၃. နရဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ
၂၂၇-၂၂၈. ပေါရိသန္တာနိ မနုဿဇာတိယာ နာမာနိ. မနော ဥဿန္နမဿာတိ မနုဿော၊ သတိသူရဘာဝဗြဟ္မစရိယယောဂျတာဒိဂုဏဝသေန ဥပစိတမာနသာ ဥက္ကဋ္ဌဂုဏစိတ္တာ၊ ကေ ပန တေ? ဇမ္ဗုဒီပဝါသိနော သတ္တဝိသေသာ. တေနာဟ ဘဂဝါ – ‘‘တီဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဌာနေဟိ ဇမ္ဗုဒီပကာ မနုဿာ ဥတ္တရကုရုကေ မနုဿေ အဓိဂ္ဂဏှန္တိ ဒေဝေ စ တာဝတိံသေ. ကတမေဟိ တီဟိ၊ သူရာ သတိမန္တော ဣဓ ဗြဟ္မစရိယဝါသော’’တိ [အ. နိ. ၉.၂၁]. တထာ ဟိ ဗုဒ္ဓါ ဘဂဝန္တော ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ အဂ္ဂသာဝကမဟာသာဝကစက္ကဝတ္တိနော စ အညေ စ မဟာနုဘာဝါ သတ္တာ တတ္ထေဝ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. သမာနရူပါဒိတာယ ပန သဒ္ဓိံ ပရိတ္တဒီပဝါသီဟိ ဣတရမဟာဒီပဝါသိနောပိ မနုဿာတွေဝ ပညာယိံသူတိ ဧကေ၊ အပရေ ပန ဘဏန္တိ ‘‘လောဘာဒီဟိ၊ အလောဘာဒီဟိ စ သဟိတဿ မနဿ ဥဿဒတာယ မနုဿာ၊ ယေ ဟိ သတ္တာ မနုဿဇာတိကာ၊ တေသု ဝိသေသတော လောဘာဒယော၊ အလောဘာဒယော စ ဥဿဒါ၊ တေ လောဘာဒီဟိ ဥဿဒတာယ အပါယမဂ္ဂံ၊ အလောဘာဒီဟိ ဥဿဒတာယ သုဂတိမဂ္ဂံ၊ နိဗ္ဗာနဂါမိမဂ္ဂဉ္စ ပူရေန္တိ၊ တသ္မာ လောဘာဒီဟိ၊ အလောဘာဒီဟိ စ သဟိတဿ မနဿ ဥဿဒတာယ ပရိတ္တဒီပဝါသီဟိ သဒ္ဓိံ စတုမဟာဒီပဝါသိနော သတ္တဝိသေသာ မနုဿာတိ ဝုစ္စန္တီ’’တိ. လောကိယာ ပန မနုနော အပစ္စဘာဝေန မနုဿာတိ ဝဒန္တိ၊ မနု နာမ ပဌမကပ္ပိကော လောကမရိယာဒါယ အာဒိဘူတော ဟိတာဟိတဝိဓာယကော သတ္တာနံ ပိတုဋ္ဌာနိယော၊ ယော သာသနေ ‘‘မဟာသမ္မတော’’တိ ဝုစ္စတိ၊ ပစ္စက္ခတော၊ ပရမ္ပရတာယ စ တဿ ဩဝါဒါနုသာသနိယံ ဌိတာ တဿ ပုတ္တသဒိသတာယ မနုဿာတိ ဝုစ္စန္တိ၊ တတော ဧဝ ဟိ တေ ‘‘မာနဝါ၊ မနုဇာ’’တိ စ ဝေါဟရီယန္တိ၊ ဥဿပစ္စယော. မနုနော အပစ္စံ မာနုသော၊ ဥသော. မရ ပါဏစာဂေ၊ စော၊ မစ္စော၊ ပဗ္ဗဇ္ဇာဒိနာ ဝါ တျပစ္စယော၊ ဓာတွန္တဿ လောပေါ စ. တတော ‘‘ယဝတ’’မိစ္စာဒိနာ စော၊ ဒွိတ္တံ. မနုနော အပစ္စံ မာနဝေါ. မာဏဝေါပျတြ၊ ဏဝေါ. မနုမှာ ဇာတော မနုဇော. နီ နယေ၊ နေတီတိ နရော၊ အရော. ပုသ ပေါသနေ၊ ဏော၊ ပုရေတီတိ ဝါ ပေါသော. ပုရ ပူရဏေ၊ သော၊ ဥဿောတ္တံ၊ ရလောပေါ. ပုနာတီတိ ပုမာ၊ပု ပဝနေ၊ မော၊ သိဿာ. ပုရေတီတိ ပုရိသော၊ ပေါရိသော စ၊ ဣသော၊ ရဿဿ ဒီဃတာယ ပူရိသော စ. ဧတ္ထ စ မနုဿာဒိပဉ္စကံ ဣတ္ထိယမ္ပိ ဝတ္တတေ၊ နရာဒယော တု ပုမေယေဝ ဝိသိဋ္ဌလိင်္ဂတ္တာ. တတြ မနုဿ မာနုသ မနုဇ မာဏဝေဟိ နဒါဒိတ္တာ ဤပစ္စယော၊ ဧကသကာရလောပေါ၊ မနုသီ၊ မာနုသီ၊ မနုဇီ၊ မာဏဝီ. မစ္စာ၊ ဣတ္ထိယမတော အာပစ္စယော.
ဝိဒ္ဒသုပရိယန္တံ ပဏ္ဍိတေ. ပဏ္ဍာ ဗုဒ္ဓိ သဉ္ဇာတာ အဿာတိ ပဏ္ဍိတော၊ တရတျာဒိ. ပဍိ ဂတိယံ ဝါ၊ တော. ဗုဇ္ဈတီတိ ဗုဓော. ဝိဒတိ ဇာနာတီတိ ဝိဒွါ၊ ဝိဒ ဉာဏေ၊ ဝေါ၊ သိဿာ. ဘူ သတ္တာယံ၊ အတ္ထေ ဝိဘာဝေတိ ပကာသေတိ သီလေနာတိ ဝိဘာဝီ၊ ဏီ. ရာဂါဒယော သမေတီတိ သန္တော၊ တော၊ သုန္ဒရော အန္တော အဝသာနမေတဿာတိ ဝါ သန္တော. သုန္ဒရာ ပညာ ယဿ သပ္ပညော. ကိန္နာမ န ဝိန္ဒတီတိ ကောဝိဒေါ၊ နေရုတ္တော၊ ကုံ ပါပံ ဝိန္ဒတီတိ ဝါ ကောဝိဒေါ. ဓီ ပညာ ယဿတ္ထီတိ သော ဓီမာ၊ သောဘနံ ဈာယတီတိ သုဓီ၊ ဈေ စိန္တာယံ. ဈဿ ဓော၊ ဤ၊ သုန္ဒရာ ဓီ ယဿာတိ ဝါ သုဓီ. ကဝိ ဝဏ္ဏေ၊ ဣ၊ ဣတ္ထိယံ ကဝီ စ၊ ကု သဒ္ဒေ ဝါ၊ ဣ၊ ကဝိ. ဗျဉ္ဇယတီတိ ဗျတ္တော၊ အဉ္ဇ ဂတိယံ၊ တော. ဘုဇာဒီနမန္တော နော ဒွိ စ. ဝိသိဋ္ဌော အတ္တာ ယဿာတိ ဝါ ဗျတ္တော. စက္ခ ဒဿနေ၊ ယု၊ ဝိစက္ခဏော၊ ဝိစာရေတီတိ ဝါ ဝိစက္ခဏော၊ နေရုတ္တော. ဝိဂတော သာရဒေါ ဧတသ္မာတိ ဝိသာရဒေါ.
၂၂၉. မေဓာ ဓာရဏာ မတိ ပညာ ယဿာတိ မေဓာဝီ၊ ဝီ. အတိသယမတိယုတ္တတာယ မတိမာ. ပညာယ ယောဂတော ပညော. ဝိသေသံ ဇာနာတိ သီလေနာတိ ဝိညူ၊ ရူ. ဝိဒ ဉာဏေ၊ ဥရော၊ ဝိဒုရော [ဝိဒူရော (က.)]. ရူပစ္စယေ ဝိဒူ. ဓီယောဂါ ဓီရော၊ ရော. ဝိသိဋ္ဌဒဿနသီလတာယ ဝိပဿီ၊ ဏီ. ဒေါသံ ဇာနာတီတိ ဒေါသညူ၊ ရူ. ဗုဇ္ဈတီတိ ဗုဒ္ဓေါ၊ တော. ဒု ဂတိယံ၊ အ၊ ဥဿာဝေါ [ဒု ဂတိယံ အဗ္ဗော (သူစိ)]၊ ဒဗ္ဗော. ဝိဒ ဉာဏေ၊ ဒသု.
၂၃၀-၂၃၁. မဟိလာန္တံ ဣတ္ထိသာမညေ. ဣသု ဣစ္ဆာယံ၊ တော၊ နဒါဒိ. သီမဿ အန္တော သီမန္တော၊ ကေသဝေသော၊ တံယောဂါ သီမန္တိနီ၊ ဣနီ. နရဿာယံ နာရီ၊ ဣဒမတ္ထေ ဏော. တိဋ္ဌတိ ဂဗ္ဘော ယဿံ၊ သာ ထီ. ဓာ ဓာရဏေ ဝါ၊ ဝဏ္ဏဝိကာရော၊ ဤ. ဗန္ဓ ဗန္ဓနေ၊ ဦ၊ ဗန္ဓဿ ဝဓာဒေသော စ [ဏွာဒိ ၃]၊ ဝဓူသဒ္ဒေါ သုဏိသာဘရိယာနမ္ပိ ဝါစကော. ဝန သမ္ဘတ္တိယံ၊ တော၊ ဣကာရာဂမော စ. အင်္ဂ ဂမနတ္ထော၊ ယု၊ အင်္ဂနာ၊ ဝိသိဋ္ဌနာရိယမ္ပိ အင်္ဂနာ၊ တဒါ ကလျာဏင်္ဂနာရီလက္ခဏောပေတံ ပသတ္ထံ ဟတ္ထပါဒါဒိကမင်္ဂမဿတ္ထီတိ အဿတ္ထျတ္ထေ အင်္ဂါ ကလျာဏေ နပစ္စယော [မောဂ္ဂလ္လာန ၄.၉၂]. ဝိရူပေသုပိ မဒေါ ရာဂမဒေါ ယဿာ သာ ပမဒါ၊ ဝိသိဋ္ဌနာရိယံပျတြ ပမဒါ၊ တဒါ ပကဋ္ဌော မဒေါ ရူပသောဘဂ္ဂဇနိတော စေတောဝိကာရော ယဿာ သာ ပမဒါ. ရူပလာဝဏျသမ္ပန္နတာယ သုန္ဒရီ၊ ဝိသိဋ္ဌာယမ္ပိ. ကမနီယဝုတ္တိတာယ ကန္တာ၊ ကမု ကန္တိယံ၊ တော. ကန္တိယောဂါ ဝါ ကန္တာ၊ ဝိသိဋ္ဌာယမ္ပိ. ရမယတိ ဝိနောဒယတိ နာယကံ၊ သာ ရမဏီ၊ နန္ဒာဒီဟိ ယု၊ နဒါဒိ၊ ဝိသိဋ္ဌာယမ္ပိ. ဒယ ရက္ခဏေ၊ ကမ္မနိ တော. အပ္ပံ ဗလံ ယဿာ သာ အဗလာ၊ အပ္ပတ္ထောယံ အကာရော. မာတုယာ ဂါမော ဝိယ ဂါမော ယဿာ သာ မာတုဂါမော၊ မာတာ ဝိယ ဂစ္ဆတီတိ ဝါ မာတုဂါမော၊ ဂမု ဂမနေ၊ ဏော၊ မာတာ ဝိယ ဂသတီတိ ဝါ မာတုဂါမော၊ ဂသ အဒနေ၊ မော၊ မာတာ ဝိယ ဂါယတီတိ ဝါ မာတုဂါမော၊ ဂါ သဒ္ဒေ၊ မော. မဟီ ဝိယ သုစိံ အသုစိမ္ပိ လာတီတိ မဟိလာ၊ မဟန္တေသု ဗဟူသုပိ ရတ္တစိတ္တေသု ဣလတိ ဂစ္ဆတီတိ ဝါ မဟိလာ၊ ဣလ ဂမနေ၊ မဟ ပူဇာယံ ဝါ၊ ဣရော၊ လတ္တံ၊ အာ၊ မဟိလာ. မဟေလာပျတြ.
