတာ ဝေဝိစ္ဆံ ဒုက္ခမူလံ ဒုက္ခနိဒါနံ ဒုက္ခပ္ပဘဝေါ မာရပါသော မာရဗဠိသံ မာရဝိသယော တဏှာနဒီ တဏှာဇာလံ တဏှာဂဒ္ဒုလံ တဏှာသမုဒ္ဒေါ အဘိဇ္ဈာ လောဘော အကုသလမူလံ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘လောဘော’’.
(ခ) တတ္ထ ကတမော ဒေါသော? ‘‘အနတ္ထံ မေ အစရီ’’တိ အာဃာတော ဇာယတိ၊ ‘‘အနတ္ထံ မေ စရတီ’’တိ အာဃာတော ဇာယတိ၊ ‘‘အနတ္ထံ မေ စရိဿတီ’’တိ အာဃာတော ဇာယတိ၊ ‘‘ပိယဿ မေ မနာပဿ အနတ္ထံ အစရိ’’။ပေ။ အနတ္ထံ စရတိ။ပေ။ ‘‘အနတ္ထံ စရိဿတီ’’တိ အာဃာတော ဇာယတိ၊ ‘‘အပ္ပိယဿ မေ အမနာပဿ အတ္ထံ အစရိ’’။ပေ။ အတ္ထံ စရတိ။ပေ။ ‘‘အတ္ထံ စရိဿတီ’’တိ အာဃာတော ဇာယတိ၊ အဋ္ဌာနေ ဝါ ပန အာဃာတော ဇာယတိ. ယော ဧဝရူပေါ စိတ္တဿ အာဃာတော ပဋိဃာတော ပဋိဃံ ပဋိဝိရောဓော ကောပေါ ပကောပေါ သမ္ပကောပေါ ဒေါသော ပဒေါသော သမ္ပဒေါသော စိတ္တဿ ဗျာပတ္တိ မနောပဒေါသော ကောဓော ကုဇ္ဈနာ ကုဇ္ဈိတတ္တံ ဒေါသော ဒုဿနာ ဒုဿိတတ္တံ ဗျာပတ္တိ ဗျာပဇ္ဇနာ ဗျာပဇ္ဇိတတ္တံ ဝိရောဓော ပဋိဝိရောဓော စဏ္ဍိက္ကံ အသုရောပေါ အနတ္တမနတာ စိတ္တဿ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဒေါသော’’.
(ဂ) တတ္ထ ကတမော မောဟော? ဒုက္ခေ အညာဏံ၊ ဒုက္ခသမုဒယေ အညာဏံ၊ ဒုက္ခနိရောဓေ အညာဏံ၊ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ အညာဏံ၊ ပုဗ္ဗန္တေ အညာဏံ၊ အပရန္တေ အညာဏံ၊ ပုဗ္ဗန္တာပရန္တေ အညာဏံ၊ ဣဒပ္ပစ္စယတာ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နေသု ဓမ္မေသု အညာဏံ၊ ယံ ဧဝရူပံ အညာဏံ အဒဿနံ။ပေ။ အဝိဇ္ဇာလင်္ဂီ မောဟော အကုသလမူလံ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘မောဟော’’. ဣမာနိ တီဏိ အကုသလမူလာနိ.
(၂) တယော အကုသလဝိတက္ကာ
၉၁၀. တတ္ထ ကတမေ တယော အကုသလဝိတက္ကာ? ကာမဝိတက္ကော၊ ဗျာပါဒဝိတက္ကော၊ ဝိဟိံသာဝိတက္ကော.
(က) တတ္ထ ကတမော ကာမဝိတက္ကော? ကာမပဋိသံယုတ္တော တက္ကော ဝိတက္ကော မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပေါ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ကာမဝိတက္ကော’’.
(ခ) တတ္ထ ကတမော ဗျာပါဒဝိတက္ကော? ဗျာပါဒပဋိသံယုတ္တော တက္ကော ဝိတက္ကော မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပေါ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဗျာပါဒဝိတက္ကော’’.
(ဂ) တတ္ထ ကတမော ဝိဟိံသာဝိတက္ကော? ဝိဟိံသာပဋိသံယုတ္တော တက္ကော ဝိတက္ကော မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပေါ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဝိဟိံသာဝိတက္ကော’’. ဣမေ တယော အကုသလဝိတက္ကာ.
(၃) တိဿော အကုသလသညာ
၉၁၁. တတ္ထ ကတမာ တိဿော အကုသလသညာ? ကာမသညာ၊ ဗျာပါဒသညာ၊ ဝိဟိံသာသညာ.
(က) တတ္ထ ကတမာ ကာမသညာ? ကာမပဋိသံယုတ္တာ သညာ သဉ္ဇာနနာ သဉ္ဇာနိတတ္တံ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ကာမသညာ’’.
(ခ) တတ္ထ ကတမာ ဗျာပါဒသညာ? ဗျာပါဒပဋိသံယုတ္တာ သညာ သဉ္ဇာနနာ သဉ္ဇာနိတတ္တံ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဗျာပါဒသညာ’’.
(ဂ) တတ္ထ ကတမာ ဝိဟိံသာသညာ? ဝိဟိံသာပဋိသံယုတ္တာ သညာ သဉ္ဇာနနာ သဉ္ဇာနိတတ္တံ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဝိဟိံသာသညာ’’. ဣမာ တိဿော အကုသလသညာ.
