၁၀. ဒသကနိဒ္ဒေသော

၈၀၉. (၁) တတ္ထ ကတမံ တထာဂတဿ ဌာနဉ္စ ဌာနတော အဋ္ဌာနဉ္စ အဋ္ဌာနတော ယထာဘူတံ ဉာဏံ? ဣဓ တထာဂတော ‘‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နော ပုဂ္ဂလော ကဉ္စိ သင်္ခါရံ နိစ္စတော ဥပဂစ္ဆေယျ၊ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ ပဇာနာတိ. ‘‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ပုထုဇ္ဇနော ကဉ္စိ သင်္ခါရံ နိစ္စတော ဥပဂစ္ဆေယျ၊ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ ပဇာနာတိ. ‘‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နော ပုဂ္ဂလော ကဉ္စိ သင်္ခါရံ သုခတော ဥပဂစ္ဆေယျ၊ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ ပဇာနာတိ. ‘‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ပုထုဇ္ဇနော ကဉ္စိ သင်္ခါရံ သုခတော ဥပဂစ္ဆေယျ၊ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ ပဇာနာတိ. ‘‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နော ပုဂ္ဂလော ကဉ္စိ ဓမ္မံ အတ္ထတော ဥပဂစ္ဆေယျ၊ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ ပဇာနာတိ. ‘‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ပုထုဇ္ဇနော ကဉ္စိ ဓမ္မံ အတ္ထတော ဥပဂစ္ဆေယျ၊ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ ပဇာနာတိ. ‘‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နော ပုဂ္ဂလော မာတရံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေယျ၊ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ ပဇာနာတိ. ‘‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ပုထုဇ္ဇနော မာတရံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေယျ၊ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ ပဇာနာတိ.

အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နော ပုဂ္ဂလော ပိတရံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေယျ။ပေ။ အရဟန္တံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေယျ။ပေ။ ပဒုဋ္ဌေန စိတ္တေန တထာဂတဿ လောဟိတံ ဥပ္ပါဒေယျ။ပေ။ သံဃံ ဘိန္ဒေယျ။ပေ။ အညံ သတ္ထာရံ ဥဒ္ဒိသေယျ။ပေ။ အဋ္ဌမံ ဘဝံ နိဗ္ဗတ္တေယျ၊ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ ပဇာနာတိ. ‘‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ပုထုဇ္ဇနော အဋ္ဌမံ ဘဝံ နိဗ္ဗတ္တေယျ၊ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ ပဇာနာတိ.

‘‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ဧကိဿာ လောကဓာတုယာ ဒွေ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ အပုဗ္ဗံ အစရိမံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ၊ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ ပဇာနာတိ. ‘‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ဧကိဿာ လောကဓာတုယာ ဧကော အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ၊ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ ပဇာနာတိ. ‘‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ဧကိဿာ လောကဓာတုယာ ဒွေ ရာဇာနော စက္ကဝတ္တီ [စက္ကဝတ္တိ (သီ. သျာ.)] အပုဗ္ဗံ အစရိမံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ၊ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ ပဇာနာတိ. ‘‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ဧကိဿာ လောကဓာတုယာ ဧကော ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ၊ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ ပဇာနာတိ.

‘‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ဣတ္ထီ အရဟံ အဿ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ၊ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ ပဇာနာတိ. ‘‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ပုရိသော အရဟံ အဿ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ၊ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ ပဇာနာတိ. ‘‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ဣတ္ထီ ရာဇာ အဿ စက္ကဝတ္တီ၊ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ ပဇာနာတိ. ‘‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ပုရိသော ရာဇာ အဿ စက္ကဝတ္တီ၊ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ ပဇာနာတိ. ‘‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ဣတ္ထီ သက္ကတ္တံ ကရေယျ၊ မာရတ္တံ ကရေယျ၊ ဗြဟ္မတ္တံ ကရေယျ၊ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ ပဇာနာတိ. ‘‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ပုရိသော သက္ကတ္တံ ကရေယျ၊ မာရတ္တံ ကရေယျ၊ ဗြဟ္မတ္တံ ကရေယျ၊ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ ပဇာနာတိ.

‘‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ကာယဒုစ္စရိတဿ ဣဋ္ဌော ကန္တော မနာပေါ ဝိပါကော နိဗ္ဗတ္တေယျ၊ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ ပဇာနာတိ. ‘‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ကာယဒုစ္စရိတဿ အနိဋ္ဌော အကန္တော အမနာပေါ ဝိပါကော နိဗ္ဗတ္တေယျ၊ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ ပဇာနာတိ. ‘‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ဝစီဒုစ္စရိတဿ။ပေ။ ယံ မနောဒုစ္စရိတဿ ဣဋ္ဌော ကန္တော မနာပေါ ဝိပါကော နိဗ္ဗတ္တေယျ၊ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ ပဇာနာတိ. ‘‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ဝစီဒုစ္စရိတဿ။ပေ။ ယံ မနောဒုစ္စရိတဿ အနိဋ္ဌော အကန္တော အမနာပေါ ဝိပါကော နိဗ္ဗတ္တေယျ၊ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ ပဇာနာတိ.