တိကံ ဝိသိဋ္ဌနာရိယမေဝ. လလ ဝိလာသေ၊ နန္ဒာဒီဟိ ယု. လလ ဣစ္ဆာယန္တိ စုရာဒိဂဏတော ဝါ ယု. ဘယပကတိ ဘီရု၊ ဘီ ဘယေ၊ ရု၊ ‘‘ဘီရု အတ္တေ ဇနေ’တ္ထိယ’’န္တိ ရဘသော. အတိသယိတကာမာ ကာမိနီ၊ ကာမော သိင်္ဂါရရူပေါ မဒေါ ယဿာတ္ထီတိ ဣနီ၊ သဗ္ဗတြေဝံ. ဝါမလောစနာ၊ ဘာဝိနီ၊ နိတမ္ဗိနီ၊ ရာမာဣစ္စာဒီနိပိ ဝိသိဋ္ဌနာရီနာမာနိ.
ဒွယံ ပဌမဝယသိ ဝတ္တမာနာယံ.
အဋ္ဌဝဿာ ဘဝေ ဂေါရီ၊ ဒသဝဿာ တု ကညကာ၊
သမ္ပတ္တေ ဒွါဒသေ ဝဿေ၊ ကုမာရီတျ’ဘိဓီယတေ [စိန္တာမဏိဋီကာ ၁၆.၈].
ဣဟ တွဘေဒေါပစာရေနေကတ္တံ. အညေ ပနာဟု ‘‘ကညာသဒ္ဒေါယံ ပုမုနာဘိသမ္ဗန္ဓပုဗ္ဗကေ သမ္ပယောဂေ နိဝတ္တေတီ’’တိ. ကုမာရ ကီဠာယံ၊ စုရာဒိ၊ ကုမာရယတီတိ ကုမာရီ၊ အ၊ နဒါဒိ၊ သကတ္ထေ ကော၊ ဏွုနာ ဝါ သိဒ္ဓေါ. ကမနီယတေတိ ကညာ၊ ကန ဒိတ္တိကန္တိဂတီသု၊ ယော၊ နျဿ ဉတ္တံ၊ အ၊ အာ.
ယုဝသဒ္ဒတော ပါဋိပဒိကတောတိ၊ ယုဝတိ. ဝရိတ္ထိပရိယာယသာမညေပိ ယုဝတိသဒ္ဒေါ ပကတျန္တရမတ္ထီတိ. တရ တရဏေ၊ ယု၊ ဥတ္တံ၊ ဤ စ.
၂၃၂. သာဘိသေကာ လဒ္ဓါဘိသေကာ ရာဇိတ္ထီ မဟေသီ နာမ၊ မဟ ပူဇာယံ၊ ကမ္မနိ ဣသော၊ ဣဿေ၊ တတော ဤ၊ မဟတိယော ရာဇိတ္ထိယော ဤသတိ အဘိဘဝတီတိ ဝါ မဟေသီ၊ ဤသ ဣဿရိယေ၊ ဤ. မဟေသိတော အညာ ရာဇနာရိယော ဘောဂိနိယော ဘောဂယောဂါ၊ ဤ၊ ဣနီ စ. ယာနာရီ ပုရိသဿ သင်္ကေတံ ယာတိ၊ သာ ‘‘ဓဝတ္ထိနီ၊ အဘိသာရိကာ’’တိ စောစ္စတေ. ဓဝံ ပတိံ အတ္ထယတိ ဣစ္ဆတီတိ ဓဝတ္ထိနီ၊ အတ္ထ ယာစနိစ္ဆာသု၊ ဣနီ၊ အသတီဝိသေသော. သရ ဂတိယံ၊ အဘိသရတိ သင်္ကေတန္တိ၊ ဏွု.
၂၃၃. ဆက္ကံ ဝေသိယံ. စတုသဋ္ဌိကလာကုသလတာယ၊ သီလရူပါဒိမတ္တာယ စ ဂဏျတေ အာဒီယတေ ဂဏိကာ၊ ဂဏ သင်္ချာနေ၊ ဏွု. ဝေသော အာကပ္ပေါ၊ တေနာတိသောဘတေ၊ ကမ္မဝေသေဟိ ဝါ ဣစ္ဆီယတေတိ. အတိသောဘနေ၊ ဣစ္ဆတ္ထေ ဝါ ယပစ္စယော. ဝဏ္ဏသမ္ပန္နာ ဒါသီ ဝဏ္ဏဒါသီ၊ ဒါသိမ္ပိ ဟိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နံ ကေစိ သာမိကာ ဓနလောဘေန ဂဏိကံ ကရောန္တိ. နဂရံ သောဘေတီတိ နဂရသောဘိနီ. ရူပေန ဥပဇီဝတီတိ ရူပူပဇီဝိနီ. အတိသယဝေသယုတ္တတာယ ဝေသီ.
ဒွယံ အသတီသာမညေ. ကုလာနိ အဋတိ နာသယတီတိ ကုလဋာ. ဗန္ဓမနုဗန္ဓံ ကာယတီတိ ဗန္ဓကီ၊ နဒါဒိ.
၂၃၄. စတုက္ကံ ဥတ္တမနာရိယံ. ဝရော အာရောဟော သောဏိ ယဿာ သာ ဝရာရောဟာ. ဥတ္တမဂုဏယောဂါ ဥတ္တမာ. သောဏိဂါရဝေန မတ္တဂဇော ဝိယ ဗန္ဓနဂါမိနီ မတ္တကာသိနီ၊ ကသ ဂတိယံ. ဝရဝဏ္ဏယောဂါ ဝရဝဏ္ဏိနီ၊ ဣနီ.
‘‘သီတေ သုခေါဏှသဗ္ဗင်္ဂီ၊ ဂိမှေ ယာ သုခသီတလာ၊
ဘတ္တု ဘတ္တာ စ ယာ နာရီ၊ သာ ဘဝေ ဝရဝဏ္ဏိနီ’’တိ. ရုဒ္ဒေါ၊
ဒွယံ အခဏ္ဍိတစရိတြာယံ. ပတိ သာမိကောဝ ကမနီယော ယဿာ ပတိဗ္ဗတာ၊ ပတိမှိ ဝတမဿာတိ ဝါ ပတိဗ္ဗတာ. အသ ဘုဝိ၊ အန္တော၊ ဤ၊ အာဒိလောပေါ. သမေတီတိ ဝါ သတီ၊ သမု ဥပသမေ၊ အန္တော၊ ဤ.
ဒွယံ ကာမရတ္တရာဇပုတ္တာဒိနော ကုလဿ နိယတပတိယံ. ကုလာနုရူပါ ဣတ္ထီ ကုလိတ္ထီ၊ ကုလံ ပါလေတိ ရက္ခတီတိ ကုလပါလိကာ၊ ဏွု.
၂၃၅. ဒွယံ မတဘတ္တိကာယံ. ဝိဂတော ဓဝေါ ဘတ္တာ ယဿာ ဝိဓဝါ. ပတိ သုညော နဋ္ဌော ယဿာတိ ပတိသုညာ.
ဒွယံ အတ္တိစ္ဆာယ ပတျနွေသိနိယံ ကညာယံ. ပတိံ ဝရတိ ဂဝေသတီတိ ပတိမ္ဗရာ၊ ဒုတိယာယာလောပေါ. သယမေဝ ပတိံ ဝရတီတိ သယမ္ဗရာ၊ ပဌမာယာလောပေါ၊ ဝရ ပတ္ထနာယံ.
စတုက္ကံ ဝိဇာတာယံ. ဝိဇနီ ဂဗ္ဘဝိမောက္ခနေ၊ တော၊ ဝိဇာယိတ္ထာတိ ဝိဇာတာ. သူ အဘိသဝေ၊ တော. ဇာတံ အပစ္စံ ပုတ္တော ဧတိဿာတိ ဇာတာပစ္စာ. ပသူတာဝ ပသူတိကာ၊ ကပစ္စယော၊ ဣတ္တဉ္စ.
၂၃၆. ဒွယံ ဒူတိယံ. ယာ ပေသီယတေ၊ သာ ဒူတီ၊ ဒု ဂမနေ၊တိ၊ ဤမှိ ဒူတီ. သဉ္စာရယတိ ယထာဘိမတန္တိ၊ ဏွု.
တိကံ ဒါသိယံ. ဒု ကုစ္ဆိတံ အသတိ ဘက္ခတီတိ ဒါသီ၊ ဤ၊ ဒီယန္တေ တာယာတိ ဝါ ဒါသီ၊ ဒါ ဒါနေ၊ သော၊ ဤ စ. စိဋ ပေသနေ၊ ကမ္မနိ ဏော၊ ဤ. ကုဋံ ဥဒကကုမ္ဘံ ဓာရေတီတိ ကုဋဓာရိကာ၊ ဏွု.
ဒွယံ သုဘာသုဘနိရူပိနိယံ သံဝရိကာဒိမှိ. ဝရ ဂတိယံ၊ ကတ္တရိ ဣနီ. သုဘာသုဘဿ ဣက္ခဏံ နိရူပနံ ယဿာတ္ထီတိ၊ ဣ၊ သကတ္ထေ ကော. ဣမေ ဒွေ သဒ္ဒါ တုလျတ္ထာ.
ယာ သယံ ခတ္တိယဇာတိ ယဿ ကဿစိ ဘရိယာ၊ သာ ခတ္တိယာနီ၊ ခတ္တိယာ စ. ခတ္တိယဿာပစ္စံ ခတ္တိယာနီ၊ အာနော၊ ဤ. ဏမှိ ခတ္တိယာ.
၂၃၇. ပဇ္ဇံ အဂ္ဂိသက္ခိပုဗ္ဗကတပါဏိဂဟိတာယံ ဘရိယာယံ၊ အညတြ တူပစာရာ. ဒါရယန္တေ ယေနာတိ ဒါရော၊ ဒရ ဝိဒါရဏေ၊ အကတ္တရိ စ ကာရကေ သညာယံ ဏော. ဇာယတိ ပုတ္တော ယာယာတိ ဇာယာ၊ ဇန ဇနနေ၊ ယော၊ ဇနိဿ ဇာ စ၊ အာ၊ ဇယတီတိ ဝါ ဇာယာ၊ ဇိ ဇယေ၊ ယော၊ ဇိဿ ဇာ၊ အာ၊ ဇာယာ. ကလ သင်္ချာနေ၊ အတ္တော. ဃရံ နေတီတိ ဃရဏီ၊ ဏတ္တံ. ဘရိတဗ္ဗတော ဘရိယာ၊ ဘရ ဘရဏေ၊ ယော. ပိယာယိတဗ္ဗတော ပိယာ၊ပီ တပ္ပနကန္တီသု၊ ယော. ပဇံ ပုတ္တံ ပါလေတီတိ ပဇာပတိ၊ ပါ ပါလနေ၊တိ၊ အာတ္တံ၊ ရဿတ္တဉ္စ. ဒွိန္နံ ပူရဏီ ဒုတိယာ. ပဌမော ဘတ္တာ၊ ဘရိယာ ဒုတိယာ. သာမိကဿ ပါဒေ ပရိစရတီတိ ပါဒပရိစာရိကာ၊ ဏွု. ပတိနီ၊ ပါဏိဂဟိတာ၊ သဟဓမ္မိနီတိပိ တဿာယေဝ နာမာနိ.
၂၃၈. တိကံ သခိယံ. တေသု တေသု ကိစ္စေသု သဟ ခါယတိ ပကာသတီတိ သခီ၊ သဟပုဗ္ဗော ခါ ပကာသနကထနေသု၊ ဤ. အလ ဘူသနေ အာပုဗ္ဗော၊ ဣ. ဝယသာ တုလျာ ဝယသာ၊ တုလျေ သညာယံ သော [ပါဏိနိ ၄.၄.၉၁ သုတ္တေ ယပစ္စယော ဒိဿတိ].
ဇရောဝုစ္စတိ စောရဿာမိကော၊ တဿာယံ ဇာရီ၊ ဏော၊ ဤ. သာမိကံ အတိက္ကမ္မ အညတြ စရတီတိ၊ ဣနီ.
၂၃၉. ပုမေ တူတိ လိင်္ဂန္တော တုသဒ္ဒေါ န ပုဗ္ဗံ ဘဇတေ. အရ ဂမနေ၊ တု၊ အရဿုတ္တံ. ရတိယာ ဇာယတီတိ ရဇော၊ တိလောပေါ. ပုပ္ဖ ဝိကသနေ၊ ပုပ္ဖံ.
တိကံ ရဇဿလာယံ. ဥတုယောဂါဥတုနီ၊ ဣနီ. ရဇယောဂါ ရဇဿလာ၊ သလော. ပုပ္ဖဝန္တတာယ ပုပ္ဖဝတီ. ထီဓမ္မိနီ၊ အဝီ၊ အတ္တေယီ၊ မလိနီ၊ ဥတုမတီ၊ ဥဒကီဣစ္စာဒီနိပိ တဿာ နာမာနိ.