(၄) တိဿော အကုသလဓာတုယော
၉၁၂. တတ္ထ ကတမာ တိဿော အကုသလဓာတုယော? ကာမဓာတု၊ ဗျာပါဒဓာတု၊ ဝိဟိံသာဓာတု.
တတ္ထ ကတမာ ကာမဓာတု? ကာမဝိတက္ကော ကာမဓာတု. ဗျာပါဒဝိတက္ကော ဗျာပါဒဓာတု. ဝိဟိံသာဝိတက္ကော ဝိဟိံသာဓာတု.
(က) တတ္ထ ကတမော ကာမဝိတက္ကော? ကာမပဋိသံယုတ္တော တက္ကော ဝိတက္ကော မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပေါ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ကာမဝိတက္ကော’’.
(ခ) တတ္ထ ကတမော ဗျာပါဒဝိတက္ကော? ဗျာပါဒပဋိသံယုတ္တော တက္ကော ဝိတက္ကော မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပေါ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဗျာပါဒဝိတက္ကော’’.
(ဂ) တတ္ထ ကတမော ဝိဟိံသာဝိတက္ကော? ဝိဟိံသာပဋိသံယုတ္တော တက္ကော ဝိတက္ကော မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပေါ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဝိဟိံသာဝိတက္ကော’’. ဣမာ တိဿော အကုသလဓာတုယော.
(၅) တီဏိ ဒုစ္စရိတာနိ
၉၁၃. တတ္ထ ကတမာနိ တီဏိ ဒုစ္စရိတာနိ? ကာယဒုစ္စရိတံ၊ ဝစီဒုစ္စရိတံ၊ မနောဒုစ္စရိတံ.
(က) တတ္ထ ကတမံ ကာယဒုစ္စရိတံ? ပါဏာတိပါတော၊ အဒိန္နာဒါနံ၊ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရော – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘ကာယဒုစ္စရိတံ’’.
(ခ) တတ္ထ ကတမံ ဝစီဒုစ္စရိတံ? မုသာဝါဒေါ၊ ပိသုဏာ ဝါစာ၊ ဖရုသာ ဝါစာ၊ သမ္ဖပ္ပလာပေါ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဝစီဒုစ္စရိတံ’’.
(ဂ) တတ္ထ ကတမံ မနောဒုစ္စရိတံ? အဘိဇ္ဈာ၊ ဗျာပါဒေါ၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘မနောဒုစ္စရိတံ’’.
(က-ဂ) တတ္ထ ကတမံ ကာယဒုစ္စရိတံ? အကုသလံ ကာယကမ္မံ ကာယဒုစ္စရိတံ၊ အကုသလံ ဝစီကမ္မံ ဝစီဒုစ္စရိတံ၊ အကုသလံ မနောကမ္မံ မနောဒုစ္စရိတံ.
တတ္ထ ကတမံ အကုသလံ ကာယကမ္မံ? အကုသလာ ကာယသဉ္စေတနာ အကုသလံ ကာယကမ္မံ၊ အကုသလာ ဝစီသဉ္စေတနာ အကုသလံ ဝစီကမ္မံ၊ အကုသလာ မနောသဉ္စေတနာ အကုသလံ မနောကမ္မံ. ဣမာနိ တီဏိ ဒုစ္စရိတာနိ.
(၆) တယော အာသဝါ
၉၁၄. တတ္ထ ကတမေ တယော အာသဝါ? ကာမာသဝေါ၊ ဘဝါသဝေါ၊ အဝိဇ္ဇာသဝေါ.
(က) တတ္ထ ကတမော ကာမာသဝေါ? ယော ကာမေသု ကာမစ္ဆန္ဒော ကာမရာဂေါ ကာမနန္ဒီ ကာမတဏှာ ကာမသိနေဟော ကာမပရိဠာဟော ကာမမုစ္ဆာ ကာမဇ္ဈောသာနံ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ကာမာသဝေါ’’.
(ခ) တတ္ထ ကတမော ဘဝါသဝေါ? ယော ဘဝေသု ဘဝစ္ဆန္ဒော။ပေ။ ဘဝဇ္ဈောသာနံ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဘဝါသဝေါ’’.
(ဂ) တတ္ထ ကတမော အဝိဇ္ဇာသဝေါ? ဒုက္ခေ အညာဏံ။ပေ။ အဝိဇ္ဇာလင်္ဂီ မောဟော အကုသလမူလံ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘အဝိဇ္ဇာသဝေါ’’. ဣမေ တယော အာသဝါ.
(၇) တီဏိ သံယောဇနာနိ
၉၁၅. တတ္ထ ကတမာနိ တီဏိ သံယောဇနာနိ? သက္ကာယဒိဋ္ဌိ၊ ဝိစိကိစ္ဆာ၊ သီလဗ္ဗတပရာမာသော.