‘‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ကာယသုစရိတဿ အနိဋ္ဌော အကန္တော အမနာပေါ ဝိပါကော နိဗ္ဗတ္တေယျ၊ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ ပဇာနာတိ. ‘‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ကာယသုစရိတဿ ဣဋ္ဌော ကန္တော မနာပေါ ဝိပါကော နိဗ္ဗတ္တေယျ၊ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ ပဇာနာတိ. ‘‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ဝစီသုစရိတဿ။ပေ။ ယံ မနောသုစရိတဿ အနိဋ္ဌော အကန္တော အမနာပေါ ဝိပါကော နိဗ္ဗတ္တေယျ၊ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ ပဇာနာတိ. ‘‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ဝစီသုစရိတဿ။ပေ။ ယံ မနောသုစရိတဿ ဣဋ္ဌော ကန္တော မနာပေါ ဝိပါကော နိဗ္ဗတ္တေယျ၊ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ ပဇာနာတိ.

‘‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ကာယဒုစ္စရိတသမင်္ဂီ တန္နိဒါနံ တပ္ပစ္စယာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇေယျ၊ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ ပဇာနာတိ. ‘‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ကာယဒုစ္စရိတသမင်္ဂီ တန္နိဒါနံ တပ္ပစ္စယာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇေယျ၊ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ ပဇာနာတိ. ‘‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ဝစီဒုစ္စရိတသမင်္ဂီ။ပေ။ ယံ မနောဒုစ္စရိတသမင်္ဂီ တန္နိဒါနံ တပ္ပစ္စယာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇေယျ၊ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ ပဇာနာတိ. ‘‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ဝစီဒုစ္စရိတသမင်္ဂီ။ပေ။ ယံ မနောဒုစ္စရိတသမင်္ဂီ တန္နိဒါနံ တပ္ပစ္စယာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇေယျ၊ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ ပဇာနာတိ.

‘‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ကာယသုစရိတသမင်္ဂီ တန္နိဒါနံ တပ္ပစ္စယာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇေယျ၊ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ ပဇာနာတိ. ‘‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ကာယသုစရိတသမင်္ဂီ တန္နိဒါနံ တပ္ပစ္စယာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇေယျ၊ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ ပဇာနာတိ. ‘‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ဝစီသုစရိတသမင်္ဂီ။ပေ။ ယံ မနောသုစရိတသမင်္ဂီ တန္နိဒါနံ တပ္ပစ္စယာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇေယျ၊ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ ပဇာနာတိ. ‘‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ဝစီသုစရိတသမင်္ဂီ ။ပေ။ ယံ မနောသုစရိတသမင်္ဂီ တန္နိဒါနံ တပ္ပစ္စယာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇေယျ၊ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ ပဇာနာတိ. ‘‘ယေ ယေ ဓမ္မာ ယေသံ ယေသံ ဓမ္မာနံ ဟေတူ ပစ္စယာ ဥပါဒါယ တံ တံ ဌာနံ၊ ယေ ယေ ဓမ္မာ ယေသံ ယေသံ ဓမ္မာနံ န ဟေတူ အပ္ပစ္စယာ ဥပါဒါယ တံ တံ အဋ္ဌာန’’န္တိ. ယာ တတ္ထ ပညာ ပဇာနနာ။ပေ။ အမောဟော ဓမ္မဝိစယော သမ္မာဒိဋ္ဌိ – ဣဒံ တထာဂတဿ ဌာနဉ္စ ဌာနတော အဋ္ဌာနဉ္စ အဋ္ဌာနတော ယထာဘူတံ ဉာဏံ.

