၅. အရညဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

၅၃၆. သတ္တကံ ဝနေ. အရ ဂမနေ၊ အညော၊ အရညံ. ကေန ဇလေန အနနံ ပါဏမနဿ ကာနနံ၊ ဒါ အဝခဏ္ဍနေ၊ ဒါ ဆေဒနေ ဝါ. အဓိကရဏေ ဏော၊ ‘‘အာကာရန္တာနမာယော’’တိ အာယော. ဒယ ဒါနဂတိဟိံ သာဒါနေသု ဝါ၊ ဏော၊ ဂဟ ဥပါဒါနေ [ဂါဟူ ဝိလောဠနေ (?)]၊ အဓိကရဏေ ယု. ဝပ ဗီဇနိက္ခေပေ၊ ဣနော၊ အဿိတ္တံ. ဝန သမ္ဘတ္တိသဒ္ဒေသု၊ ကတ္တရိ အ၊ ဝနံ. အဋာ အဝယဝေါ သေလာ အတြေတိ အဋဝိ၊ ဣ၊ ဤမှိ အဋဝီ.

မဟာပဒုမလတာဝနံ မဟာရညံ၊ နဒါဒိ၊ အနန္တော စ၊ အရညာနီ.

၅၃၇. နဂရတော နာတိဒူရသ္မိံ ဌာနေ သန္တေဟိ အဘိရောပိတော တရုသဏ္ဍော ပူဂပနသာဒိတရုသမူဟော အတ္ထိ၊ သော ‘‘ဥပဝန’’န္တိ စောစ္စတေ၊ ကိတ္တိမဝနမေတံ. အာရမန္တျသ္မိန္တိ အာရာမော၊ ဏော. ဥပဂတံ၊ ဥပရောပိတံ ဝါ ဝနံ ဥပဝနံ.

၅၃၈. သဗ္ဗသာဓာရဏံ သဗ္ဗလောကေဟိ သာဓာရဏောပဘောဂံ ရညံ ရာဇူနံ အရညံ ‘‘ဥပဝနံ၊ ဥယျာန’’မိတျုစ္စတေ၊ ဥလ္လောကေန္တာ ယန္တိ ဇနာ ဧတသ္မိန္တိ ဥယျာနံ၊ ယု. အာကီဠောပျတြ.

တဒေဝ ရာဇောပဝနမေဝ ဥပကာရိကာသန္နိဟိတံ၊ ပုရသန္နိဟိတံ ဝါ အန္တေပုရာစိတံ ပမဒဝနာချံ. ယတြ အန္တေပုရသဟိတော ဧဝ ရာဇာ ဝိဟရတိ၊ နာညဇနပ္ပဝေသော. ပမဒါနံ ဣတ္ထီနံ ဝနံ ပမဒဝနံ၊ ရဿော.

၅၃၉-၅၄၀. သာန္တရာဠာ ပန္တိ၊ ယထာ – တရုပန္တိ၊ ပါသာဒပန္တိ၊ နိရန္တရာဠာ တု ရာဇီတိ. တတြ ပဉ္စကံ ပန္တိယံ. ပန ဗျဝဟာရေ၊ ထုတိမှိ စ၊ ပန္တိ. ဝီ ဂမနေ၊ ထိ၊ ဝီထိ. ဝလ သံဝရဏေ၊ ဣ၊ အာဝလိ. အာလိပိ၊ အလဓာတုမှာ ဣ. သိ သေဝါယံ၊ ဏိ၊ သေဏိ. ပါ ရက္ခဏေ၊ ဠိ၊ ပါဠိ၊ သောဂတေပိ. ဒွေ သမာ. လိခ လေခနေ၊ အ. ရာဇ ဒိတ္တိယံ၊ ဣ.

တိပါဒံ ရုက္ခမတ္တေ. ပါဒေန မူလေန ပိဝတီတိ ပါဒပေါ၊ ဏော. ဝိဋပယောဂါ ဝိဋပီ. ရုက္ခ ဝရဏေ၊ အ၊ ရုဟ ဇနနေ ဝါ၊ ခေါ၊ ဟဿ ကော. န ဂစ္ဆတီတိ အဂေါ. သလ ဂမနေ၊ ဏော၊ သာရဝန္တတာယ ဝါ သာရော၊ သော ဧဝ သာလော၊ အညတြောပစာရာ. မဟိယံ ရုဟတီတိ၊ အ. ဒု ဂတိယံ၊ မော. တရ တရဏေ၊ ဥ. ကုတော ဘူမိတော ဇာယတီတိ ကုဇော၊ အင်္ဂါရေပိ. သာခါယောဂတော သာခီ.

ဂမု ဂမနေ၊ ဏော၊ ‘‘ဂမိဿန္တော စ္ဆော ဝါ သဗ္ဗာသူ’’တိ စ္ဆော. ခုဒ္ဒေါ အဝုဍ္ဎိပ္ပတ္တော ပါဒပေါ ခုဒ္ဒပါဒပေါ. ယေ ရုက္ခာ ပုပ္ဖံ ဝိနာ အပုပ္ဖကာ ဖလန္တိ၊ တေ အဿတ္ထောဒုမ္ဗရပနသာဒယော ‘‘ဝနပ္ပတီ’’တိ ဝုစ္စန္တိ၊ ဝနာနံ ပတိ ဝနပ္ပတိ. ပုပ္ဖတော ဇာတဖလာ ပန အမ္ဗခဇ္ဇူရာဒယော ဝါနပ္ပတယော. ဝနပ္ပတိမှိ ဘဝါ ဝါနပ္ပတယော.

၅၄၁. ယော ဖလပါကာဝသာနေ မရတိ၊ သော ကဒလီဓညာဒိကော ဩသဓိ နာမ ဘဝေ၊ ဩသော ဓီယတေ ယဿံ [ဩသော ဂ္လောသော ဒိတ္တိဗ္ဗာ ဓီယတေ’တြ ဗျာချာသုဓာ ၂.၄.၆]၊ သာ ဩသဓိ၊ ဣ. သာသဒ္ဒေါ ဩသဓိသဒ္ဒဿ ဣတ္ထိလိင်္ဂတ္တဒီပကော.

ဒွယံ ဥတုပ္ပတ္တေပိ ဖလဟီနေ. ဝန ယာစနေ၊ ဈော၊ ဝဉ္ဈာ၊ ဝဓတိ ဖလန္တိ ဝါ ဝဉ္ဈာ၊ ဝဇာဒိနာ ယော၊ ဈဿ ဈော၊ နိဂ္ဂဟီတာဂမော စ. န ဝိဇ္ဇတိ ဖလမေတိဿာတိ အဖလာ၊ ဒွေ တီသု. တိကံ ဝတ္တမာနဖလေ ရုက္ခာဒေါ. ဖလယောဂါ၊ ဣနော၊ ဝန္တု၊ ဤ စ.

၅၄၂. စတုက္ကံ ဝိကသိတေ. ဖုလ္လ ဝိကသနေ၊ ကတ္တရိ တော၊ သဉ္ဇာတတ္ထေ ဝါ ဣတော၊ ဖလ ဝိသရဏေ ဝါ၊ ဝိသရဏံ ဝိကာသော၊ အဿု. ကစ ဗန္ဓနေ၊ ဝိပုဗ္ဗော ဝိကသနေ၊ ကတ္တရိ အ. ဝိကစတေ ဝိဒလတိ ဝိသိလိဋ္ဌဒလော ဘဝတီတိ ဝါ ဝိကစော၊ အ၊ ဝိသဒ္ဒေါ ဝိသိလေသဇောတကော. ကသ ဂမနေ၊ တော. ဒလာနံ အညမညံ ဝိသိလေသတော သမုဒါယော ‘‘ဝိကသိတော’’တျုစ္စတေ. ဖုဋောပျတြ. ဖုဋ ဝိကသနေ.

ပါဒေါ ရုက္ခဂ္ဂေ. ‘‘န နာ’ဂ္ဂံ သိခရံ သိရော’’တိ ဝေါပါလိတဝစနတော ‘‘သိရသော အဂ္ဂ’’န္တိ န ဆဋ္ဌီသမာသော. သိရော ဝုတ္တော. အဇ ဂမနေ၊ ဂေါ၊ အဂ္ဂံ၊ သေဋ္ဌေ တီသု. သီ သယေ၊ ခရော၊ သိခါ ဝါ စူဠာ၊ သာ ဝိယ ဇာယတီတိ သိခရော. ဒွယံ သာခါယံ. သာခ ဗျာပနေ၊ အ. ‘‘လတာ ဝလ္လီ သမာချာတာ၊ လတာ သာခါ စ သာခိန’’န္တိ လတာ နာနတ္ထာ. လာ အာဒါနေ၊ တော၊ ရဿော.

၅၄၃. ဆက္ကံ ပတ္တေ. ဒလတိ ဝိကသတီတိ ဒလံ၊ အ. လသ ကန္တိယံ၊ ပကာရေန လသတီတိ ပလာသော၊ ဏော. ဆဒ သံဝရဏေ၊ ဆာဒီယတေ ယေန ဆဒနံ၊ ယု. ပူရယတီတိ ပဏ္ဏံ၊ နိပါတနာ၊ ပတ အဓောဂမနေ ဝါ၊ ပတတျစိရေန ပဏ္ဏံ၊ ပတ္တဉ္စ၊ တော၊ ပုမေ. သညာယံ ဏမှိ ဆဒေါ.

ဒွယံ ပတ္တာဒိသင်္ဃာတဝတိ သာခါယ ပဗ္ဗေ. ပလ္လ ဂမနေ၊ အဝေါ. ကိသ ဂမနေ၊ ယော၊ လာဂမော မဇ္ဈေ. ဒွယံ အင်္ကုရေ. နဝေါ ဧဝ ဥဗ္ဘိတော ဥဂ္ဂတော နဝုဗ္ဘိန္နော. အင်္က လက္ခဏေ၊ ဥရော.

၅၄၄. ပက္ကံ ယာဝ ပါဒေန နာမံ. ဝိကာသော မုခပဗုဒ္ဓကလိကာယံ မကုဠာဒိဒွယံ. မုစ မောစနေ၊ ဥလော၊ ဥဿတ္တံ၊ စဿ ကော၊ မကုဠံ၊ မကုဠော ဝါ. ကုဋ ဆေဒနေ၊ မလော၊ အဿု၊ ကုဋုမလော၊ ကုတုမလောပိ. ပုပ္ဖဿ စ ဖလဿ စ ပကတိဘူတေ ဇာလပတ္တေ ခါရကာဒိဒွယံ. ခုရ ဝိနာသေ. ဏွု. ဇလ ဓညေ၊ သကတ္ထေ ကော. ဇာလကံ နပုံသကေ. ဒွယံ ဇာလကတော ပဝုဒ္ဓေ ပုပ္ဖေ၊ ဖလေ စ. ကလ သင်္ချာနေ၊ ဏွု၊ ကုရ သဒ္ဒေ၊ ဏွု.

ပုပ္ဖါဒိဗန္ဓနံ ပုပ္ဖဖလာနံ ဗန္ဓနံ ဝဏ္ဋံ နာမ. ဗန္ဓီယတေ ယေန ဝဏ္ဋံ၊ ဝဇာဒိ.

၅၄၅. တိကံ ပုပ္ဖေ. ပသု ပါဏိဂဗ္ဘဝိမောစနေ၊ ဏော. ခပဏကဘာသာယ ရုက္ခောပိ ပါဏိ၊ ဝုဒ္ဓါဒိ၊ ပသဝေါ. ကုသ အက္ကောသေ၊ ဥမော၊ ကသ ဂမနေ ဝါ၊ ကာသ ဒိတ္တိယံ ဝါ၊ ဥမော၊ ရဿော. ပုပ္ဖ ဝိကသနေ၊ ပုပ္ဖတီတိ၊ အ. ပုပ္ဖဇော ရဇော ပုပ္ဖဓူလီ ပရာဂေါ နာမ၊ ရန္ဇ ရင်္ဂေ၊ ဏော.

