၆. အရညာဒိဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

၆၀၅. နဝ ပဗ္ဗတဿ နာမာနိ. ပဗ္ဗ ပူရဏေ၊ တော. ဂိရ နိဂ္ဂိရဏေ၊ ဩသဓာဒယော နိဂ္ဂိရတီတိ ဂိရိ၊ ဣ. သိလာနံ ရာသိ သေလော၊ သိလာ ပစုရာ သန္တျသ္မိံ ဝါ သေလော၊ သေလ ဂတိယံ ဝါ၊ အ. အဒ္ဒ ဂတိမှိ ယာစနေ စ၊ ဘူဝါဒိ၊ ဣ၊ အဒ္ဒ ဟိံသာယံ ဝါ၊ စုရာဒိ. န ဂစ္ဆတီတိ နဂေါ. န စလတီတိ အစလော. သိလာနမုစ္စယော ဥဗ္ဗေဓော၊ ထူပေါ ဝါ သိလုစ္စယော. သိခရယောဂါ သိခရီ၊ ဤ၊ တိလကီဘူတော. ဘုံ ဘူမိံ ဓရတီတိ ဘူဓရော၊ ဘုယာ ဓရီယတီတိ ဝါ ဘူဓရော၊ ဗာဟုလျေန အ၊ ဘူဓရော. အဟာရိယော၊ ဂေါတ္တောပိ၊ ဒေသန္တရံ နေတုမသကျတ္တာ အဟာရိယော၊ ဂဝံ ဘူမိံ ဓာရဏေန တာယတေ ဂေါတ္တော.

ပဉ္စကံ သိလာယံ. အမ ဂတိယံ၊ ဘော. ဝန၊ သန သမ္ဘတ္တိယံ၊ ပသနတိ ဗျာပေတီတိ ပါသာဏော၊ နိပါတနာ၊ ပသ ဗန္ဓနေ ဝါ၊ ယု. အသု ခေပနေ၊ မော၊ အသ္မာ၊ ရာဇာဒိ၊ အသု ဗျာပနေ ဝါ. ပလ ရက္ခဏေ၊ ဥပလော၊ ဥပ ဒေဟေ ဝါ၊ အလပစ္စယော နိပါတော. သိလ ဥစ္စေ၊ အ. သိလာ၊ နာရီ.

၆၀၆. ဂိဇ္ဈကူဋာဒယော တိကူဋန္တာ ‘‘ဝင်္ကာဒီ’’တိ ဧတ္ထ အာဒိနာ မလယဒဒ္ဒုရာဒယော စ နဂါ နဂဝိသေသာ. ဂိဇ္ဈာ သကုဏဝိသေသာ အဿ ကူဋေ ဝသန္တိ၊ ဂိဇ္ဈသဒိသကူဋယုတ္တတာယ ဝါ ဂိဇ္ဈကူဋော. ဝိသေသေန ဘာတီတိ ဝေဘာရော၊ အရော. ပုလ မဟတ္တေ၊ ဝိသေသေန ပုလတီတိ ဝေပုလ္လော. ဣသယော ဂိလတီတိ ဣသိဂိလိ၊ ဣ. အာဒိစ္စဂမနဝိရောဓေန ဝိရုဒ္ဓံ ဈာယတီတိ ဝိဉ္ဈော. ပဏ္ဍုဝဏ္ဏတာယ ပဏ္ဍဝေါ၊ ပဏ္ဍ ဂတိယံ ဝါ၊ အဝေါ. ကုဋိလတာယ ဝင်္ကော. ဒွယံ ဥဒယဂိရိမှိ. အပရသေလာပေက္ခာယ ပုဗ္ဗသေလော. ဥဒယန္တျသ္မာ သူရိယာဒယောတိ ဥဒယော၊ သူရိယာဒီနမုဒယယောဂတော ဝါ ဥဒယော.

တိကံ အတ္ထဂိရိမှိ. မန္ဒယတိ သူရိယော ယသ္မိံ မန္ဒရော. မန္ဒပ္ပဘော ဝါ အရတိ ယသ္မိံ သူရိယောတိ မန္ဒရော၊ အတ္ထံ အနုပလဒ္ဓိံ ဂဟနက္ခတ္တာနံ ကရောတီတျတ္ထော၊ နာမဓာတုကာရိတန္တာ အ. ဒွယံ ဟိမဝတိ ပဗ္ဗတေ. ဟိမပ္ပစုရတာယ ဟိမဝါ၊ ဟိမံ ဝါ ဝမတီတိ ဟိမဝါ၊ ကွိ၊ ရာဇာဒိပက္ခေပတ္တာ သိဿာ. ဟိမယုတ္တော အစလော ဟိမာစလော.

၆၀၇. အတ္တနိ သဉ္ဇာတဂန္ဓဒဗ္ဗာနံ ဂန္ဓေဟိ လောကေ မဒယတိ၊ မောဒယတီတိ ဝါ ဂန္ဓမာဒနော၊ ယု. ကေလာသော ဝုတ္တော. ဝိစိတ္တကူဋယုတ္တတာယ စိတ္တကူဋော. သုခံ ဒဿနံ ယဿ၊ ယသ္မိံ ဝါ သုဒဿနော၊ ကာဠဝဏ္ဏကူဋတာယ ကာဠကူဋော. တီဏိ ကူဋာနျဿ တိကူဋော၊ ဆဠေတေပိ ပဗ္ဗတဝိသေသာ. အဿ ယထာဝုတ္တဿ ပဗ္ဗတဿ ပတ္ထော သမော ဘူမိဘာဂေါ သာနု နာမ၊ အဿ ဝါ ပဗ္ဗတဿ သမာယ ဘူမိယံ ပတ္ထော သာနု စ ဘဝန္တီတိ အဇ္ဈာဟရိတဗ္ဗံ. ပတိဋ္ဌတေ အသ္မိန္တိ ပတ္ထော၊ ဌဿ ထော. သန သမ္ဘတ္တိယံ၊ ဏု၊ သမ္ဘဇီယတေ သေဝီယတေတိ သာနု၊ ဒွေပျနိတ္ထိယံ.

၆၀၈. တိကံ သိင်္ဂဿ နာမံ. ကုဋ ဒါဟေ၊ ကမ္မနိ ဏော၊ ဝါကာရေန ကူဋမ္ပိ. သိခံ ရုဟတီတိ သိခရံ. နေရုတ္တော. သိခံ ဂစ္ဆတီတိ သိင်္ဂံ၊ ဣင်္ဂ ဂမနတ္ထော၊ ခလောပေါ. ဒွယံ ပဗ္ဗတာဒီနံ ပပတနဋ္ဌာနဿ နာမံ. ပပတန္တျသ္မာ၊ ဏော. ပတ အဓောဂမနေ၊ ပပါတော. တဋ သမုဿယေ၊ တဋော.

ဒွယံ ပဗ္ဗတနိတမ္ဗေ. နိတမ္ဗော ဇဃနေပိ၊ ကဋ ဝဿာဝရဏေသု၊ ဏွု. ပဗ္ဗတေ ပါသာဏာဒီသု အမ္ဗုနော ဇလဿ ပသဝေါ ပသဝနံ နိဇ္ဈရော နာမ၊ နိဿရဏံ နိဇ္ဈရော၊ သဿ ဈော၊ အသရူပဒွိတ္တံ. ဈရောပိ.

၆၀၉. ဒွယံ ကိတ္တိမေ အကိတ္တိမေ၊ သဇလေ နိဇ္ဇလေ ဝါ ကန္ဒရေ. ဒရ ဝိဒါရဏေ၊ အ၊ ဤ၊ ဒရီ. ကံ ဇလဝါစကမဗျယံ၊ ကေန ဒရီယတေ ကန္ဒရော၊ အာ၊ ကန္ဒရာ. တိကံ ဒေဝခါတဗိလေ. နိလီယန္တျသ္မိံ လေဏံ၊ လီ သိလေသနေ၊ ယု. ဂတိံ ဟွယတိ ကုဋိလယတီတိ ဂဗ္ဘရံ၊ နိပါတနာ. ဂဗ္ဘ ဓာရဏေ ဝါ၊ အရော. ဂုဟူ သံဝရဏေ၊ အ၊ ဂုဟာ.

ဒွယံ သိလာမယပေါက္ခရဏိယံ. သောဍိ ဂဗ္ဘေ၊ ဤ. သောဏ ဝဏ္ဏဂတိသင်္ဃာတေသု ဝါ၊ ဍော၊ ဤ. ဒွယံ ပဗ္ဗတာဒီနံ ဂဗ္ဘရဒေသေ လတာပလ္လဝတိဏာဒီဟိ ပိဟိတောဒရေ ဂဗ္ဘရေ. ကုဉ္ဇ အဗျတ္တသဒ္ဒေ၊ ကရဏေ၊ ဏော၊ နိကုဉ္ဇံ နိပုဗ္ဗော. ဒွယံပျနိတ္ထိယံ. နိကုဉ္ဇဝစနံ ပကုဉ္ဇာဒိနိဝတ္တနတ္ထံ.