တိကံ ဂဗ္ဘိနိယံ. ဂရု အလဟုကော ဂဗ္ဘော ကုစ္ဆိ ဧတိဿာတိ ဂရုဂဗ္ဘာ. အာပန္နော ပတ္တော ဂဗ္ဘဋ္ဌော သတ္တော ဧတာယာတိ အာပန္နသတ္တာ. ဂဗ္ဘယောဂါ ဂဗ္ဘိနီ.
တိကံ ယေန ဝေဌိတော ဂဗ္ဘော ကုစ္ဆိယံ တိဋ္ဌတိ၊ တတြာသယေတိ ချာတေ. ဂဗ္ဘော အာသယတေ တိဋ္ဌတျတြာတိ၊ ဏော. ဇရံ ဧတီတိ ဇလာဗု. ဥ၊ ရဿ လော၊ ယဿ ဗော၊ ဇရာပုဗ္ဗော ဣ ဂတိယံ. ကလံ ဇရတံ လာတီတိ ကလလော၊ ကလ သင်္ချာနေ ဝါ၊ အလော.
၂၄၀-၂၄၁. သတ္တကံ ဘတ္တရိ. ဓူ ကမ္ပနေ၊ သန္တာသံ ဓုနောတီတိ ဓဝေါ၊ အ. သံ ဧတဿတ္ထီတိ သာမိကော၊ အာမိပစ္စယော၊ သကတ္ထေ ကော၊ ဣပစ္စယော ဝါ၊ နိဂ္ဂဟီတဿ မော၊ အဿ စ ဒီဃော၊ သာမိကော. ဘရ ဘရဏေ၊ ဘရတီတိ ဘတ္တာ၊ ရိတု. ကမု ဣစ္ဆာယံ၊ တော၊ ‘‘ပက္ကမာဒီဟိ န္တော စာ’’တိ န္တတ္တံ. ပါ ရက္ခဏေ၊ အတိ၊ ပတိ. ဝရ ဣစ္ဆာယံ၊ အ၊ ဝရော. ပီ တပ္ပနကန္တီသု၊ ယော.
ရတိကာရဏတ္တာ ပတိနော ဥပ ဥပပတိ၊ သမာသေ ကတေ အဘိဓာနတော ပုဗ္ဗနိပါတော၊ အပ္ပဓာနဘူတော ဝါ ပတိ ဥပပတိ. ဇရ ဝယောဟာနိမှိ၊ ဇီယန္တေ အနေနာတိ ဇာရော၊ ဒါရော စ.
သတ္တကံ ပုတ္တေ. နရကေ န ပတန္တျနေန ဇာတေနာတိ အပစ္စံ၊ ပတ ဂတိယံ၊ ယော၊ တျဿ စော၊ န ပတတိ န ဝိစ္ဆိန္ဒတိ ဝံသော ဧတေနာတိ ဝါ အပစ္စံ၊ ပုတ္တေ၊ ဓီတရိ စ နိစ္စနပုံသကောယံ. ပူ ပဝနေ. ပုနာတိ ပိတရော တေနာတိ ပုတ္တော. ‘‘ဆဒါဒီဟိ တတြဏ’’တိ တော. ပူရေတီတိ ဝါ ပုတ္တော. အတ္တတော ဇာတော အတြဇော၊ ‘‘အတ္တဇော’’တိပိ ပါဌော. သုယတေတိ သုတော. သု အဘိသဝေ၊ သုဏာတီတိ ဝါ သုတော၊ တော၊ သု သဝနေ. တနုမှာ ဇာတော တနုဇော၊ တနယော စ၊ ယော၊ တနောတိ မုဒန္တိ ဝါ တနယော၊ အယော. သူယတေတိ သူနု၊ ကမ္မနိ နု၊ သူ ပသဝေ.
ပုတ္တာဒယော သူနုပရိယန္တာ ဓီတရိ ဝတ္တမာနာ ဣတ္ထိယံ ဝတ္တန္တိ. ဒုဟိတာ၊ ဓီတာ စ သဒါ နာရိယမေဝ. ဒုဟ ပပူရဏေ၊ ရာတု၊ ဩတ္တာဘာဝေါ၊ ဣကာရာဂမော စ. ဓာ ဓာရဏေ၊ ရာတု၊ အာဿီ. ပုတ္တာဒယော စ တေ သာမညေနေဝ ကုဏ္ဍဂေါလကာဒီနံ ဝါစကာ. သဝဏ္ဏာယံ တု ဦဎာယံ သဇာတော သယံ ဇနိတော သုတော ဩရသော နာမ. သဇာတသဒ္ဒေန ကုဏ္ဍကဂေါလကခတ္တာဒိဗျဝစ္ဆေဒေါ. ဇီဝတိ ဘတ္တရိ ဇာရဇော သုတော ကုဏ္ဍာချော. မတေ ဘတ္တရိ ဇာရဇော ဂေါလကာချော. အရိယာသုဒ္ဒဇော သုတော ခတ္တာ နာမ [ခတ္တာ အရိယာသုဒ္ဒါနံ (အမရ ၂၀.၃)]. အာဒိနာ မာဂဓာဒီနံ ဂဟဏံ. ဝုတ္တဉှိ –
‘‘အမတေ ဇာရဇော ကုဏ္ဍော၊
မတေ ဘတ္တရိ ဂေါလကော’’တိ [အမရ ၁၆.၃၆].
‘‘မာဂဓော သုဒ္ဒခတ္တာဇော’’တိ [အဘိဓာနု ၅၀၃ ဂါထာ] စ.
ဥရသာ မနသာ နိမ္မိတော၊ ဥရသဒ္ဒါ တတိယန္တာ နိမ္မိတတ္ထေ ဏော၊ နိဝိဋ္ဌတ္တာ တေန နိမ္မိတောတိ ဝုစ္စတိ. ဥရသိ ဘဝေါတိ ဝါ ဩရသော.
၂၄၂. စတုက္ကံပတိပတိနီနံ ယုဂေ၊ ‘‘ဒါရာ ပုမေ ဗဟုတ္တေ စ၊ ဒံ ကလတြေ နပုံသကေ’’တိ [စိန္တာမဏိဋီကာ ၁၆.၃၈] အမရမာလာ၊ ဇံသဒ္ဒေါ တွဗျယော ဒါရဝစနော. တသ္မာ ‘‘ဇမ္ပတိ၊ ဒမ္ပတီ’’တိပိ ဘဝိတဗ္ဗံ၊ ဣဓ ပန ကစ္စာယနမတေနောဒါဟဋာ. ဇာယာ စ ပတိ စ ဇာယာပတိ. ဣတရီတရယောဂဒွန္ဒော. ဇာယာ စ ပတိ စ ဇာနိပတိ၊ တထာ ဇာယမ္ပတိအာဒယော၊ ဇာယာသဒ္ဒဿ ပတိမှိ ပရေ ဇာနိ၊ တုဒဉ္စ၊ ဇာယဉ္စ ယဒါဒိနာ.
တိကံ နပုံသကေ. ဝိဂတော ရာဂဿဝေါ ယသ္မာ ဝဿဝရော. သု သဝနေ၊ အရော. ပဏ ဗျဝဟာရေ၊ ဍော၊ ပဍိ လိင်္ဂဝေကလျေ ဝါ၊ ဘူဝါဒိ. န ဣတ္ထီ န ပုမာ နပုံသကံ၊ နိရုတ္တိနယေန ဣတ္ထိပုမာနံ ပုံသကဘာဝေါ၊ နဿ စ ပကတိ. တတိယာပကတိ၊ သဏ္ဍော၊ ကလီဗန္တိပိ တဿ နာမာနိ. တတိယာ ပကတိ တတိယပ္ပကာရော၊ သမဇာတိကေ ဣတ္ထိပုရိသေ အပေက္ခိတွာ တတိယတ္တံ ပကာရဿ. ပဌမာ ဟိ ပကတိ ဣတ္ထီ၊ ဒုတိယာ ပကတိ ပုရိသော၊ ဣတရပကတိ တတိယာ ပကတိ.
၂၄၃. ဆက္ကံ ဉာတိမတ္တေ၊ ဗန္ဓုယေဝ ဗန္ဓဝေါ၊ အ၊ ဥဿာဝေါ. ဗန္ဓတီတိ ဗန္ဓု၊ ဥ. သဿ အတ္တနော ဇနော သဇနော. သမာနံ ဂေါတ္တံ ကုလံ အဿာတိ သဂေါတ္တော၊ သမာနဿ သဘာဝေါ. ဉာ အဝဗောဓနေ၊ ကမ္မေတိ၊ ဉာတိယေဝ ဉာတကော၊ အတ္တံ၊ သကတ္ထေ ကော စ. သုသဒ္ဒေါပျတြ [သွ (အမရ ၁၆.၃၆)].
ဒွယံ သတ္တပုရိသာဝဓိကေသု နိကဋဉာတီသု. လောဟိတေန သမ္ဗန္ဓော သာလောဟိတော၊ သမ္ဗန္ဓဿ သာဒေသော၊ ပုဗ္ဗနိပါတော စ၊ သမာနံ ပိဏ္ဍဒါနံ ယဿ သပိဏ္ဍော၊ သနာဘယောပျတြ [နာဘိ သတ္တပုရိသာဝဓိကကုလေ (စိန္တာမဏိဋီကာ ၁၆.၃၃)]. တိကံ ပိတရိ. တာ ပါလနေ၊ တော ကတ္တရိ. ဇနယတီတိ ဇနကော၊ ဏွု. ပါ ရက္ခဏေ၊ ရိတု၊ အဿိတ္တံ.
၂၄၄. ဆက္ကံ မာတရိ. အမ ပူဇာယံ၊ ကမ္မနိ မော၊ ဗော စ၊ အမ္မာ၊ အမ္ဗာ. ဇနယတီတိ ဇနနီ၊ ယု၊ နဒါဒိ. မာန ပူဇာယံ၊ ပုတ္တံ မာနေတီတိ မာတာ၊ ရာတု၊ ပါတီတိ ဝါ မာတာ၊ ပါတိဿ မော. ဇနေတီတိ ဇနေတ္တိ၊တိ. ဇနေတီတိ ဇနိကာ၊ ဏွု၊ ဣတ္တံ.
အပ္ပဓာနဘူတာ မာတာ ဥပမာတာ၊ ကုမာရေ ဓာရေတီတိ ဓာတိ. ဓာ ဓာရဏေ၊တိ. ဇာယာယ ဘရိယာယ ဘာတိကော ကနိဋ္ဌော စ ဇေဋ္ဌော စ သာလော နာမ၊ သဿ အတ္တနော ဧသာ သာ၊ ဘရိယာ၊ တဿာ ဘာတာ သာလော၊ ဇာယာယ ဘာတရိ အလော. သရ ဂတိစိန္တာဟိံသာသု ဝါ၊ ဏော၊ လတ္တံ၊ သာလ ဝိတက္ကေ ဝါ၊ စုရာဒိ.
၂၄၅. သာမိနော ဘတ္တု ဘဂိနီ နနန္ဒာ နာမ၊ န နန္ဒတီတိ နနန္ဒာ၊ အတ္တာဘာဝေါ နဿ ဝိဘာသာဓိကာရာ. နန္ဒ သမိဒ္ဓိယံ၊ ဘူဝါဒိ.
ဒွယံ အယျိကာယံ. မာတုယာ မာတာ မာတာမဟီ. ပိတူနံ ပိတရိ စ မာတရိ စ အာမဟံ ယဒါဒိနာ၊ နဒါဒိ. အရဟ ပူဇာယံ၊ ဏွု၊ ရဟဿ ယော၊ အယ ဂတိမှိ ဝါ၊ ဏွု၊ အယျိကာ.
မာတုယာ ဘာတာ မာတုလော နာမ၊ မာတုယာ ဘာတာ မာတုလော၊ မာတု ဘာတရိ ဥလပစ္စယော. အဿ မာတုလဿ ပဇာပတိ ဇာယာ မာတုလာနီ နာမ၊ မာတုလဿ ဘရိယာ မာတုလာနီ၊ မာတုလဘရိယာယံ အာနော၊ နဒါဒိ၊ အထ ဝါ မာတုလဿ ဧသာ မာတုလာနီ၊ ဤ၊ အဿ အာနော.
၂၄၆. ဇာယာပတီနံ ဒွိန္နံ ဇနနီ မာတာ သဿု ဝုတ္တာ၊ သသ ဂတိဟိံသာပါနေသု. တပ္ပိတာ တေသံ ဇာယာပတီနံ ပိတာ ပန သသုရော နာမ၊ သသဓာတုမှာ ဥရော. ဘဂိနိယာ ပုတ္တော ပန ဘာဂိနေယျော နာမ၊ ဘဂိနိယာ အပစ္စံ ဘာဂိနေယျော၊ ဏေယျော.