(က) တတ္ထ ကတမာ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ? ဣဓ အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော အရိယာနံ အဒဿာဝီ အရိယဓမ္မဿ အကောဝိဒေါ အရိယဓမ္မေ အဝိနီတော၊ သပ္ပုရိသာနံ အဒဿာဝီ သပ္ပုရိသဓမ္မဿ အကောဝိဒေါ သပ္ပုရိသဓမ္မေ အဝိနီတော – ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ ရူပဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ အတ္တနိ ဝါ ရူပံ ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. ဝေဒနံ။ပေ။ သညံ။ပေ။ သင်္ခါရေ။ပေ။ ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတိ ဝိညာဏဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ အတ္တနိ ဝါ ဝိညာဏံ ဝိညာဏသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. ယာ ဧဝရူပါ ဒိဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိဂတံ။ပေ။ ဝိပရိယာသဂ္ဂါဟော – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘သက္ကာယဒိဋ္ဌိ’’.
(ခ) တတ္ထ ကတမာ ဝိစိကိစ္ဆာ? သတ္ထရိ ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတိ၊ ဓမ္မေ ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတိ၊ သံဃေ ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတိ၊ သိက္ခာယ ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတိ၊ ပုဗ္ဗန္တေ ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတိ၊ အပရန္တေ ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတိ၊ ပုဗ္ဗန္တာပရန္တေ ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတိ၊ ဣဒပ္ပစ္စယတာပဋိစ္စသမုပ္ပန္နေသု ဓမ္မေသု ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတိ. ယာ ဧဝရူပါ ကင်္ခါ ကင်္ခါယနာ ကင်္ခါယိတတ္တံ ထမ္ဘိတတ္တံ စိတ္တဿ မနောဝိလေခေါ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဝိစိကိစ္ဆာ’’.
(ဂ) တတ္ထ ကတမော သီလဗ္ဗတပရာမာသော? ‘‘ဣတော ဗဟိဒ္ဓါ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ သီလေန သုဒ္ဓိ ဝတေန သုဒ္ဓိ သီလဗ္ဗတေန သုဒ္ဓီ’’တိ – ယာ ဧဝရူပါ ဒိဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိဂတံ။ပေ။ ဝိပရိယာသဂ္ဂါဟော – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘သီလဗ္ဗတပရာမာသော’’. ဣမာနိ တီဏိ သံယောဇနာနိ.
(၈) တိဿော တဏှာ
၉၁၆. တတ္ထ ကတမာ တိဿော တဏှာ? ကာမတဏှာ၊ ဘဝတဏှာ၊ ဝိဘဝတဏှာ.
တတ္ထ ကတမာ ဘဝတဏှာ? ဘဝဒိဋ္ဌိသဟဂတော ရာဂေါ သာရာဂေါ စိတ္တဿ သာရာဂေါ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဘဝတဏှာ’’.
တတ္ထ ကတမာ ဝိဘဝတဏှာ? ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိသဟဂတော ရာဂေါ သာရာဂေါ စိတ္တဿ သာရာဂေါ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဝိဘဝတဏှာ’’. အဝသေသာ တဏှာ ကာမတဏှာ.
တတ္ထ ကတမာ ကာမတဏှာ? ကာမဓာတုပဋိသံယုတ္တော ရာဂေါ သာရာဂေါ စိတ္တဿ သာရာဂေါ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ကာမတဏှာ’’.
( ) [(တတ္ထ ကတမာ ဘဝတဏှာ)] ရူပဓာတုအရူပဓာတုပဋိသံယုတ္တော ရာဂေါ သာရာဂေါ စိတ္တဿ သာရာဂေါ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဘဝတဏှာ’’.
( ) [(တတ္ထ ကတမာ ဝိဘဝတဏှာ) (?)] ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိသဟဂတော ရာဂေါ သာရာဂေါ စိတ္တဿ သာရာဂေါ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဝိဘဝတဏှာ’’. ဣမာ တိဿော တဏှာ.
(၉) အပရာပိ တိဿော တဏှာ
၉၁၇. တတ္ထ ကတမာ အပရာပိ တိဿော တဏှာ? ကာမတဏှာ၊ ရူပတဏှာ၊ အရူပတဏှာ.
(က) တတ္ထ ကတမာ ကာမတဏှာ? ကာမဓာတုပဋိသံယုတ္တော ရာဂေါ သာရာဂေါ စိတ္တဿ သာရာဂေါ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ကာမတဏှာ’’.
(ခ) တတ္ထ ကတမာ ရူပတဏှာ? ရူပဓာတုပဋိသံယုတ္တော ရာဂေါ သာရာဂေါ စိတ္တဿ သာရာဂေါ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ရူပတဏှာ’’.
(ဂ) တတ္ထ ကတမာ အရူပတဏှာ? အရူပဓာတုပဋိသံယုတ္တော ရာဂေါ သာရာဂေါ စိတ္တဿ သာရာဂေါ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘အရူပတဏှာ’’. ဣမာ တိဿော တဏှာ.
(၁၀) အပရာပိ တိဿော တဏှာ
၉၁၈. တတ္ထ ကတမာ အပရာပိ တိဿော တဏှာ? ရူပတဏှာ၊ အရူပတဏှာ၊ နိရောဓတဏှာ.
(က) တတ္ထ ကတမာ ရူပတဏှာ? ရူပဓာတုပဋိသံယုတ္တော ရာဂေါ သာရာဂေါ စိတ္တဿ သာရာဂေါ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ရူပတဏှာ’’.
(ခ) တတ္ထ ကတမာ အရူပတဏှာ? အရူပဓာတုပဋိသံယုတ္တော ရာဂေါ သာရာဂေါ စိတ္တဿ သာရာဂေါ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘အရူပတဏှာ’’.