၈၁၀. (၂) တတ္ထ ကတမံ တထာဂတဿ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နာနံ ကမ္မသမာဒါနာနံ ဌာနသော ဟေတုသော ဝိပါကံ ယထာဘူတံ ဉာဏံ? ဣဓ တထာဂတော ပဇာနာတိ – ‘‘အတ္ထေကစ္စာနိ ပါပကာနိ ကမ္မသမာဒါနာနိ ဂတိသမ္ပတ္တိပဋိဗာဠှာနိ န ဝိပစ္စန္တိ. အတ္ထေကစ္စာနိ ပါပကာနိ ကမ္မသမာဒါနာနိ ဥပဓိသမ္ပတ္တိပဋိဗာဠှာနိ န ဝိပစ္စန္တိ. အတ္ထေကစ္စာနိ ပါပကာနိ ကမ္မသမာဒါနာနိ ကာလသမ္ပတ္တိပဋိဗာဠှာနိ န ဝိပစ္စန္တိ. အတ္ထေကစ္စာနိ ပါပကာနိ ကမ္မသမာဒါနာနိ ပယောဂသမ္ပတ္တိပဋိဗာဠှာနိ န ဝိပစ္စန္တိ.

‘‘အတ္ထေကစ္စာနိ ပါပကာနိ ကမ္မသမာဒါနာနိ ဂတိဝိပတ္တိံ အာဂမ္မ ဝိပစ္စန္တိ. အတ္ထေကစ္စာနိ ပါပကာနိ ကမ္မသမာဒါနာနိ ဥပဓိဝိပတ္တိံ အာဂမ္မ ဝိပစ္စန္တိ. အတ္ထေကစ္စာနိ ပါပကာနိ ကမ္မသမာဒါနာနိ ကာလဝိပတ္တိံ အာဂမ္မ ဝိပစ္စန္တိ. အတ္ထေကစ္စာနိ ပါပကာနိ ကမ္မသမာဒါနာနိ ပယောဂဝိပတ္တိံ အာဂမ္မ ဝိပစ္စန္တိ.

‘‘အတ္ထေကစ္စာနိ ကလျာဏာနိ ကမ္မသမာဒါနာနိ ဂတိဝိပတ္တိပဋိဗာဠှာနိ န ဝိပစ္စန္တိ. အတ္ထေကစ္စာနိ ကလျာဏာနိ ကမ္မသမာဒါနာနိ ဥပဓိဝိပတ္တိပဋိဗာဠှာနိ န ဝိပစ္စန္တိ. အတ္ထေကစ္စာနိ ကလျာဏာနိ ကမ္မသမာဒါနာနိ ကာလဝိပတ္တိပဋိဗာဠှာနိ န ဝိပစ္စန္တိ. အတ္ထေကစ္စာနိ ကလျာဏာနိ ကမ္မသမာဒါနာနိ ပယောဂဝိပတ္တိပဋိဗာဠှာနိ န ဝိပစ္စန္တိ.

‘‘အတ္ထေကစ္စာနိ ကလျာဏာနိ ကမ္မသမာဒါနာနိ ဂတိသမ္ပတ္တိံ အာဂမ္မ ဝိပစ္စန္တိ. အတ္ထေကစ္စာနိ ကလျာဏာနိ ကမ္မသမာဒါနာနိ ဥပဓိသမ္ပတ္တိံ အာဂမ္မ ဝိပစ္စန္တိ. အတ္ထေကစ္စာနိ ကလျာဏာနိ ကမ္မသမာဒါနာနိ ကာလသမ္ပတ္တိံ အာဂမ္မ ဝိပစ္စန္တိ. အတ္ထေကစ္စာနိ ကလျာဏာနိ ကမ္မသမာဒါနာနိ ပယောဂသမ္ပတ္တိံ အာဂမ္မ ဝိပစ္စန္တီ’’တိ. ယာ တတ္ထ ပညာ ပဇာနနာ။ပေ။ အမောဟော ဓမ္မဝိစယော သမ္မာဒိဋ္ဌိ – ဣဒံ တထာဂတဿ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နာနံ ကမ္မသမာဒါနာနံ ဌာနသော ဟေတုသော ဝိပါကံ ယထာဘူတံ ဉာဏံ.

၈၁၁. (၃) တတ္ထ ကတမံ တထာဂတဿ သဗ္ဗတ္ထဂါမိနိံ ပဋိပဒံ ယထာဘူတံ ဉာဏံ? ဣဓ တထာဂတော ‘‘အယံ မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ နိရယဂါမီ’’တိ [နိရယဂါမိနီတိ (သျာ.)] ပဇာနာတိ၊ ‘‘အယံ မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ တိရစ္ဆာနယောနိဂါမီ’’တိ [တိရစ္ဆာနဂါမိနီတိ (သျာ.) ဧဝမုပရိပိ. အဋ္ဌကထာ ဩလောကေတဗ္ဗာ] ပဇာနာတိ၊ ‘‘အယံ မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ ပေတ္တိဝိသယဂါမီ’’တိ ပဇာနာတိ၊ ‘‘အယံ မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ မနုဿလောကဂါမီ’’တိ ပဇာနာတိ၊ ‘‘အယံ မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ ဒေဝလောကဂါမီ’’တိ ပဇာနာတိ၊ ‘‘အယံ မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ နိဗ္ဗာနဂါမီ’’တိ ပဇာနာတီတိ. ယာ တတ္ထ ပညာ ပဇာနနာ။ပေ။ အမောဟော ဓမ္မဝိစယော သမ္မာဒိဋ္ဌိ – ဣဒံ တထာဂတဿ သဗ္ဗတ္ထဂါမိနိံ ပဋိပဒံ ယထာဘူတံ ဉာဏံ.