၂၄၇. ဒွယံ သုတဿ၊ သုတာယ စ ပုတ္တေသု. နဟ ဗန္ဓနေ၊ ရိတု၊ နီ နယေ ဝါ. ပုတ္တဿ ပုတ္တော ပပုတ္တော၊ တ္တလောပေါ၊ ဥဿတ္တဉ္စ. သာမိဘာတာ ဒေဝရော နာမ၊ အထ ဝါ သာမိဘာတာ ကနိဋ္ဌော သာမိနော ဘာတာ ဒေဝရော နာမ. ဇေဋ္ဌော တု သသုရော ဧဝေါစ္စတေ. ဒိဝု ကီဠာယံ၊ အရော.
ဒွယံ ဓီတုပတိမှိ. ဇန ဇနနေ၊ ရိတု၊ အဿာတ္တံ၊ နဿ မာဒေသော စ. ဒွယံ ပိတုပိတရိ. ပိတုနော ပိတာ ပိတာမဟော.
၂၄၈. ဟုသာန္တာနိ ပဒေန ပဒေန နာမာနိ. မာတုယာ ဘဂိနီ မာတုစ္ဆာ၊ စ္ဆော. ပိတုနော ဘဂိနီ ပိတုစ္ဆာ၊ ပိတုဘဂိနီ ပိတုစ္ဆာ ဘဝေတျတ္ထော.
ပိတာမဟသဒ္ဒေါ န ကေဝလံ ဇနကပိတရမေဝ ဝဒတိ၊ အထ ခေါ ဇနကပိတုပိတာဒယောပီတိ ဧတ္ထာပိ ‘‘ပပိတာမဟော’’ ဣစ္စုဒါဟဋော. ပိတုနော အယျကော ပယျကော၊ တုလောပေါ. သု သဝနေ၊ ဏှာ. ဏိသမှိ သုဏိသာ. သမှိ ဟုသာ၊ ဟတ္တံ. သဗ္ဗတြ ‘‘ဣတ္ထိယမတော အာပစ္စယော’’တိ အာ.
၂၄၉. စတုက္ကံ ဧကောဒရေ ဘာတရိ. သမာနောဒရေ ဌိတော သောဒရိယော၊ သမာနဿ သော. သမာနော ဂဗ္ဘော သဂဗ္ဘော၊ တတြ ဘဝေါ သဂဗ္ဘော၊ ဏော. သမာနောဒရေ ဇာတော သောဒရော. သမာနောဒရေ ဇာတော သဟဇော. သဟသဒ္ဒေါ တုလျဝစနော.
မာတာပိတူ တေ ဒွေ ဇနာ ပိတရော ဝုစ္စန္တေ. ဥဘိန္နမ္ပိ ဇနကဗျပ္ပဒေသနိယတတ္တာ အဘေဒဝစနိစ္ဆာယံ ပိတုတ္တမတ္ထေဝ. နနွဘေဒါ ဇာတိ၊ တဿာ စောဘယတြ သတ္တာဒေကတ္တံ၊ န စ ဇာတိယာ လိင်္ဂသင်္ချာ ဘဝန္တိ၊ အဒဗ္ဗတ္တာ ဗဟုဝစနံ န သိယာတိ? နေသ ဒေါသော၊ န ဟိ ဇာတိပဒတ္ထိကဿ န ဒဗ္ဗံ၊ ဒဗ္ဗပဒတ္ထိကဿ ဝါ န ဇာတီတိ. ကိန္တုဘယေသံပျုဘယပဒတ္ထော ဣဟာတ္ထဝိသေသော. ဇာတိပဒတ္ထိကဿ ဇာတိ ပဓာနဘူတာ ဒဗ္ဗံ ဂုဏဘူတံ၊ ဒဗ္ဗပဒတ္ထိကဿ တု ဝိပရိယယော၊ တတြ ဇာတိဝစနိစ္ဆာယံ ဒဗ္ဗေ ဝိယ လိင်္ဂသင်္ချာ ဝတ္တဗ္ဗာ၊ တဿ စ ဗဟုတ္တာ ဗဟုဝစနံ. ပုဗ္ဗေ ဝိယာဘေဒဝစနိစ္ဆာယံ ပုတ္တော စ ဓီတာ စ ပုတ္တာ ဝုစ္စန္တေ၊ ဇညတ္တဉှိ ပုတ္တဗျပဒေသနိယတံ ဓီတရိပျတ္ထိ၊ ဝိပရိယယေ တု န ဘဝတျနဘိဓာနတော. ဘေဒဝစနိစ္ဆာယံ ပုတ္တဓီတရောတိ ဘဝတိ.
၂၅၀. သဿု စ သသုရော စ သသုရာတိ ဝုစ္စန္တေ. တဒပစ္စောဟနသမ္ဗန္ဓိနိဗန္ဓနာ ဟိ ဗျပ္ပဒေသော သဿုယမ္ပိ ဌိတော. ဘေဒဝစနိစ္ဆာယံ တု ပုဗ္ဗေ ဝိယ ပစ္စတ္ထံ သဒ္ဒနိဝေသော. ဘာတာ စ ဘဂိနီ စ ဘာတရော ဝုစ္စန္တေ. ဧကဂဗ္ဘောသိတတ္တံ ဘာတုဗျပ္ပဒေသနိယတံ ဘဂိနိယံပျတ္ထိ. တတော ဧကဂဗ္ဘောသိတတ္တဿာဘေဒဝစနိစ္ဆာယံ ဥဘော ဘာတရော ဝုစ္စန္တေ. ဧတ္ထ စ သဗ္ဗတြာပိ ဝိရူပေကသေသော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဒုဝိဓော ဟိ ဧကသေသော သရူပါသရူပဝသေန. တတြ သရူပေကသေသေ ဗဟုဝစနမေဝ၊ ဣတရတြ ပန ဒွိဝစနံ၊ ယထာ ပုရိသော စ ပုရိသော စ ပုရိသာ၊ နာမဉ္စ ရူပဉ္စ နာမရူပဉ္စ နာမရူပံ၊ မာတာ စ ပိတာ စ ပိတရောတိ.
ဗာလျယောဗ္ဗနဝုဍ္ဎတ္တာနိ တီဏိ ဝယာနိ. တတြ တိကံ ဗာလျေ. ဒွယံ ယောဗ္ဗနေ. ဗာလဿ ဘာဝေါ ဗာလတ္တံ၊ တ္တံ. တာပစ္စယေ ဗာလတာ. ဏျမှိ ဗာလျံ၊ အထ ဝါ ဗလ ပါဏနေ၊ ဗလန္တိ အဿသိတပဿသိတမတ္တေန ပဏန္တီတိ ဗာလာ၊ ဗလျန္တေ သံဝရီယန္တေတိ ဝါ ဗာလာ၊ ဗလ သံဝရဏေ. တေသံ ဘာဝေါ ဗာလတ္တာဒိ. ယုဝဿ ဘာဝေါ ယောဗ္ဗညံ၊ ယောဗ္ဗနဉ္စ၊ ဘာဝေ ဏျော၊ ဏော စ၊ အထ ဝါ ယု မိဿနေ၊ ယု၊ ဥဿ ဥဝါဒေသော၊ ဝုဒ္ဓိ. တေသံ ဘာဝေါ ယောဗ္ဗညာဒိ.
၂၅၁. ယေ ဇရာကတာ သုက္ကာ ကေသာဒယော၊ တေ ပလိတံ နာမ သိယုံ၊ တေသံ ဝါ ယံ သုက္ကတ္တံ၊ တံ ပလိတံ နာမ. ပစ ပါကေ၊ ဣတော၊ စဿ လတ္တဉ္စ.
ဒွယံ ဝလိပလိတာဒိမတိ ကာယပရိပါကေ. ဇီယန္တိ ဝုဍ္ဎာ ဘဝန္တိ အဿံ ဇရာ၊ ဇရ ဝယောဟာနိမှိ၊ ဇရာ ဧဝ ဇရတာ၊ သကတ္ထေ တာပစ္စယော. ဝိဿသာတိပိ ဇရာယ နာမံ. ဝိသေသေန သံသတေ အဓော ပါတယတီတိ ဝိဿသာ. သံသတိ’ရယံ ပမာဒတ္ထော၊ အဝသံသနတ္ထော စ၊ ဣဟ အဝသံသနတ္ထော၊ နိဂ္ဂဟီတလောပေါ၊ ဒွိတ္တဉ္စ.
ဗာလျယောဗ္ဗနဝုဍ္ဎတ္တာနိ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တာနိ. ဣဒါနိ တဗ္ဗတိနာမာနျာဟ. တတြ အဒ္ဓံ ဆာပသာမညေ. ပုထ၊ ပထ ဝိတ္ထာရေ၊ ဥကော၊ ပုထုကော၊ ပလ ဂမနေ၊ ဏွု၊ အဿိတ္တံ၊ ဒွိတ္တဉ္စ၊ ပိလ္လကော. ဆုပ သမ္ဖဿေ၊ ဥဿာတ္တံ၊ ဆာပေါ. ကုမာရ ကီဠာယံ၊ ကုမာရော. ဗလ ပါဏနေ၊ ဏော၊ ဗာလော၊ ပူ ပဝနေ၊ တော၊ သကတ္ထေ ကော၊ ပေါတကော၊ ဣတ္ထိယံ ပေါတကီ. ပေါတော၊ သာဝေါ၊ သာဝကော၊ အဗ္ဘကော၊ ဍိမ္ဘော၊ သုသုကော၊ သုသုဣစ္စာဒီနိပိ ဆာပသာမညတ္ထာနိ.
၂၅၂. ဗာလသာမညဝါစကာနိ ဒဿေတွာ ဝိသေသဗာလနာမာနိ ဒဿေတုမာဟ ‘‘အထု’’စ္စာဒိ. ဥတ္တာနော၊ ဥတ္တာနံ ဝါ သယတီတိ ဥတ္တာနသယော. ကပစ္စယေ ဥတ္တာနသေယျကော. ထနံ ပိဝတီတိ ထနပေါ၊ ဍိမ္ဘသဒ္ဒေါပျတြ.
၂၅၃. သတ္တကံ တရုဏေ.
အာသောဠသာ ဘဝေ ဗာလော၊
တရုဏော တု တတော ဘဝေ၊
ဝုဒ္ဓေါ တု သတ္တတျာယုမှာ၊
တီဏိ ဝယာနိ လက္ခယေ.
တရ တရဏေ၊ ဥဏော. ဝယသိ ယောဗ္ဗနေ တိဋ္ဌတီတိ ဝယဋ္ဌော၊ တော၊ ‘‘ဝယော ဗာလျာဒိ ပက္ခီ စ၊ ယောဗ္ဗနဉ္စ ဝယော ကွစီ’’တိ [စိန္တာမဏိဋီကာ ၁၆.၄၂] ရုဒ္ဒေါ၊ ဒဟ ဘသ္မီကရဏေ၊ အရော၊ ယု မိဿနေ၊ အ၊ ဥဝါဒေသော၊ သိဿာကာရော. သသ ပ္လုတဂတိမှိ၊ ဥ၊ အဿုတ္တံ၊ သုသု၊ တရုဏဿ ဝါ ပါဋိပဒိကဿ သုသွာဒေသော. မနုနော အပစ္စံ မာနဝေါ၊ ဝဏ္ဏဝိကာရော၊ နဿ ဏတ္တံ၊ မာဏဝေါ. ကုစ္ဆာယံ ကပစ္စယော၊ မာဏဝကောတိ သိဒ္ဓံ. ဝုတ္တဉ္စ –
‘‘အပစ္စေ ကုစ္ဆိတေ မူဠှေ၊ မနုတောဿဂ္ဂိကော မတော’’တိ [မဟာဘာဿ ၄.၁.၁၆၁] ဒရ ဝိဒါရဏေ၊ ဏွု.
ဒွယံ သုခဝဍ္ဎိတေ ကုမာရေ၊ သုခေါ ကုမာရော သုကုမာရော၊ ခလောပေါ၊ သုခေန ဧဓတိ ဝဒ္ဓတီတိ သုခေဓိတော. ‘‘သုခေါစိတော’’တိပိ ပါဌော၊ သုခံ ဥစိတံ သမ္ပိဏ္ဍိတံ ဧတ္ထာတိ သုခေါစိတော၊ ဥစ သမဝါယေ.