မဓုရပုပ္ဖရသော မကရန္ဒော နာမာတိ မတံ. မက္ခိကာ ရမန္တိ ယသ္မိံ မကရန္ဒော၊ ဝဇာဒိ. ဒွယံ ကလိကာဘိ အာကိဏ္ဏေ ပရိဏာယဝတိ. ထု အဘိတ္ထဝေ၊ ဏွု၊ ထဝကော. ဂုဓ ပရိဝေဓနေ၊ ဏွု၊ ဓဿ ဆော၊ ဂေါစ္ဆကော.

၅၄၆-၅၄၇. အာမေ အပက္ကေ ဖလေ သလာဋု ဥတ္တော၊ သလာဋ ဗာလျပရိဘာသနေသု၊ ဥ၊ ဝိဇ္ဇမာနဗာလျတာယ သလာဋု. ပက္ကန္တု ဖလံ နိပ္ပရိယာယေန ‘‘ဖလ’’မိတျုစ္စတေ၊ တေန ‘‘အာမသ္မိံ ဖလဝေါဟာရော ရူဠှိယာ ပဝတ္တတီ’’တိ ဉာတဗ္ဗော၊ ဖလ နိပ္ဖတ္တိယံ၊ နိပ္ဖတ္တိ စာတြ သုပက္ကတ္တံ၊ သုက္ခေ တု ဖလေ ဝါနော. တတြ သလာဋု ဝါနာ တီသု၊ ယထာ သလာဋု ဇမ္ဗူ၊ သလာဋဝေါ မာသာ၊ သလာဋူနိ ကုမ္ဘဏ္ဍာနိ၊ ဝါနာ ဟရီဋကီ၊ ဝါနော မုဂ္ဂေါ၊ ဝါနမမ္ဗံ.

စမ္ပကာဒိ စမ္ပကံ ကရဝီရံ ကဒမ္ဗကံ အသောကံ ကဏ္ဏိကာရံ စမ္ပကာဒီနံ ပုပ္ဖံ ဝိကာရော၊ အဝယဝေါ စေတိ အညတ္ထေ ဏော န ဘဝတိ၊ တဒန္တတော ပုပ္ဖဿုပ္ပတိတတော၊ ဧဝံ စမ္ပကာဒီနိ ကုသုမနာမာနိ နပုံသကေ ဝတ္တန္တိ၊ အမ္ဗာဒိ ဒါဠိမံ နာရင်္ဂံ အာမလကံ ကုဝလံ ဗဒရန္တိ ပကတျန္တရမေဝ ဖလေ ဝတ္တတေ၊ အာမလကိယာ ကုဝလိယာ ဗဒရိယာ ဖလံ ဝိကာရော၊ အဝယဝေါ စေတိ အညတ္ထေ တဒ္ဓိတောပိ နောပ္ပဇ္ဇတေ၊ တဒန္တတော ဖလဿုပ္ပတိတတော၊ ဧဝံ အမ္ဗာဒီနိ ဖလနာမာနိ နပုံသကေ ဝတ္တန္တိ. မလ္လိကာဒယော ကုသုမေပိ ဝတ္တမာနာ သလိင်္ဂါ ပကတိလိင်္ဂါအဘေဒေါပစာရေန ပဝတ္တိယာ၊ ယထာ – မလ္လိကာ ဇာတိ၊ ဝနမလ္လိကာ ဣစ္စာဒိ. ဝီဟယောပျဘေဒေါပစာရေန ဖလေပိ သလိင်္ဂါ၊ ယထာ မာသဿ ဖလံ မာသော၊ မုဂ္ဂဿ ဖလံ မုဂ္ဂေါ၊ ဧဝံ ယဝေါ၊ တိလော၊ အတသီ၊ ကင်္ဂု၊ ဓညံ.

တိကံ ဇမ္ဗုယာ ဖလေ. တတြ ယဒါ လောကတော ဖလေ ဝုတ္တိ၊ တဒါ ဇမ္ဗုသဒ္ဒေါ ပကတျန္တရမေဝ ဖလေ ဝတ္တတေ၊ ယဒါ န ဖလဝုတ္တိ၊ တဒါ ဝိကာရေ အဝယဝေ ဝါနော၊ ဇမ အဒနေ၊ ဗူ၊ ဇမ္ဗူ၊ ပကတျန္တရာဖလေ ဝုတ္တိ. ဇမ္ဗုယာ ဖလံ ဇမ္ဗုဝံ. ဇမ္ဗု စ. လောကတော ဧဝ ဖလေပိ ဝတ္တမာနာ ဟရီဋကျာဒယော သဘာဝတော ဣတ္ထိယံ ဘဝန္တိ [အမရ ၁၄.၁၈-၂၀]. ဟရီဋကိယာ ဖလံ ဟရီဋကီ၊ ဧဝံ ကောသာတကီ၊ သလ္လကီ၊ ဒက္ခာ၊ ကဏ္ဍကာရိကာ၊ သေဖာလိကာ ဣစ္စာဒိ၊ ပုဗ္ဗေ ဝိယ ဝိကာရာဝယဝတ္ထေသု ပစ္စယာဘာဝေါ၊ အဿတ္ထာဒိကံ ဆက္ကမေဝ တဒ္ဓိတန္တံ အဿတ္ထာဒီနံ ဖလေ ဝတ္တမာနာနံ နပုံသကံ သိယာ ရူပဘေဒေါ၊ ယထာ – အဿတ္ထဿ ဖလံ အဿတ္ထံ၊ ဝေဏုနော ဖလံ ဝေဏဝံ၊ ပိလက္ခဿ ဖလံ ပိလက္ခံ၊ နိဂြောဓဿ ဖလံ နိဂြောဓံ၊ ဣင်္ဂုဒိယာ ဖလံ ဣင်္ဂုဒံ၊ ဗြဟတိယာ ဖလံ ဗြာဟတံ၊ ဝိဒါရီ အံသုမတီ ဂမ္ဘရိယာဒယော မူလေ၊ ပုပ္ဖေပိ သလိင်္ဂါ [အမရ ၁၄.၁၈-၂၀]. ပါဋလာသဒ္ဒေါ ပန အဘေဒဝတ္တိစ္ဆာယံ မူလေ ပုပ္ဖေပိ ဝတ္တမာနော သဘာဝတော ဣတ္ထိလိင်္ဂေါ၊ ဘေဒဝတ္တိစ္ဆာယံ ဝိကာရေ အဝယဝေ ဝါ ဏမှိ ပါဋလံ [အမရ ၁၄.၁၈-၂၀]. ဒွယံ သာခါပလ္လဝါဒိသမုဒါယလက္ခဏေ အာဘောဂေ၊ ဝိဋ ဝေဓနေ၊ ဝိဋ အက္ကောသေ ဝါ၊ အပေါ၊ ပဿ ဘတ္တေ ဝိဋဘီ၊ နဒါဒိ.

၅၄၈. မူလမာရဗ္ဘ မူလတော ပဋ္ဌာယ သာခန္တော သာခါဝဓိ တရုဿ ဘာဂေါ ခန္ဓော နာမ၊ ယော ‘‘ပကဏ္ဍော’’တိပိ ဝုစ္စတိ၊ ခနု အဝဒါရဏေ၊ ဓော၊ ခန္ဓော၊ ခါဒ ဘက္ခနေ ဝါ၊ ကော၊ ‘‘ခါဒါမဂမာနံ ခန္ဓန္ဓဂန္ဓာ’’တိ ခန္ဓာဒေသော၊ ကလောပေါ.

ရုက္ခစ္ဆိဒ္ဒေ ရုက္ခာဒီနံ ဝိဝရေ ကောဋရော. ကုဋ ဆေဒနေ၊ အရော၊ ကောဋရော၊ နိက္ကုဟောပိ. ဒွေ သမာ. ကာသ ဒိတ္တိယံ၊ ကာသတေ အဂ္ဂိနာ ဒိပ္ပတေတိ ကဋ္ဌံ၊ တော၊ တဿ ဋ္ဌော၊ ရဿော စ၊ ကသ ဂမနေ ဝါ၊ တော၊ ကဋ္ဌံ. ဒရ ဝိဒါရဏေ၊ ဏု.

၅၄၉. တိကံ မူလေ. ဝု သံဝရဏေ၊ ဒေါ၊ နိဂ္ဂဟီတာဂမော၊ ဗုဓ ဂမနေ ဝါ၊ အ၊ ဓဿ ဒေါ. မူလ ပတိဋ္ဌာယံ၊ ဏော၊ ပါဒသဒ္ဒေန တပ္ပရိယာယာ စရဏတ္ထာ သဗ္ဗေ သင်္ဂဟိတာ၊ ပါဒသဒိသတ္တာ ပါဒေါ၊ ဒွယံ ဆိန္နဿ တရုက္ခန္ဓဿ ဘူမိဋ္ဌဘာဂေ. သင်္က သင်္ကာယံ၊ ဥ၊ သက သတ္တိယံ ဝါ၊ နိဂ္ဂဟီတာဂမော. ခနု အဝဒါရဏေ၊ ဏု၊ ခါဏု. ဓုဝေါပိ၊ ဓုဝတိ ထိရာယတေတိ ဓုဝေါ၊ ဓု ဂတိထေရိယေသု၊ အ၊ ဥဝါဒေသော.

ဒွယံ ဝိဒါရိယာဒီနံ ကန္ဒေ. ကုယံ ပထဝိယံ ရုဟတီတိ ကုရုဟာဋံ၊ အဋော၊ ကန္ဒ အဝှါနေ၊ ရောဒနေ စ၊ ‘‘ကရဟာဋော’မ္ဗုဇကန္ဒေ၊ ပုပ္ဖရုက္ခဘီတေသု စေ’’တိ နာနတ္ထသင်္ဂဟေ. ဒွယံ ဟလာဒီနံ ကလီရေ. ကလ သင်္ချာနေ၊ ဤရော. မသ အာမသနေ၊ ထကော၊ မတ္ထကေ သီသေ ဝါ ဇာတော မတ္ထကော.

၅၅၀. ဒွေ သမာ. အဘိနဝနိဂ္ဂတာ အာယတာ သကုသုမာ၊ ကုသုမသုညာ စ မဉ္ဇရီ၊ ဝလ္လရီ တု တဒညာပိ၊ ယထာ တာလဝလ္လရီ၊ ဝလ၊ ဝလ္လ သံဝရဏေ၊ အရော၊ နဒါဒိ. မုဉ္ဇယောဂတော မဉ္ဇရီ၊ ရော၊ နဒါဒိ၊ ဥဿတ္တဉ္စ၊ ဒွေပိ နာရီ. ဒွယံ လတာယံ. ဝလ္လ သံဝရဏေ၊ နဒါဒိ. လတာ ဝုတ္တာ၊ ‘‘လတာ ပတာနိနီ ဝလ္လီ မတကီထာ’’တိ ဟလာယုဓော.

အက္ခန္ဓော အပ္ပက္ခဏ္ဍော၊ ဗဟုပတ္တတစဒဏ္ဍိကာဒိ. ယော ဝါ တနုပကဏ္ဍော ဝံသနဠာဒိ၊ သော ‘‘ထမ္ဗော၊ ဂုမ္ဗော’’တိ စောစ္စတေ၊ ထက သံဝရဏေ၊ ဗော၊ ကဿ မော. ဂုပ ရက္ခဏေ၊ ဗော၊ ပဿ မော. ပတာနော သာခါပတ္တစယော၊ တေန ယုတ္တာ ဂေါရက္ခာ တမ္ဗူလိ ဓိဝုသဇီမူတ ဂဠောဈာဒိကာ လတာ၊ သာ ဝီရု နာမ၊ ဝိဝိဓေဟိ ရုဟတီတိ ကတွာ၊ ကွိ၊ ဝီရု၊ ဒီဃာဒိ၊ ဂုမ္ဗိနီပိ.