(ဂ) တတ္ထ ကတမာ နိရောဓတဏှာ? ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိသဟဂတော ရာဂေါ သာရာဂေါ စိတ္တဿ သာရာဂေါ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘နိရောဓတဏှာ’’. ဣမာ တိဿော တဏှာ.
(၁၁) တိဿော ဧသနာ
၉၁၉. တတ္ထ ကတမာ တိဿော ဧသနာ? ကာမေသနာ၊ ဘဝေသနာ၊ ဗြဟ္မစရိယေသနာ.
(က) တတ္ထ ကတမာ ကာမေသနာ? ယော ကာမေသု ကာမစ္ဆန္ဒော။ပေ။ ကာမဇ္ဈောသာနံ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ကာမေသနာ’’.
(ခ) တတ္ထ ကတမာ ဘဝေသနာ? ယော ဘဝေသု ဘဝစ္ဆန္ဒော။ပေ။ ဘဝဇ္ဈောသာနံ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဘဝေသနာ’’.
(ဂ) တတ္ထ ကတမာ ဗြဟ္မစရိယေသနာ? ‘‘သဿတော လောကော’’တိ ဝါ၊ ‘‘အသဿတော လောကော’’တိ – ဝါ။ပေ။ ‘‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’တိ ဝါ ယာ ဧဝရူပါ ဒိဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိဂတံ။ပေ။ ဝိပရိယာသဂ္ဂါဟော – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဗြဟ္မစရိယေသနာ’’.
(က) တတ္ထ ကတမာ ကာမေသနာ၊ ကာမရာဂေါ၊ တဒေကဋ္ဌံ အကုသလံ ကာယကမ္မံ ဝစီကမ္မံ မနောကမ္မံ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ကာမေသနာ’’.
(ခ) တတ္ထ ကတမာ ဘဝေသနာ၊ ဘဝရာဂေါ တဒေကဋ္ဌံ အကုသလံ ကာယကမ္မံ ဝစီကမ္မံ မနောကမ္မံ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဘဝေသနာ’’.
(ဂ) တတ္ထ ကတမာ ဗြဟ္မစရိယေသနာ၊ အန္တဂ္ဂါဟိကာ ဒိဋ္ဌိ တဒေကဋ္ဌံ အကုသလံ ကာယကမ္မံ ဝစီကမ္မံ မနောကမ္မံ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဗြဟ္မစရိယေသနာ’’. ဣမာ တိဿော ဧသနာ.
(၁၂) တိဿော ဝိဓာ
၉၂၀. တတ္ထ ကတမာ တိဿော ဝိဓာ? ‘‘သေယျောဟမသ္မီ’’တိ ဝိဓာ၊ ‘‘သဒိသောဟမသ္မီ’’တိ ဝိဓာ၊ ‘‘ဟီနောဟမသ္မီ’’တိ ဝိဓာ – ဣမာ တိဿော ဝိဓာ.
(၁၃) တီဏိ ဘယာနိ
၉၂၁. တတ္ထ ကတမာနိ တီဏိ ဘယာနိ? ဇာတိဘယံ၊ ဇရာဘယံ၊ မရဏဘယံ.
(က) တတ္ထ ကတမံ ဇာတိဘယံ? ဇာတိံ ပဋိစ္စ ဘယံ ဘယာနကံ ဆမ္ဘိတတ္တံ လောမဟံသော စေတသော ဥတြာသော – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဇာတိဘယံ’’.
(ခ) တတ္ထ ကတမံ ဇရာဘယံ? ဇရံ ပဋိစ္စ ဘယံ ဘယာနကံ ဆမ္ဘိတတ္တံ လောမဟံသော စေတသော ဥတြာသော – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဇရာဘယံ’’.
(ဂ) တတ္ထ ကတမံ မရဏဘယံ? မရဏံ ပဋိစ္စ ဘယံ ဘယာနကံ ဆမ္ဘိတတ္တံ လောမဟံသော စေတသော ဥတြာသော – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘မရဏဘယံ’’. ဣမာနိ တီဏိ ဘယာနိ.
(၁၄) တီဏိ တမာနိ
၉၂၂. တတ္ထ ကတမာနိ တီဏိ တမာနိ? အတီတံ ဝါ အဒ္ဓါနံ အာရဗ္ဘ ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတိ နာဓိမုစ္စတိ န သမ္ပသီဒတိ၊ အနာဂတံ ဝါ အဒ္ဓါနံ အာရဗ္ဘ ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတိ နာဓိမုစ္စတိ န သမ္ပသီဒတိ၊ ဧတရဟိ ဝါ ပစ္စုပ္ပန္နံ အဒ္ဓါနံ အာရဗ္ဘ ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတိ နာဓိမုစ္စတိ န သမ္ပသီဒတိ – ဣမာနိ တီဏိ တမာနိ.