၂၅၄-၂၅၅. ဒွိပါဒေန ဝုဍ္ဎဿ နာမာနိ. အာယုမဟတ္တံ လာတီတိ မဟလ္လကော၊ ဏွု၊ ဒွိတ္တံ. ဝဍ္ဎ ဝဍ္ဎနေ၊ ကတ္တရိ တော၊ တဿ ဎော၊ ဍ္ဎဿ ဍော၊ အဿုတ္တံ၊ ဓာ ဂတိနိဝတ္တိယံ၊ ဣရော၊ ဓဿ ထတ္တံ၊ ဣဿ ဧတ္တံ. ဇရ ဝယောဟာနိမှိ၊ ကတ္တရိ တော၊ တဿ ဣန္နာဒေသော၊ ဓာတွန္တလောပေါ၊ ဏတ္တဉ္စ၊ ဇိဏ္ဏော၊ သကတ္ထေ ကမှိ ဇိဏ္ဏကော. ပကတံ ဝယော ယောဗ္ဗနမဿာတိ ပဝယောတိပိ ဝုဍ္ဎဿ နာမံ.
ဝလိနန္တာနိ ပါဒေန နာမာနိ. တတြ တိကံ ဇေဋ္ဌဘာတရိ. အဂ္ဂေ ပုရေ ကာလေ၊ ပုဗ္ဗေ စ ကာလေ ဇာယတီတိ အဂ္ဂဇော၊ ပုဗ္ဗဇော စ. အယဉ္စ ဝုဍ္ဎော အယဉ္စ ဝုဍ္ဎော၊ အယမိမေသံ ဝိသေသေန ဝုဍ္ဎောတိ ဇေဋ္ဌော၊ ဝုဍ္ဎသဒ္ဒါ ဣဋ္ဌပစ္စယော၊ ‘‘ဝုဍ္ဎဿ ဇော ဣယိဋ္ဌေသူ’’တိ ဝုဍ္ဎဿ ဇော. အလောပေ ပရဿာသဝဏ္ဏတ္တံ.
တိကံ ပစ္ဆာဇာတေ ဘာတရိ. အယဉ္စ ယုဝါ အယဉ္စ ယုဝါ၊ အယမိမေသံ ဝိသေသေန ယုဝါတိ ကနိဋ္ဌော၊ ကနိယော [ကဏိဋ္ဌော ကဏိယော (က.)] စ. ဣယိဋ္ဌေသု ယုဝသဒ္ဒဿ ကနာဒေသော [ကဏာဒေသော (က.)]. အနု ပစ္ဆာကာလေ ဇာတော အနုဇော. ဇဃညေ ပစ္ဆာကာလေ ဇာတော ဇဃညဇော. အပရသ္မိံ ပစ္ဆာကာလေ ဇာတော အပရဇောတိ ဒွေပျတြ.
ဝလိ သိထိလံ တစော စမ္မံ ယဿ ဝလိတ္တစော၊ ဒွိတ္တံ. ဝလိ စမ္မမေတဿတ္ထီတိ ဝလိနော၊ ဣနော. ဥတ္တာနသယာဒယော ဝလိနန္တာ ဝါစ္စလိင်္ဂတ္တာ တီသု လိင်္ဂေသု ဝတ္တန္တိ၊ ယထာ – ဥတ္တာနသယော ဗာလော၊ ဥတ္တာနသယာ ကုမာရီ၊ ဥတ္တာနသယံ နပုံသကံ.
၂၅၆. ပဉ္စကံ မတ္ထကေ. သိ သယေ၊ သော၊ ဒီဃော စ၊ အင်္ဂေသု ဥတ္တမင်္ဂတ္တာ ဥတ္တမင်္ဂံ၊ ဥတ္တမော စ တံ အင်္ဂဉ္စာတိပိ ဥတ္တမင်္ဂံ. သီသဉ္စ ဥတ္တမင်္ဂဉ္စ သီသောတ္တမင်္ဂါနိ. သိ သေဝါယံ၊ ရော၊ သေဝန္တိ ဧတေနာတိ သိရော. မုဒ တောသေ၊ ဓော. သိဿာကာရော. မသ အာမသနေ၊ တ္ထော၊ သကတ္ထေ ကော စ၊ မသိ ပရိမာဏေ ဝါ.
ပဇ္ဇဒ္ဓံ ကေသေ. ကေ မတ္ထကေ သေတိ တိဋ္ဌတီတိ ကေသော. သတ္တမိယာလောပေါ၊ ကတိ ဆေဒနေ၊ အလော၊ အဿုတ္တံ. ဝလ သံဝရဏေ၊ ကမ္မနိ ဏပစ္စယော၊ ဝါလော. ဥတ္တမင်္ဂေ သီသေ ရုဟတီတိ ဥတ္တမင်္ဂရုဟော. မုဒ္ဓနိ ဇာယတီတိ မုဒ္ဓဇော. ဝါလော စ ဥတ္တမင်္ဂရုဟော စ မုဒ္ဓဇော စေတိ ဣတရီတရယောဂဒွန္ဒော. စိကုရော၊ ကစောတိပျတြ. စိ စယနေ၊ ကုရ သဒ္ဒေ၊ အနေကတ္ထတ္တာ ဆေဒနေ. ဝဍ္ဎမာနော စိကရီယတေတိ စိကုရော၊ ကစ ဗန္ဓနေ၊ အ.
၂၅၇. ကုသုမဂဗ္ဘာ ကေသာ ကေသစူဠာ မုတ္တိကာဒိနာ ဗဟိ သံယတာ သန္ထတာ ဓမ္မိလော နာမ. ဧကတော ကတွာ ဓရီယတိ ဗန္ဓီယတီတိ ဓမ္မိလော၊ ကမ္မနိ ဣလော. ဓမ္မေန နာနာဒေသိယမနုဿာနံ သမာစာရေန ဣလတီတိ ဝါ ဓမ္မိလော၊ ဣလ ဂမနေ.
ဒွယံ ကုမာရာနံ သိခါပဉ္စကေ၊ စူဠတ္တယေတိ ကေစိ. ကာကာနံ ပက္ခသဏ္ဌာနတ္တာ ကာကပက္ခော. သိခါ ဧဝ သိခဏ္ဍကော၊ သကတ္ထေ ကော. သိခါသိခဏ္ဍသဒ္ဒါနမဘေဒတ္တာယေဝ ဟိ ‘‘သိခဏ္ဍီ၊ သိခီ စာ’’တိ မောရော ဝုတ္တော.
ပါသော၊ ဟတ္ထော စ ဣမေ ဒွေ ကေသစယေ ကေသပရိယာယတော ပရေ ဟုတွာ ကေသာနံ ကလာပေ ဝတ္တန္တိ၊ န ကေဝလာ၊ ယထာ – ကေသပါသော ကေသဟတ္ထော ဣစ္စာဒိ. ပါ ရက္ခဏေ၊ ပါတိ ရက္ခတိ အဝယဝေတိ ပါသော၊ သော၊ ပသ ဗန္ဓနေတိ ကေစိ၊ ဏော. ဟန ဂတိယံ၊ အဝယဝါ နိဟနန္တိ ဧတ္ထာတိ ဟတ္ထော၊ ထော၊ ပက္ခောပျတြ.
တာပသာနံ ဝတီနံ တဟိံ ကေသစယေ ဇဋာသဒ္ဒေါ ဝုစ္စတိ၊ ဇဋ ဇဋနေ၊ ဇဋ သင်္ဃာတေ ဝါ၊ ‘‘ဣတ္ထိယမတိယဝေါ ဝါ’’တိ အ.
၂၅၈. ပေါသိတဘတ္တာဒီဟိ ယာ ဗန္ဈတေ၊ တတြ ဝေဏီ၊ ပဝေဏီ စ. ဝီ ပဇနေ၊ ပဇနံ ဂဗ္ဘဝိမောက္ခော၊ ဝီ တန္တသန္တာနေ ဝါ၊ ဏီ. ပက္ခေ ပဝေဏီ.
ဒွယံ သီသမဇ္ဈဋ္ဌစူဠာယံ. စူဠ သဉ္စောဒနေ၊ စူဠ ဟာဝကရဏေ ဝါ၊ အ. သိခါ ဝုတ္တာ. ကေသပါသီပျတြ၊ နဒါဒိ.
နာရီနံ ကေသမဇ္ဈမှိ ပဒ္ဓတိ ဥဇုဂတမဂ္ဂေါ သီမန္တောတိ မတော ကထိတော. သီမဿ အန္တော သီမန္တော၊ သီ သယေ ဝါ၊ အန္တော၊ မဇ္ဈေ မကာရဝဏ္ဏာဂမော.
၂၅၉. တိကံ လောမေ. လူ ဆေဒနေ၊ ဝဍ္ဎမာနံ လူယတေတိ လောမံ၊ မော. တနုမှိ ရုဟတီတိ တနုရုဟံ၊ အ. ရုဟ ဇနနေ၊ ရူဟ ပါတုဘာဝေ ဝါ၊ မော၊ ဟလောပေါ၊ ဩတ္တဉ္စ၊ လူ ဆေဒနေ ဝါ၊ မော၊ လဿ ရတ္တံ၊ ရောမံ. အက္ခိမှိ ဇာတံ လောမံ ပမှံ၊ ပခုမဉ္စောစ္စတေ. ပမိနောတိ တေနာတိ ပမှံ၊ပပုဗ္ဗော မာ ပရိမာဏေ၊ ဟပစ္စယော. အက္ခိနော ပက္ခဒွယေ ဇာတံ ပခုမံ၊ ဥမော၊ ကလောပေါ စ.
ပုမမုခေ ပုရိသာနံ မုခေ ဝုတ္တံ [ပဝုဋ္ဌံ (က.)] လောမံ မဿု နာမ၊ မသ အာမသနေ၊ သု၊ မဿု.
တိကံ ဘမုမှိ. ဘမ အနဝဋ္ဌာနေ၊ ဦ၊ မလောပေါ၊ ဘူ. ဥမှိ ဘမု၊ ကပစ္စယေ ဘမုကော. ဘမုကသဟစရဏတော ဘမု ပုလ္လိင်္ဂေါ.
၂၆၀. တိကံ နေတ္တောဒကေ. ခိပ ပေရဏေ၊ ပေါ၊ ဣဿတ္တံ. နေတ္တေ ဇာတံ ဇလံ နေတ္တဇလံ. အသ အဓောပတနေ၊ သု၊ အဿု. နေတ္တဇလဉ္စ အဿု စာတိ ဒွန္ဒော. အဿု နပုံသကေ.
ဒွယံ အက္ခိပုတ္တလိကာယံ. နေတ္တေ ဒိဿမာနာ တာရာ နေတ္တတာရာ. ကညာသဒ္ဒတော တဒ္ဓိတော အပစ္စယော၊ ကညာသဒ္ဒဿ ကနီနာဒေသော၊ ဣတ္ထိကတာကာရပရေ ကေ ပုဗ္ဗော အကာရော ဣကာရမာပဇ္ဇတေ [ကာတန္တ ၂.၂.၆၅]၊ ကနီနိကာ. တာရကာပျတြ.
ဆက္ကံ မုခဝိဝရေ၊ ကဝယော ပန တဒုပလက္ခိတေပိ သမုဒါယေ ယုဇ္ဇန္တေ. ဝဒ ဝိယတ္တိယံ ဝါစာယံ၊ ကရဏေ ယု. မု ဗန္ဓနေ၊ ခေါ၊ ဩတ္တာဘာဝေါ နိပါတနာ၊ မုခံ. သဗ္ဗဓရကတေ ပန ခညတေတိ ဓာတုနာ မုခန္တိ နိပါတိတံ၊ ခနု အဝဒါရဏေ. တုဍိ တောဍနေ၊ အ. တနု ဝိတ္ထာရေ ဝါ၊ ဍော၊ အဿုတ္တံ. ဝဒတိ တေနာတိ ဝတ္တံ၊ တော၊ ဝုစ္စတေ အနေနာတိ ဝါ ဝတ္တံ. ဝဒ ဝိယတ္တိယံ ဝါစာယံ၊ တော. လပ ဝစနေ၊ ကရဏေ ယု. အာနန္တိ အသန္တိ အနေနာတိ အာနနံ၊ အန ပါဏနေ၊ ယု. အဿံပျတြ. အသ ဘက္ခနေ. ကရဏေ သော.
၂၆၁. အဍ္ဎံ ဒန္တေ. ဒွီသု ဌာနေသု ဒွိက္ခတ္တုံ ဝါ ဇာယတေတိ ဒွိဇော. လပနေ မုခေ ဇာယတီတိ လပနဇော. ဒါ အဝခဏ္ဍနေ၊ ဒါယတိ ဘက္ခမနေနာတိ ဒန္တော၊ အန္တော၊ ဒသ အဒနေ ဝါ၊ ဒသန္တိ ဘောဇ္ဇမနေနာတိ ဒန္တော၊ အန္တော၊ ဓာတွန္တလောပေါ. ဒမု ဒမနေ ဝါ၊ တော. ဒံသ ဒံသနေ၊ ဒံသတေ ဝိလိချတေ ဘက္ခမနေနာတိ ဒံသနော၊ ယု. ရဒ ဝိလေခနေ၊ ယု၊ ရဒနော. အမှိ ရဒေါ.