၅၅၁. ပဇ္ဇေ ပါဒေန နာမံ. ယတြ ဒွယံ ‘‘ဗောဓိရုက္ခော’’တိ သညိတေ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော သဗ္ဗညုတညာဏပ္ပဋိလာဘဋ္ဌာနဘူတေ ဒုမရာဇေ၊ အညတြ တူပစာရာ. အဿံ သဗ္ဗညုတညာဏံ တိဋ္ဌတိ ဧတ္ထာတိ အဿတ္ထော၊ ဌဿ ထော၊ ဒွိတ္တံ၊ မာရဝိဇယသဗ္ဗညုတညာဏပ္ပဋိလာဘာဒိကေဟိ ဘဂဝန္တံ အဿာသေတီတိ ဝါ အဿတ္ထော၊ အာပုဗ္ဗော သာသ အနုသိဋ္ဌိယံ၊ တောသနေ စ ဝတ္တတိ၊ တော၊ ရဿော. သဗ္ဗညုတညာဏံ ဗုဇ္ဈတိ ဧတ္ထာတိ ဗောဓိ၊ ဗုဓ အဝဂမနေ၊ ဣ၊ ဗောဓိ၊ ဒွီသု. စလဒလော၊ ပိပ္ပလော၊ ကုဉ္ဇရာသနောပိ. ဒွယံ ဗဟုပါဒေ. အဓောဘာဂံ ရုန္ဓတီတိ နိဂြောဓော၊ ဥဿော၊ ဂါဂမော စ. ဝဋ ဝေဓနေ၊ ဝဋတီတိ၊ အ.

ဒွယံ ကဗိဋ္ဌေ. ကဝိမှိ ဝါနရေ တိဋ္ဌတီတိ ကဗိဋ္ဌော [ပါယေန ကပယော တိဋ္ဌန္တိ အတြ ကပိတ္ထော (စိန္တာမဏိဋီကာ ၁၄.၂၁)] ‘‘ဝါနရေ ပဏ္ဍိတေ ကဝီ’’တိ ဝေါပါလိတော၊ တထာ ကပိတ္ထော၊ တော၊ ဌဿ ထော စ. ဒဓိတ္ထော၊ အမ္ဗိလဖလောပိ. ဒွယံ ဥဒုမ္ဗရေ. ယညကမ္မာနမင်္ဂေါ ဧကင်္ဂတ္တာ ယညင်္ဂေါ၊ ဒုဗ္ဗီ ဟိံသာယံ၊ အရော၊ နိဂ္ဂဟီတာဂမော၊ ဧကဿ ဗဿ လောပေါ စ. ဇန္တုဖလော ဟေမဒုဒ္ဓေါပိ.

၅၅၂. ဒွယံ ကောဝိဠာရေ.

‘‘သုကပဒါစ္ဆရော စမ္ပော၊

ကောဝိဠာရော တု ကဉ္စနော၊

ပုဗ္ဗော သိတော ပရော ရတ္တော၊

ယုဂပတ္တာ ဥဘောပိတေ’’တိ [စိန္တာမဏိဋီကာ ၁၄.၂၂].

ဟိ ရတနကောသော၊ ကဉ္ဇနာလကောပျတြ. ယုဂံ ယမကံ ပတ္တမဿ.

တိပါဒံ ဥဒ္ဒါလေ. ဝါတံ ဥဒ္ဒါလတီတိ ဥဒ္ဒါလော. သိင်္ဂါရာဒီနံ သညာဝသေန ရုက္ခာနံ ရာဇာ ရာဇရုက္ခော၊ ဝါတရောဂဟနနေ ရာဇဘူတော ရုက္ခော ဝါ ရာဇရုက္ခော. ကတာ မာလာ အဿ ပုပ္ဖေဟီတိ ကတမာလော၊ သိင်္ဂါရပ္ပကာသော. ဣန္ဒတိ ပရမိဿရိယံ ကရောတိ ဝါတဟနနေတိ ဣန္ဒီဝရော၊ ဤဝရော၊ ဣန္ဒိယာ သက္ကဿ ဘရိယာယ ဣစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ဝါ ဣန္ဒီဝရော. စတုရင်္ဂုလော၊ အာရေဝတော၊ သုဝဏ္ဏကောပိ.

၅၅၃. ဒွယံ ဇမ္ဘီရေ၊ ယဿ ဖလမမ္ဗိလံ ဟောတိ. အမ္ဗိလတ္တာ ဒန္တဿ သဌော ဒန္တသဌော. သဌ ကေတဝဟိံသာသံကိလေသေသု၊ အ. ဇမု အဒနေ၊ ဤရော၊ ဘန္တော စ၊ ဇမ္ဘ ဂတ္တဝိနာမေ ဝါ၊ ဇမ္ဘော၊ ဇမ္ဘလော၊ ဇမ္ဗီရောပိ. ဒွယံ ဝရဏေ. ဝရ ဣစ္ဆာယံ၊ ယု. ကလ သင်္ချာနေ၊ ဣရော၊ နဒါဒိ၊ ရဿန္တော. ဝရုဏော၊ တိတ္တသာကောပိ.

ဒွယံ ဖလဟရေ. ‘‘ကော အယံ၊ သုကော’’တိ ဝိမတုပ္ပတ္တိကရပတ္တကုသုမတာယ ကိံသုကော. ပါရိ သမုဒ္ဒေါ၊ တတြ ဘဒ္ဒေါ ပါရိဘဒ္ဒေါ၊ သော ဧဝ ပါဠိဘဒ္ဒေါ၊ ကောဝိဠာရော၊ တံသဏ္ဌာနပတ္တကုသုမတာယ ပါဠိဘဒ္ဒေါ. ဒွယံ ဝိဒုလေ၊ ယော အဗ္ဘသမယေ ပုပ္ဖတိ. ဝဇ ဂမနေ၊ ဥလော. ဝီ ပဇနေ၊ အသော၊ တောန္တော စ၊ ဝိပုဗ္ဗော အတ သာတစ္စဂမနေ ဝါ၊ အသော. ဝါနီရောပိ.

၅၅၄. ဒွယံ ပီတနေ၊ ယဿ ပတ္တဖလာနိ အမ္ဗိလာနိ၊ ပူဂဖလပ္ပမာဏဉ္စ ဖလံ၊ သလ္လကီရုက္ခသဏ္ဌာနော စ၊ သော ရုက္ခော. အမ္ဗ သဒ္ဒေ၊ အဋော၊ သကတ္ထေ ကော. ပီ တပ္ပနကန္တီသု၊ တနော၊ ပီတိံ ဝါ တနောတီတိ ပီတနော၊ သကတ္ထေ ကော. ဒွယံ ဂုဠပုပ္ဖေ. မန ဉာဏေ၊ ကော၊ မဓွာဒေသော စ. မဓုနာမော ဒုမော မဓုဒ္ဒုမော. ဒွယံ ‘‘လမ္ဗူ’’တိ ချာတေ. ဂုဠော ဝိယ သာတေန ဖလမဿ ဂုဠဖလော. ပီလ ပတိတ္ထမ္ဘေ၊ ဥ. ဒွယံ တိက္ခဂန္ဓေ. သောဘံ ဇနေတီတိ သောဘဉ္ဇနော၊ သောဘံ ဝိသဉ္ဇနမေတေန ဟေတုဘူတေနာတိ ဝါ သောဘဉ္ဇနော. ဝုတ္တဉ္စ –

‘‘သိရီသပုပ္ဖဿ ရသေန ဘာဝိတံ၊

သဟဿဝါရံ မရီစံ သိတဝှယံ၊

ဧတေန သမန္တိ ဝိသာဟိ သမ္ဘဝါ၊

ကတဉ္ဇနသ္နေဟနပါဒနတ္ထုတော’’တိ.

သိ သေဝါယံ၊ ဝိဒ္ဓဝိနာသနတ္ထံ သေဝီတေတိ သိဂ္ဂု၊ ဂု၊ ထီ. စိတ္တဟာရီ၊ ပဘဉ္ဇနော၊ ဝိဒ္ဓဝိနာသနောပိ.

၅၅၅. ဒွယံ ဝိသာလတစေ၊ ယော သရဒေ ပုပ္ဖတိ ပုပ္ဖံ. သတ္တပဏ္ဏာနျဿ သတ္တပဏ္ဏီ ပုမေ. ဆတ္တမိဝ ပဏ္ဏမဿ ဆတ္တပဏ္ဏော. ဝိသမစ္ဆဒေါပိ၊ သတ္တပဏ္ဏတ္တာ ဝိသမစ္ဆဒေါ. ဒွယံ ရထဒ္ဒုမေ. ရထံ တနောတိ ယေန တိနိသော၊ ဣသော. အတိပမုစ္စတိ ဒါဟပိတ္တမနေနေတိ အတိမုတ္တကော. စိတ္တကိပိ.

ဒွယံ ဝါတပေါထေ၊ ပံ ဝါတံ လုနာတီတိ ပလာသော၊ အသော. ‘‘ပတ္တေ ပလာသံ သော ရုက္ခေ၊ ပီတဟရိတကိံ သုကေ’’တိ ဟိ ရုဒ္ဒေါ. ဝါတပေါထောပိ၊ ဝါတဿ ပေါထော ဝါတပေါထော၊ ပုထ ဟိံသာယံ.

ဒွယံ ‘‘ပုတီတိ’’ ချာတေ. ဟတဇန္တုပမောဟသင်္ခါတာရိဖလတာယ အရိဋ္ဌော၊ နိပါတနာ ဟန္တိဿ ဋ္ဌော၊ တံရောဂါရိဝန္တဇနေဟိ ဣစ္ဆိတဗ္ဗဖလတ္တာ ဝါ အရိဋ္ဌော၊ ဣသု ဣစ္ဆာယံ. ဖဏ ဂတိယံ၊ ဣလော၊ အဿေ.

၅၅၆. တိကံ သိရိဖလေ. မလ ဓာရဏေ၊ ဦရော. ဗိလ ဘေဒနေ၊ ဏုဝေါ၊ ဗေလုဝေါ. လပစ္စယေ ဗိလ္လော. သဏ္ဍိလျော၊ သေလုသောပိ. ‘‘မုနိပ္ပဘေဒေ မာလူရေ၊ သဏ္ဍိလျော ပါဒပန္တရေ၊ နဋေ ဗိလ္လေ စ သေလုသော’’တိ [စိန္တာမဏိဋီကာ ၁၄.၃၂] ရဘသော.

ဒွယံ တုင်္ဂေ. ပုမနာမော နာဂေါ ရုက္ခော ပုန္နာဂေါ. ‘‘ပုန္နာဂေ ပုရိသော တုင်္ဂေါ၊ ကေသရော ဒေဝဝလ္လဘော’’တိ [အမရ ၁၄.၂၅] ဟျမရသီဟော၊ ဒီဃော၊ ‘‘ပုမဿ လိင်္ဂါဒီသု သမာသေသူ’’တိ အကာရလောပေါ စ. အတိသယပုပ္ဖကေသရဝန္တတာယ ကေသရော၊ ကိသ တနုကရဏေ ဝါ၊ အရော၊ ပုပ္ဖကေသယုတ္တတာယ ဝါ ကေသရော၊ ရော.

ဒွယံ လောဒ္ဒမတ္တေ. သလ ဂမနတ္ထော၊ အဝေါ. ရတ္တကဖပိတ္တသောတေ လုနာတီတိ လောဒ္ဒေါ၊ ဒ္ဒေါ. တိရိဋော၊ သာဝရောပိ. ‘‘သာဝရော အပရာဓေ စ၊ လောဒ္ဒေ ပါပေ စ ကထျတေ’’ [စိန္တာမဏိဋီကာ ၁၄.၃၃] တျဇယော. ဒွယံ ဓနုပဋ္ဋေ ဖလိနိ. ပီ ပါနေ၊ အလော၊ ဤဿ ဣယာဒေသော. သန္နကာ တာပသာ၊ တေသံ ဒု ဒုမော သန္နကဒ္ဒု၊ ‘‘သန္နကဒ္ဒု စာပပဋာ၊ ဝရဏော တာပသပ္ပိယော’’တိ [စိန္တာမဏိဋီကာ ၁၄.၃၅] ဟိ ကောသန္တရေ.