၈၁၂. (၄) တတ္ထ ကတမံ တထာဂတဿ အနေကဓာတုနာနာဓာတုလောကံ ယထာဘူတံ ဉာဏံ? ဣဓ တထာဂတော ခန္ဓနာနတ္တံ ပဇာနာတိ၊ အာယတနနာနတ္တံ ပဇာနာတိ၊ ဓာတုနာနတ္တံ ပဇာနာတိ၊ အနေကဓာတုနာနာဓာတုလောကနာနတ္တံ ပဇာနာတီတိ. ယာ တတ္ထ ပညာ ပဇာနနာ။ပေ။ အမောဟော ဓမ္မဝိစယော သမ္မာဒိဋ္ဌိ – ဣဒံ တထာဂတဿ အနေကဓာတုနာနာဓာတုလောကံ ယထာဘူတံ ဉာဏံ.

၈၁၃. (၅) တတ္ထ ကတမံ တထာဂတဿ သတ္တာနံ နာနာဓိမုတ္တိကတံ ယထာဘူတံ ဉာဏံ? ဣဓ တထာဂတော ပဇာနာတိ – ‘‘သန္တိ သတ္တာ ဟီနာဓိမုတ္တိကာ၊ သန္တိ သတ္တာ ပဏီတာဓိမုတ္တိကာ. ဟီနာဓိမုတ္တိကာ သတ္တာ ဟီနာဓိမုတ္တိကေ သတ္တေ သေဝန္တိ ဘဇန္တိ ပယိရုပါသန္တိ. ပဏီတာဓိမုတ္တိကာ သတ္တာ ပဏီတာဓိမုတ္တိကေ သတ္တေ သေဝန္တိ ဘဇန္တိ ပယိရုပါသန္တိ.

‘‘အတီတမ္ပိ အဒ္ဓါနံ ဟီနာဓိမုတ္တိကာ သတ္တာ ဟီနာဓိမုတ္တိကေ သတ္တေ သေဝိံသု ဘဇိံသု ပယိရုပါသိံသု၊ ပဏီတာဓိမုတ္တိကာ သတ္တာ ပဏီတာဓိမုတ္တိကေ သတ္တေ သေဝိံသု ဘဇိံသု ပယိရုပါသိံသု.

‘‘အနာဂတမ္ပိ အဒ္ဓါနံ ဟီနာဓိမုတ္တိကာ သတ္တာ ဟီနာဓိမုတ္တိကေ သတ္တေ သေဝိဿန္တိ ဘဇိဿန္တိ ပယိရုပါသိဿန္တိ၊ ပဏီတာဓိမုတ္တိကာ သတ္တာ ပဏီတာဓိမုတ္တိကေ သတ္တေ သေဝိဿန္တိ ဘဇိဿန္တိ ပယိရုပါသိဿန္တီ’’တိ. ယာ တတ္ထ ပညာ ပဇာနနာ။ပေ။ အမောဟော ဓမ္မဝိစယော သမ္မာဒိဋ္ဌိ – ဣဒံ တထာဂတဿ သတ္တာနံ နာနာဓိမုတ္တိကတံ ယထာဘူတံ ဉာဏံ.

၈၁၄. (၆) တတ္ထ ကတမံ တထာဂတဿ ပရသတ္တာနံ ပရပုဂ္ဂလာနံ ဣန္ဒြိယပရောပရိယတ္တံ ယထာဘူတံ ဉာဏံ? ဣဓ တထာဂတော သတ္တာနံ အာသယံ ပဇာနာတိ၊ အနုသယံ ပဇာနာတိ၊ စရိတံ ပဇာနာတိ၊ အဓိမုတ္တိံ ပဇာနာတိ၊ အပ္ပရဇက္ခေ မဟာရဇက္ခေ တိက္ခိန္ဒြိယေ မုဒိန္ဒြိယေ သွာကာရေ ဒွါကာရေ သုဝိညာပယေ ဒုဝိညာပယေ ဘဗ္ဗာဘဗ္ဗေ သတ္တေ ပဇာနာတိ.