၆၁၀. သေလဿ ပဗ္ဗတဿ ဥဒ္ဓံဘူမိ အဓိစ္စကာ နာမ. သေလဿာဓောဘာဂါသန္နဘူမိ ဥပစ္စကာ နာမ. အတြ တေဟိ ဥပါဒိသဒ္ဒေဟိ စ္စကော ယဒါဒိနာ [ပါဏိနိ ၅.၂.၃၄].

မူလပဗ္ဗတဿန္တေ ပရိဝါရေတွာ ဌိတာ ခုဒ္ဒပဗ္ဗတာ ပါဒါ နာမ. တတြ ပါဒါဒိဒွယံ. ပဇ္ဇတေ ဂမျတေတိ၊ ဏော. သေလဿ ဥပန္တော သမီပေ ပဗ္ဗတော ဥပန္တသေလော.

ဂေရိကမနောသိလာဟရိတာလကဋ္ဌိနျာဒိကောသဗ္ဗော ဧဝ သိလာဝိကာရော ‘‘ဓာတူ’’တျုတ္တော၊ ဓရ ဓာရဏေ၊ တု၊ ဓာတု.

သေလဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၆၁၁. တိကံ သီဟေ. ကေသရော ဇဋာ၊ တံယောဂါ၊ ဤ၊ ကေသရီ. မိဂေ ဟိံသတီတိ သီဟော၊ နိပါတနာ ဝဏ္ဏဝိပရိယယော၊ မိဂေ ဟန္တုံ သံဝိဇ္ဇမာနာ ဤဟာ အဿာတိ ဝါ သီဟော၊ သဟတီတိ ဝါ သီဟော. ပဉ္စဿော၊ ဟရိပိ. မုခမိဝ စရဏာပျဿ ကရိကုမ္ဘဒါရဏသမတ္ထာတိ တေဟိ သဟ ပဉ္စဿာနိ ယဿ. ဟရတိ မိဂေတိ ဟရိ၊ ဣ. မဟာကုက္ကုရပ္ပမာဏော ကုက္ကုရာကတိ ကဏှလေခါစိတ္တသရီရော ဂေါမနုဿာဒိဟိံသက္ခမော ရဿမုခေါ တရစ္ဆော နာမ၊ သော ‘‘သုနခဗျဂ္ဃေါ’’တိ ဝုစ္စတိ. တရ တရဏေ၊ ဆော၊ မိဂေ အဒတီတိ မိဂါဒနော၊ နန္ဒာဒီဟိ ယု.

ဒွယံ ဗျဂ္ဃေ. ဝိနိဟန္တွာ အာဃာယတီတိ ဗျဂ္ဃေါ၊ ဃာ ဂန္ဓောပါဒါနေ၊ ဗျဂ္ဃေါ ဒီပိနိပိ. ပုံ ပုမာနော ဒါလေတီတိ ပုဏ္ဍရီကော၊ ဒလ ဝိဒါရဏေ၊ ဏွု. ဒဿ ဍော၊ လဿ ရော၊ အဿီ၊ ပုဏ္ဍရီကော.

‘‘ပုဏ္ဍရီကံ သိတမ္ဗောဇေ၊

သိတစ္ဆတြေ စ ဘေသဇ္ဇေ၊

ကောသကာရန္တရေ ဗျဂ္ဃေ၊

သော ဒိသာဝါရဏဂ္ဂိသူ’’တိ. –

နာနတ္ထသင်္ဂဟေ. ဝဂ္ဃေါပိ. ဒီပိနိဝိသယေ သဒ္ဒူလော ဤရိတော၊ သရတီတိ သဒ္ဒူလော၊ ဦလော၊ ဒေါ စန္တော၊ သဒ္ဒေန ဥလတိ ဂစ္ဆတီတိ ဝါ သဒ္ဒူလော. ဒီပံ တစ္စမ္မံ၊ တံယောဂါ ဒီပီ၊ တသ္မိံ ဒီပိနိ.

၆၁၂. ပဉ္စကံ အစ္ဆေ. အသု ခေပနေ၊ ဆော. ဣစ ထုတိယံ၊ အ၊ ဣက္ကော. ဘလ္လုကောပိ၊ ဘလ၊ ဘလ္လ ပရိဘာသနဟိံသာဒါနေသု၊ ဏွု၊ အဿု၊ ဤသ ဂတိဟိံသာဒါနေသု၊ သော၊ ရဿာဒိ. အပစ္စယေ ဣသော.

ဒွယံ ရောဟိတေ. လောဟိတဝဏ္ဏတာယ ရောဟိသော၊ လောဟိတော စ၊ ပုဗ္ဗတြ တဿ သော. တိကံ ဂေါကဏ္ဏေ. ဂဝဿ ကဏ္ဏော ဝိယ ယဿ ကဏ္ဏောတိ ဂေါကဏ္ဏော. ဂဏယုတ္တတာယ ဂဏီ စ သော ကဏ္ဋကသဒိသသိင်္ဂတာယ ကဏ္ဋကော စေတိ ဂဏိကဏ္ဋကော၊ သမုဒိတနာမမ္ပိ ဝဒန္တိ. ဂဏိ စ ကဏ္ဋကော စ ဂဏိကဏ္ဋကာတိ ဒွေ နာမာနိပိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာနိ၊ တေနေဝ ဟိ ‘‘ဂဏိကဏ္ဋကာ’’တိ ဗဟုဝစနနိဒ္ဒေသော ကတော.

၆၁၃-၆၁၄. စတုက္ကံ ခဂ္ဂေ. သိင်္ဂဉ္စ ခဂ္ဂါချံ၊ တံယောဂါ ခဂ္ဂေါ. ‘‘ခဂ္ဂေါ ဂဏ္ဍကသိင်္ဂါသိ-ဝုဒ္ဓဘေဒေသု ဂဏ္ဍကေ’’တိ [ဗျာချာသုဓာ ၂.၅.၄] ဟိ နာနတ္ထသင်္ဂဟေ. ခဂ္ဂသဒိသံ ဝိသာဏမဿ သဏ္ဌာနတောတိ ခဂ္ဂဝိသာဏော၊ ဏော. ဧတ္ထ ခဂ္ဂသဒ္ဒေါ အသိပရိယာယော. ပလာသမဒတီတိ ပလာသာဒေါ. ဂဏ္ဍ ဝဒနေကဒေသေ၊ ဏွု၊ ဂဏ္ဍကော.

ဗျဂ္ဃါဒိကော သဗ္ဗောပိ မိဂဘေဒေါ ‘‘ဝါဠမိဂေါ၊ သာပဒေါ’’တိ စောစ္စတေ. ဗျဂ္ဃဿာတိသယေန မနုဿာဒီနံ ဟိံသနတော ဒုဋ္ဌတာ ပါကဋာတိ တပ္ပမုခတာ ဝုတ္တာ. ဝလ သံဝရဏေ၊ ဝလန္တျတ္တာနမသ္မာတိ ဝါဠော၊ ဏော၊ ဝါဠော စ သော မိဂေါ စေတိ ဝါဠမိဂေါ၊ ဒုဋ္ဌမိဂေါတျတ္ထော. ‘‘ဗျဂ္ဃေါ တံ ခါဒတူ’’တျာဒိနာ သပန္တိ ယေနာတိ သာပဒေါ၊ သပ အက္ကောသေ၊ ဒေါ၊ ဒီဃာဒိ.

ပ္လဝင်္ဂန္တံ မက္ကဋေ. ပ္လဝေါ ဂတိဘေဒေါ၊ တေန ဂစ္ဆတီတိ ပ္လဝင်္ဂမော၊ ပ္လဝင်္ဂေါ စ. မရ ပါဏစာဂေ၊ အဋော၊ ကော စန္တော၊ မက္ကဋော. နရော ဣဝ ဝါနရော၊ ဝါသဒ္ဒေါ ဣဝတ္ထေ၊ နာမာနံ ယုတ္တတ္ထတ္တာ သမာသော. သာခါယံ ပသုတော မိဂေါ သာခါမိဂေါ. ဂတျတ္ထတာယ ကြိယာယ ပယောဂါ. ကပိ စလနေ၊ ဣ၊ ကပိ. ဝလီ သိထိလံ စမ္မံ မုခေ အဿ ဝလီမုခေါ. ကိသော၊ ဝနောကောပိ၊ ကုစ္ဆိတေနာကာရေန သေတီတိ ကိသော၊ ဥဿိ. ဝနမောကမာသယော အဿ ဝနောကော. သော မက္ကဋော စေ ကဏှတုဏ္ဍော ကာဠမုခေါ သိယာ၊ တဒါ ‘‘ဂေါနင်္ဂလော’’တိ မတော၊ ဂုန္နံ နင်္ဂလသဒိသတာယ ဂေါနင်္ဂလော.