၅၅၇. ဒွယံ ‘‘မှနကူ’’ဣတိ ချာတေ. လိကုစော နာမ ဍဟုရုက္ခော၊ တဂ္ဂုဏတ္တာ လိကောစကော၊ သညာယံ ကော. အင်္က လက္ခဏေ၊ ဩလော၊ အင်္ကောလော. ဒွယံ ကုမ္ဘေ. ရောဂဟရဏေ ဂရုနောပိ ဝေဇ္ဇဿ ဂရု ဂုဂ္ဂုလု၊ နိပါတနာ. ကုသ ဆေဒနေ၊ ဏွု. ကုမ္ဘော၊ ပုရောပိ.

‘‘ရာသိဘေဒေ ဂဇမုဒ္ဓံသေ၊

ကုမ္ဘကဏ္ဏသုကေ ဃဋေ၊

ကာမုကေ ဝါရနာရိယဉ္စ၊

ကုမ္ဘော က္လီဝန္တု ဝဂ္ဂုလုမှီ’’တိ [စိန္တာမဏိဋီကာ ၁၄.၃၄].

ရဘသော. ပုရ အဂ္ဂဂမနေ၊ ဏော၊ ပုရော.

ဒွယံ အမ္ဗေ. အမ ဂတိယံ၊ ဗော၊ အမ္ဗ သဒ္ဒေ ဝါ၊ အ. စုတိ အာသေစနေ၊ ရက္ခဏေ စ၊ အ၊ စု စဝနေ ဝါ၊ တော၊ ဒီဃာဒိ. ရသာလောပိ၊ ရသံ လာတီတိ ရသာလော၊ ဒီဃော. ဧသော အမ္ဗော သုဂန္ဓဝါ အတိသယဂန္ဓယုတ္တော သမာနော ‘‘သဟော၊ သဟကာရော’’တိ စောစ္စတေ. သဟ သတ္တိယံ၊ သုဂန္ဓံ ကတ္တုံ သဟတီတိ သဟော၊ အ. သဟနံ သဟော၊ တံ ကရောတီတိ သဟကာရော၊ ဟာ ဝါ ပမုဒါ၊ တာယ သဟ ဝတ္တတီတိ သဟော၊ သဟံ သမုဒံ ကရောတီတိ သဟကာရော.

၅၅၈. ဒွယံ သေတမ္ဗေ. ပုဏ္ဍ ပုဏ္ဍနေ. ပုဏ္ဍ ခဏ္ဍနေတျေကေ၊ ဏွု၊ အဿီ၊ အရာဂမော စ. သေတဝဏ္ဏော အမ္ဗော သေတမ္ဗော. ဒွယံ ဗဟုဝါရကေ၊ ယဿ ဖလာနိ အတိပိစ္ဆိလာနိ. သိ ဗန္ဓနေ၊ လု၊ သလ ဂမနတ္ထော ဝါ၊ ဥ၊ အဿေ. ပိစ္ဆိလတ္တာ ဗဟူနိ ဝါရီနိ ယသ္မိံ ဗဟုဝါရကော၊ သညာယံ ကော. သီတော၊ ဥဒ္ဒါလော၊ ကဖလောပိ.

ဒွယံ ကာသ္မရိယံ. သိရိမန္တာနိ ပဏ္ဏာနိ ယဿာ သေပဏ္ဏီ၊ နဒါဒိ၊ သိရီသဒ္ဒဿ သေ. ကသ္မီရဒေသဇတ္တာ ကာသ္မရီ၊ ကာသ ဒိတ္တိယံ ဝါ၊ မရော၊ နဒါဒိ. မဓုပဏ္ဏီ၊ ဘဒ္ဒပဏ္ဏီပိ. ဒွယံ သကဏ္ဋကမ္ဗိလဖလရုက္ခေ. သကဏ္ဋကတ္တာ ကုစ္ဆိတံ လာတီတိ ကောလီ၊ နဒါဒိ. ဝဒ ထေရိယေ၊ အရော၊ နဒါဒိ. ကုဝလီ၊ ကက္ကန္ဓူပိ.

၅၅၉. ဒွယံ တဿာ ကောလိယာ ဖလေ. ကောလိယာ ဖလံ ကောလံ. ဗဒရိယာ အယံ အဝယဝေါ ဗဒရော. ကုဝလံ၊ ဖေနိလံ၊ သောဝီရမ္ပိ. ‘‘သောတဉ္ဇနေ တု သောဝီရံ၊ ကဉ္ဇိကေ ဗဒရေပိ စေ’’တိ [စိန္တာမဏိဋီကာ ၁၄.၃၆] ရဘသော. ဒွယံ အဿတ္ထကုလသမ္ဘူတေ ရုက္ခပါသာဏာဒီသု သဉ္ဇာတရုက္ခေ. ပိလံ ပရံ နိဿယဘူတံ ကသတီတိ ပိလက္ခော၊ ကသ ဝိလေခနေ၊ သဿ ခတ္တာဒိ နိပါတနာ. အခါဒနီယဖလတာယ ဝိရူပံ ဖလမဿတ္ထီတိ ပိပ္ဖလီ၊ ဤ၊ နဒါဒိ၊ ဝိဿပိ စ.

ဒွယံ တောယာဒိဝါပိနိယံ၊ ယဿာ မူလံ မဟာပဉ္စမူလေ ပဝိဋ္ဌံ. ပဋ ဂမနေ၊ အလော၊ နဒါဒိ၊ ပါဋလီ၊ ပါဋလာပိ. ကဏှံ ပုပ္ဖဝဏ္ဋံ ယဿာ သာ ကဏှဝဏ္ဋာ၊ ကာသ္မရိယမ္ပိ. အလိပ္ပိယံ၊ တမ္ဗပုပ္ဖိပျတြ. ဒွယံ ဂန္ဓိလေ. သာဒုဖလတာယ သာဒု စ သော ကဏ္ဋသဟိတတာယ ကဏ္ဋော စေတိ သာဒုကဏ္ဋော. သကဏ္ဋကတာယ အတ္တာနံ ဝိရူပံ ကရောတီတိ ဝိကင်္ကတော၊ ဒွိတ္တံ၊ နိဂ္ဂဟီတာဂမော စ.

၅၆၀. စတုက္ကံ တိန္ဒုကေ. တနု ဝိတ္ထာရေ၊ ဥကော၊ ဒန္တော စ. တိဒိ ဟိံသာယံ ဝါ၊ ဥ၊ သညာယံ ကော. ကာဠော ခန္ဓော ပကဏ္ဍော ယဿာတိ. တိမ အဒ္ဒဘာဝေ၊ ဦသော၊ သကတ္ထေ ကော၊ ဝရန္တော စ. ဥပစ္စယေ တိမ္ဗရု.

ဒွယံ တမ္ဗဖလေ. ဣရာဝတီ နဒီ၊ ပဌမကာလေ တဿာ တီရေ ဇာတော ဧရာဝတော. နာရံ ဝုစ္စတိ နီရံ၊ တံ ဂစ္ဆတီတိ နာရင်္ဂေါ. ဒွယံ မက္ကဋတိန္ဒုကေ. ကုလ သင်္ချာနေ၊ ဏွု. ကာကေန္ဒု၊ ကာကလုကောပိ.

၅၆၁. တိကံ ကဒမ္ဗေ. ကံ ဝါတံ ဒမေတီတိ ကဒမ္ဗော၊ ဗော. ပိနေတီတိ ပိယကော၊ ဏွု၊ ဣယာဒေသော. နယတိ မုဒံ နီပေါ၊ ပေါ. ဒွယံ၊ ဝိဒရုက္ခေ၊ ယဿ နိယျာသေန ပေဠာဒယော လိမ္ပန္တိ. ဘလ၊ ဘလ္လ ပရိဘာသနဟိံသာဒါနေသု၊ နဒါဒိ၊ အညတြ တော၊ ကန္တော စ၊ ဘလ္လာတကော၊ တီသွယံ. အရုကရော၊ အဂ္ဂိမုခေါပိ.

ဒွယံ ‘‘ပါဝုသာ’’ဣတိ ချာတေ. ဈပ ဒါဟေ၊ ဏွု. ပဿ ဝေါ. ပစ ပါကေ၊ ဥလော. ဒွယံ သိရိမတိ၊ ယဿ ဖလာနိ မရီစပ္ပမာဏာနိ၊ အမ္ဗိလာနိ စ. တိလ ဂမနေ၊ ဏွု. ခုရ ဆေဒနေ၊ ဏွု.

၅၆၂. ဒွယံ အမ္ဗိလိကာယံ. စိ စယနေ၊ စော၊ စိစ အာဒါနသံဝရဏေသု ဝါ. တနု ဝိတ္ထာရေ၊ အမ္ဗိလရသံ တနောတီတိ တိန္တိဏီ၊ ဒွိတ္တမိတ္တံ၊ ဏတ္တဉ္စ၊ နဒါဒိ. ဒွယံ အမ္ဗိလင်္ကုရဖလေ သေတရုက္ခေ. ဂဒြဘဏ္ဍပ္ပမာဏဖလတ္တာ ဂဒ္ဒဘဏ္ဍော၊ ရလောပေါ. ကပိ စလနေ၊ တနော၊ ဒီဃော အာဂမဿ. ကန္ဒရာလော၊ ပိလက္ခောပိ.

တိကံ သာလရုက္ခေ. သလ ဂမနေ၊ ဏော၊ သာရဝန္တတာယ ဝါ သာလော. အဿကဏ္ဏသဒိသပဏ္ဏတာယ အဿကဏ္ဏော. သန္ဇ သင်္ဂေ၊ အ၊ သဇ္ဇ အဒနေ ဝါ၊ အ. ဒွယံ နဒီသဇ္ဇေ. အဇ္ဇ အဇ္ဇနေ၊ ဥနော. ကက လောလျေ၊ ဥဓော. ဝီရတရု၊ ဣန္ဒဒုမောပိ.

၅၆၃. တိကံ မုစလိန္ဒေ. စုလ နိမုဇ္ဇနေ. မုစလ သင်္ဂါတေ၊ ဣန္ဒော. နီပေါ ကဒမ္ဗေပိ. တိကံ ပီတသာလေ. ပိယကော ကဒမ္ဗေပိ. အသ ဘက္ခနေ၊ ယု၊ ပီတပုပ္ဖေါ သာလော ရုက္ခော ပီတသာလော. ဗန္ဓူကပုပ္ဖေါ၊ ဇီဝကောပိ.

ဒွယံ ဈာဋလိယံ. ဂါဝေါ လိဟန္တီတိ ဂေါလီသော၊ ဟဿ သော. ဈဋ သင်္ဃာတေ၊ အလော. ဈာဋလော၊ ပါဋလိပုပ္ဖါကာရော ဒီဃဖလော ရုက္ခော. ပမောက္ခောပိ.

၅၆၄. ဒွယံ ရာဇာယတနေ၊ ခီရဝန္တတာယ ခီရိကာ. ဒေဝရာဇဿ နိဝါသနဋ္ဌာနဘူတတ္တာ ရာဇာယတနံ၊ ပိယာလေပိ. ဒွယံ ကပ္ဖလေ. ကုစ္ဆိတေန ဖလေန ဥမ္ဘတိ ပူရတီတိ ကုမ္ဘော. ကုစ္ဆိတေန မောဒတီတိ ကုမုဒိကာ၊ ဏွု.

ဒွယံ ဂုဝါကရုက္ခေ၊ ယဿ ဖလေန တမ္ဗူလနာမံ ဇာယတိ. ပူဇ ပူဇာယံ၊ ဏော၊ ဇဿ ဂေါ. ကမု ဣစ္ဆာယံ၊ ဟေတုကတ္တရိ ဏွု. ခပုရောပိ. ဒွယံ လောဟိတလောဒ္ဒေ. ပဋ္ဋိဣတျာချာ ယဿ ပဋ္ဋိ. ‘‘ပဒ္ဓီ’’တိပိ ပါဌော. အသ္မိံ ပက္ခိတ္တေ လာခါ ရတ္တာ ဘဝတီတိ လာခါပသာဒနော. ကမုကောပိ.