(၁၅) တီဏိ တိတ္ထာယတနာနိ
၉၂၃. တတ္ထ ကတမာနိ တီဏိ တိတ္ထာယတနာနိ? ဣဓေကစ္စော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဧဝံဝါဒီ ဟောတိ ဧဝံဒိဋ္ဌီ – ‘‘ယံ ကိဉ္စာယံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ပဋိသံဝေဒေတိ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ၊ သဗ္ဗံ တံ ပုဗ္ဗေ ကတဟေတူ’’တိ၊ ဣဓ ပနေကစ္စော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဧဝံဝါဒီ ဟောတိ ဧဝံဒိဋ္ဌီ – ‘‘ယံ ကိဉ္စာယံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ပဋိသံဝေဒေတိ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ၊ သဗ္ဗံ တံ ဣဿရနိမ္မာနဟေတူ’’တိ၊ ဣဓ ပနေကစ္စော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဧဝံဝါဒီ ဟောတိ ဧဝံဒိဋ္ဌီ – ‘‘ယံ ကိဉ္စာယံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ပဋိသံဝေဒေတိ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ၊ သဗ္ဗံ တံ အဟေတု အပ္ပစ္စယာ’’တိ – ဣမာနိ တီဏိ တိတ္ထာယတနာနိ.
(၁၆) တယော ကိဉ္စနာ
၉၂၄. တတ္ထ ကတမေ တယော ကိဉ္စနာ [ကတမာနိ တီဏိ ကိဉ္စနာနိ (?) ဒီ. နိ. ၃.၃၀၅]? ရာဂေါ ကိဉ္စနံ၊ ဒေါသော ကိဉ္စနံ၊ မောဟော ကိဉ္စနံ – ဣမေ တယော ကိဉ္စနာ.
(၁၇) တီဏိ အင်္ဂဏာနိ
တတ္ထ ကတမာနိ တီဏိ အင်္ဂဏာနိ? ရာဂေါ အင်္ဂဏံ၊ ဒေါသော အင်္ဂဏံ၊ မောဟော အင်္ဂဏံ – ဣမာနိ တီဏိ အင်္ဂဏာနိ.
(၁၈) တီဏိ မလာနိ
တတ္ထ ကတမာနိ တီဏိ မလာနိ? ရာဂေါ မလံ၊ ဒေါသော မလံ၊ မောဟော မလံ – ဣမာနိ တီဏိ မလာနိ.
(၁၉) တီဏိ ဝိသမာနိ
တတ္ထ ကတမာနိ တီဏိ ဝိသမာနိ? ရာဂေါ ဝိသမံ၊ ဒေါသော ဝိသမံ၊ မောဟော ဝိသမံ – ဣမာနိ တီဏိ ဝိသမာနိ.
(၂၀) အပရာနိပိ တီဏိ ဝိသမာနိ
တတ္ထ ကတမာနိ အပရာနိပိ တီဏိ ဝိသမာနိ? ကာယဝိသမံ၊ ဝစီဝိသမံ၊ မနောဝိသမံ – ဣမာနိ တီဏိ ဝိသမာနိ.
(၂၁) တယော အဂ္ဂီ
တတ္ထ ကတမေ တယော အဂ္ဂီ? ရာဂဂ္ဂိ၊ ဒေါသဂ္ဂိ၊ မောဟဂ္ဂိ – ဣမေ တယော အဂ္ဂီ.
(၂၂) တယော ကသာဝါ
တတ္ထ ကတမေ တယော ကသာဝါ? ရာဂကသာဝေါ၊ ဒေါသကသာဝေါ၊ မောဟကသာဝေါ – ဣမေ တယော ကသာဝါ.
(၂၃) အပရေပိ တယော ကသာဝါ
တတ္ထ ကတမေ အပရေပိ တယော ကသာဝါ? ကာယကသာဝေါ၊ ဝစီကသာဝေါ၊ မနောကသာဝေါ – ဣမေ တယော ကသာဝါ.
(၂၄. က) အဿာဒဒိဋ္ဌိ
၉၂၅. တတ္ထ ကတမာ အဿာဒဒိဋ္ဌိ? ဣဓေကစ္စော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဧဝံဝါဒီ ဟောတိ ဧဝံဒိဋ္ဌီ – ‘‘နတ္ထိ ကာမေသု ဒေါသော’’တိ. သော ကာမေသု ပါတဗျတံ အာပဇ္ဇတိ. အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘အဿာဒဒိဋ္ဌိ’’.
(ခ) အတ္တာနုဒိဋ္ဌိ
တတ္ထ ကတမာ အတ္တာနုဒိဋ္ဌိ? ဣဓ အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော အရိယာနံ အဒဿာဝီ အရိယဓမ္မဿ အကောဝိဒေါ အရိယဓမ္မေ အဝိနီတော၊ သပ္ပုရိသာနံ အဒဿာဝီ သပ္ပုရိသဓမ္မဿ အကောဝိဒေါ သပ္ပုရိသဓမ္မေ အဝိနီတော – ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ ရူပဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ အတ္တနိ ဝါ ရူပံ ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. ဝေဒနံ။ပေ။ သညံ။ပေ။ သင်္ခါရေ။ပေ။ ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတိ ဝိညာဏဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ အတ္တနိ ဝါ ဝိညာဏံ ဝိညာဏသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. ယာ ဧဝရူပါ ဒိဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိဂတံ။ပေ။ ဝိပရိယာသဂ္ဂါဟော – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘အတ္တာနုဒိဋ္ဌိ’’.
(ဂ) မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ
တတ္ထ ကတမာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ? ‘‘နတ္ထိ ဒိန္နံ၊ နတ္ထိ ယိဋ္ဌံ။ပေ။ ယေ ဣမဉ္စ လောကံ ပရဉ္စ လောကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေန္တီ’’တိ – ယာ ဧဝရူပါ ဒိဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိဂတံ။ပေ။ ဝိပရိယာသဂ္ဂါဟော – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ’’. သဿတဒိဋ္ဌိ အဿာဒဒိဋ္ဌိ၊ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ အတ္တာနုဒိဋ္ဌိ၊ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ.