၆၁၅. ပဇ္ဇဒ္ဓံ သိင်္ဂါလဿ နာမံ. သရ ဂတိဟိံသာစိန္တာသု၊ အလော. သရတိဿ သိင်္ဂေါ. ဇမု အဒနေ၊ ဏွု၊ ဗော စန္တော၊ အဿု. ကုသ အက္ကောသေ၊ တု၊ ထု ဝါ. ဘေရဝယုတ္တတာယ ဘေရဝေါ၊ ‘‘ဘေ’’ဣတိ ရဝတီတိ ဝါ ဘေရဝေါ. သမု ဥပသမေ၊ ဣဝေါ၊ သိဝါ၊ နာရီ၊ သိ သေဝါယံ ဝါ၊ ဝေါ. မိဂဓုတ္တော၊ ဝဉ္စကောပိ၊ မိဂေသု ဝနပသူသု ဓုတ္တော. ဗြာဟ္မဏံ ဝဉ္စေတီတိ ဝဉ္စကော.

တိကံ ဗိဠာရေ. ဗိလ ဘေဒနေ၊ အရော၊ ဠတ္တံ. ဗဗ္ဗ ဂတိယံ၊ ဥ. မဇ သုဒ္ဓိယံ၊ အာရော၊ နိဂ္ဂဟီတာဂမော. ဩတု၊ အာခုဘုဇောပိ. ဒွယံ ကောကေ၊ အယံ ကုက္ကုရပ္ပမာဏော ကပိလော ဟရိဏော. ကုက၊ ဝက အာဒါနေ. ဤဟာမိဂေါပိ၊ မိဂေ ဤဟတိ ကင်္ခတီတိ၊ ကမ္မနိ ဏော.

၆၁၆. ဒွယံ မဟိံသေ. မဟိယံ သေတီတိ မဟိံသော၊ ရဿော၊ နိဂ္ဂဟီတာဂမော စ. လလ ဣစ္ဆာယံ၊ ဥဒကံ လလတီတိ လုလာယော၊ နိပါတနာ၊ အယော၊ အဿု စ. ဂေါ ဝိယ ဝဇတိ ဇာယတီတိ ဂဝဇော. ဂေါ ဝိယ အယတီတိ ဂဝယော၊ သမာ ဒွေ တုလျတ္ထာ.

ဒွယံ သလ္လေ. သလ္လ အာသုဂတိယံ၊ အ၊ သလ္လော၊ သကတ္ထေ ကော၊ သလ္လကော အတ္တနော သရီရဇာတေန သလ္လေန သုနခံ သလတိ ဟိံသတီတိ ဝါ သလ္လော၊ သလ္လကော စ၊ အယံ သူကရသဏ္ဌာနော၊ သလာကာပါယော စ. အဿ သလ္လဿ လောမမှိ သလလံ၊ သလဉ္စ ဘဝေ. ပလ၊ သလ၊ ပထ ဂတိယံ၊ အလော၊ နဒါဒိတ္တေ သလလီ၊ ထိတ္တာဘာဝေ သလလံ၊ အမှိ သလံ.

၆၁၇. ပဉ္စကံ မိဂေ၊ ဟရန္တျနေန ဟရိဏော၊ ဟရ ဟရဏေ ယု. ဏတ္တမိတ္တဉ္စ. မရ ပါဏစာဂေ၊ အ၊ ရဿ ဂေါ၊ ဣတ္တဉ္စ. သေန သုနခေန ရင်္ဂတိ ဂစ္ဆတိ ပလာယတီတိ သာရင်္ဂေါ. ဒီဃာဒိ၊ မဂေါ၊ မိဂေါ စ ဧတေ ဒွေ မိဂမတ္တေပိ. အဇိနဿောပယုဇ္ဇမာနဿ ယောနိ၊ တေန ဘူတဿာဇိနဿုပ္ပတ္တိကာရဏတ္တာ ဝါ အဇိနယောနိ. အယမ္ပိ မိဂမတ္တေပိ. ကုရင်္ဂေါ၊ ဝါတာယုပိ. ကုယံ ပထဝိယံ ရင်္ဂတီတိ ကုရင်္ဂေါ. ဝါတမယတီတိ ဝါတာယု၊ ဥ.

ဒွယံ သူကရေ. သုန္ဒရံ ဖလံ ကရောတီတိ သူကရော. ဝုတ္တဉ္စ ဒဗ္ဗဂုဏေ –

‘‘သ္နေဟနံ ဗြူဟနံ ဝဿံ၊ တထာ ဝါတသမာပဟံ၊

ဝါရာဟံ ပိသိတံ ဗာလျံ၊ ရောစနံ သေဒနံ ဂရူ’’တိ [ဒဗ္ဗဂုဏသင်္ဂဟ ၂.၁၁-၂].

သုခံ ကရောတီတိ ဝါ သူကရော. သုန္ဒရော ကရော ယဿ ဝါ သူကရော. ဝရေ အာဟန္တီတိ ဝရာဟော၊ ဝရေ သတိ အာဟန္တဗ္ဗောတိ ဝါ ဝရာဟော၊ ကောလော၊ ထဒ္ဓလောမော၊ ဘူဒါရောပိ. ဒွယံ သသေ. ပေလ ဂတိယံ၊ ဏွု. သသ ပ္လုတဂတိယံ၊ အ.

၆၁၈. ဒွယံ ဧဏီမိဂေ. ဧဏိယာ မိဂိယာ၊ ဧဏဿ ဝါ အပစ္စံ ဧဏေယျော၊ အယံ စမ္မာဒီသုပိ ‘‘ဧဏဿ၊ ဧဏိယာ ဝါ စမ္မာဒိကော ဧဏေယျော’’တိ ဝစနတ္ထံ ကတွာ. ဧဏိယာ ဣတ္ထိယာ ပုတ္တော မိဂေါ ဧဏီမိဂေါ၊ ဣ ဂတိယံ၊ ယု၊ နဒါဒိ၊ အနဒါဒိတ္တေ ဧဏော၊ ဧဝမေတေပျုပ္ပါဒိတာ. ဒွယံ ပမ္ပဋကေ. ပဋ ဂမနေ၊ ဏွု၊ ဥပသဂ္ဂန္တေ ဗိန္ဒာဂမော စ. ပဗ္ဗ ဂတိယံ၊ ဏွု၊ ဗိန္ဒာဂမော၊ ဗလောပေါ စ.

ဒွယံ ဝါတမိဂေ. ဂမနေန ဝါတသမော မိဂေါ ဝါတမိဂေါ. စလတိသ္မာ ယု၊ နဒါဒိ. တိကံ မူသိကေ. မုသ ထေယျေ၊ ဏွု၊ ဣတ္တဉ္စ. အာပုဗ္ဗော ခနု အဝဒါရဏေ၊ ဥ၊ နလောပေါ. ဥန္ဒ ပသဝနက္လေဒနေသု၊ ဦရော.

၆၁၉. စမရာဒယော၊ သရဘာဒယော စ မိဂန္တရာ မိဂဝိသေသာ. စမရော ဥတ္တရာပထေ ချာတော၊ ယဿ ပုစ္ဆံ စာမရံ၊ စမု အဒနေ၊ အရော၊ စမရော၊ ထိယံ စမရီ. ပသဒေါ စိတ္တလောမီ၊ ပသ ဗန္ဓနေ၊ အဒေါ. ကုယံ ရင်္ဂတီတိ ကုရုင်္ဂေါ၊ အဿု၊ ဥတ္တာဘာဝေ ကုရင်္ဂေါ. သဗ္ဗေသမ္ပိ မိဂါနံ မာတုဋ္ဌာနေ တိဋ္ဌတီတိ မိဂမာတုကာ၊ ဥပမာနေ ကော. ရု သဒ္ဒေ၊ ရု. ရုဏံ ကရောတီတိ ရင်္ကု၊ ဥ၊ ဏဿ လောပေါ ရကာရဿ၊ ဥဿ စ. အတ္တာနံ နီစံ ကရောတီတိ နီကော. သရတိသ္မာ အဘော၊ သရဘော. အဋ္ဌာပဒေါ ဥဒ္ဓံနယနော သီဟဿာပိ ဟန္တာ၊ တဿ စ ပါဒစတုက္ကံ ဥဒ္ဓံ ဘဝတီတိ.

၆၂၀. ပိယကာဒယော တယော၊ အာဒိနာ ကန္ဒလီစီနသမူရုအာဒယော စ စမ္မယောနယော၊ တေန ဘူတဿ စမ္မဿ ဥပ္ပတ္တိကာရဏတ္တာ၊ ဧတေ စ စိတြတနုရုဟာဒယော ကမ္ဗောဇာဒိမှိ၊ ဥတ္တရာပထေ စ ဇာယန္တိ၊ တတြေဝ သနာမချာတာ. ယထာ မိဂသဒ္ဒေါ ဝနျပသုသာမညေ၊ ဝိသေသေ စ ကုရင်္ဂါချေ ဝတ္တတိ၊ ယထာ စ လောဟသဒ္ဒေါ သုဝဏ္ဏာဒိကေ တေဇသသာမညေ၊ ဝိသေသေ စ၊ တထာ စမ္မယောနိအဇိနယောနိသဒ္ဒါပိ မိဂသာမညေ၊ မိဂဝိသေသေ စေတိ တထာ ဝုတ္တာ.