၅၆၅. ဒွယံ ဣင်္ဂုဒိယံ၊ အယဉ္စ ကဏ္ဋကီ ဗာဟုလျေန မဇ္ဈိမဒေသေ ဇာယတေ. ဣင်္ဂ ဂမနတ္ထော၊ ဣဒေါ၊ ဣဿု၊ နဒါဒိ. တာပသော ပယုဇ္ဇမာနဖလကတာယ တာပသတရု. ဒွယံ ‘‘ဘုဇပတ္တော’’ဣတိချာတေ သုန္ဒရတစေ ရုက္ခေ၊ ယဿ တစေ မန္တက္ခရာနိ လိခန္တိ. ဘုဇော ပါဏိ၊ တံသဒိသပတ္တတာယ ဘုဇပတ္တော. မန္တလေခကေဟိ အာဘုဇိတတစဝန္တတာယ အာဘုဇီ. ဘူဇော၊ စမ္မီ၊ မုဒုတ္တစောပိ.

ဒွယံ သိမ္ဗလိယံ. ပိစ္ဆာယောဂါ ပိစ္ဆိလာ၊ ဣလော. သမ္ဗ မဏ္ဍလေ၊ အလိ၊ အဿိ. ‘‘ပိစ္ဆိလာ ပူရဏီ မောစာ၊ ထိရာယု သိမ္ဗလီ ဒွိသူ’’တိ [အမရ ၁၄.၄၆] အမရကောသော. ဒွယံ ပိစ္ဆိလာကာရေ ကဏ္ဋကသဟိတေ ရုက္ခေ. ရုစ ဒိတ္တိယံ၊ ဟေတုကတ္တရိ ယု၊ ကုဋ ကောဋိလျေ၊ ကတ္တရိ ဏော၊ ကောဋော အသိမ္ဗလိ သမာနောပိ သိမ္ဗလိသဒိသာကာရဒဿနတော ကောဋသိမ္ဗလိ၊ ပုမေ. ကသမ္ဗလောပိ.

၅၆၆. ဒွယံ ‘‘ကဏ္ဋကရဉ္ဇ’’ဣတိ ချာတေ ကဏ္ဋကိနိ ကရဉ္ဇဂုမ္ဗေ၊ ယံ လောကေ ‘‘ကလိနော’’တိ ဝုစ္စတိ. ကရ ဟိံသာယံ၊ ကရတော ရိရိယာ. ပူ ပဝနေ၊ ဣကော၊ တောန္တော စ. ပူတိကရဇော၊ ကလိမာရကောပိ၊ ကလိနော. ဒွယံ ဒါလိမပုပ္ဖါကာရေ ပီတနာသကရုက္ခေ. ရုဟ ဇနနေ၊ ဏီ. လောဟိတပုပ္ဖတာယ ရောဟိတကော.

ဒွယံ ဧရဏ္ဍေ. ဧရဍိ ဟိံသာယံ. ဝါတံ ဧရဏ္ဍတီတိ ဧရဏ္ဍော၊ ဏော. မဏ္ဍ ဘူသနေ၊ ဤသံပသန္နတေလတာယ ဝါ အာမဏ္ဍော၊ အာမံ ဝါ ဝါတံ၊ တံ ဒါယတီတိ အာမဏ္ဍော. ဒါ အဝခဏ္ဍနေ၊ ဒါဿ ဍော. စိတ္တကော၊ စဉ္စုပိ.

‘‘အဂ္ဂိသညေပိ စိတ္တကော၊ ပုမေ ဧရဏ္ဍကေ စဉ္စု.

ပက္ခိတုဏ္ဍေ ထိယံ မတော’’.

ဒွယံ သိဝါရုက္ခေ. သတ္တုယုတ္တဖလတာယ သတ္တုဖလာ. ဂဏ္ဍံ သမေတီတိ သမီ၊ အ၊ နဒါဒိ၊ ပါရိဘဒ္ဒကေပိ. ဂရုဒါရု၊ ပူတိကဋ္ဌမ္ပိ.

၅၆၇. ဒွယံ ကရဉ္ဇေ. နတ္တံ ရတ္တာ မာလာ ယဿ. ကံ ရဉ္ဇယတီတိ ကရဉ္ဇော၊ ဏော. စိလ္လဝိလ္လော၊ ကရဇောပိ. ဒွယံ ခဒိရေ. ခဒ ဟိံသာယံ၊ ထေရိယေ စ. ခဒန္တိ ဒန္တာ ယေနာတိ ခဒိရော၊ ဣရော. ဒန္တာ ဓာဝန္တိ ယေန နိရောဂတ္တာတိ ဒန္တဓာဝနော၊ ယု၊ ဓာဝ ဂတိသုဒ္ဓိယံ. ဂါယတ္တီ၊ ဗာလတနယောပိ. ‘‘ဂါယတ္တီ ခဒိရေ ဣတ္ထီ၊ ဆန္ဒသိပိ ဆဠက္ခရေ’’တိ [စိန္တာမဏိဋီကာ ၁၄.၄၉ ဗျာချာသုဓာ ၂.၄.၅၀] ရဘသော. ဗာလော သုခုမော ပတ္တသညိတော တနယော ယဿ ဗာလတနယော. ဒွယံ ပီတသာရေ ခဒိရေ. ခဒိရာဒိကန္တု ပီတသာရေ. သေတဝဏ္ဏတာယ သောမော ကပ္ပူရသဒိသော ဝက္ကော ဝက္ကလမေတဿ သောမဝက္ကော. ‘‘သောမော ကုဝေရေ ပိတုဒေဝတာယံ၊ ဝသုပ္ပဘေဒေ ဝသုဓာကရေ စ. ဒိဗ္ဗောသဓီ သောမလတာ သမီရဏေ၊ ကပ္ပူရနီရေသု စ ဝါနရေ စာ’’တိ နာနတ္ထသင်္ဂဟော. ဤသံ ခုဒ္ဒကံ ဒလမေတဿ ကဒရော၊ လဿ ရော. ဒွယံ ပိဏ္ဍီတကေ. သလ ဂမနေ၊ လော. မဒ ဥမ္မာဒေ၊ ယု. ‘‘ပိဏ္ဍီတကော မရဝကော၊ သသနော ကရဟာဋကော’’တျမရကောသေ [အမရ ၁၄.၅၂].

၅၆၈. တိကံ ဣန္ဒသာလေ. သာလာနံ ရုက္ခာနံ ဣန္ဒော ရာဇာ ဣန္ဒသာလော၊ ဒါသာဒီသု သိရိဝဍ္ဎကာဒိသဒ္ဒေါ ဝိယ အဓိဝစနမတ္တမိဒံ. ဣန္ဒဿ သက္ကဿ သာလောတိပိ ဣန္ဒသာလော. သလ္လတော ဏွု၊ နဒါဒိ၊ သလ္လကီ. ခရ ဆေဒနဝိနာသနေသု၊ ဏွု.

ဒွယံ ဒေဝဒါရုမှိ. ဒေဝါနံ ဒါရု. ဘဒ္ဒတ္တာ ဘဒ္ဒဒါရု. သက္ကပါဒပေါ၊ ပါရိဘဒ္ဒကော၊ ပီတဒါရု၊ ဒါရု၊ ပူတိကဋ္ဌမ္ပိ. ဒွယံ ဟေမပုပ္ဖကေ. ပဌမကာလေ စမ္ပာနဂရေ ဇာတော စမ္ပေယျော၊ ဏေယျော. ကပစ္စယေ စမ္ပကော.

၅၆၉. ဒွယံ ပနသေ. ပန ဗျဝဟာရေ၊ ထုတိမှိ စ၊ အသော. ကဏ္ဋကယုတ္တံ ဖလမဿ ကဏ္ဋကိဖလော. ဒွယံ သိဝါယံ. န ဝိဇ္ဇတေ ရောဂဘယံ၊ ရောဂဗျထော စောပယုဇ္ဇမာနာယမဿန္တိ အဘယာ. ရောဂဘယံ ဟရတိ အပနေတီတိ ဟရီတကီ၊ တော၊ သကတ္ထေ ကော၊ နဒါဒိ. ဟရိတ္တကီပိ. အဗျထာ၊ ပုတနာ၊ အမတာ၊ ဟေမဝတီ၊ စေတကီ၊ သိဝါပိ.

ဒွယံ ကရိသဖလေ. ရောဂံ အသတိ ဘက္ခတီတိ အက္ခော၊ ခေါ၊ သဿ ကော. ရောဂံ ဝိဘူတံ ကရောတီတိ ဝိဘီတကော၊ ဝိဘီဋကောပိ. ဘူတာဝါသော၊ ကလိဒ္ဒုမောပိ၊ ကလိဿ အာသယဘူတော ဒုမော ကလိဒ္ဒုမော. ဒွယံ ပုဿဖလေ. နတ္ထိ မတမေတိဿံ ဟေတုဘူတာယံ အမတာ. မလ ဓာရဏေ၊ ဏွု၊ နဒါဒိ၊ အာမလကီ. ဝယဋ္ဌာပိ. ဝယော တိဋ္ဌတိ ထိရီဘဝတျေတာယာတိ ဝယဋ္ဌာ.

၅၇၀. ဒွယံ ဍဟုရုက္ခေ. လဗုနာမကေ ပဗ္ဗတေ ဇာယတီတိ လဗုဇော. ခုဒ္ဒကတ္တာ လီနံ အပါကဋံ ကုစသင်္ခါတံ ဖလမေတဿ လိကုစော၊ နိပါတနာ. ဒွယံ ပီတပုပ္ဖေ. အဂန္ဓပုပ္ဖတာယ အတ္တာနံ ကဏိဋ္ဌံ ကရောတီတိ ကဏိကာရော၊ ဋ္ဌလောပေါ၊ ပဒုမပ္ပမာဏပုပ္ဖဒုမတာယ ဒုမုပ္ပလော.

တိကံ ဟိင်္ဂုနိယျာသေ. နီ နယေ၊ ဗော၊ မောန္တော စ. တိတ္တရသတ္တာ အရိဘာဝေ တိဋ္ဌတီတိ အရိဋ္ဌော. ပုစိံ ကုဋ္ဌံ မဒ္ဒတီတိ ပုစိမန္ဒော၊ ဣတ္တံ၊ ဗိန္ဒာဂမော. ဓမ္မသေနော၊ မာလကောပိ. မလတေ ရောဂံ မာလကော၊ ဏွု. ဒွယံ ရတ္တပုပ္ဖေ. ကရောတိသ္မာ ဏွု. ဒလ ဝိဒါရဏေ၊ မော၊ ဣကာရာဂမော. ဒါဠိမောပိ.

၅၇၁. ဒွယံ ပီတဒ္ဒုမေ. သရတိ ကာလန္တရံ သရလော၊ အလော. ပူတိယေဝ ကဋ္ဌံ ပူတိကဋ္ဌံ၊ ပူတိမုတ္တန္တိ ယထာ. ဒွယံ ပိစ္ဆိလာယံ. ကပိ စလနေ၊ ဣလော. သာသ အနုသိဋ္ဌိယံ၊ သိသ ဣစ္ဆာယံ ဝါ၊ အပေါ၊ နိဂ္ဂဟီတာဂမော၊ သိံသပါ. အဂုရုပိ.

တိကံ ဖလိနိယံ. သာ တနုကရဏေ၊ မော. ပိယဘာဝံ ဂစ္ဆတီတိ ပိယင်္ဂု၊ ဥ. ကမနီယဘာဝံ ဂစ္ဆတီတိ ကင်္ဂု၊ ဥ၊ နိပါတနာ. မဟိလာဝှယာ၊ လတာ၊ ဂုန္ဒာ၊ ဂန္ဓဖလီ၊ ကာရမ္ဘာပိ. ဒွယံ သိရီသေ. သရတိ ရောဂံ ဟိံသတီတိ သိရီသော. ဤသော၊ အဿိ. ဘဏ္ဍ ပရိဘာသနေ၊ ဣလော. ကပီတနောပိ. အမ္ဗာဋကေ၊ ဂဒ္ဒဘဏ္ဍေ စ ကပီတနော.