၈၁၅. ကတမော စ သတ္တာနံ အာသယော? ‘‘သဿတော လောကော’’တိ ဝါ၊ ‘‘အသဿတော လောကော’’တိ ဝါ၊ ‘‘အန္တဝါ လောကော’’တိ ဝါ၊ ‘‘အနန္တဝါ လောကော’’တိ ဝါ၊ ‘‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’’န္တိ ဝါ၊ ‘‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’’န္တိ ဝါ၊ ‘‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ၊ ‘‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’တိ ဝါ၊ ‘‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’တိ ဝါ၊ ‘‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’တိ ဝါ၊ ဣတိ ဘဝဒိဋ္ဌိသန္နိဿိတာ ဝါ သတ္တာ ဟောန္တိ ဝိဘဝဒိဋ္ဌိသန္နိဿိတာ ဝါ. ဧတေ ဝါ ပန ဥဘော အန္တေ အနုပဂမ္မ ဣဒပ္ပစ္စယတာ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နေသု ဓမ္မေသု အနုလောမိကာ ခန္တိ ပဋိလဒ္ဓါ ဟောတိ ယထာဘူတံ ဉာဏံ. အယံ သတ္တာနံ အာသယော.

၈၁၆. ကတမော စ သတ္တာနံ အနုသယော? သတ္တာနုသယာ – ကာမရာဂါနုသယော၊ ပဋိဃာနုသယော၊ မာနာနုသယော၊ ဒိဋ္ဌာနုသယော၊ ဝိစိကိစ္ဆာနုသယော၊ ဘဝရာဂါနုသယော၊ အဝိဇ္ဇာနုသယော. ယံ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ ဧတ္ထ သတ္တာနံ ရာဂါနုသယော အနုသေတိ. ယံ လောကေ အပ္ပိယရူပံ အသာတရူပံ ဧတ္ထ သတ္တာနံ ပဋိဃာနုသယော အနုသေတိ. ဣတိ ဣမေသု ဒွီသု ဓမ္မေသု အဝိဇ္ဇာနုပတိတာ. တဒေကဋ္ဌော မာနော စ ဒိဋ္ဌိ စ ဝိစိကိစ္ဆာ စ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. အယံ သတ္တာနံ အနုသယော.

၈၁၇. ကတမဉ္စ သတ္တာနံ စရိတံ? ပုညာဘိသင်္ခါရော၊ အပုညာဘိသင်္ခါရော၊ အာနေဉ္ဇာဘိသင်္ခါရော၊ ပရိတ္တဘူမကော ဝါ မဟာဘူမကော ဝါ – ဣဒံ သတ္တာနံ စရိတံ.

၈၁၈. ကတမာ စ သတ္တာနံ အဓိမုတ္တိ? သန္တိ သတ္တာ ဟီနာဓိမုတ္တိကာ၊ သန္တိ သတ္တာ ပဏီတာဓိမုတ္တိကာ. ဟီနာဓိမုတ္တိကာ သတ္တာ ဟီနာဓိမုတ္တိကေ သတ္တေ သေဝန္တိ ဘဇန္တိ ပယိရုပါသန္တိ. ပဏီတာဓိမုတ္တိကာ သတ္တာ ပဏီတာဓိမုတ္တိကေ သတ္တေ သေဝန္တိ ဘဇန္တိ ပယိရုပါသန္တိ.

အတီတမ္ပိ အဒ္ဓါနံ ဟီနာဓိမုတ္တိကာ သတ္တာ ဟီနာဓိမုတ္တိကေ သတ္တေ သေဝိံသု ဘဇိံသု ပယိရုပါသိံသု. ပဏီတာဓိမုတ္တိကာ သတ္တာ ပဏီတာဓိမုတ္တိကေ သတ္တေ သေဝိံသု ဘဇိံသု ပယိရုပါသိံသု.

အနာဂတမ္ပိ အဒ္ဓါနံ ဟီနာဓိမုတ္တိကာ သတ္တာ ဟီနာဓိမုတ္တိကေ သတ္တေ သေဝိဿန္တိ ဘဇိဿန္တိ ပယိရုပါသိဿန္တိ. ပဏီတာဓိမုတ္တိကာ သတ္တာ ပဏီတာဓိမုတ္တိကေ သတ္တေ သေဝိဿန္တိ ဘဇိဿန္တိ ပယိရုပါသိဿန္တိ. အယံ သတ္တာနံ အဓိမုတ္တိ.