ပီ တပ္ပနကန္တီသု၊ ဏွု၊ ဣယာဒေသော. ဦရုမှိ အတိသယစမ္မယုတ္တတာယ စမူရု၊ ဧကဿ မဿ လောပေါ. ကဒိ အဝှါနေ၊ အလော၊ ဤ၊ ကဒလီ စ သော မိဂေါ စေတိ ကဒလီမိဂေါ.

သီဟာဒယော ယထာဝုတ္တာ၊ အဝုတ္တာ စ သဗ္ဗေ စတုပ္ပဒါ သတ္တာ ‘‘မိဂါ၊ ပသဝေါ’’တိ စောစ္စန္တေ. ပသဝန္တီတိ ပသဝေါ၊ သု အဘိသဝေ၊ ပသ ဗန္ဓနေ ဝါ၊ ဥ.

၆၂၁. စတုက္ကံ လူတာယံ. လူ ဆေဒနေ၊ တော၊ လူတာ၊ သကတ္ထေ ဣကော၊ လူတိကာ၊ ဒွေ နာရိယံ. ဥဏ္ဏာပါယော တန္တု ဥဏ္ဏာ၊ သာ နာဘိယံ အဿ ဥဏ္ဏနာဘိ၊ ရဿော. မက္ကဋော ဝိယ သာခါယံ အတ္တနော တန္တုမှိ ဂစ္ဆတီတိ မက္ကဋကော.

ဒွယံ ဂေါမယဇဝိစ္ဆိကေ. ဝိစ္ဆ ဂမနေ၊ ဏွု၊ ဝိစ္ဆိကော၊ သတပဒိယမ္ပိ၊ အာဠံ ဝိစ္ဆိကနင်္ဂုလံ၊ တံယောဂါ အာဠိ. ဒွယံ ဃရဂေါဓာယံ. သရတိသ္မာ ဦ၊ အဝေါ စန္တော. ဃရံ နိဿိတာ ဂေါဓာ ဃရဂေါဠိကာ၊ ဓဿ ဠော၊ သကတ္ထေ ကော.

၆၂၂. ဒွယံ ဂေါဓာယံ. ဂုဓ ရောသေ၊ အ၊ ဂေါဓာ၊ နာရီ. ကုဏ္ဍ ဒါဟေ၊ အ၊ ကုဏ္ဍော. ဒွယံ ရတ္တပါယံ. ကဏ္ဏဿ ဇလူကာ ရတ္တပါ ကဏ္ဏဇလူကာ. သတံ ပဒါ ယဿာ သတပဒီ၊ ပဒသဒ္ဒေါ ပါဒတ္ထော.

ဒွယံ ကလန္ဒကေ. ကန္ဒ အဝှါနေ၊ ရောဒနေ စ၊ ကန္ဒတီတိ ကလန္ဒကော၊ လမဇ္ဈော၊ ဏွု. ကာဠဝဏ္ဏတာယ ကာဠကာ၊ နာရိယံ. ဒွယံ နကုလေ၊ နတ္ထိ ကုလံ ဧတဿ သပ္ပေသု နကုလော၊ အရိသပ္ပေါပိ. နက္က နာသနေ ဝါ၊ ဥလော၊ ကလောပေါ၊ သပ္ပေ နာသေတီတိ နကုလော. မင်္ဂ ဂတျတ္ထော ဒဏ္ဍကော ဓာတု၊ ဥသော.

၆၂၃. ဒွယံ ကကဏ္ဋကေ. ကုစ္ဆိတော ကဏ္ဋကော အဿ၊ ဥဿတ္တံ. သရတိ ဓာဝတီတိ သရဋော၊ အဋော.

စတုက္ကံ ကီဋေ. ကီဋ ဗန္ဓနေ၊ အ၊ ကီဋ ဂမနေ ဝါ၊ ဒီဃာဒိ. ပုလ မဟတ္ထေ၊ အဝေါ၊ ဠတ္တံ. ကုစ္ဆိတံ အမတိ ဂစ္ဆတီတိ ကိမိ၊ ဣ၊ အဿိတ္တံ. ပကာရေန အနတီတိ ပါဏကော၊ ဏွု၊ ဏတ္တံ.

ဒွယံ ကဏ္ဋလောမကီဋေ. ဥစ္စံ ဌာနံ အာလိင်္ဂတီတိ ဥစ္စာလိင်္ဂေါ. ဗဟုလောမယုတ္တော ပါဏကော လောမသပါဏကော.

၆၂၄-၆၂၅. သာဒ္ဓပဇ္ဇေန သကုဏဿ နာမာနိ. ဝိဟေ အာကာသေ ဂစ္ဆတီတိ ဝိဟင်္ဂေါ၊ ဝိဟင်္ဂမော စ၊ အာကာသပရိယာယော စေတ္ထ ဝိဟသဒ္ဒေါ၊ ဝေဟာသဿ ဝါ ဝိဟာဒေသော. ပက္ခယုတ္တတာယ ပက္ခီ. ခေန၊ ခသ္မိံ ဝါ ဂစ္ဆတီတိ ခဂေါ. အဏ္ဍတော ဇာတော. သက္ကောတိ ဥဒ္ဓံ ဂန္တုန္တိ သကုဏော၊ သကုန္တော၊ သကုဏီ စ၊ သက သတ္တိယံ၊ ဥဏော၊ ဥန္တော၊ ဥဏီ စ. ပတန္တော ဍေန္တော၊ ပတ္တေန ဝါ ဂစ္ဆတီတိ ပတင်္ဂေါ၊ အပရတြ တလောပေါ. မာတုကုစ္ဆိတော၊ အဏ္ဍတော စာတိ ဒွိက္ခတ္တုံ ဇာယတီတိ ဒွိဇော. ဥဍ္ဍနာဒီသု ဝက္ကံ ကုဋိလံ အင်္ဂံ ဂီဝါဒိကံ ဧတဿ၊ ဝက္ကေန ဂမနေန အင်္ဂတီတိ ဝါ ဝက္ကင်္ဂေါ. ပတ္တေန ယာတိ၊ တံ ဝါ ယာနံ ဧတဿ. ပတတိ ပတန္တော ဝိယ အာကာသတော ဟောတီတိ ပတန္တော. နီဠေ ကုလာဝကေ ဇာယတီတိ နီဠဇော.

ဝဋ္ဋကာဒယော၊ ပေါက္ခရသာတကာဒယော စ တဗ္ဘေဒါ တေသံ သကုဏာနံ ဝိသေသာ. ဝဋ္ဋ ဝဋ္ဋနေ၊ ဏွု၊ ဝဋ္ဋကာ နာရီ. မယူရပ္ပမာဏော တဒါကတိစိတ္တပက္ခော ဇီဝဉ္ဇီဝေါ ဒက္ခိဏပထာဒီသု ဇာယတေ၊ ‘‘ဇီဝဇီဝါ’’တိ သဒ္ဒံ ကရောတီတိ ဇီဝဉ္ဇီဝေါ. ‘‘ဇီဝဇီဝေါ’’တိ နိရာနုနာသိကာပိ. စန္ဒိကာယုတ္တရတ္တိပ္ပိယော ပက္ခီ စကောရော၊ စက ပရိတက္ကနေ၊ ဥရော၊ ဥဿော၊ စင်္ကောရောပိ. တရတိသ္မာ ဣရော၊ ဒွိတ္တမိတ္တဉ္စ၊ တိတ္တိရော.

၆၂၆. သလ ဂတိယံ၊ ဏိကော၊ ဠတ္တံ၊ သာဠိကာ၊ နာရီ. ကလံ ရဝတီတိ ကရဝီကော၊ ဤကော၊ လလောပေါ. ကရဝီကော၊ ယဿ သရော ဘဂဝတော သရေန ဥပမီယတေ၊ သော ဝုစ္စတိ ‘‘ကရဝီကော’’တိ. ဇဝေန ရဝိနာ သဒိသော ဟံသော ရဝိဟံသော. ကုသ သဒ္ဒေ၊ ထကော၊ ဒွိတ္တံ၊ ကုသဿ သဿ တော၊ကုကုတ္ထကော. ကရဏ္ဍ ဘာဇနတ္ထေ၊ အဝေါ၊ ကရဏ္ဍဝေါ၊ ဇလစရော ပက္ခီ. ဗိလု ပတိတ္ထမ္ဘေ၊ အ၊ အဝါဒေသော၊ ဗိလဝေါ၊ ‘‘ဂဏ္ဍပ္လဝေါ’’တိ ချာတော ရတ္တပက္ခော မဟာပက္ခီ ပေါက္ခရသာတကော၊ ပေါက္ခရဿ သညာ ယဿ ပေါက္ခရသာတကော၊ ညဿ တော၊ ဒီဃော စ၊ သမုဒိတနာမမေဝ ဝါ တဿ၊ တဒါ သာဒ အဿာဒနေ၊ ဏွု၊ ဒဿ တော၊ ပေါက္ခရသာတကော.