၅၇၂. ဒွယံ မဏ္ဍူကပဏ္ဏေ. သုဏ ဂတိယံ၊ ဏွု၊ ဒီဃံ ဖလဝဏ္ဋံ ယဿ. နဋော ကုဋန္နဋာပိ. ဒွယံ ဗကုလေ. ဝက အာဒါနေ၊ ဥလော. ကေသရယုတ္တပုပ္ဖတာယ ကေသရော.

ဒွယံ မလပုပ္ဖသ္မိံ. ကာကာနံ ဥဒုမ္ဗရော ကာကောဒုမ္ဗရော၊ သော ဧဝ ကာကောဒုမ္ဗရိကာ၊ သကတ္ထေ ဣကော. ဖလ နိပ္ဖတ္တိယံ၊ ဂု၊ လဿ ဂေါ. ဒွယံ နာဂရုက္ခေ. န ဂစ္ဆတီတိ နာဂေါ၊ ဒီဃာဒိ. နာဂါနံ မာလာ၊ သာ သဉ္ဇာတာ ယတြ နာဂမာလိကာ.

၅၇၃. ဒွယံ အသောကေ. နတ္ထိ သောကော ယေန. ဝဇ ဂမနေ၊ ဥလော. ဒွယံ ဇယာယံ. တံတံရောဂဇယာဒိကံ ကရောတီတိ တက္ကာရီ၊ ဏီ. ဝိသေသေန ဇယတီတိ ဝေဇယန္တိကာ၊ အန္တော၊ နဒါဒိ၊ သကတ္ထေ ကော. ‘‘ဇယာ ဇယန္တီ တက္ကာရီ၊ နာဒေယီ ဝေဇယန္တိကာ’’တျမရကောသော [အမရ ၁၄.၆၅].

ဒွယံ သမုဒ္ဒသမီပဒေသဇေ သာမဒလေ တမာလနာမေ တရုမှိ. တာပိယံ ဇာယတီတိ တာပိဉ္ဆော၊ အညတ္ထေ ဆော၊ ဗိန္ဒာဂမော၊ ‘‘တာပီ တု သရိတာန္တရေ’’တိ ဟိ နာနတ္ထသင်္ဂဟော. တမု ကင်္ခါယံ၊ အလော. ဒွယံ ကုဋဇေ. ရောဂံ ဆိန္ဒတီတိ ကုဋဇော၊ ဇော. ဂိရိမှိ ဇာတာ မလ္လိကာ ဂိရိမလ္လိကာ၊ သက္ကပရိယာယောပျတြ.

၅၇၄. တဿ ကုဋဇဿ ဖလေ ဣန္ဒယဝေါ. ဣန္ဒဿ သက္ကဿ ယဝေါ ဓညဝိသေသော ဣန္ဒယဝေါ. ကလိင်္ဂံ၊ ကဒ္ဒယဝမ္ပိ.

‘‘ပူတိကရဉ္ဇ ဓူမျာဋေ၊ ဒေသဘေဒေ ပုမာ ဘဝေ၊

ကုဋဇဿ ဖလေ က္လီဝံ၊ ကလိင်္ဂံ ထီ တု နာရိယ’’န္တိ [စိန္တာမဏိဋီကာ ၁၄.၆၇]. –

ရဘသော. အမရမာလာယန္တု ‘‘ကလိင်္ဂေ’န္ဒယဝေါ ပုမာ’’တိ ဣတ္ထိကဏ္ဍေ ပါဌော. တဿတ္ထော ကလိင်္ဂါ ဣတ္ထီ၊ ဣန္ဒယဝေါ ပုမာ. ဒွယံ ကဏိကာရိကာယံ. အဂ္ဂိ အနေန မန္ထျတေ အဂ္ဂိမန္ထော၊ ဏော. တံ ကဋ္ဌေဟိ ဃံသိယမာနေ အဂ္ဂိ ဥဋ္ဌဟတိ. ကဏ ဂတိယံ၊ ဏွု. ဇယာပျတြ. ‘‘ဝိဇယေ သော ဇယာ ဒုဂ္ဂါ၊ ဇယန္တီ ဂဏိကာရိကေ’’တိ ဇယာ နာနာတ္ထာ.

ဒွယံ နိဂ္ဂုဏ္ဍိယံ. နတ္ထိ ဂုဏ္ဍံ ဂဗ္ဘဗန္ဓနမေတာယာတိ နိဂ္ဂုဏ္ဍီ. သိ ဗန္ဓနေ၊ ဒု၊ သိန္ဒုံ ဂဗ္ဘဗန္ဓနံ ဝါရေတီတိ သိန္ဒုဝါရော. ဣန္ဒာနီပျတြ. ဣန္ဒာနီကရဏေ ထီနံ၊ သိန္ဒုဝါရေန္ဒနာရိသု. ဒွယံ မလ္လိကာယံ. တိဏာနိ သူလန္တိ ယသ္မိန္တိ တိဏသူလံ၊ သူလ ရုဇာယံ. ယတြ တံ ဇာယတိ၊ တတြ တိဏာနိ ရောဂီနိ ဘဝန္တီတျတ္ထော. ‘‘တိဏသူလံ မလ္လိကာယံ၊ ပဏ္ဍကံ ကေတကီဖလေ’’. မလ္လတေ ဓာရီယတေ သဗ္ဗေဟီတိ မလ္လိကာ၊ မလ္လ ဓာရဏေ၊ ဣ၊ သကတ္ထေ ကော. ဘူပဒီ၊ သီတဘီရု စ.

၅၇၅. ဒွယံ ကဏှပုပ္ဖသေဖာလိကာယံ. သိဖာ ဇဋာ ယဿတ္ထိ သေဖာလိကာ၊ ဣကော၊ လမဇ္ဈော. နီလပုပ္ဖတာယ နီလိကာ. သုဝဟာ၊ နိဂ္ဂုဏ္ဍီပိ. ‘‘သိန္ဒုဝါရေပိ နိဂ္ဂုဏ္ဍီ၊ နီလသေဖာလိကာယ စေ’’တိ ရုဒ္ဒေါ. ဒွယံ ဝနမလ္လိကာယံ. ဖုဋ ဝိကသနေ၊ အာ ဘုသော ဖုဋတီတိ အပ္ဖေါဋာ၊ ရဿာဒိ.

စတုက္ကံ ရတ္တပုပ္ဖေ. ဗန္ဓ ဗန္ဓနေ၊ ဥ၊ သကတ္ထေ ကော. ဇယတ္ထံ သုမနံ ဇယသုမနံ. ဘဏ္ဍတိသ္မာ ဣကော၊ ဘဏ္ဍိကော. ဇီဝတီတိ ဇီဝကော၊ ဇီဝ ပါဏဓာရဏေ၊ ဏွု. ဇီဝကသဒ္ဒဿ ပီတသာလာဒီသွပိ ပဝတ္တနတော ဗန္ဓု ဧဝ ဇီဝကော ဗန္ဓုဇီဝကောတိ ဗန္ဓုသဒ္ဒေန ဝိသေသေတွာ ဝုတ္တံ၊ သမုဒိတေန ဝါ နာမမိဒမေကဿ. ‘‘ဗန္ဓု ဗန္ဓုကပုပ္ဖေ စ၊ ဗန္ဓုဘာတရိ ဗန္ဓဝေ’’တိ ဝစနတော၊

‘‘ဇီဝကော ပီတသာလေ စ၊ ခေပနေ ဝုဒ္ဓိဇီဝိနိ၊

သေဝိနိ ပါဏကေ ဖာတိ-ကုဏ္ဍိကေ ပါဒပန္တရေ’’တိ. –

ဝစနတော စ ‘‘ဗန္ဓုဇီဝကော’’တိ ဧတ္ထ ဒွေ နာမာနိပိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာနိ.

၅၇၆. ပဉ္စကံ သုမနာယံ. သုန္ဒရံ မနော ယဿံ. သုဂန္ဓတ္တာ ဇာတိသုမနာတိ သမုဒိတနာမံ. မလ ဓာရဏေ၊ တော၊ နဒါဒိ. ဇန ဇနနေ၊တိ. ဝဿကာလသဉ္ဇာတပုပ္ဖတာယ ဝဿိကီ. ဣကော၊ နဒါဒိ.

ဒွယံ ‘‘စမ္ပေယျ’’ဣတိ ချာတေ. ယုထ ဟိံသာယံ၊ ဣ၊ သကတ္ထေ ကော၊ ဒီဃာဒိ. မဂဓေ ဘဝါ မာဂဓီ. ဂဏိကာ၊ အမ္ဗဋ္ဌာပိ. ဒွယံ ‘‘ဒေဝါလိ’’ဣတိ ချာတာယံ. သုန္ဒရံ ဒလမေတိဿာ သတ္တလာ၊ ဒဿ တော၊ သတ္တ ဒလာနိ ယဿာ ဝါ သတ္တလာ. နဝါ နူတနာ မလ္လိကာ နဝမလ္လိကာ. နဝမာလိကာပိ.

၅၇၇. ဒွယံ ပုဏ္ဍကေ ‘‘လံသွဏ’’ဣတိ ချာတေ. ဝသန္တေ ပုပ္ဖတိ ဝါသန္တီ. အတိမုဒံ တနောတီတိ အတိမုတ္တော၊ နိပါတနာ. မာဓဝီ၊ လတာပိ. မဓုမှိ စိတ္တေ၊ ဝေသာခေ ဝါ ပုပ္ဖတီတိ မာဓဝီ.

‘‘လတာ ဇောတိမတီပက္က-သာခါဝလ္လီပိယင်္ဂုသု၊

လတာ ကတ္ထူရိကာယဉ္စ၊ သာ ဒုဗ္ဗာမာဓဝီသု စာ’’တိ.

လတာ အနေကတ္ထာ. ဒွယံ ကရဝီရေ. ကုစ္ဆိတံ ရဝန္တိ အဿာ ယေန ကရဝီရော၊ ဤရော. အဿေ မာရေတီတိ အဿမာရကော. ပဋိဟာသောပိ.

ဒွယံ မာတုလုင်္ဂေ. မတ္တော လုဇ္ဇတိ ယေန မာတုလုင်္ဂေါ၊ လုဇ ဝိနာသေ. ပရိပုဏ္ဏဗီဇတာယ ဗီဇပူရော. ရုစကောပိ၊ ရုစ ဒိတ္တိယံ၊ ဏွု. ဒွယံ ဓုတ္တုရေ. ဥဂ္ဂံ မဇ္ဇတိ ယေန ဥမ္မတ္တော၊ မဒ ဥမ္မာဒေ. မာရေတီတိ မာတုလော၊ ဥလော၊ ရဿ တော. ‘‘ဥမ္မတ္တော ကိတဝေါ ဓုတ္တော၊ ဓတ္တူရော ကနကာဝှယော၊ မာတုလော မဒနော’’တျမရကောသော [အမရ ၁၄.၇၇].

၅၇၈. ဒွယံ ကဏှပါကဖလေ. ကရံ ဟတ္ထံ မဒ္ဒတိ ကဏ္ဋကေန ကရမန္ဒော. ကရမဒ္ဒေါပိ. သုဋ္ဌု သိနောတီတိ သုသေနော၊ သိ ဗန္ဓနေ၊ ယု. ဒွယံ ကုန္ဒေ. ကုဏ သင်္ကောစနေ၊ ဒေါ၊ နတ္တံ၊ ကုဏ သဒ္ဒေါပကရဏေသု ဝါ. မာဃေ ဘဝံ မာဃျံ၊ ယော၊ တသ္မိံ ကာလေ ဟိ ပုပ္ဖါဒိသမိဒ္ဓိ ဘဝတီတိ တဗ္ဘဝတ္တေန ဗျပဒေသော.