(၂၅. က) အရတိ
၉၂၆. တတ္ထ ကတမာ အရတိ? ပန္တေသု ဝါ သေနာသနေသု အညတရညတရေသု ဝါ အဓိကုသလေသု ဓမ္မေသု အရတိ အရတိတာ အနဘိရတိ အနဘိရမဏာ ဥက္ကဏ္ဌိတာ ပရိတဿိတာ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘အရတိ’’.
(ခ) ဝိဟေသာ
တတ္ထ ကတမာ ဝိဟေသာ? ဣဓေကစ္စော ပါဏိနာ ဝါ လေဍ္ဍုနာ ဝါ ဒဏ္ဍေန ဝါ သတ္ထေန ဝါ ရဇ္ဇုယာ ဝါ အညတရညတရေန သတ္တေ ဝိဟေဌေတိ၊ ယာ ဧဝရူပါ ဟေဌနာ ဝိဟေဌနာ ဟိံသနာ ဝိဟိံသနာ ရောသနာ ဝိရောသနာ ပရူပဃာတော – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဝိဟေသာ’’.
(ဂ) အဓမ္မစရိယာ
တတ္ထ ကတမာ အဓမ္မစရိယာ? ကာယေန အဓမ္မစရိယာဝိသမစရိယာ၊ ဝါစာယ အဓမ္မစရိယာဝိသမစရိယာ၊ မနသာ အဓမ္မစရိယာဝိသမစရိယာ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘အဓမ္မစရိယာ’’.
(၂၆. က) ဒေါဝစဿတာ
၉၂၇. တတ္ထ ကတမာ ဒေါဝစဿတာ? သဟဓမ္မိကေ ဝုစ္စမာနေ ဒေါဝစဿာယံ ဒေါဝစဿိယံ ဒေါဝစဿတာ ဝိပ္ပဋိကုလဂ္ဂါဟိတာ ဝိပစ္စနီကသာတတာ အနာဒရိယံ အနာဒရတာ အဂါရဝတာ အပ္ပတိဿဝတာ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဒေါဝစဿတာ’’.
(ခ) ပါပမိတ္တတာ
တတ္ထ ကတမာ ပါပမိတ္တတာ? ယေ တေ ပုဂ္ဂလာ အဿဒ္ဓါ ဒုဿီလာ အပ္ပဿုတာ မစ္ဆရိနော ဒုပ္ပညာ၊ ယာ တေသံ သေဝနာ နိသေဝနာ သံသေဝနာ ဘဇနာ သမ္ဘဇနာ ဘတ္တိ သမ္ဘတ္တိ တံသမ္ပဝင်္ကတာ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ပါပမိတ္တတာ’’.
(ဂ) နာနတ္တသညာ
တတ္ထ ကတမာ နာနတ္တသညာ? ကာမသညာ၊ ဗျာပါဒသညာ၊ ဝိဟိံသာသညာ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘နာနတ္တသညာ’’. သဗ္ဗာပိ အကုသလာ သညာ နာနတ္တသညာ.
(၂၇. က) ဥဒ္ဓစ္စံ
၉၂၈. တတ္ထ ကတမံ ဥဒ္ဓစ္စံ? ယံ စိတ္တဿ ဥဒ္ဓစ္စံ အဝူပသမော စေတသော ဝိက္ခေပေါ ဘန္တတ္တံ စိတ္တဿ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဥဒ္ဓစ္စံ’’.
(ခ) ကောသဇ္ဇံ
တတ္ထ ကတမံ ကောသဇ္ဇံ? ကာယဒုစ္စရိတေ ဝါ ဝစီဒုစ္စရိတေ ဝါ မနောဒုစ္စရိတေ ဝါ ပဉ္စသု ဝါ ကာမဂုဏေသု စိတ္တဿ ဝေါဿဂ္ဂေါ ဝေါဿဂ္ဂါနုပ္ပဒါနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဘာဝနာယ အသက္ကစ္စကိရိယတာ အသာတစ္စကိရိယတာ အနဋ္ဌိတကိရိယတာ ဩလီနဝုတ္တိတာ နိက္ခိတ္တဆန္ဒတာ နိက္ခိတ္တဓုရတာ အနာသေဝနာ အဘာဝနာ အဗဟုလီကမ္မံ အနဓိဋ္ဌာနံ အနနုယောဂေါ ပမာဒေါ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘ကောသဇ္ဇံ’’.
(ဂ) ပမာဒေါ
တတ္ထ ကတမော ပမာဒေါ? ကာယဒုစ္စရိတေ ဝါ ဝစီဒုစ္စရိတေ ဝါ မနောဒုစ္စရိတေ ဝါ ပဉ္စသု ဝါ ကာမဂုဏေသု စိတ္တဿ ဝေါဿဂ္ဂေါ ဝေါဿဂ္ဂါနုပ္ပဒါနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဘာဝနာယ အသက္ကစ္စကိရိယတာ အသာတစ္စကိရိယတာ အနဋ္ဌိတကိရိယတာ ဩလီနဝုတ္တိတာ နိက္ခိတ္တဆန္ဒတာ နိက္ခိတ္တဓုရတာ အနာသေဝနာ အဘာဝနာ အဗဟုလီကမ္မံ အနဓိဋ္ဌာနံ အနနုယောဂေါ ပမာဒေါ၊ ယော ဧဝရူပေါ ပမာဒေါ ပမဇ္ဇနာ ပမဇ္ဇိတတ္တံ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ပမာဒေါ’’.