၈၁၉. ကတမေ တေ သတ္တာ မဟာရဇက္ခာ? ဒသ ကိလေသဝတ္ထူနိ – လောဘော၊ ဒေါသော၊ မောဟော၊ မာနော၊ ဒိဋ္ဌိ၊ ဝိစိကိစ္ဆာ၊ ထိနံ၊ ဥဒ္ဓစ္စံ၊ အဟိရိကံ၊ အနောတ္တပ္ပံ. ယေသံ သတ္တာနံ ဣမာနိ ဒသ ကိလေသဝတ္ထူနိ အာသေဝိတာနိ ဘာဝိတာနိ ဗဟုလီကတာနိ ဥဿဒဂတာနိ၊ ဣမေ တေ သတ္တာ မဟာရဇက္ခာ.

၈၂၀. ကတမေ တေ သတ္တာ အပ္ပရဇက္ခာ? ယေသံ သတ္တာနံ ဣမာနိ ဒသ ကိလေသဝတ္ထူနိ အနာသေဝိတာနိ အဘာဝိတာနိ အဗဟုလီကတာနိ အနုဿဒဂတာနိ၊ ဣမေ တေ သတ္တာ အပ္ပရဇက္ခာ.

၈၂၁. ကတမေ တေ သတ္တာ မုဒိန္ဒြိယာ? ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ – သဒ္ဓိန္ဒြိယံ၊ ဝီရိယိန္ဒြိယံ၊ သတိန္ဒြိယံ၊ သမာဓိန္ဒြိယံ၊ ပညိန္ဒြိယံ. ယေသံ သတ္တာနံ ဣမာနိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ အနာသေဝိတာနိ အဘာဝိတာနိ အဗဟုလီကတာနိ အနုဿဒဂတာနိ၊ ဣမေ တေ သတ္တာ မုဒိန္ဒြိယာ.

၈၂၂. ကတမေ တေ သတ္တာ တိက္ခိန္ဒြိယာ? ယေသံ သတ္တာနံ ဣမာနိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ အာသေဝိတာနိ ဘာဝိတာနိ ဗဟုလီကတာနိ ဥဿဒဂတာနိ၊ ဣမေ တေ သတ္တာ တိက္ခိန္ဒြိယာ.

၈၂၃. ကတမေ တေ သတ္တာ ဒွါကာရာ? ယေ တေ သတ္တာ ပါပါသယာ ပါပါနုသယာ ပါပစရိတာ ပါပါဓိမုတ္တိကာ မဟာရဇက္ခာ မုဒိန္ဒြိယာ၊ ဣမေ တေ သတ္တာ ဒွါကာရာ.

၈၂၄. ကတမေ တေ သတ္တာ သွာကာရာ? ယေ တေ သတ္တာ ကလျာဏာသယာ ကလျာဏစရိတာ ကလျာဏာဓိမုတ္တိကာ အပ္ပရဇက္ခာ တိက္ခိန္ဒြိယာ၊ ဣမေ တေ သတ္တာ သွာကာရာ.

၈၂၅. ကတမေ တေ သတ္တာ ဒုဝိညာပယာ? ယေ စ တေ သတ္တာ ဒွါကာရာ၊ တေဝ တေ သတ္တာ ဒုဝိညာပယာ. ယေ စ တေ သတ္တာ သွာကာရာ၊ တေဝ တေ သတ္တာ သုဝိညာပယာ.

၈၂၆. ကတမေ တေ သတ္တာ အဘဗ္ဗာ? ယေ တေ သတ္တာ ကမ္မာဝရဏေန သမန္နာဂတာ ကိလေသာဝရဏေန သမန္နာဂတာ ဝိပါကာဝရဏေန သမန္နာဂတာ အဿဒ္ဓါ အစ္ဆန္ဒိကာ ဒုပ္ပညာ အဘဗ္ဗာ နိယာမံ ဩက္ကမိတုံ ကုသလေသု ဓမ္မေသု သမ္မတ္တံ၊ ဣမေ တေ သတ္တာ အဘဗ္ဗာ.

၈၂၇. ကတမေ တေ သတ္တာ ဘဗ္ဗာ? ယေ တေ သတ္တာ န ကမ္မာဝရဏေန သမန္နာဂတာ န ကိလေသာဝရဏေန သမန္နာဂတာ န ဝိပါကာဝရဏေန သမန္နာဂတာ သဒ္ဓါ ဆန္ဒိကာ ပညဝန္တော ဘဗ္ဗာ နိယာမံ ဩက္ကမိတုံ ကုသလေသု ဓမ္မေသု သမ္မတ္တံ၊ ဣမေ တေ သတ္တာ ဘဗ္ဗာတိ. ယာ တတ္ထ ပညာ ပဇာနနာ။ပေ။ အမောဟော ဓမ္မဝိစယော သမ္မာဒိဋ္ဌိ – ဣဒံ တထာဂတဿ ပရသတ္တာနံ ပရပုဂ္ဂလာနံ ဣန္ဒြိယပရောပရိယတ္တံ ယထာဘူတံ ဉာဏံ.