ဒွယံ ဒေဝတာသေ. ဒေဝတာ အာသန္တိ ယံ ဒေဝတာသော. ဇီမူတကာလေ သဉ္ဇာတတ္တာ ဇီမူတော၊ မှနလာ. ဒွယံ သနာမပသိဒ္ဓေ ပုပ္ဖဝိဋပေ. ပုပ္ဖမာသုံ န မိလာတမဿ ဘဝတီတိ အမိလာတော. မဟန္တမ္ပိ ကာလံ သဟတီတိ မဟာသဟာ.

၅၇၉. စတုက္ကံ ဈိဏ္ဍိသာမညေ. သိရီ ဝတ္တတိ ယေန သေရေယျကော၊ ဏေယျကော. ဒါသနာမကတ္တာ ဒါသီ. ကိရ ဝိက္ကိရဏေ၊ အာတော၊ ဒွိတ္တံ. ကုရ သဒ္ဒေ၊ ဍော၊ သကတ္ထေ ကော.

ဒွယံ ကဏ္ဋေန၊ ပတြေန စ သိတေ ပဏ္ဏာသေ. အဇ ဂမနေ၊ ဥကော. သိတော သုက္ကော ပဏ္ဏာသော သိတပဏ္ဏာသော. ဒွယံ အပ္ပပတ္တေ ပဏ္ဏာသေ. ဤရ ကမ္ပနေ၊ ယု. ဖဏိံ ဇယတိ ဖဏိဇ္ဇကော၊ ယဿ ကော.

၅၈၀. ဒွယံ ဇပါကုသုမေ. ဇပတိ ယာယ ဇပါ၊ ဇု ဇဝနေ ဝါ၊ ပေါ၊ ဥဿတ္တံ. မရုဒေသဇေ ကဏ္ဋကိနိ ကရဘပ္ပိယေ တရုဝိသေသေ ကရီရာဒိဒွယံ. ကရောတိသ္မာ ဤရော. ကစ ဗန္ဓနေ၊ ဒွိတ္တံ၊ ကကစော၊ ဂန္ထိလောပိ.

ဒွယံ ရုက္ခောပရိဇာတေ ဝိဇာတိယေ ပလ္လဝေ. ရုက္ခေ ဇာယမာနာ တံ အဒ္ဒတိ ဟိံသတီတိ ရုက္ခာဒနီ၊ အဒ္ဒ ဟိံသာယံ၊ ယု၊ နဒါဒိ၊ ဒလောပေါ. ဝန္ဒ အဘိဝါဒနထုတီသု၊ အ၊ ဣတ္ထိယံ၊ သကတ္ထေ ကော၊ အဿ ဒီဃော. ရုက္ခရုဟာ၊ ဇီဝန္တိကာပိ. ဒွယံ စိတ္တကေ. စိတိ ဟိံသာယံ၊ ဂန္ဓေ စ၊ ဏွု. အဂ္ဂိသညိတောတိ အဂ္ဂိပရိယာယနာမကော. ပါဌီပိ၊ ပုမေ’ယံ.

၅၈၁. ဒွယံ ဂဏရူပေ. အက္ကော သူရိယော၊ တပ္ပရိယာယနာမကတ္တာ အက္ကော. ဝိကရောတီတိ ဝိကိရဏော၊ ယု. အဿိ. အက္ကဝှေါ၊ ဝသုကော၊ အပ္ဖေါဋော၊ မန္ဒာရော၊ အက္ကပဏ္ဏောပိ. ‘‘ပုမေ အက္ကဝှေါ အပ္ဖေါဋော၊ ဝနမာလျပရာဇိတေ’’တိ [စိန္တာမဏိဋီကာ ၁၄.၈၀] ရုဒ္ဒေါ. မန္ဒာရော ဒေဝဒုမမှိ ပါရိဘဒ္ဒကေပိ. တသ္မိံ အက္ကေ ယော သေတပုပ္ဖကော၊ တသ္မိံ အဠက္ကော. သေတပုပ္ဖတာယ အလံဘူတော အက္ကော အဠက္ကော၊ အလ ဘူသနေ၊ ဠတ္တံ. ပတာပသောပိ. ဒွယံ ဆိန္နရုဟာယံ. တိတ္တရသတ္တာ ပူတိဘူတာ လတာ ပူတိလတာ၊ ပူ ပဝနေ ဝါ၊တိ. ရောဂမလံ ပုနာတီတိ ပူတိ၊ သာ ဧဝ လတာ ပူတိလတာ. ဂုဠ ရက္ခဏေ၊ စော၊ နဒါဒိ. ဂရ သေစနေ ဝါ. အမတာ၊ မဓုပဏ္ဏီပိ. မဓု ဣဝ ပဏ္ဏမဿာ မဓုပဏ္ဏီ. ဒွယံ ဓနုသေနိယံ၊ ယာ ပတ္တေဟိ ဝစာသဒိသီ၊ တတ္တစော တန္တဓနုဂုဏောပယုတ္တော. မုဗ္ဗာဝိကာရတာယေဝ ဓနုဇိယာ ‘‘မုဗ္ဗီ’’တျုစ္စတေ၊ မုဗ္ဗ ဗန္ဓနေ၊ အ၊ မုဗ္ဗာ. မဓုရသတ္တာ မဓုရသာ. ဒေဝီ၊ မောရဋာပိ. မုရ ပဝေဓနေ၊ အဋော၊ မောရဋာ.

၅၈၂. ဒွယံ မက္ကဋိယံ. ကပီနံ ဝါနရာနံ ကစ္ဆုံ ဇနေတီတိ ကပိကစ္ဆု. ကပိကစ္စုပိ. ဒုက္ခသမ္ဖဿတာယ ဒုဖဿော. အတ္တဂုတ္တာ၊ ဇဍာ၊ အဗျဏ္ဍာ၊ ကဏ္ဍူရာ၊ ပါဝုသာယိနီ၊ သူကသိမ္ဗိပိ. ‘‘အယံ ဖဿေန ကဏ္ဍုံ ဇနယတီ’’တိ ယာ လောကေဟိ ပရိဟရီယတေ၊ တတော အယံ အတ္တနာ ဂုတ္တာ ရက္ခိတာ အတ္တဂုတ္တာ. ပါဝုသာယံ ဥတုယံ ဧတိ ဇာယတေ၊ ဏော၊ ဣနီ. သူကသဟိတာ သိမ္ဗိ အဿာ သူကသိမ္ဗိ၊ ရဿန္တော. ဒွယံ မဏ္ဍူကပဏ္ဏိယံ. မဇ သုဒ္ဓိယံ၊ ဌော. ကာသ ဒိတ္တိယံ၊ ကရဏေ အ၊ ရဿော. သမင်္ဂါ၊ ယောဇနဝလ္လီပိ. သမင်္ဂတီတိ သမင်္ဂါ၊ အ. ယောဇနံ ဝလ္လီ ယဿာ ယောဇနဝလ္လီ.

ဒွယံ ဝနတိတ္တိကာယံ. အမ္ဗ သဒ္ဒေ၊ ဌော၊ အဝ ရက္ခဏေ ဝါ၊ နိဂ္ဂဟီတာဂမော. ပါ ရက္ခဏေ၊ ဌော. သေတာ၊ ပါပစေလီပိ. သေတရသေန ယုဇ္ဇတေတိ၊ အ. ဒွယံ ကဋုကရောဟိဏိယံ. ကဋ ဝဿာဝရဏဂတီသု. ဥ၊ ကဋု၊ နာရီ. ကဋုကရသာ ဟုတွာ ရုဟတီတိ ကဋုကရောဟိဏီ၊ ရုဟ ဇနနေ၊ ယု၊ နဒါဒိ. ‘‘ကဋုကရောဟိဏီ’’တိ သမုဒိတေန နာမမိဒံ. ကဋုရောဟိဏီပိ.

၅၈၃. ဒွယံ ခရမဉ္ဇရိယံ ‘‘စစသိမ’’ဣတိ ချာတာယံ. အပမဇ္ဇန္တိ ဝတ္ထာဒိက’မနေနေတိ အပါမဂ္ဂေါ၊ ဒီဃော ဥပသဂ္ဂဿ. သိခရမဿာတိ သေခရိကော. ဓာမဂ္ဂဝေါ၊ ဝိမုခပုပ္ဖီပိ. ‘‘ဃောသကေ ခရမဉ္ဇရိယံ၊ ဓာမဂ္ဂဝေါ ပုမေ မတော’’. ဝိမုခံ ပုပ္ဖမဿာ. ဒွယံ ကဏာယံ. ပိတ္တံ ဖလတိ ကုပ္ပတိ ယာယ ပိပ္ဖလီ၊ နဒါဒိ. မဂဓေ ဘဝါ မာဂဓီ၊ မဂဓာနံ အယံ ဝါ မာဂဓီ၊ တတြ ပဌမုပ္ပန္နတ္တာ၊ ဗာဟုလျေန ဝါ တတြ ဇာယမာနတ္တာ တံသမညာယ ဗျပဒိဿတေ. ဝေဒေဟီ၊ ကဏာ၊ ကောလာပိ. ဝေဒေဟာနမယံ ဝေဒေဟီ. ကဏာ နာနတ္ထာ၊ ဝုတ္တဉ္စ ‘‘ကဏာ ပိပ္ဖလိ’ဇာဇီ စေ’’တိ.

ဒွယံ တိကဏ္ဋကေ. ဂဝံ ကဏ္ဋကော ဂေါကဏ္ဋကော၊ ပထဝိယံ ဝါ လဂ္ဂေါ ကဏ္ဋကော ဂေါကဏ္ဋကော. သိင်္ဃ ဃာယနေ၊ အာဋော. ပလင်္ကသာ၊ သာဒုကဏ္ဋောပိ. ယုတ္တရာသ္နာယံ ပလာသေ စ ပလင်္ကသာ ထိယံ. သာဒုကဏ္ဋော ဝိကင်္ကတေပိ. ဒွယံ ဟတ္ထိပိပ္ဖလိယံ. ကောလာကာရာ၊ တံနာမိကာ ဝါ ဝလ္လီ ကောလဝလ္လိ၊ ရဿော. ဣဘာနံ ဟတ္ထီနံ ပိပ္ဖလီ ဣဘပိပ္ဖလီ. ကပိဝလ္လီ၊ ဝသိရောပိ. ဝသိရော နာနတ္ထော. ဝသိရော အပါမဂ္ဂေါ သာမုဒ္ဒလဝဏံ ဟတ္ထိပိပ္ဖလိ စေတိ. ပုမေ’ယံ.

၅၈၄. ဒွယံ ဆဂန္ထာယံ၊ ယာ ‘‘ဥဂ္ဂဂန္ဓာ’’တိပျုစ္စတေ. ဂုန္နံ လောမသမ္ပာတနဋ္ဌာနေ ဇာတာ ဂေါလောမီ၊ ဝစ ဝိယတ္တိယံ ဝါစာယံ၊ ကရဏေ အ၊ သတပဗ္ဗိကာပိ. ဝစာ သုက္ကလောဟိတမူလဘေဒေန ဒုဝိဓာ၊ တတြသုက္ကာ ‘‘ဟေမဝတီ’’တျုစ္စတေ အမရကောသေ [အမရ ၁၄.၁၀၂-၃]. ဒွယံ အပ္ဖေါဋာယံ. ကဏ္ဏသဏ္ဌာနပုပ္ဖတာယ ကဏ္ဏီ. ဂိရိမှိ ဇာတာ ကဏ္ဏီ ဂိရိကဏ္ဏီ. ရောဂါဒိဇိတတ္တာ အပရာဇိတာ.