(၂၈. က) အသန္တုဋ္ဌိတာ
၉၂၉. တတ္ထ ကတမာ အသန္တုဋ္ဌိတာ? ဣတရီတရစီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရေဟိ ပဉ္စဟိ ဝါ ကာမဂုဏေဟိ အသန္တုဋ္ဌဿ ဘိယျောကမျတာ၊ ယာ ဧဝရူပါ ဣစ္ဆာ ဣစ္ဆာဂတာ အသန္တုဋ္ဌိတာ ရာဂေါ သာရာဂေါ စိတ္တဿ သာရာဂေါ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘အသန္တုဋ္ဌိတာ’’.
(ခ) အသမ္ပဇညတာ
တတ္ထ ကတမာ အသမ္ပဇညတာ? ယံ အညာဏံ အဒဿနံ။ပေ။ အဝိဇ္ဇာလင်္ဂီ မောဟော အကုသလမူလံ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘အသမ္ပဇညတာ’’.
(ဂ) မဟိစ္ဆတာ
တတ္ထ ကတမာ မဟိစ္ဆတာ? ဣတရီတရစီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရေဟိ ပဉ္စဟိ ဝါ ကာမဂုဏေဟိ အသန္တုဋ္ဌဿ ဘိယျောကမျတာ၊ ယာ ဧဝရူပါ ဣစ္ဆာ ဣစ္ဆာဂတာ မဟိစ္ဆတာ ရာဂေါ သာရာဂေါ စိတ္တဿ သာရာဂေါ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘မဟိစ္ဆတာ’’.
(၂၉. က) အဟိရိကံ
၉၃၀. တတ္ထ ကတမံ အဟိရိကံ? ယံ န ဟိရီယတိ ဟိရီယိတဗ္ဗေန၊ န ဟိရီယတိ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ သမာပတ္တိယာ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘အဟိရိကံ’’.
(ခ) အနောတ္တပ္ပံ
တတ္ထ ကတမံ အနောတ္တပ္ပံ? ယံ န ဩတ္တပ္ပတိ ဩတ္တပ္ပိတဗ္ဗေန၊ န ဩတ္တပ္ပတိ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ သမာပတ္တိယာ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘အနောတ္တပ္ပံ’’.
(ဂ) ပမာဒေါ
တတ္ထ ကတမော ပမာဒေါ? ကာယဒုစ္စရိတေ ဝါ ဝစီဒုစ္စရိတေ ဝါ မနောဒုစ္စရိတေ ဝါ ပဉ္စသု ဝါ ကာမဂုဏေသု စိတ္တဿ ဝေါဿဂ္ဂေါ ဝေါဿဂ္ဂါနုပ္ပဒါနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဘာဝနာယ အသက္ကစ္စကိရိယတာ အသာတစ္စကိရိယတာ အနဋ္ဌိတကိရိယတာ ဩလီနဝုတ္တိတာ နိက္ခိတ္တဆန္ဒတာ နိက္ခိတ္တဓုရတာ အနာသေဝနာ အဘာဝနာ အဗဟုလီကမ္မံ အနဓိဋ္ဌာနံ အနနုယောဂေါ ပမာဒေါ၊ ယော ဧဝရူပေါ ပမာဒေါ ပမဇ္ဇနာ ပမဇ္ဇိတတ္တံ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ပမာဒေါ’’.
(၃၀. က) အနာဒရိယံ
၉၃၁. တတ္ထ ကတမံ အနာဒရိယံ? ယံ အနာဒရိယံ အနာဒရတာ အဂါရဝတာ အပ္ပတိဿဝတာ အနဒ္ဒါ အနဒ္ဒါယနာ အနဒ္ဒါယိတတ္တံ [အနာဒါ အနာဒါယနာ အနာဒါယိတတ္တံ (သျာ.)] အသီလျံ အစိတ္တီကာရော – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘အနာဒရိယံ’’.
(ခ) ဒေါဝစဿတာ
တတ္ထ ကတမာ ဒေါဝစဿတာ? သဟဓမ္မိကေ ဝုစ္စမာနေ ဒေါဝစဿာယံ ဒေါဝစဿိယံ ဒေါဝစဿတာ ဝိပ္ပဋိကုလဂ္ဂါဟိတာ ဝိပစ္စနီကသာတတာ အနာဒရိယံ အနာဒရတာ အဂါရဝတာ အပ္ပတိဿဝတာ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဒေါဝစဿတာ’’.
(ဂ) ပါပမိတ္တတာ
တတ္ထ ကတမာ ပါပမိတ္တတာ? ယေ တေ ပုဂ္ဂလာ အဿဒ္ဓါ ဒုဿီလာ အပ္ပဿုတာ မစ္ဆရိနော ဒုပ္ပညာ၊ ယာ တေသံ သေဝနာ နိသေဝနာ သံသေဝနာ ပဋိသေဝနာ ဘဇနာ သမ္ဘဇနာ ဘတ္တိ သမ္ဘတ္တိ တံသမ္ပဝင်္ကတာ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ပါပမိတ္တတာ’’.