၈၂၈. (၇) တတ္ထ ကတမံ တထာဂတဿ ဈာနဝိမောက္ခသမာဓိသမာပတ္တီနံ သံကိလေသံ ဝေါဒါနံ ယထာဘူတံ ဉာဏံ? ဈာယီတိ. စတ္တာရော ဈာယီ. အတ္ထေကစ္စော ဈာယီ သမ္ပတ္တိယေဝ [သမ္ပတ္တိယေဝ (က.)] သမာနံ ဝိပတ္တီတိ ပစ္စေတိ၊ အတ္ထေကစ္စော ဈာယီ ဝိပတ္တိံယေဝ [ဝိပတ္တိယေဝ (က.)] သမာနံ သမ္ပတ္တီတိ ပစ္စေတိ၊ အတ္ထေကစ္စော ဈာယီ သမ္ပတ္တိယေဝ သမာနံ သမ္ပတ္တီတိ ပစ္စေတိ၊ အတ္ထေကစ္စော ဈာယီ ဝိပတ္တိယေဝ သမာနံ ဝိပတ္တီတိ ပစ္စေတိ – ဣမေ စတ္တာရော ဈာယီ.

အပရေပိ စတ္တာရော ဈာယီ. အတ္ထေကစ္စော ဈာယီ ဒန္ဓံ သမာပဇ္ဇတိ ခိပ္ပံ ဝုဋ္ဌာတိ၊ အတ္ထေကစ္စော ဈာယီ ခိပ္ပံ သမာပဇ္ဇတိ ဒန္ဓံ ဝုဋ္ဌာတိ၊ အတ္ထေကစ္စော ဈာယီ ဒန္ဓံ သမာပဇ္ဇတိ ဒန္ဓံ ဝုဋ္ဌာတိ၊ အတ္ထေကစ္စော ဈာယီ ခိပ္ပံ သမာပဇ္ဇတိ ခိပ္ပံ ဝုဋ္ဌာတိ – ဣမေ စတ္တာရော ဈာယီ.

အပရေပိ စတ္တာရော ဈာယီ. အတ္ထေကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော ဟောတိ၊ န သမာဓိသ္မိံ သမာပတ္တိကုသလော၊ အတ္ထေကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာပတ္တိကုသလော ဟောတိ၊ န သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော၊ အတ္ထေကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော စ ဟောတိ၊ သမာဓိသ္မိံ သမာပတ္တိကုသလော စ၊ အတ္ထေကစ္စော ဈာယီ နေဝ သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော ဟောတိ၊ န သမာဓိသ္မိံ သမာပတ္တိကုသလော – ဣမေ စတ္တာရော ဈာယီ.

‘‘ဈာန’’န္တိ. စတ္တာရိ ဈာနာနိ – ပဌမံ ဈာနံ၊ ဒုတိယံ ဈာနံ၊ တတိယံ ဈာနံ၊ စတုတ္ထံ ဈာနံ.

‘‘ဝိမောက္ခော’’တိ. အဋ္ဌ ဝိမောက္ခာ. ရူပီ ရူပါနိ ပဿတိ – အယံ ပဌမော ဝိမောက္ခော.

အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ – အယံ ဒုတိယော ဝိမောက္ခော.

သုဘန္တေဝ အဓိမုတ္တော ဟောတိ – အယံ တတိယော ဝိမောက္ခော.

သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘‘အနန္တော အာကာသော’’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ – အယံ စတုတ္ထော ဝိမောက္ခော.

သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘‘အနန္တံ ဝိညာဏ’’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ – အယံ ပဉ္စမော ဝိမောက္ခော.

သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘‘နတ္ထိ ကိဉ္စိ’’တိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ – အယံ ဆဋ္ဌော ဝိမောက္ခော.

သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ – အယံ သတ္တမော ဝိမောက္ခော.

သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ – အယံ အဋ္ဌမော ဝိမောက္ခော.

‘‘သမာဓီ’’တိ. တယော သမာဓီ – သဝိတက္ကသဝိစာရော သမာဓိ၊ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တော သမာဓိ၊ အဝိတက္ကအဝိစာရော သမာဓိ.