ဒွယံ ကလသိယံ. သီဟပုစ္ဆာကာရကုသုမမဉ္ဇရိတာယ သီဟပုစ္ဆိ. ပဉှိ အပ္ပတနု ဝုစ္စတေ. ပဉှိ ပဏ္ဏံ ယဿာ ပဉှိပဏ္ဏီ. ပုထုပဏ္ဏီ၊ ဂုဟာပိ၊ ပုထု အသိလိဋ္ဌံ ပဏ္ဏမဿာ ပုထုပဏ္ဏီ. ဂဟွရေ သီဟပုစ္ဆဉ္စ၊ ထိယံ ဆမာတုကေ ဂုဟော [စိန္တာမဏိဋီကာ ၁၄.၉၃]. ဒွယံ သာလပဏ္ဏိယံ. သာလပဏ္ဏသဒိသဝိဋတာယ သာလပဏ္ဏီ. သာလံ သောဘနယုတ္တံ ပဏ္ဏမဿာ ဝါ သာလပဏ္ဏီ. ထု ဂတိထေရိယေသု၊ ဣရော၊ ထိရော.

၅၈၅. ဒွယံ ကဏ္ဋကာရိကာယံ. နိဒ္ဒဟတိ ကဏ္ဋကမုဋ္ဌေတိ နိဒိဒ္ဓိကာ၊ ဏွု. ဘယကရဏဝသေန ဗျဂ္ဃသဒိသတာယ ဗျဂ္ဃီ၊ ဗြဟတီ၊ ခုဒ္ဒါပိ. ဒွယံ နီလိရုက္ခေ. နီလ ဝဏ္ဏေ. နီလဝဏ္ဏတာယ နီလီ၊ နဒါဒိ၊ ဣနီ၊ နီလိနီ၊ ကာဠာ၊ တုတ္ထာပိ.

ကာဠာ ကဏှတိဝုတာယံ၊ နီလီ ယောဇနဝလ္လိသု၊

ပဏ္ဍေ ရသဉ္ဇနေ တုတ္ထာ၊ သုခုမေလာယ နီလိယံ [စိန္တာမဏိဋီကာ ၁၄.၉၄-၅].

ဒွယံ ဂုဉ္ဇာယံ. ဇဉ္ဇ ယုဒ္ဓေ၊ ဥကော၊ အဿိ၊ ဂုဇ သဒ္ဒေ၊ အ၊ ဗိန္ဒာဂမော. နာမန္တရာနိ စဿ –

ဒုမေ သာ ရတ္တိကာ ရတ္တ-ဒလာ စူဠာမဏီ စ သာ၊

ကာကစိဉ္စီ တုလာဗီဇံ၊ ကဏှလာ စ သိခဏ္ဍိနီ.

ဒွယ’မဟေရုယံ. အယမဟေရုဣစ္စေဝ ချာတကဏ္ဋကဝတီ ဘဝတိ. သတံ မူလာနိ ယဿ သတမူလီ. သတံ ရောဂေ အာဝရတီတိ သတာဝရီ၊ ဝရ အာဝရဏိစ္ဆာသု၊ အထ ဝါ ‘‘သတာ’’တိ စ ‘‘အာဝရီ’’တိ စ ဒွေ နာမာနိ တဿာ. ‘‘သတမူလီ ဗဟုသုတာ-ဘီရု ဣန္ဒီဝရီ ဝရီ’’တိ [အမရ ၁၄.၁၀၀] ဟိ ဝုတ္တံ.

၅၈၆. ဒွယံ အတိဝိသာယံ. မဟာဝီရိယံ ဩသဓံ မဟောသဓံ. ‘‘လသုဏေ တိဝိသာယဉ္စ၊ သုဏ္ဌိယမ္ပိ မဟောသဓ’’န္တိ ရုဒ္ဒေါ. အတီဝ ဝိသတိ ဘေသဇ္ဇပယောဂေသူတိ အတိဝိသာ၊ ဝိသာ၊ အရုဏာ၊ သိင်္ဂီပိ.

‘‘အရုဏော ကိဉ္စိရတ္တက္ကေ၊ သဉ္ဈာရာဂေ အနူရုကေ၊

နိသဒ္ဒေ ကပိလေ ကုဋ္ဌေ၊ ဒဗ္ဗေဝ ဝါစ္စလိင်္ဂိကော’’.

‘‘အရုဏာတိဝိသာသာမာ၊ မဉ္ဇဋ္ဌာတိဝုတာသု စ၊

ဥသီရေတိဝိသာယဉ္စ၊ သိင်္ဂိမဂ္ဂုရဝလ္လဘာ’’တိ.

ဒွယံ သောမရာဇိယံ. ဝက အာဒါနေ၊ အစော၊ သောမသမတာယ ကာရိတာ ဝလ္လိကာ သောမဝလ္လိကာ၊ သကတ္ထေ ကော၊ ကဏှဖလာ၊ ပူတိဖလာပိ.

ဒွယံ ဒါရုဟလိဒ္ဒါရုက္ခေ. ဒရ ဝိဒါရဏေ၊ ဗော၊ ရဿ ဗော၊ ဒါဗ္ဗီ၊ ဒီဃာဒိ၊ နဒါဒိ. ဟလိဒ္ဒဝဏ္ဏဒါရုတာယ ဒါရုဟလိဒ္ဒါ၊ ဟလိဒ္ဒါပိ. ဒွယံ ဗိဠင်္ဂေ. အင်္ဂ၊ ရင်္ဂ၊ လင်္ဂ၊ ဂတျတ္ထာ ဒဏ္ဍကာ ဓာတူ၊ အ၊ ဠတ္တံ၊ ဗိဠင်္ဂံ. စိတြာနိ တဏ္ဍုလာနိ ယဿာ၊ တဏ္ဍုလော၊ ကိမိသတ္တုပိ.

၅၈၇. ဒွယံ သမန္တဒုဒ္ဓါယံ၊ နုဟ ဥဂ္ဂိရဏေ၊ နဒါဒိ၊ မဟန္တံ နာမမဿ. သီဟုဏ္ဍော၊ ဝဇိရဒုမော၊ ဂုဠာပိ. ဒွယံ ဒက္ခာယံ. မုဒုဂုဏယောဂါ မုဒ္ဒိကာ၊ မဓုရသော သာဒု၊ တေန ဝုတ္တံ ဝေဇ္ဇဂန္ထေ ‘‘သာဒု လဝဏတိတ္တမ္ဗိလကဋုကသာယကာ’’ဣတိ၊ တံယောဂါ မဓုရသာ. ဂေါတ္ထနီ၊ ဒက္ခာပိ. တိကံ ယဋ္ဌိမဓုကာယံ. မဓုရသတာယ မဓုကံ၊ ဥပမာနေ ကော. ဒဏ္ဍာကာရတ္တာ ယဋ္ဌိ စ သာ မဓုရသတ္တာ မဓုကာ စေတိ ယဋ္ဌိမဓုကာ. မဓုရသဘာဝေ တိဋ္ဌတီတိ မဓုလဋ္ဌိကာ၊ ရဿ လော၊ သကတ္ထေ ကော စ. ‘‘မဓုယဋ္ဌိကာ’’တိပိ ပါဌော၊ ဝုတ္တဉ္စ ‘‘မဓုကံ က္လီတကံ ယဋ္ဌိ-မဓုကံ မဓုယဋ္ဌိကာ’’တိ [အမရ ၁၄.၁၀၉].

၅၈၈. ဒွယံ ဝါတိင်္ဂဏေ. ဝါတဟရတ္တေန ဂဏီယတေတိ ဝါတိင်္ဂဏော၊ ဘဏ္ဍ ပရိဘာသနေ၊ ဏွု၊ နဒါဒိ. ဋကာရကရဏေ ဘဏ္ဋာကီပိ၊ ဗြဟတိယမ္ပိ အယံ.

‘‘ဝါတိင်္ဂဏော တု ဝါတ္တာကု၊

ဝါတ္တာကော သာကဝေဠု စ၊

ဘဏ္ဍာကီ ရာဇကုမ္ဘဏ္ဍော၊

ဝါတ္တာကီ ဒုပ္ပဟာသိနီ’’တိ [စိန္တာမဏိဋီကာ ၁၄.၁၁၄].

ရဘသော. ဒွယံ ဗြဟတိယံ. ဝါတ္တံ နိရာမယံ ကရောတီတိ ဝါတ္တာကီ၊ ဝါတိင်္ဂဏေပိ. ဗြဟ ဝုတ္တိယံ၊ တော၊ နဒါဒိ.

ဒွယံ ဂေါရက္ခတဏ္ဍုလေ၊ ဝုတ္တဉ္စ တန္တန္တရေ ‘‘ဂင်္ဂေရုကီ နာဂဗလာ၊ တထာ ဂေါရက္ခတဏ္ဍုလာ’’တိ. နာဂဿ ဗလမိဝ ဗလမေတိဿာ ရောဂဟရဏတ္တာ နာဂဗလာ၊ ဈသ ဟိံသတ္ထော၊ အ. ဒွယံ အဂ္ဂိသိခါယံ. နင်္ဂလသဒိသမူလတာယ လာင်္ဂလီ၊ နဿ လော၊ ဒီဃော စ. ‘‘နင်္ဂလီ’’တိပိ ပါဌော၊ သရဒကာလေ သဉ္ဇာတတ္တာ သာရဒီ.

၅၈၉. တိကံ ကဒလိယံ. ရမန္တိ ယဿံ ရမ္ဘာ၊ ဘော. ကဒ မာရဏေ၊ အလော၊ နဒါဒိ. မုစ မောစနေ၊ ဏော. ဒွယံ ကပ္ပါသိယံ၊ ယဿာ ဖလံ ကပ္ပါသံ ကရောတိ လောကာနမုပကာရန္တိ ကပ္ပါသီ၊ ကရောတိသ္မာ ပါသော၊ နဒါဒိ. ဝဒ ထေရိယေ၊ အရော၊ သမုဒ္ဒန္တာပိ.

သမုဒ္ဒန္တာ တု ကပ္ပါသီ၊ သိက္ကာဒုရာလဘာသု စ၊

ကပ္ပါသီ ဝနသမ္ဘဝါ စေ၊ ဘာရဒွါဇီတိ ဝုစ္စတိ.

ဒွယံ ပဏ္ဏလတာယံ. နာဂလောကေ ဇာတာ လတာ နာဂလတာ. တမ္ဗဝဏ္ဏံ လာတီတိ တမ္ဗူလီ၊ အဿူ၊ နဒါဒိ. တမ္ဗူလဿ အယံ ဝါ တမ္ဗူလီ. တမ္ဗူလဝလ္လီ၊ နာဂဝလ္လီပိ၊ တမ္ဗူလံ နာမ ဖလပတ္တစုဏ္ဏာဒိယောဂသမူဟာနံ နာမံ၊ တဒတ္ထာ ဝလ္လီ တမ္ဗူလဝလ္လီ၊ နာဂလောကဿ ဝလ္လီ. ဒွယံ ဓာတကိယံ၊ အယံ တမ္ဗပုပ္ဖီ၊ မဇ္ဇောပယုတ္တာ. ပုပ္ဖါ သုဂန္ဓိကာ ဓာတကိစ္စေဝ ချာတာ. အဂ္ဂိဇာလသမာနပုပ္ဖတာယ အဂ္ဂိဇာလာ. အတိသယံ ဌိတိံ ကရောတီတိ ဓာတကီ၊ နဒါဒိ.

၅၉၀. ဒွယံ သုက္ကတိဝုတာယံ. တိဿော ဝုတာ တစရာဇိယော ယဿာ တိဝုတာ. တိဿော ပုဋာ တစရာဇိယော ယဿာ တိပုဋာ. သရလာ၊ တိဘဏ္ဍီ၊ ရောစနီပိ [ဒေဝနီပိ (က.)]. ဒွယံ ကဏှတိဝုတာယံ. သာ တနုကရဏေ၊ ဝိရေစနကရဏေန ကာယံ၊ ရောဂဉ္စ သာယတီတိ သာမာ.

‘‘သာမာ တု မေစကေ ဝုဒ္ဓ-ဒါရကေ ဟရိတေ နဒိ၊