ဒန္တဘေဒသ္မိံ ဒန္တဝိသေသေ ဒါဌာသဒ္ဒေါ. ဣတ္ထိလိင်္ဂေါယံ. ဒံသဓာတုတော ဌော၊ ဒံသိဿ စ ဒါ၊ ဒါဌာ၊ မုဒ္ဓဇဒုတိယောယံ. အက္ခိကောဋီသု ဝါမဒက္ခိဏနေတ္တာနံ အန္တေသု အပါင်္ဂေါ ဝတ္တတိ၊ သရီရင်္ဂသင်္ခါတဿ ကဏ္ဏဿ အပ သမီပံ အပါင်္ဂေါ.
၂၆၂. စတုက္ကံ ဩဋ္ဌေ. ဒန္တေ အာဝရတိ ဆာဒယတီတိ ဒန္တာဝရဏံ. ဥသ ဒါဟေ၊ တော၊ ‘‘သာဒိသန္တပုစ္ဆဘန္ဇဟံသာဒီဟိ ဋ္ဌော’’တိ သဟာဒိဗျဉ္ဇနေန ဋ္ဌော၊ ဩတ္တဒွိတ္တာနိ၊ ဩဋ္ဌော. ဂဒြဘေပျယံ. အထ ဝါ ဥသ ဒါဟေ၊ ဋ္ဌော၊ ဩတ္တဒွိတ္တာဒိ၊ ဥဘယတြာပိ မုဒ္ဓဇဒုတိယော၊ ဤသံ ကိဉ္စိ ကာလံ ဓာရေတိ ဘက္ခမေတ္ထာတိ အဓရော၊ ဤသတ္ထော ဟျတြ အကာရော.
‘‘အ ပုမေ မာဓဝေ ဉေယျော၊
ပဋိသေဓေ တဒဗျယံ၊
ဤသတ္ထေ စ ဝိရုဒ္ဓတ္ထေ၊
သဒိသတ္ထေ ပယောဂတော’’တိ. –
ဟိ ဧကက္ခရကောသေ ဝုတ္တံ. ဒသနေ ဒန္တေ ဆာဒယတီတိ ဒသနစ္ဆဒေါ. ဧတ္ထ ကေစိ အဓရသဒ္ဒေန ဟေဋ္ဌိမောဋ္ဌမေဝါဟု၊ တေသံ ဝစနံ ‘‘နေတ္တန္တာဓရပါဏိပါဒယုဂလေဟိ’’စ္စာဒီဟိ မဟာကဝိပယောဂေဟိ အသံသန္ဒနတော န ဂဟေတဗ္ဗံ.
တိကံ ကပေါလေ. ဂဍိ ဝဒနေကဒေသေ၊ အ၊ ဓာတုပ္ပကြိယတ္ထဉှိ ဓာတုပါဌဝစနံ၊ သဗ္ဗတြာပျေဝံ. ကေန ဇလေန ပူရိယတေတိ ကပေါလော၊ အလော၊ ကပ အစ္ဆာဒနေ ဝါ၊ ဩလော၊ ကပေါလော၊ နဒါဒိ. ဂဏ္ဍီ. အဓရာ အဓောဘာဂေါ စုဗုကံ နာမ၊ စိဗုကံပျတြ. စိဗု ဩလမ္ဗကေ၊ ဏွု၊ အဿုတ္တံ.
၂၆၃. ဒွယံ ဂီဝါယ ပုရောဘာဂေ. ဂလ အဒနေ၊ ကရဏေ အ၊ ဂိလ ဂိလနေ ဝါ၊ ဂိလတိ အနေနာတိ ဂလော၊ ဣဿတ္တံ. ကဏ သဒ္ဒတ္ထော ဒဏ္ဍကော ဓာတု၊ ဌော၊ ကဏ္ဌော၊ မုဒ္ဓဇဒုတိယောယံ.
တိကံ ဧကတ္ထံ. ဂါ သဒ္ဒေ၊ ဤဝေါ. ကံ သီသံ ဓရတီတိ ကန္ဓရာ. သိရံ ဓရတီတိ သိရောဓရာ၊ သိရော ဓိယျတေ အဿန္တိ ဝါ သိရောဓရာ၊ ဓာ ဂတိနိဝတ္တိယံ၊ အရော.
သုဝဏ္ဏမယော အာလိင်္ဂေါ မုရဇဘေဒေါ၊ တေန သန္နိဘာ သဒိသာ ယာ ဂီဝါ၊ သာ ကမ္ဗုဂီဝါ မတာ၊ မဟာပုရိသလက္ခဏမေတံ. အထ ဝါ ယာ ဂီဝါ တီဟိ လေခါဟိ အင်္ကိတာ လက္ခိတာ၊ သာ ကမ္ဗုဂီဝါ မတာ၊ မဟာပုရိသလက္ခဏမေတဉ္စ. ကမ္ဗု ဝုစ္စတိ သုဝဏ္ဏံ၊ ကမ္ဗုမယေန အာလိင်္ဂေန သန္နိဘာ ဂီဝါ ကမ္ဗုဂီဝါ၊ ကမ္ဗ သံဝရဏေ၊ ဥ၊ ကမ္ဗု.
၂၆၄. တိကံ ခန္ဓေ. အန ဂတိယံ၊ သော. ဘုဇာနံ သိရော မတ္ထကံ ဘုဇသိရော. ကံ မတ္ထကံ ဒဓာတီတိ ကန္ဓော၊ သော ဧဝ ခန္ဓော ကကာရဿ ခကာရကရဏဝသေန၊ ခမတိ ဘာရန္တိ ဝါ ခန္ဓော၊ ခမု သဟနေ၊ တော၊ တဿ ဓော၊ မဿ နော၊ နိဂ္ဂဟီတံ ဝါ. တဿန္ဓိ တဿ ခန္ဓဿ မဇ္ဈံ ဇတ္တု နာမ၊ ယံ ခန္ဓာနံ မဇ္ဈေ တိဋ္ဌတိ. ဇန ဇနနေ၊ ဇရ ဝယောဟာနိမှိ ဝါ၊ တု၊ ဇတ္တု၊ တံ နပုံသကံ.
ဒွယံ ဗာဟုမူလေ. ဗာဟူနံ ဘုဇာနံ မူလံ ဗာဟုမူလံ. ကစ ဗန္ဓနေ၊ ဆော. အဿ ကစ္ဆဿ အဓောဘာဂဋ္ဌာနံ ပဿံ ဝုစ္စတိ၊ ဒိသ ပေက္ခနေ၊ အပစ္စယော၊ ဒိသဿ ပဿာဒေသော.
၂၆၅. တိကံ ဗာဟုမှိ. ဝဟတိ အနေနာတိ ဝါဟု၊ ဝါဟု ဧဝ ဗာဟု၊ ကု [ဏွာဒိ ၆]. ဘုဉ္ဇတေ အနေနာတိ ဘုဇော. ဘုဇ ပါလနဇ္ဈောဟာရေသု. ဗာဟု စ ဘုဇော စေတိ ဒွန္ဒော၊ ဧတေ ဒွေ ဒွီသု၊ ဣတ္ထိယံ ဘုဇာ. ဝဟတိ ယာယာတိ ဗာဟာ. အပရောသဒ္ဒေါပျတြ [အ ပါရောသဒ္ဒေါပျတြ (က.)၊ အ ပဝေဋ္ဌသဒ္ဒေါပျတြ (?)].
တိကံ ဟတ္ထေ. ဟသ ဟသနေ၊ ထော. ဟရ ဟရဏေ ဝါ. နက္ခတ္တေပျယံ. ကရ ကရဏေ၊ အ. ပဏ ဗျဝဟာရထုတီသု၊ ဣ. ပါ ရက္ခနေ ဝါ၊ ဏိ. ကရော စ ပါဏိ စ ကရပါဏယော. ပဉ္စသာခေါ၊ သယောပျတြ.
ပကောဋ္ဌန္တော ဟတ္ထဂဏ္ဌိ မဏိဗန္ဓော နာမ. ပကောဋ္ဌော နာမ အာမဏိဗန္ဓံ ကပ္ပရဿ အဓောဘာဂေါ. မဏိဝိကတိံ ဗန္ဓတိ ဧတ္ထာတိ မဏိဗန္ဓော. ကုသ အက္ကောသေ၊ ဌော၊ ပကောဋ္ဌော.
ဒွယံ ဘုဇမဇ္ဈဂဏ္ဌိမှိ. ကပု ဟိံသာယံ၊ အရော. ကုပ္ပရောတိပိ ပါဌော၊ တဒါ အဿုတ္တံ. ကပု ဟိံသာယံ၊ ဩဏိ၊ ကပေါဏိ၊ ဣတ္ထိယံ. ကဖောဏီပျတြ၊ တတ္ထ ပဿ ဖတ္တံ.
၂၆၆. ပါဏိဿ ပါဏိတလဿ သမ္ဗန္ဓီနံ မဏိဗန္ဓကနိဋ္ဌာနံ ဒွိန္နံ အန္တရံ ဗဟိဋ္ဌာနံ ကရဘော ဝုစ္စတိ၊ ယေန ကုမာရကာ သတ္ထံ ကတွာ အညမညံ ပဟရန္တိ၊ ကရ ဟိံသာယံ၊ အဘော၊ ကရ ကရဏေ ဝါ.
ဒွယံ အင်္ဂုလိမတ္တေ. ကရဿ ပါဏိဿ သာခါ ကရသာခါ. အဂိ ဂတျတ္ထော၊ အင်္ဂ ဂမနတ္ထော ဝါ၊ ဥလိ. ဣတ္ထိလိင်္ဂေါယံ [(နဒါဒိ) (က.)]၊ အင်္ဂုလိ.
တာ အင်္ဂုလိယော ပဉ္စပ္ပဘေဒါ၊ ယထာ – အင်္ဂုဋ္ဌော တဇ္ဇနီ မဇ္ဈိမာ အနာမိကာ ကနိဋ္ဌာ စေတိ ကမာ သိယုံ. အင်္ဂ ဂမနတ္ထော၊ အဿုတ္တံ၊ အဂ္ဂေ ပုရေ တိဋ္ဌတီတိ ဝါ အင်္ဂုဋ္ဌော၊ နိဂ္ဂဟီတာဂမော၊ အဿုတ္တဉ္စ. တဇ္ဇ ဟိံသာယံ၊ တဇ္ဇေတိ ယာယ၊ သာ တဇ္ဇနီ၊ ယု၊ နဒါဒိ. မဇ္ဈေ တိဋ္ဌတီတိ မဇ္ဈိမာ. နတ္ထိ နာမမဿာတိ အနာမိကာ၊ သကတ္ထေ ကော. အတိသယေန ခုဒ္ဒကာတိ ကနိဋ္ဌာ. ယုဝပ္ပါနံ ကန၊ ကဏ ဝါ ဣယိဋ္ဌေသု.
၂၆၇. တဇ္ဇနျာဒီဟိ ယုတေ အင်္ဂုဋ္ဌေ တတေ ပသာရိတေ သတိ ပဒေသာဒိကာ စတဿော သညာ ကမတော သိယုံ၊ ယထာ – တဇ္ဇနီယုတေ အင်္ဂုဋ္ဌေ တတေ ပဒေသော. ဒိသ ပေက္ခနေ. မဇ္ဈိမယုတေ အင်္ဂုဋ္ဌေ တတေ တာလော၊ တလ ပတိဋ္ဌာယံ. အနာမိကာသဟိတေ အင်္ဂုဋ္ဌေ တတေ ဂေါကဏ္ဏော၊ ဂေါကဏ္ဏသဒိသတ္တာ၊ တပ္ပမာဏတ္တာ ဝါ ဂေါကဏ္ဏော၊ အထ ဝါ ဂေါကဏ္ဏော နာမ ဧကော မိဂဝိသေသော၊ တက္ကဏ္ဏသဒိသပ္ပမာဏတ္တာ ဂေါကဏ္ဏော၊ တာလော စ ဂေါကဏ္ဏော စ တာလဂေါကဏ္ဏာ. လိင်္ဂဘေဒါ ‘‘တာလဂေါကဏ္ဏဝိဒတ္ထီ’’တိ န ဝုတ္တံ၊ ကနိဋ္ဌာယုတေ အင်္ဂုဋ္ဌေ တတေ ဝိဒတ္ထိ၊ ဝိတနောတီတိ ဝိတတ္ထိ၊ ဝိတတ္ထိ ဧဝ ဝိဒတ္ထိ၊ တနု ဝိတ္ထာရေ၊တိ၊ တဿ ထော. ဝိဒတ္ထိ. ‘‘ကမာ တတော’’တိပိ ပါဌော.