‘‘သမာပတ္တီ’’တိ. နဝ အနုပုဗ္ဗဝိဟာရသမာပတ္တိယော – ပဌမဇ္ဈာနသမာပတ္တိ၊ ဒုတိယဇ္ဈာနသမာပတ္တိ၊ တတိယဇ္ဈာနသမာပတ္တိ၊ စတုတ္ထဇ္ဈာနသမာပတ္တိ၊ အာကာသာနဉ္စာယတနသမာပတ္တိ၊ ဝိညာဏဉ္စာယတနသမာပတ္တိ၊ အာကိဉ္စညာယတနသမာပတ္တိ၊ နေဝသညာနာသညာယတနသမာပတ္တိ၊ သညာဝေဒယိတနိရောဓသမာပတ္တိ.

‘‘သံကိလေသ’’န္တိ ဟာနဘာဂိယော ဓမ္မော. ‘‘ဝေါဒါန’’န္တိ ဝိသေသဘာဂိယော ဓမ္မော. ‘‘ဝုဋ္ဌာန’’န္တိ. ဝေါဒါနမ္ပိ ဝုဋ္ဌာနံ၊ တမှာ တမှာ သမာဓိမှာ ဝုဋ္ဌာနမ္ပိ ဝုဋ္ဌာနန္တိ. ယာ တတ္ထ ပညာ ပဇာနနာ။ပေ။ အမောဟော ဓမ္မဝိစယော သမ္မာဒိဋ္ဌိ – ဣဒံ တထာဂတဿ ဈာနဝိမောက္ခသမာဓိသမာပတ္တီနံ သံကိလေသံ ဝေါဒါနံ ဝုဋ္ဌာနံ ယထာဘူတံ ဉာဏံ.

၈၂၉. (၈) တတ္ထ ကတမံ တထာဂတဿ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိ ယထာဘူတံ ဉာဏံ? ဣဓ တထာဂတော အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ၊ သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော တိဿောပိ ဇာတိယော စတဿောပိ ဇာတိယော ပဉ္စပိ ဇာတိယော ဒသပိ ဇာတိယော ဝီသမ္ပိ ဇာတိယော တိံသမ္ပိ ဇာတိယော စတ္တာလီသမ္ပိ ဇာတိယော ပညာသမ္ပိ ဇာတိယော ဇာတိသတမ္ပိ ဇာတိသဟဿမ္ပိ ဇာတိသတသဟဿမ္ပိ အနေကေပိ သံဝဋ္ဋကပ္ပေ အနေကေပိ ဝိဝဋ္ဋကပ္ပေ အနေကေပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋကပ္ပေ ‘‘အမုတြာသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော၊ သော တတော စုတော အမုတြ ဥဒပါဒိံ၊ တတြာပါသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော၊ သော တတော စုတော ဣဓူပပန္နော’’တိ. ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတီတိ. ယာ တတ္ထ ပညာ ပဇာနနာ။ပေ။ အမောဟော ဓမ္မဝိစယော သမ္မာဒိဋ္ဌိ – ဣဒံ တထာဂတဿ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိ ယထာဘူတံ ဉာဏံ.

၈၃၀. (၉) တတ္ထ ကတမံ တထာဂတဿ သတ္တာနံ စုတူပပါတံ ယထာဘူတံ ဉာဏံ? ဣဓ တထာဂတော ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ – ‘‘ဣမေ ဝတ ဘောန္တော သတ္တာ ကာယဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ ဝစီဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ မနောဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ အရိယာနံ ဥပဝါဒကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ. တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပန္နာ. ဣမေ ဝါ ပန ဘောန္တော သတ္တာ ကာယသုစရိတေန သမန္နာဂတာ ဝစီသုစရိတေန သမန္နာဂတာ မနောသုစရိတေန သမန္နာဂတာ အရိယာနံ အနုပဝါဒကာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ. တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပန္နာ’’တိ. ဣတိ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတီတိ. ယာ တတ္ထ ပညာ ပဇာနနာ။ပေ။ အမောဟော ဓမ္မဝိစယော သမ္မာဒိဋ္ဌိ – ဣဒံ တထာဂတဿ သတ္တာနံ စုတူပပါတံ ယထာဘူတံ ဉာဏံ.

၈၃၁. (၁၀) တတ္ထ ကတမံ တထာဂတဿ အာသဝါနံ ခယံ ယထာဘူတံ ဉာဏံ? ဣဓ တထာဂတော အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီတိ. ယာ တတ္ထ ပညာ ပဇာနနာ။ပေ။ အမောဟော ဓမ္မဝိစယော သမ္မာဒိဋ္ဌိ – ဣဒံ တထာဂတဿ အာသဝါနံ ခယံ ယထာဘူတံ ဉာဏန္တိ.

ဒသကံ.

ဉာဏဝိဘင်္ဂေါ နိဋ္ဌိတော.