၆၂၇. သတ္တကံ ပက္ခေ. ပတန္တိ အနေနာတိ ပတတ္တံ၊ ယဒါဒိနာ တော၊ ဒွိတ္တံ. ဥခ ဂတိယံ၊ ယု၊ ဥဿေ၊ အဿု၊ ပေခုဏံ၊ ဏတ္တံ. ပတ ဂမနေ၊ တော၊ ပါတတော တာယတီတိ ဝါ ပတ္တံ. ပတ ဂမနေ၊ ခေါ၊ တဿ ကော၊ ပက္ခော. ပတိတုံ ဣစ္ဆတိ ယေန ပိဉ္ဆံ၊ နေရုတ္တော၊ ပတ ဂမနေ ဝါ၊ ဆော၊ တလောပေါ၊ ဗိန္ဒာဂမော၊ အဿိ. ဆာဒျတေ အနေန ဆဒေါ. ဂိရ နိဂ္ဂိရဏေ၊ ဥ၊ ဣဿတ္တံ၊ ဂမု ဂမနေ ဝါ၊ ဥ၊ မဿ ရော.

ပက္ခီနံ ဗီဇေ ‘‘အဥ’’ဣတိ ချာတေ အဏ္ဍံ၊ ကစ္ဆပါဒီနံ ဗီဇေပိ၊ ‘‘အဏ္ဍံ ခဂါဒိကောသေ စာ’’တိ နာနတ္ထသင်္ဂဟေ. အဍိ အဏ္ဍတ္ထေ၊ ဏော၊ ပေသိ၊ ကောသောပိ၊ ပိသ အဝယဝေ၊ ဣ၊ ပေသိ၊ ‘‘ပေသိယံ ပတ္တဘေဒေ စ၊ ကောသော ပုမေဝ ဣစ္ဆိတော’’တိ [စိန္တာမဏိဋီကာ ၁၅.၃၇] ရုဒ္ဒေါ. ဒွယံ ပက္ခိဂေဟေ. နီလ ဝဏ္ဏေ၊ အ၊ ဠတ္တံ၊ နီ နယေ ဝါ၊ ဣလော. ကုစ္ဆိတံ အဏ္ဍဝိနာသနာဒိကံ လုနာတီတိ ကုလာဝကံ၊ ဏွု.

၆၂၈. ဒွယံ ဂရုဠာနံ မာတရိ. ဝိနော ပက္ခိနော နမန္တိ ယံ ဝိနတာ. ထီပုမဒွယံ ဣတ္ထိပုရိသာနံ ဒွယံ မိထုနံ နာမ၊ သင်္ချာနဿ သင်္ချေယျနိဿိတတာယ ဣတ္ထိပုရိသာယေဝ မိထုနံ၊ မိထ သင်္ဂမေ၊ ဥနော.

ဆက္ကံ ယုဂဠမတ္တေ. ယုဇ ယောဂေ၊ အ၊ ယုဂံ၊ အလပစ္စယေ ယုဂဠံ၊ ဠတ္တံ၊ ယုဂလမ္ပိ. ဥဘ ပူရဏေ၊ ဏော၊ ဒွန္ဒာဒေသော စ၊ ဒွန္ဒံ၊ ယမု ဥပရမေ၊ ဏွု၊ အလော စ၊ ယမကံ၊ ယမလဉ္စ၊ အပစ္စယေ ယမံ.

၆၂၉-၆၃၁. မဏ္ဍလန္တံ သမူဟေ. သမ္မာ၊ ဝိသေသေန စ ဦဟတေ ပုဉ္ဇီဘူတတ္တာတိ သမူဟော၊ ဏော၊ သမံ သဟ အဝယဝေန ဦဟတိ တိဋ္ဌတီတိ ဝါ သမူဟော. ဂဏ သင်္ချာနေ၊ ဂဏီယတိ အဝယဝေန သဟာတိ ဂဏော. သဟ အဝယဝေန ဂစ္ဆတီတိ သင်္ဃာတော၊ ဟန ဂမနေ၊ ဏော၊ သဟ အဝယဝေန ဥဒယတီတိ သမုဒါယော၊ ဒါဂမော၊ မဇ္ဈေ ဒီဃော. သဉ္စိနောတိ အဝယဝန္တိ သဉ္စယော၊ စိ စယေ. သဟ အဝယဝေန ဒုဟယတီတိ သန္ဒောဟော၊ ဒုဟ ပပူရဏေ. နိဿေသတော ဝဟတိ အဝယဝန္တိ နိဝဟော. အဝယဝံ ကတွာ ဗျပိယတိ ဂစ္ဆတီတိ ဩဃော [ဥစျတေ ဩဃော ဥစ သမဝါယေ ဃဥ နိပါတနာ စဿ ဃော (စိန္တာမဏိဋီကာ ၁၅.၃၉)]. ဝိသန္တိ အဝယဝါ ယသ္မိန္တိ ဝိသရော၊ အရော. အဝယဝံ သမီပေ ကရောတီတိ နိကရော. ဧကေကာပေက္ခာယ အပ္ပတ္ထေန ကသင်္ခါတာ အဝယဝါ အာယန္တိ ယသ္မိံ ကာယော၊ အထ ဝါ ကုစ္ဆိတာနံ ကေသာဒီနံ အာယောတိ ကာယော၊ သော ဝိယ အဝယဝါနံ ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနံ ကာယောတိ ဣဓ သမူဟော ဝုတ္တော. အန္တတ္ထေန ခံသင်္ခါတံ အဝယဝံ ဓာရေတီတိ ခန္ဓော၊ ခါဒတိ အဝယဝေတိ ဝါ ခန္ဓော၊ အမဇ္ဈဒီဃေ သမုဒယော. ဃဋ ဃဋနေ. ဃဋနံ ရာသိဘဝနံ၊ ဃဋေန္တိ အဿံ အဝယဝါတိ ဃဋာ. သဟ အဝယဝေန ဧတီတိ သမိတိ၊တိ. သဟ အဝယဝေန ဂစ္ဆတီတိ သံဟတိ၊ ဟန ဂတိယံ၊တိ၊ နလောပေါ. ရသ အဿာဒနေ၊ ဣဏ. ပုဉ္ဇ ကုစ္ဆာယံ. သဟ အဝယဝေန ဗျာပေတွာ အယတီတိ သမဝါယော. ပူဂေါ တမ္ဗူလေပိ. ဇနေတိ အဝယဝေတိ ဇာတံ၊ တော. ကံ အတ္တာနံ ဒေတီတိ ကဒေါ၊ စက္ခာဒိကော သရီရာဝယဝေါ. ကဒေါ ဝိယ ကဒေါ၊ အဝယဝေါ၊ တံ ဝကတိ အာဒဒါတီတိ ကဒမ္ဗကံ. ဝိသေသေန ဦဟန္တျသ္မိံ အဝယဝါ ဗျူဟော. ဝိတနောတိ အဝယဝေတိ ဝိတာနံ၊ ဏော. ဂုပ ရက္ခဏေ၊ ဗော၊ ပဿ မော၊ ဂုမ္ဗော၊ ဂုမ္ဗမ္ပိ. ကလံ အဝယဝဘာဝံ ပါတိ ရက္ခတီတိ ကလာပေါ၊ ‘‘ကလာ သောဠသမော ဘာဂေါ’’တိ ဟိ ဝုတ္တတ္တာ ကလာသဒ္ဒေါ ဘာဂတ္ထောပျတ္ထီတိ ဉာယတိ. ဇလ ဒိတ္တိယံ. ဇလတိ အဝယဝေနာတိ ဇာလံ. အဝယဝေန မဏ္ဍတီတိ မဏ္ဍလံ၊ မဏ္ဍ ဝိဘူသာယံ၊ အလော.

၆၃၂. သာဒ္ဓပဇ္ဇေန ဂဏဘေဒါ ဝုစ္စန္တေ. တတြ ဇာတျာဒီဟိ သမာနာနံ ပါဏီနံ၊ အပါဏီနဉ္စ ဂဏော ဝဂ္ဂေါ နာမ၊ ယထာ ‘‘ဗန္ဓုဝဂ္ဂေါ၊ ကဝဂ္ဂေါ’’စ္စာဒယော၊ ဝဇ္ဇ ဝဇ္ဇနေ၊ ဝဇ္ဇေတိ အသမာနဇာတျာဒယောတိ ဝဂ္ဂေါ၊ ဏော၊ ဇ္ဇဿ ဂ္ဂေါ. ဇန္တူနံ သမာနဇာတိယာနံ၊ ဝိဇာတိယာနဉ္စ ဂဏော ‘‘သံဃော၊ သတ္ထော’’တိ စောစ္စတေ၊ ယထာ ‘‘ဘိက္ခုသံဃော၊ ဝါဏိဇသတ္ထော’’စ္စာဒယော. သံဟညန္တေ နိဗ္ဗိသေသေန ဉာယန္တေ အဝယဝါ တသ္မိန္တိ သံဃော၊ ရော. သရန္တိ ဝတ္တန္တိ အဝယဝါ ယသ္မိန္တိ သတ္ထော၊ ထော၊ ရဿ တော.