ကုဉ္စိတော သင်္ကောစိတော ပါဏိ ပသတာချော၊ ပပုဗ္ဗော သရ ဂတိယံ၊ တော. ပမာဏပ္ပကရဏတော ဝိတတဉ္ဇလိယေဝါယံ ကဝီဟိ ဣစ္ဆိတော. သမ္ပုဋဉ္ဇလိ ပနာယံ၊ ပသာရိတသဟိတာ [ပသာရိတသဟိတတ္တာ (က.)] ယဿ အင်္ဂုလိယော ဘဝန္တီတိ.
ကုဉ္စိတော စ တတင်္ဂုဋ္ဌော၊ သပတာကောတိ သမ္မတော၊
ပတာကေဟိ တု ဟတ္ထေဟိ၊ သမ္ပုဋဉ္ဇလိ ဣစ္ဆိတော.
ဒေဝတာနံ ဂရူနဉ္စ၊ ပိတူနဉ္စေ’စ္ဆိတော ပုရေ၊
အတ္ထပ္ပကရဏာဒီဟိ၊ ဘေဒေါ ဉေယျော တဟိံ တဟိံ.
ယထာ ဇလဉ္ဇလိံ ဒဒါတိ၊ အဉ္ဇလိနာ ပိဝတိ၊ ဒေဝေါယံ ကတဉ္ဇလိရိတိ. ပုဋဉ္ဇလိဿ ဝါ ဝက္ခမာနတ္တာ ဣဓ ဝိတတဉ္ဇလိယေဝ.
၂၆၈. တိကံ သပ္ပကောဋ္ဌေ ဝိတတကရေ. ရမု ကီဠာယံ၊ တနော၊ မလောပေါ၊ ရတနံ၊ မဏိဗုဒ္ဓါဒီသု စ. ကုက အာဒါနေ၊ ဥ၊ ဒွိတ္တံ. ဟသ ဓာတုမှာ ထော၊ တော ဝါ၊ ဟတ္ထော၊ ဟတ္ထသဟိတတ္တာ ဝါ ပကောဋ္ဌော ဟတ္ထော.
ဒွယံ သမ္ပုဋဉ္ဇလိမှိ. ကရမယော ပုဋော ကရပုဋော၊ အဉ္ဇ ဗျတ္တိဂတိကန္တီသု၊ အလိ၊ အဉ္ဇလိ. ကရပုဋော စ အဉ္ဇလိ စေတိ ကရပုဋဉ္ဇလီ.
ဒွယံ နခေ. ကရေ ဇာယတိ ရုဟတီတိ ကရဇော. နတ္ထိ ခံ ဣန္ဒြိယံ ဧတ္ထာတိ နခေါ၊ သညာသဒ္ဒတ္တာ န အတ္တံ၊ အဝိသယတ္တာ ဝါ. ပုနဗ္ဘဝေါ၊ ကရရုဟော၊ နခရောတိပိ နခဿ နာမာနိ.
ဒွယံ ပုဋင်္ဂုလိကရေတိချာတေ မုဋ္ဌိမှိ. ခဋ ဣစ္ဆာယံ၊ ဏွု၊ ခဒ ဟိံသာယံ ဝါ၊ ဒဿ ဋော. မု ဗန္ဓနေ၊တိ၊ တဿ ဌော၊ ဒွိတ္တံ.
၂၆၉. ပဿဒွယဝိတ္ထတာ ပဿဒွယေပိ ဝိတတာ ပသာရိတာ သဟကရာ သပါဏယော ဒွေ ဗာဟူ ဗျာမော နာမ၊ ဗျာမီယတေ အနေနာတိ ဗျာမော၊ ဝိပုဗ္ဗော ယာမ အဉ္ဆေ. ဥဒ္ဓံ ဥပရိ တတာ ဝိတတာ ဘုဇာ စ ပေါသော စ တေသံ သမုဒိတာနံ ပမာဏသဒိသံ ပမာဏံ ယဿ တသ္မိံ ဥဒ္ဓန္တတဘုဇပေါသပ္ပမာဏေ ပေါရိသသဒ္ဒေါ ဝတ္တတိ. ဘုဇသဒ္ဒေန သဟကရာ ဘုဇာ ဂယှတေ၊ ဧကဿ ပမာဏသဒ္ဒဿ လောပေါ၊ ပုရိသဿ ပမာဏံ ပေါရိသံ. ပုရိသသဒ္ဒေါ စေတ္ထ သကရဘုဇပုရိသံ ဝဒတိ၊ တီသု၊ ယထာ – ပေါရိသံ ဇလံ၊ ပေါရိသော ဟတ္ထီ၊ ပေါရိသီ ယဋ္ဌိ.
၂၇၀. ဒွယံ ဥရသိ. ဥသ ဒါဟေ၊ ရော၊ သလောပေါ၊ အရ ဂတိမှိ ဝါ၊ အဿုကာရော. ဟရ ဟရဏေ၊ ယော၊ ရဿ ဒေါ. ကောဠံ [ကောဋ္ဌ (က.)]၊ ဘုဇန္တရံ၊ ဝက္ခောတိပိ ဥရောနာမာနိ. တိကံ ဥရောဇေ. တနု ဝိတ္ထာရေ၊ တနောတိ ဣစ္ဆန္တိ ထနော၊ တဿ ထော၊ ထန ဒေဝသဒ္ဒေ၊ ထန စောရိယေ ဝါ. ကုစ သင်္ကောစနေ၊ ကုစော. ပယော ခီရံ ဓာရေတီတိ ပယောဓရော. ကုစော စ ပယောဓရော စာတိ ဒွန္ဒော.
ထနဂ္ဂသ္မိံ ထနဿ အဂ္ဂေ စူစုကံ၊ နပုံသကေ. ‘‘စူစုကော သော ကုစာနန’’န္တိ [စိန္တာမဏိဋီကာ ၁၆.၇၇] တု ရတနကောသော၊ စု စဝနေ၊ ဥကော၊ ဒွိတ္တံ၊ ဒီဃော စ၊ စူစုကံ၊ စန္စု ဂတိယံ ဝါ၊ ဥကော၊ နလောပေါ၊ အဿူကာရော၊ စူစုကံ.
ဒွယံ ပိဋ္ဌေ ကာယဿ ပစ္ဆာဘာဂေ. ပိဋ သဒ္ဒသင်္ဃာတေသု၊ တော. ဣတရတြ တိ၊ ပိသု သေစနေ ဝါ.
၂၇၁. တိကံ တနုမဇ္ဈေ. မဇ္ဈေ ဘဝေါ မဇ္ဈော. လဂ သင်္ဂေ၊ အ. မဇ္ဈေ ဘဝံ မဇ္ဈိမံ. စတုက္ကံ ဥဒရေ. ကုသ အက္ကောသေ၊ ဆိ၊ သဿ စော. ဂဟ ဥပါဒါနေ၊ အနိ၊ ဤမှိ ဂဟဏီ၊ ဂဗ္ဘံ ဂဏှာတိ ဓာရေတီတိ ဝါ ဂဟဏီ၊ ဂဗ္ဘာသယသညိတော မာတုကုစ္ဆိပ္ပဒေသော၊ တေဇောဓာတုမှိ ပန ယထာဘုတ္တာဟာရဿ ဝိပါစနဝသေန ဂဏှနတော အဆဍ္ဍနတော ဂဟဏီ. ဥပုဗ္ဗော ဒရ ဂမနေ. ဥဒရတိ ဥဒ္ဓံ ဂစ္ဆတိ ဝါယု ယတြာတိ ဥဒရံ. ဂု သဒ္ဒေ၊ အဘော၊ ဒွိတ္တာဒိ၊ ဂဗ္ဘော. ပိစဏ္ဍ ဇဌရ တုန္ဒာပျတြ.
ကုစ္ဆိသမ္ဘဝေ ကုစ္ဆိဋ္ဌေ ကောဋ္ဌော၊ အန္တော စာတိ ဣမေ ဒွေ ဝတ္တန္တိ၊ ကုသ အက္ကောသေ၊ တော၊ ဌော ဝါ. အမ ဂမနတ္ထော၊ တော.
၂၇၂. စတုက္ကံ ကဋိယံ. ဟနဓာတုမှာ ယု၊ ဟဿ ဒွိတ္တံ၊ ဟဿ ဇော၊ ဟနဿ ဃော စ၊ ဇဃနံ. နိစ္ဆယေန တမတီတိ နိတမ္ဗော၊ တမုဓာတုမှာ ဗော. သူ ပသဝေ၊ ဏိ. ကဋ ဝဿာဝရဏေသု၊ ကဋျတေ အာဝရီယတေ ဝတ္ထာဒီဟိ ကဋိ၊ ဣ၊ ဧတေ ဒွေ နာရိယံ. ဧတ္ထ စ ဇဃနသဒ္ဒေန ဣတ္ထိကဋိယာ အဂ္ဂဘာဂေါ၊ နိတမ္ဗသဒ္ဒေန ဣတ္ထိကဋိယာ ပစ္ဆာဘာဂေါ၊ သေသဒွယေန ကဋိသာမညံ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ ဝုတ္တဉ္စ ‘‘ပစ္ဆာ နိတမ္ဗော ထီကဋျာ၊ ဇဃနံ တု ပုရော ဘဝေ’’တိ [အမရ ၁၆.၇၄].
၂၇၃. လိင်္ဂန္တံ လိင်္ဂသာမညေ. အင်္ဂေ သရီရေ ဇာယတီတိ အင်္ဂဇာတံ၊ အင်္ဂသဒ္ဒေါ သရီရဝါစကော၊ အင်္ဂမေတဿတ္ထီတိ ကတွာ. ရဟသိ ဌာနေ ဇာတံ အင်္ဂံ ရဟဿင်္ဂံ၊ သတ္တမိယာလောပေါ၊ ဣဿတ္တံ၊ သဿ ဒွိတ္တဉ္စ. ဝတ္ထေန ဂုယှိတဗ္ဗန္တိ ဝတ္ထဂုယှံ. မိဟ သေစနေ၊ ကရဏေ ယု၊ မိဟတိ ရေတောမုတ္တာနိ ယေနာတိ မေဟနံ. နိပုဗ္ဗော မိဟ သေစနေ၊ တော၊ နိမိတ္တံ. ဥတ္တမင်္ဂတ္တာ ဝရင်္ဂံ. ဝဇ ဂတိယံ၊ အဿီကာရော၊ ပစ္စယေဟိ ဝိနာ ဇာယတီတိ ဝါ ဗီဇံ၊ ဝိရဟတ္တဇောတကော ဟျေတ္ထ ဝိကာရော. ဖလ နိပ္ဖတ္တိယံ၊ ဖလတိ ဧတေန ပုတ္တန္တိ ဖလံ. လိင်္ဂတိ ‘‘ဣတ္ထီ၊ ပုရိသော’’တိ ဝိဘာဂံ ဂစ္ဆတိ ယေနာတိ လိင်္ဂံ.လိင်္ဂ ဂမနေ၊ လီနံ အပါကဋံ အင်္ဂန္တိ ဝါ လိင်္ဂံ. ဧတေသု ဗီဇဖလသဒ္ဒါ အဏ္ဍေပိ ဝတ္တန္တိ.
ဒွယံ ပုရိသလိင်္ဂပသိဗ္ဗကေ. အမ ဂမနေ၊ ဍော၊ အဏသဒ္ဒတ္ထော ဝါ၊ ဍော၊ အဍိ အဏ္ဍတ္ထေ ဝါ၊ တော. ကုသ အက္ကောသေ၊ ဏော. အဏ္ဍသဒ္ဒေါ စေတ္ထ ဗီဇေပိ၊ အဏ္ဍကောသောတိ သမုဒိတမ္ပိ ကောသဿ နာမံ၊ ‘‘ကုက္ကုဋစ္ဆာပကဿေဝ အဏ္ဍကောသမှာ’’တိ [ပါရာ. ၁၃၊ ၁၄] ဟိ ဝုတ္တံ၊ အမရကောသေပိ [အမရကောသေ ၁၆.၇၆] အဏ္ဍကောသောတိ သမုဒိတေနေဝ နာမံ ဝုတ္တံ. ဧတ္ထ စ အဏ္ဍဿ ဗီဇဿ ကောသော အဏ္ဍကောသောတိ ဝိဂ္ဂဟော ကာတဗ္ဗော.