(၃၁. က) အဿဒ္ဓိယံ
၉၃၂. တတ္ထ ကတမံ အဿဒ္ဓိယံ? ဣဓေကစ္စော အဿဒ္ဓေါ ဟောတိ၊ န သဒ္ဒဟတိ ဗုဒ္ဓံ ဝါ ဓမ္မံ ဝါ သံဃံ ဝါ၊ ယံ ဧဝရူပံ အဿဒ္ဓိယံ အဿဒ္ဒဟနာ အနောကပ္ပနာ အနဘိပ္ပသာဒေါ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘အဿဒ္ဓိယံ’’.
(ခ) အဝဒညုတာ
တတ္ထ ကတမာ အဝဒညုတာ? ပဉ္စ မစ္ဆရိယာနိ – အာဝါသမစ္ဆရိယံ၊ ကုလမစ္ဆရိယံ၊ လာဘမစ္ဆရိယံ၊ ဝဏ္ဏမစ္ဆရိယံ၊ ဓမ္မမစ္ဆရိယံ. ယံ ဧဝရူပံ မစ္ဆေရံ မစ္ဆရာယနာ မစ္ဆရာယိတတ္တံ ဝေဝိစ္ဆံ ကဒရိယံ ကဋုကဉ္စုကတာ အဂ္ဂဟိတတ္တံ စိတ္တဿ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘အဝဒညုတာ’’.
(ဂ) ကောသဇ္ဇံ
တတ္ထ ကတမံ ကောသဇ္ဇံ? ကာယဒုစ္စရိတေ ဝါ ဝစီဒုစ္စရိတေ ဝါ မနောဒုစ္စရိတေ ဝါ ပဉ္စသု ဝါ ကာမဂုဏေသု စိတ္တဿ ဝေါဿဂ္ဂေါ၊ ဝေါဿဂ္ဂါနုပ္ပဒါနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ၊ ဘာဝနာယ အသက္ကစ္စကိရိယတာ အသာတစ္စကိရိယတာ အနဋ္ဌိတကိရိယတာ ဩလီနဝုတ္တိတာ နိက္ခိတ္တဆန္ဒတာ နိက္ခိတ္တဓုရတာ အနာသေဝနာ အဘာဝနာ အဗဟုလီကမ္မံ အနဓိဋ္ဌာနံ အနနုယောဂေါ ပမာဒေါ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘ကောသဇ္ဇံ’’.
(၃၂. က) ဥဒ္ဓစ္စံ
၉၃၃. တတ္ထ ကတမံ ဥဒ္ဓစ္စံ? ယံ စိတ္တဿ ဥဒ္ဓစ္စံ အဝူပသမော စေတသော ဝိက္ခေပေါ ဘဝန္တတ္တံ စိတ္တဿ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဥဒ္ဓစ္စံ’’.
(ခ) အသံဝရော
တတ္ထ ကတမော အသံဝရော? ဣဓေကစ္စော စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ အနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ. ယတွာဓိကရဏမေနံ စက္ခုန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ၊ တဿ သံဝရာယ န ပဋိပဇ္ဇတိ၊ န ရက္ခတိ စက္ခုန္ဒြိယံ၊ စက္ခုန္ဒြိယေ န သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ။ပေ။ ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ။ပေ။ ဇိဝှါယ ရသံ သာယိတွာ။ပေ။ ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ။ပေ။ မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ အနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ. ယတွာဓိကရဏမေနံ မနိန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ၊ တဿ သံဝရာယ န ပဋိပဇ္ဇတိ၊ န ရက္ခတိ မနိန္ဒြိယံ၊ မနိန္ဒြိယေ န သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘အသံဝရော’’.
(ဂ) ဒုဿီလျံ
တတ္ထ ကတမံ ဒုဿီလျံ? ကာယိကော ဝီတိက္ကမော၊ ဝါစသိကော ဝီတိက္ကမော၊ ကာယိကဝါစသိကော ဝီတိက္ကမော – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဒုဿီလျံ’’.
(၃၃. က) အရိယာနံ အဒဿနကမျတာ
၉၃၄. တတ္ထ ကတမာ အရိယာနံ အဒဿနကမျတာ? တတ္ထ ကတမေ အရိယာ? အရိယာ ဝုစ္စန္တိ ဗုဒ္ဓါ စ ဗုဒ္ဓသာဝကာ စ. ယာ ဣမေသံ အရိယာနံ အဒဿနကမျတာ အဒဋ္ဌုကမျတာ အသမေတုကမျတာ အသမာဂန္တုကမျတာ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘အရိယာနံ အဒဿနကမျတာ’’.
(ခ) သဒ္ဓမ္မံ အသောတုကမျတာ
တတ္ထ ကတမာ သဒ္ဓမ္မံ အသောတုကမျတာ? တတ္ထ ကတမော သဒ္ဓမ္မော? စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ၊ စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ၊ စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ၊ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ၊ ပဉ္စ ဗလာနိ၊ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ၊ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘သဒ္ဓမ္မော’’. ယာ ဣမဿ သဒ္ဓမ္မဿ အသောတုကမျတာ အသဝနကမျတာ အနုဂ္ဂဟေတုကမျတာ အဓာရေတုကမျတာ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘သဒ္ဓမ္မံ အသောတုကမျတာ’’.