သဇာတိကာနံ သမာနဇာတိကာနံ ဇန္တူနမေဝ ဂဏော ကုလံ နာမ၊ ယထာ ‘‘ခတ္တိယကုလံ၊ ဂေါကုလ’’မိစ္စာဒယော. ကုလ သင်္ချာနေ၊ ဗန္ဓုမှိ စ၊ အ၊ ကုလံ. သဓမ္မီနံ သမာနဓမ္မာနမေဝ ဇန္တူနံ ဂဏော နိကာယော နာမ၊ ယထာ ‘‘ဘိက္ခုနိကာယော’’တိ. စိ စယေ၊ ဏော၊ နိဗ္ဗိသေသေန စိနောတိ အဝယဝေတိ နိကာယော.

သဇာတိယတိရစ္ဆာနာနံယေဝ ဂဏော ‘‘ယူထော’’တျုစ္စတေ၊ သော စာနိတ္ထီ၊ ယထာ ‘‘ဟတ္ထိယူထော၊ မိဂယူထ’’မိစ္စာဒယော၊ ယု မိဿနေ၊ ထော၊ ဒီဃာဒိ၊ ယူထော၊ ‘‘ဂဏော ပသူနံ သမဇော၊ သမာဇောညေသ’မုစ္စတေ’’တိ [အမရ ၁၅.၄၂ ဂါထာယံ ပဿိတဗ္ဗံ] ဣဓာနာဂတဝစနမ္ပိ ဉာတဗ္ဗံ.

၆၃၃. စတုက္ကံ ဂရုဠေ. ကနကရုစိရတ္တာ သောဘနော ပဏ္ဏော ပက္ခော ယဿ သုပဏ္ဏော. ဝိနဘာယ နာမ မာတုယာ အပစ္စံ ဝေနတေယျော၊ ဏေယျော. ဂရံ ဝိသဓရံ ဟန္တီတိ ဂရုဠော၊ ဏော၊ ရန္တဿု၊ ဟဿ စ ဠတ္တံ၊ ဝဏ္ဏဝိကာရော၊ ဂရုဍော. ပက္ခိသီဟော၊ ဥဠူတီသော၊ ဝဇိရတုဏ္ဍော၊ သုဓာဟရော၊ သုဝဏ္ဏပက္ခော၊ ဘုဇဂါသနောပိ [တိကဏ္ဍသေသ ၁.၁.၄၂].

ပိကန္တံ ကောကိလေ. ပရေန ဝိဇာတိယေန ကာကေန ပေါသိတောတိ ပရပုဋ္ဌော၊ ပုသ ပေါသနေ၊ တော. ပရေန ဘတော ပုဋ္ဌော ပရဘတော၊ ဘရ ဓာရဏပေါသနေသု၊ တော. ကုဏ သဒ္ဒေါပကရဏေသု၊ အလော. ကုက၊ ဝက အာဒါနေ၊ ဣလော၊ ကောကိလော. အပိဟိတော ကာယတီတိ ပိကော၊ အပိ အန္တရဓာနေ၊ ဝဏ္ဏနာသော၊ အပိဿာကာရလောပေါ.

၆၃၄. အဋ္ဌကံ မောရေ. မုရ သံဝရဏေ၊ ဏော. မယ ဂတိယံ၊ ဦရော၊ မဟိယံ ရဝတီတိ ဝါ မယူရော၊ ဓာတုဿ အတ္ထာတိသယေန ယောဂေါတိ နေရုတ္တော. ဝရဟံ သိခဏ္ဍော၊ တံယောဂါ ဝရဟီ. နီလာ ဂီဝါ ကဏ္ဌော ယဿ၊ ဘုဇင်္ဂဘုဇောပိ.

ဒွယံ မယူရမတ္ထကသိခါယံ. သိခါ အဂ္ဂိဇာလာယဉ္စ၊ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တာ.

၆၃၅-၆၃၆. စတုက္ကံ မယူရကလာပေ. သိခဏ္ဍိနော အယံ သိခဏ္ဍော၊ ဝရဟ ပါဓာနျေ၊ ပရိဘာသနဟိံသာဒါနေသု စ၊ ကရဏေ အ. ကော မယူရော လသတိ ယေန ကလာပေါ၊ ဏော၊ သဿ ပေါ. ပီ တပ္ပနကန္တီသု၊ ဆော၊ နိဂ္ဂဟီတာဂမော၊ ရဿော စ. ဒွယံ မောရဿ ပိဉ္ဆဋ္ဌေ အက္ခိသဏ္ဌာနေ. စဒိ ဟိလာဒနေ၊ ဒိတ္တိယဉ္စ၊ ဏွု. မေစကော ကဏှဝဏ္ဏေပိ ဝုတ္တော.

အဠျန္တံ ဘမရေ၊ ဆ ပဒါနိ အဿ. မဓုံ ဝတယတိ ဘုဉ္ဇတေ မဓုဗ္ဗတော၊ ဝတ ဘောဇနေ. ဘမ အနဝဋ္ဌာနေ၊ ပုပ္ဖမတ္ထကေ ဘမတီတိ ဘမရော၊ အရော. အရ ဂမနေ၊ ဣ၊ ဠတ္တံ.

စတုက္ကံ ဂေဟဝနကပေါတေသု. ပါရေန သဗလေန အာပတတီတိ ပါရာပတော၊ ပါရဝတောပိ. ကပ အစ္ဆာဒနေ၊ ကမ္ပ စလနေ ဝါ. ဩတော၊ ပရပက္ခေ မလောပေါ. ကုက အာဒါနေ၊ အဋော၊ ဥဿတ္တမဿုတ္တဉ္စ. ပကာရေန ရဝတီတိ ပါရေဝဋော၊ ရု သဒ္ဒေ၊ အဋော၊ ဥပသဂ္ဂဿ ဒီဃော၊ အဿေ၊ ပါရေဝဋော၊ ပရေဝဋောပိ.

‘‘ပါရာဝတော စ ဆေဇ္ဇော စ၊

ကပေါတော ရတ္တလောစနော၊

ပါရာပတော ကလရဝေါ၊

ပတ္တီ သေနော သသာဒနော’’တိ [စိန္တာမဏိဋီကာ ၁၅.၁၄]. –

ရဘသော.

၆၃၇. ဒွယံ ဂိဇ္ဈေ. ဂိဓ အဘိကင်္ခါယံ၊ ယော၊ ဈဿ ဈော၊ အသရူပဒွိတ္တံ၊ ဈပစ္စယေန ဝါ သိဒ္ဓံ၊ တထာ ဓဿ ဇော. ဂိဓတိသ္မာ အ၊ နိဂ္ဂဟီတာဂမော၊ ဣဿတ္တံ၊ ဂန္ဓော. တိကံ သေနသာမညေ. ကုက္ကုဋာဒီနံ ကုလံ လုနာတိ ဆိန္ဒတီတိ ကုလလော၊ ကုလ သန္တာနေ ဝါ၊ အလော. သေ ဂမနေ၊ နော. သတ္တာနံ ဟိံသနတော ဗျဂ္ဃေါ ဝိယ ဗျဂ္ဃိ၊ သတ္တေ နာသေတီတိ နာသော. ဗျဂ္ဃိ ဧဝ နာသောတိ သမုဒိတနာမံ.

သကုဏဂ္ဃါဒယော တယော တဗ္ဘေဒါ တဿ သေနဿ ဝိသေသာ. သကုဏံ ဟန္တီတိ သကုဏဂ္ဃိ၊ သိန?. အဋ ဂမနေ၊ ဏော. အာဋော. ဒဗ္ဗိသဒိသံ တုဏ္ဍံ ယဿ ဒွိဇဿ သော ဒဗ္ဗိမုခဒွိဇော. ‘‘ဒဗ္ဗိမုခဒွိဇော အာဋော နာမာ’’တိပျေကော အတ္ထော၊ တဒါ ဒွေယေဝ သေနဘေဒါ.

၆၃၈. စတုက္ကံ ဥလူကေ. ‘‘ဥဟု’’န္တိ သဒ္ဒံ ကရောတီတိ ဥဟုင်္ကာရော. ‘‘ဥဒ္ဓံ ကဏ္ဏာ ယဿ ဥဒ္ဓံကဏ္ဏော’’တိ သမ္ပတ္တေ နိရုတ္တိနယေန ဥလူကော [ဥလဘိနေတ္တေထိ ဒဟတျုလူကော၊ ဥဒ္ဓေါလောကနာ ဣတိ နိရုတ္တမ (အမရကောသုဂ္ဃါဋနဋီကာ ၁၅.၁၅)]၊ ဥစတိ သမဝေတိ ကောဋရန္တိ ဝါ နိပါတနာ. ကုသ အက္ကောသေ၊ ယဿ အမနာပတာယ သဒ္ဒေန လောကာ ကောသန္တိ၊ သော ကောသိယော၊ ကောသိတဗ္ဗောတိ ကတွာ၊ ကောဋရေ ဝသတီတိ ဝါ ကောသိယော၊ နေရုတ္တော၊ ဝါယသာနံ ကာကာနံ အရိ သတ္တု၊ သက္ကဟွယော၊ ဒိဝါန္ဓော ဝက္ကနာသိကော၊ ဟရိနေတ္တော၊ ဒိဝါဘီတော၊ ကာကဘီရူ၊ ရတ္တိစာရီပိ.

