൭. മഹാപേസകാരസിക്ഖാപദം

൬൪൧. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരോ പുരിസോ പവാസം ഗച്ഛന്തോ പജാപതിം ഏതദവോച – ‘‘സുത്തം ധാരയിത്വാ അമുകസ്സ തന്തവായസ്സ ദേഹി, ചീവരം വായാപേത്വാ നിക്ഖിപ, ആഗതോ അയ്യം ഉപനന്ദം ചീവരേന അച്ഛാദേസ്സാമീ’’തി. അസ്സോസി ഖോ അഞ്ഞതരോ പിണ്ഡചാരികോ ഭിക്ഖു തസ്സ പുരിസസ്സ ഇമം വാചം ഭാസമാനസ്സ. അഥ ഖോ സോ ഭിക്ഖു യേനായസ്മാ ഉപനന്ദോ സക്യപുത്തോ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ആയസ്മന്തം ഉപനന്ദം സക്യപുത്തം ഏതദവോച – ‘‘മഹാപുഞ്ഞോസി ത്വം, ആവുസോ ഉപനന്ദ, അമുകസ്മിം ഓകാസേ അഞ്ഞതരോ പുരിസോ പവാസം ഗച്ഛന്തോ പജാപതിം ഏതദവോച – ‘‘സുത്തം ധാരയിത്വാ അമുകസ്സ തന്തവായസ്സ ദേഹി, ചീവരം വായാപേത്വാ നിക്ഖിപ, ആഗതോ അയ്യം ഉപനന്ദം ചീവരേന അച്ഛാദേസ്സാമീ’’തി. ‘‘അത്ഥാവുസോ, മം സോ ഉപട്ഠാകോ’’തി. സോപി ഖോ തന്തവായോ ആയസ്മതോ ഉപനന്ദസ്സ സക്യപുത്തസ്സ ഉപട്ഠാകോ ഹോതി. അഥ ഖോ ആയസ്മാ ഉപനന്ദോ സക്യപുത്തോ യേന സോ തന്തവായോ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ തം തന്തവായം ഏതദവോച – ‘‘ഇദം ഖോ, ആവുസോ, ചീവരം മം ഉദ്ദിസ്സ വിയ്യതി; ആയതഞ്ച കരോഹി വിത്ഥതഞ്ച. അപ്പിതഞ്ച സുവീതഞ്ച സുപ്പവായിതഞ്ച സുവിലേഖിതഞ്ച സുവിതച്ഛിതഞ്ച കരോഹീ’’തി. ‘‘ഏതേ ഖോ മേ, ഭന്തേ, സുത്തം ധാരയിത്വാ അദംസു; ഇമിനാ സുത്തേന ചീവരം വിനാഹീ’’തി. ‘‘ന, ഭന്തേ, സക്കാ ആയതം വാ വിത്ഥതം വാ അപ്പിതം വാ കാതും. സക്കാ ച ഖോ, ഭന്തേ, സുവീതഞ്ച സുപ്പവായിതഞ്ച സുവിലേഖിതഞ്ച സുവിതച്ഛിതഞ്ച കാതു’’ന്തി. ‘‘ഇങ്ഘ ത്വം, ആവുസോ, ആയതഞ്ച കരോഹി വിത്ഥതഞ്ച അപ്പിതഞ്ച. ന തേന സുത്തേന പടിബദ്ധം ഭവിസ്സതീ’’തി.