ဒွယံ ဣတ္ထိယာ အင်္ဂဇာတေ. ယု မိဿနေ၊ အဓိကရဏေနိ၊ ယောနိ၊ ဣတ္ထိယံ ပုမေ စာယံ၊ ဣတ္ထီ စ ပုမာ စ ဣတ္ထိပုမံ၊ တသ္မိံ. ဘဇန္တိ အသ္မိန္တိ ဘဂံ. မာရမန္ဒိရ မာရကူပါ စာတြ.
၂၇၄-၂၇၅. တိကံ ဣတ္ထိပုရိသာနံ သမ္ဘဝေ. သုစိဿ ပဋိပက္ခော အသုစိ၊ ဣကာရန္တော၊ ဒွီသု၊ သမ္ဘဝလိင်္ဂေါ ဝါ. သံပုဗ္ဗာ ဘူဓာတုမှာ အ. သက သာမတ္ထိယံ၊ တော၊ တဿ ကော၊ အဿုတ္တံ၊ သုစ သောကေ ဝါ၊ ကော.
ဒွယံ ဝစ္စမဂ္ဂေ. ပုနန္တိ အနေနာတိ ပါယု. ပူ ပဝနေ၊ ဥ၊ ဦဿာယော၊ ပယ ဂမနတ္ထော ဝါ၊ ပယတိ ဝစ္စမနေနာတိ ပါယု၊ ကရဏေ ဥ၊ အယံ ပုရိသေ ပုလ္လိင်္ဂေ ဝတ္တတိ. ဂုဒ ကီဠာယံ၊ အ. အပါနံပျတြ.
အဋ္ဌကံ ဝစ္စေ. ဂူထ ကရီသောဿဂ္ဂေ၊ ဂုပ ဂေါပနေ ဝါ၊ ထော. ကိရ ဝိကိရဏေ၊ ဤသော၊ ကရီသံ. ဝရ ဝရဏသမ္ဘတ္တီသု၊ စော၊ ဂူထဉ္စ ကရီသဉ္စ ဝစ္စဉ္စေတိ ဒွန္ဒော၊ တာနိ ဝိကပ္ပေန ပုမေ ဝတ္တန္တိ၊ နိစ္စံ နပုံသကေ၊ ပုလ္လိင်္ဂတ္တံ တေသံ ကတ္ထစိယေဝ၊ သဗ္ဗတြ နပုံသကတ္တမေဝ ဗဟုလန္တျတ္ထော. မလ စလနေ၊ အ၊ မလ ဓာရဏေ ဝါ. သက သတ္တိယံ၊ သဿ ဆော. ဥစ္စာရီယတေ ဇဟျတေတိ ဥစ္စာရော၊ ဥပုဗ္ဗော စရဓာတု စဇနေ၊ ဥက္ခိပနေ စ ဝတ္တတိ. မိဟ သေစနေ၊ လော၊ ဝဏ္ဏဝိပရိယယော၊ ဠတ္တဉ္စ. အဝကရီယတေတိ ဥက္ကာရော၊ အဝဿုတ္တံ၊ ကိရ ဝိက္ခိပနေ. သမလံပျတြ. သမု ဥပသမေ၊ အလော.
ဒွယံ မုတ္တေ. သု သဝနေ၊ သဝနံ သန္ဒနံ၊ စုရာဒိ၊ ဏော. မုစ မောစနေ၊ တော၊ မုတ္တ ပဿာဝေ ဝါ. ဥစ္စတေ ကထီယတေ. ဂေါမုတ္တေ ဂဝံ သမ္ဗန္ဓိနိ မုတ္တေ ပူတိမုတ္တသဒ္ဒေါ ဝတ္တတိ. အဇ္ဇ ပဝတ္တမ္ပိ ဟိ တံ ဒုဂ္ဂန္ဓဘာဝေန ပူတိမုတ္တန္တွေဝ ဝုစ္စတိ၊ ယထာ ‘‘ပူတိကာယော’’တိ. အဿာဒီနံ မလေ ဆကဏသဒ္ဒေါ၊ သက သတ္တိယံ၊ ယု၊ သဿ ဆော.
၂၇၆. နာဘိယာ အဓောဘာဂေါ ဝတ္ထိ နာမ၊ သော ဒွီသု. ဝတ္ထိ မုတ္တပုဋံ. ‘‘မုတ္တာသယပုဋော ဝတ္ထိ’’ရိတိ [စိန္တာမဏိဋီကာ ၁၆.၇၃] ရတနမာလာ. ဝသတိ မုတ္တမေတ္ထာတိ ဝတ္ထိ၊ ဝသ နိဝါသေ၊တိ၊ တဿ ထော၊ တ္ထိပစ္စယေန ဝါ သိဒ္ဓံ. ဥစ္ဆင်္ဂံ အင်္ကဉ္စ ဣမေ ဒွေ ဥဘော သဒ္ဒါ ပုမေ ဝတ္တန္တိ. ဥဿဇ္ဇတိ ဧတ္ထာတိ ဥစ္ဆင်္ဂံ၊ သဇ သင်္ဂေ၊ သဿ ဆော၊ ဒွိတ္တံ. အင်္က ဂမနတ္ထော၊ အ၊ အင်္ကော၊ အထ ဝါ အင်္က လက္ခဏေ၊ အ၊ အင်္ကော၊ ‘‘ဥစ္ဆင်္ဂစိဟနေသွ’င်္ကော’’တိ အမရကောသေ [အမရ ကောသေ ၂၃.၄].
ဒွယံ ဇာဏူပရိဘာဂေ. အရ ဂမနေ၊ ဥ၊ အဿူကာရော. သန္ဇ သင်္ဂေ၊ အာသဇ္ဇတိ ဝတ္ထမတြာတိ သတ္ထိ၊ ထိ. ဦရု စ သတ္ထိ စေတိ ဒွန္ဒော၊ နပုံသကေပိ.
တိကံ ဇာဏုမှိ၊ ဦရုနော ပဗ္ဗံ ဂဏ္ဌိ ဦရုပဗ္ဗံ. ဇန ဇနနေ၊ ဏု. ဒွိတ္တေ ဇဏ္ဏု.
၂၇၇. ဒွယံ ပါဒဂဏ္ဌိမှိ. ဂုပ ရက္ခဏေ ဖော၊ သကတ္ထေ ကော. ပါဒဿ ဂဏ္ဌိ ပါဒဂဏ္ဌိ. ဃုဋိကာပျတြ. ဃုဋ ပရိဝတ္တနေ၊ ဃုဋျတေ အနေနေတိ ဃုဋိကာ၊ ဏွု.
ဒွယံ ပါဒဿ ပစ္ဆာဘာဂေ ဂေါပ္ဖကဿာဓော ဘာဂေ. ပုမေ တူတိ တွန္တံ လိင်္ဂပဒံ. ပသ ဗာဓနဖုသနေသု၊တိ၊ တဿ ဏော၊ သဿ ဟော၊ ဝဏ္ဏဝိပရိယယော၊ ဏိပစ္စယေန ဝါ သိဒ္ဓံ. သကာရဝဏ္ဏာဂမေ ဝုဒ္ဓိယဉ္စ ပါသဏှိ. ဧလိပျတြ၊ ဣလ ဂတိယံ၊တိ၊ တလောပေါ.
ဒွယံ ပါဒဂ္ဂေ. ပါဒဿ အဂ္ဂံ ပါဒဂ္ဂံ. ပကဋ္ဌံ ပဒံ ပပဒန္တိ ကမ္မဓာရယော. ‘‘ပပဒေါ’’တိပိ ပါဌော. တိကံ ပါဒေ. ပဒ ဂတိမှိ၊ ဏော၊ ပဇ္ဇတေတိ ပါဒေါ. ပဇ္ဇတေ ဂစ္ဆတီတိ၊ အ. စရမှာ ကရဏေ ယု၊ စရဏံ၊ ဣဒံ ပုမေ ဝိကပ္ပေန၊ နိစ္စံ နပုံသကေ. အင်္ဃိပျတြ၊ အဟိ ဂတိယံ. ဣ၊ ဟဿ ဃော.
၂၇၈. ဒွယံ ဟတ္ထာဒျဝယဝေ. အင်္ဂိ ဂတျတ္ထော၊ အ. အဝပုဗ္ဗော ယု မိဿနေ၊ အ. ပတီကော၊ အပဃနောပျတြ. ပတိပုဗ္ဗာ ဣမှာ ကော. အပပုဗ္ဗာ ဟနိမှာ အ၊ ဃနာဒေသော စ.
ဒွယံ ပဿဋ္ဌိမှိ. ပါ ရက္ခဏေ၊ သု၊ ဠိကာရဝဏ္ဏာဂမော၊ သကတ္ထေ ကော၊ ပဿ ဖော. အဠာဂမေ ဖာသုကာ. ‘‘ပါသုဠိကာ၊ ပါသုကာ’’တိပိ ပါဌော. ဖုသ သမ္ဖဿေတိပိ ဓာတု၊ တဒါ ဥပစ္စယာဒိ.
ဒွယံ အဋ္ဌိမတ္တေ. အသု ခေပနေ၊ ဣ၊ သဿ ဋ္ဌော၊ အဋ္ဌိ၊ ဣဒံ ပဏ္ဍကေ နပုံသကေ ဝတ္တတိ. ဓာ ဓာရဏေ၊ တု၊ ဣတ္ထီ. ကီကသံ၊ ကုလ္လံပျတြ. ဂလဿ ကဏ္ဌဿ ဟေဋ္ဌိမန္တေ ဇာတမဋ္ဌိ ဂလန္တဋ္ဌိ. အက ဂမနေ၊ ခေါ၊ သကတ္ထေ ကော.
၂၇၉-၂၈၀. ဒွယံ သိရသောဋ္ဌိခဏ္ဍေ. သမုဒိတေ တု ကရောဋိ၊ ဣတ္ထီ [အမရ ၁၆.၆၉]. ကပု သာမတ္ထိယေ၊ အရော၊ ကံ သီသံ ပါလေတီတိ ဝါ ကပ္ပရော၊ ရဿော၊ လဿ ရတ္တဉ္စ. ကံ ပါလယတီတိ၊ ကမ္မာဒိမှိ ဏော. ‘‘သိရောဋ္ဌိမှိ ကပါလော’ထီ၊ ဃဋာဒိသကလေပိစေ’’တိ ရုဒ္ဒေါ [စိန္တာမဏိဋီကာ ၁၆.၆၈]. ကပါလော အထီတိ [အနိတ္ထီတိ အတ္ထော] ဆေဒေါ. ကပါလသဒ္ဒေါ ဝိကပ္ပေန ပုလ္လိင်္ဂေါ. ကဍိ ဆေဒေ၊ အရော. မဟတီ သိရာ မဟာသိရာ၊ သိရာတိ စ. သိ ဗန္ဓနေ၊ ရော.
တိကံ သုသိရဝတျံ ဝါယုဝဟန္တသိရာယံ. တိဝိဓာ ဟိ ကာယသိရာ ဧကာ ဝါယုဝဟာ၊ အပရာ သုတ္တမိဝါဋ္ဌိဗန္ဓိနီ၊ အညာ အာဟာရဝါဟိနီ အန္တချာ. တတြ တတိယေန ပဌမာ၊ ပဌမဒုတိယေဟိ ဒုတိယာ စ ဒီပိတာ၊ တတိယာ ပန ပရတော ဝက္ခတိ. နဟ ဗန္ဓနေ၊ အရု. သိ ဗန္ဓနေ၊ ရော. ဓမ သဒ္ဒေ၊ ယု. နဒါဒိ၊ အနိ ဝါ၊ ဓမနီ.
တတိယံ ဒဿေတုမာဟ ‘‘ရသဂ္ဂသာ’’တျာဒိ. ရသံ ဂသတီတိ ရသဂ္ဂသာ၊ ဂသ အဒနေ. ရသံ ဟရတိ နေတီတိ ရသဟရဏီ၊ ယု၊ နဒါဒိ.
တိကံ မံသေ. မန ဉာဏေ၊ သော. မိသ သဒ္ဒေ၊ အာပုဗ္ဗော အာမသနေ ဝါ. ပိသ အဝယဝေ၊ တော. ပလလံ၊ ကဗ္ဗံပျတြ.
ဒွယံ အာတပါဒိနာ သုက္ခမံသေ. တိလိင်္ဂကန္တူတိ တွန္တံ လိင်္ဂပဒံ. ဝလ၊ ဝလ္လ သံဝရဏေ၊ ဦရော၊ ဣတ္ထိယံ ‘‘ဣတ္ထိယမတော အာပစ္စယော’’တိ အာ၊ ဝလ္လူရာ. ဥဒ္ဓံ တတ္တံ ဥတ္တတ္တံ. တပ သန္တာပေ၊ တော.