ဝါယသန္တံ ကာကေ. ‘‘ကာ’’ဣတိ သဒ္ဒံ ကာယတီတိ ကာကော. ရိဋ္ဌံ မရဏလက္ခဏံ၊ တဒဿ နတ္ထိ အရိဋ္ဌော. ဓင်္က ဃောရဝါသိတေ၊ အ. ဗလိနာ ပုဋ္ဌော ဘတော. ဝယ ဂမနေ၊ ဝယော ဧဝ ဝါယသော၊ သကတ္ထေ သော၊ သကိံပဇော၊ အတ္တဃောသော၊ ပရဘရော၊ ဗလိဘုဇော၊ ဂုဠှမေထုနောပိ. သကိံ ဧကဝါရံပဇာ ပသူတိ ယဿ. ‘‘ကာက’’ဣစ္စတ္တာနံ ဃောသယတိ. ဝိဇာတိယံ ကောကိလံ ဘရတိ.

၆၃၉. ကာကော ဝိယ ဥလတိ ဂစ္ဆတီတိ ကာကောဠော၊ ဠတ္တံ. ဒေါဏကာကော၊ ဒဒ္ဓကာကောပိ. ဒွယံ ‘‘ဗီ-လ္ौံ’’ဣတိ ချာတေ သကုဏေ. လူ ဆေဒနေ၊ ဏော၊ ဝဿ ပေါ၊ လာပေါ၊ လာဝေါပိ. လေဍ္ဍု ဝိယ အကတီတိ လဋုကိကာ [လေဍ္ဍုကိကာ (က.)]၊ ဏွု.

တိကံ ဟတ္ထိလိင်္ဂသကုဏေ. ဝါရဏသဒိသတ္တာ ဝါရဏော. ဟတ္ထိနော လိင်္ဂံ ဉာပကံ သောဏ္ဍံ ယသ္မိံ ဝိဇ္ဇတီတိ ဟတ္ထိလိင်္ဂေါ. ဟတ္ထိသောဏ္ဍံ ယသ္မိံ ဝိဇ္ဇတိ၊ သော ဟတ္ထိသောဏ္ဍော စ ဝိဟင်္ဂမော စေတိ ဟတ္ထိသောဏ္ဍဝိဟင်္ဂမော.

၆၄၀. ဒွယံ ဥက္ကုသေ. ဥစ္စံ ကောသတီတိ ဥက္ကုသော၊ ကုသ သဒ္ဒေ၊ အ. ကုရ သဒ္ဒေ၊ အရော၊ ထိယံ ကုရရီ. ကောလဋ္ဌိပက္ခိမှိ ‘‘ဥဘုတ’’ဣတိ ချာတေ ပက္ခိမှိ ကုက္ကုဟော. ကောလဋ္ဌိအဇ္ဈောဟာရကော ပက္ခီ ကောလဋ္ဌိပက္ခီ. ‘‘ကုက္ကု’’ဣတိ သဒ္ဒါယတီတိ ကုက္ကုဟော၊ ဟော၊ ကုက အဝှါနေ ဝါ၊ ဥဟော.

တိကံ သုဝေ. သု သဝနေ. မနုဿသဒ္ဒမ္ပိ သုဏာတီတိ သုဝေါ၊ အ၊ ဥဝါဒေသော. ‘‘ကီ’’ဣတိ သဒ္ဒံ ကရောတီတိ ကီရော. ကရောတိ မနုဿသဒ္ဒန္တိ ဝါ ကီရော. အ၊ အဿီ. သုက ဂတိယံ၊ သုန္ဒရံ၊ သုဋ္ဌု ဝါ မနုဿသဒ္ဒံ ကာယတီတိ သုကော. ဒွယံ ကုက္ကုဋမတ္တေ. တမ္ဗာ စူဠာ ယဿ. ကုက္ကုဋတီတိ ကုက္ကုဋော၊ ကုက၊ ဝက အာဒါနေ ဝါ၊ အဋော.

၆၄၁. ဒွယံ နိဇ္ဇိဝှေ. နတ္ထိ ဇိဝှါ ယဿ နိဇ္ဇိဝှေါ. ဒွယံ ကောဉ္စာသကုဏေ. ဣတ္ထိလိင်္ဂေန မိထုနာနံ နာမာနိ. ကောဉ္စ ကောဋိလျပ္ပီဘာဝေသု၊ အ၊ ကောဉ္စာ. ကန္တ ဆေဒနေ၊ ယု၊ နဒါဒိ၊ အဿု. ကုဏ္ဍနီပိ၊ ကုဏ္ဍ ဒါဟေ.

ဒွယံ စက္ကဝါကေ. စက္ကေန စက္ကသဒ္ဒေန ဥစ္စတေ စက္ကဝါကော၊ ဏော. ဝစ ဝိယတ္တိယံ ဝါစာယံ၊ စက္ကမိစ္စာဝှါ ယဿ၊ ရထင်္ဂါဝှယနာမကောပိ၊ ရထင်္ဂံ စက္ကံ၊ တဿ အဝှယော ရထင်္ဂါဝှယော၊ သော နာမံ အဿ ရထင်္ဂါဝှယနာမကော၊ တေန ရထင်္ဂနာမော ရထစရဏသမာနော အဝှယော စောစ္စတေ.

လက္ခိတလက္ခဏာ စာတြ၊ လက္ခဏောပစရိတဝုတ္တိယာ၊ ဂေါဏမုချာယ ဝါ ဝုတ္တိယာ လက္ခိတေန အတ္ထေန ယတြ အတ္ထန္တရံ လက္ချတေ၊ သာ လက္ခိတလက္ခဏာ. ယထာ ‘‘ရထာဝယဝါယုဓော’’ ဣစ္စတြ ရထာဝယဝသဒ္ဒေန စက္ကံ လက္ချတေ၊ န တဒါကတိ တန္နာမော စာယုဓဝိသေသော. ‘‘ပန္တိရထော’’ဣစ္စတြ ပန္တိသဒ္ဒေန ဒသက္ခရံ ဆန္ဒော လက္ချတေ၊ န ဒသသဒ္ဒေါ၊ တေဟိ တု အာယုဓရထသဒ္ဒသန္နိဝေသော ‘‘စက္ကာဝယဝါယုဓော၊ ဒသရထော’’ ဣတိ ဒေဝဝိသေသော၊ ရာဇဝိသေသော စ လက္ချတေ၊ တထာတြာပိ ‘‘ရထင်္ဂ’’န္တျနေန ရထေကဒေသော လက္ခီယတေ၊ ‘‘အဝှါယတေ’’ဣစ္စနေန စ ပရိဘာသနံ၊ န တေနာပိ ဝါကသဒ္ဒေါ. တေဟိ စ အညမညသန္နိဝေသော စက္ကဝါကောတိ ပက္ခိဝိသေသော လက္ခီယတေတိ ဂုဏတော သုက္ကာဒီဟိ ဧဝံဂတာ ဂေါဏီ ဝုတ္တိ.

ဒွယံ စာတကေ. အယံ မေဃဇလပါယီ၊ သရ ဟိံသာယံ၊ သရဏံ သာရော၊ တံ ဂစ္ဆတီတိ သာရင်္ဂေါ. ‘‘စာတကေ ဟရိဏေ ပုမေ၊ သာရင်္ဂေါ သဗလေ တိသူ’’တိ [စိန္တာမဏိဋီကာ ၂၃.၂၃] ရဘသော. စတ ယာစနေ၊ ဏွု၊ ထောကကောပိ၊ ထောကံ ကံ ဇလံ ဤဟနီယဋ္ဌေန အဿတ္ထိ ထောကကော.

၆၄၂. ဒွယံ ပက္ခိဗိဠာလေ. တုလ ဥမ္မာနေ၊ ဣယော. ပက္ခယုတ္တော ဗိဠာလော၊ ‘‘သူ’’.

ဒွယံ ရုက္ခကီဋခါဒကေ. သတံ ပတ္တာနိ အဿ. သရတိ ကီဋေတိ သာရသော၊ သော၊ ‘‘ခါဝ သာ’’.

ဒွယံ ကာကေဟိ သဒ္ဓိံ နီဠံ ကတွာ ဝသနကေ သုက္ကသကုဏေ. ဝက အာဒါနေ၊ အ. သေတဝဏ္ဏတာယ သုက္ကော စ သော ကာကေဟိ သဒ္ဓိံ နိဝါသနတော၊ ကာကသဏ္ဌာနတ္တာ ဝါ ကာကော စေတိ သုက္ကကာကော.

ဒွယံ ဝိသကဏ္ဌိကာယံ. ဗလ ပါဏနေ၊ ဏွု၊ ဒီဃော၊ အာကော ဝါ. ဝိသသဒိသော ကာဠဝဏ္ဏော ကဏ္ဌော ယဿာ သာ ဝိသကဏ္ဌိကာ၊ ဧတိဿာ ပုမော နာမ န ဝိဇ္ဇတိ. ဝုတ္တဉ္စ အပဒါနေ –

‘‘ယထာ ဗလာကယောနိမှိ၊ န ဝိဇ္ဇတိ ပုမော သဒါ၊

မေဃေသု ဂဇ္ဇမာနေသု၊ ဂဗ္ဘံ ဂဏှန္တိ တာ တဒါ’’တိ [အပ. ထေရ. ၁.၁.၅၁၁].

၆၄၃. ဒွယံ ကင်္ကေ. လောဟသဒိသော ပိဋ္ဌိ ယဿ လောဟပိဋ္ဌော. ကင်္က လောလျေ၊ အ၊ ကင်္ကော.

ဒွယံ ပတ္တကဏ္ဌေ. ခဉ္ဇော ဝိယ စရတီတိ ခဉ္ဇရီဋော၊ ဤဋော. ပဿန္တာနံ ခံ သုခံ ဇနေတီတိ ခဉ္ဇနော. ခဉ္ဇ ဂတိဝေကလျေ ဝါ၊ ယု.

ဒွယံ ဂါမစာဋကေ၊ စာဋကမတ္တေ ဝါ. ကလဟံ ရဝတီတိ ကလဝိင်္ကော၊ ယဒါဒိ. ကံ သုခံ လုနာတီတိ ဝါ ကလဝိင်္ကော၊ ဣကော၊ နိဂ္ဂဟီတာဂမော စ. စဋ ဘေဒေ၊ ဏွု၊ စာဋကော.

ဒွယံ ဝေဠုရိယစ္ဆဝိလောမေ စိတြပက္ခေ ‘‘သုဝဏ္ဏစူဠေ’’တိ ချာတေ. ဒိဘ သန္ထမ္ဘေ၊ ဒွိတ္တံ၊ ဗိန္ဒာဂမော စ. ‘‘ကိ’’ဣတိ သဒ္ဒံ ကရောတီတိ ကိကီ၊ ဏီ၊ စာသော၊ ဒိဝိပိ [စာသော ကိကီဒိဝိ (အမရ ၁၅.၁၆)].

၆၄၄. ဒွယံ မေဃသာမေ ‘‘ဋီ-ဋ္ौ’’ဣတိ ချာတေ. ကဒမ္ဗယောဂါ ကာဒမ္ဗော. ကာဠဝဏ္ဏော ဟံသော ကာဠဟံသော၊ ကာလဟံသောပိ.

ဒွယံ ‘‘ငဟေ-ဍော’’ဣတိ ချာတေ သကုဏေ. သကုန္တော ဝုတ္တော၊ ‘‘သကုန္တော ပက္ခိဘေဒသ္မိံ၊ ဘာသပက္ခီခဂေသု စေ’’တိ နာနတ္ထသင်္ဂဟေ. သုန္ဒရာကာရေန ပက္ခေန ယုတ္တော သကုဏော ဘာသပက္ခီ၊ ‘‘ဘာသန္တော သုန္ဒရာကာရေ၊ ဘာသန္တော ဘာသပက္ခိနီ’’တိ ဟိ နာနတ္ထသင်္ဂဟေ.

ဒွယံ ‘‘နွာ-မီ-သွေ’’ဣတိ ချာတေ နီလပက္ခိနိ. ဓူမျံ ဓူမံ အဋတိ သဟတီတိ ဓူမျာဋော၊ ဏော. ကာဠဝဏ္ဏတာယ ကုစ္ဆိတံ လိင်္ဂံ ယဿ. ဘိင်္ဂေါပိ.

ဒွယံ ဇလကုက္ကုဋေ. ဒါ လဝနေ၊တိ၊ ဒါတိ ဦဟတိ ဥဿဟတီတိ ဒါတျူဟော၊ ခဏ္ဍိတဒ္ဓနိဣစ္စတ္ထော. ကာလေ သဿမုတုမှိ ကဏ္ဌော ကဏ္ဍဒ္ဓနိ ယဿ ကာဠကဏ္ဌကော၊ သမာသန္တေ ကော.

၆၄၅. ခုဒ္ဒါဒိ မဓုစ္ဆိဋ္ဌကရာဒိကော ကမ္မဘူတော ‘‘မက္ခိကာဘေဒေါ’’တျုစ္စတေ၊ မက္ခိ သင်္ဃာတေ၊ ဏွု၊ မက္ခိကာ၊ တာသံ ဘေဒေါ မက္ခိကာဘေဒေါ. ပိင်္ဂလမက္ခိကာယံ ‘‘မှဏ’’ဣတိ ချာတာယံ ဒွယံ. ဍံသ ဍံသနေ၊ ဍံသော. ဒံသောပိ၊ ဍံသ ခါဒနေ ဝါ၊ ပိင်္ဂလမက္ခိကာတိဝဏ္ဏနာမံ.

မက္ခိကာယ အဏ္ဍံ အာသာဋိကာ နာမ၊ သဋ အဝယဝေ၊ ဏွု. ဒွယံ ‘‘နှံ’’ဣတိ ချာတေ. ပဋံ ဂစ္ဆတီတိ ပဋင်္ဂေါ၊ ပတင်္ဂေါပိ၊ သရတိ ဟိံသတီတိ သလဘော၊ အဘော၊ လတ္တံ၊ သလ ဂမနေ ဝါ.

၆၄၆. ဒွယံ ‘‘ဆေံ’’ဣတိ ချာတေ၊ မက ပါဏေ၊ အသော၊ မကသော. ဒွယံ နိဒါဃေ နုဟာဒီသု ဝရဏကမက္ခိကာယံ. ‘‘စီရီ’’တိ သဒ္ဒါယတီတိ စီရီ၊ စိရိ ဟိံသာယံ ဝါ၊ နဒါဒိ၊ ဒီဃာဒိ. ဈလ္လ သဒ္ဒေ၊ ဏွု၊ ဈလ္လိကာ.

ဒွယံ တာလပတ္တာဒျန္တရေသု နိလီနာယံ စမ္မပတ္တာယံ. ဇတု ဝိယ ဇတုကာ၊ ဥပမာနေ ကော၊ ‘‘ရာမဌေ ဇတုကံ စမ္မ-ပတ္တဇတုကရေသု ထီ’’တိ [စိန္တာမဏိဋီကာ ၁၉.၄၀] ဟိ ရဘသော. အဇိနံ စမ္မံ ပတ္တံ ယဿာ အဇိနပတ္တာ. ဒွယံ ဟံသသာမညေ. ဟန္တိ အဒ္ဓါနံ ဟံသော. သေတော ဆဒေါ ပတ္တံ ယဿ. ယထာကထဉ္စိ ဗျုပ္ပတ္တီတိ ဝုတ္တတ္တာ အသေတစ္ဆဒေပိ၊ စက္ကင်္ဂေါ၊ မာနသောကောပိ၊ စက္ကဿ စက္ကဝါကဿေဝ အင်္ဂါနိ ယဿ. မာနသံ သရော ဩကော ယဿ.

၆၄၇. ယေ ရတ္တေဟိ လောဟိတေဟိ ပါဒတုဏ္ဍေဟိ စရဏစဉ္စူဟိ ဝိသိဋ္ဌာ သိတာ စ သရီရေ၊ တေ ရာဇဟံသာ နာမ၊ ဟံသာနံ ရာဇာနော ရာဇဟံသာ.

မလီနေဟိ ပါဒတုဏ္ဍေဟိ ဝိသိဋ္ဌာ ယေ တေ မလ္လိကာချာ၊ မလ၊ မလ္လ ဓာရဏေ၊ ဣ၊ သညာယံ ကော၊ ‘‘မလ္လိကော ဟံသဘေဒေ စ၊ တိဏသူလေ စ မလ္လိကေ’’တိ [စိန္တာမဏိဋီကာ ၁၅.၂၄] ရုဒ္ဒေါ. အာချာသဒ္ဒေန ဗဟုဗ္ဗီဟိ. အသိတေဟိ ကဏှေဟိ ပါဒတုဏ္ဍေဟိ ဝိသိဋ္ဌာ ယေ၊ တေ ဓတရဋ္ဌာ၊ ဓတရဋ္ဌာနံ အပစ္စာနိ ဓတရဋ္ဌာတိ၊ ဏော.

၆၄၈. တိကံ တိရစ္ဆာနေ. တိရိယံ အဉ္စယတီတိ တိရစ္ဆော၊ တိရိယဿ တိရော၊ အဉ္စတိဿ စ္ဆော. ယုမှိ တိရစ္ဆာနော၊ တိရစ္ဆာနောယေဝ တိရစ္ဆာနဂတံ၊ တဗ္ဘာဝံ ဝါ ဂတံ ပတ္တံ၊ တေသု ဝါ ဂတံ အန္တောဂဓန္တိ တိရစ္ဆာနဂတံ၊ သိယာတိ ပကတျာနပေက္ခကြိယာပဒံ၊ ဘဝတျတ္ထော ဝါ ဟိ ကရောတျတ္ထော ဝါ ကဒါစိ ပကတျာနပေက္ခော ဘဝတိ၊ န ပန ဝိကတျာနပေက္ခော. တထာ ကဒါစိ ဥဘယာပေက္ခောပိ ဘဝတိ၊ န ပနုဘယာနပေက္ခောတိ သဗ္ဗတြေဝံ. သီဟာဒိဝဂ္ဂေါ.

အရညာဒိဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.