അഥ ഖോ സോ തന്തവായോ യഥാഭതം സുത്തം തന്തേ ഉപനേത്വാ യേന സാ ഇത്ഥീ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ തം ഇത്ഥിം ഏതദവോച – ‘‘സുത്തേന, അയ്യേ, അത്ഥോ’’തി. ‘‘നനു ത്വം അയ്യോ [അയ്യ (സ്യാ.)] മയാ വുത്തോ – ‘ഇമിനാ സുത്തേന ചീവരം വിനാഹീ’’’തി. ‘‘സച്ചാഹം, അയ്യേ, തയാ വുത്തോ – ‘ഇമിനാ സുത്തേന ചീവരം വിനാഹീ’തി. അപിച, മം അയ്യോ ഉപനന്ദോ ഏവമാഹ – ‘ഇങ്ഘ ത്വം, ആവുസോ, ആയതഞ്ച കരോഹി വിത്ഥതഞ്ച അപ്പിതഞ്ച, ന തേന സുത്തേന പടിബദ്ധം ഭവിസ്സതീ’’’തി. അഥ ഖോ സാ ഇത്ഥീ യത്തകംയേവ സുത്തം പഠമം അദാസി തത്തകം പച്ഛാ അദാസി. അസ്സോസി ഖോ ആയസ്മാ ഉപനന്ദോ സക്യപുത്തോ – ‘‘സോ കിര പുരിസോ പവാസതോ ആഗതോ’’തി. അഥ ഖോ ആയസ്മാ ഉപനന്ദോ സക്യപുത്തോ യേന തസ്സ പുരിസസ്സ നിവേസനം തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ പഞ്ഞത്തേ ആസനേ നിസീദി. അഥ ഖോ സോ പുരിസോ യേനായസ്മാ ഉപനന്ദോ സക്യപുത്തോ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ആയസ്മന്തം ഉപനന്ദം സക്യപുത്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ സോ പുരിസോ പജാപതിം ഏതദവോച – ‘‘വീതം തം ചീവര’’ന്തി? ‘‘ആമായ്യ, വീതം തം ചീവര’’ന്തി. ‘‘ആഹര, അയ്യം ഉപനന്ദം ചീവരേന അച്ഛാദേസ്സാമീ’’തി. അഥ ഖോ സാ ഇത്ഥീ തം ചീവരം നീഹരിത്വാ സാമികസ്സ ദത്വാ ഏതമത്ഥം ആരോചേസി. അഥ ഖോ സോ പുരിസോ ആയസ്മതോ ഉപനന്ദസ്സ സക്യപുത്തസ്സ ചീവരം ദത്വാ ഉജ്ഝായതി ഖിയ്യതി വിപാചേതി – ‘‘മഹിച്ഛാ ഇമേ സമണാ സക്യപുത്തിയാ അസന്തുട്ഠാ. നയിമേ സുകരാ ചീവരേന അച്ഛാദേതും. കഥഞ്ഹി നാമ അയ്യോ ഉപനന്ദോ മയാ പുബ്ബേ അപ്പവാരിതോ തന്തവായേ [ഗഹപതികസ്സ തന്തവായേ (ക.)] ഉപസങ്കമിത്വാ ചീവരേ വികപ്പം ആപജ്ജിസ്സതീ’’തി.

അസ്സോസും ഖോ ഭിക്ഖൂ തസ്സ പുരിസസ്സ ഉജ്ഝായന്തസ്സ ഖിയ്യന്തസ്സ വിപാചേന്തസ്സ. യേ തേ ഭിക്ഖൂ അപ്പിച്ഛാ…പേ… തേ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ആയസ്മാ ഉപനന്ദോ സക്യപുത്തോ പുബ്ബേ അപ്പവാരിതോ ഗഹപതികസ്സ തന്തവായേ ഉപസങ്കമിത്വാ ചീവരേ വികപ്പം ആപജ്ജിസ്സതീ’’തി! അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ആയസ്മന്തം ഉപനന്ദം സക്യപുത്തം അനേകപരിയായേന വിഗരഹിത്വാ ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും…പേ… ‘‘സച്ചം കിര ത്വം, ഉപനന്ദ, പുബ്ബേ അപ്പവാരിതോ ഗഹപതികസ്സ തന്തവായേ ഉപസങ്കമിത്വാ ചീവരേ വികപ്പം ആപജ്ജീ’’തി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. ‘‘ഞാതകോ തേ, ഉപനന്ദ, അഞ്ഞാതകോ’’തി? ‘‘അഞ്ഞാതകോ, ഭഗവാ’’തി. ‘‘അഞ്ഞാതകോ, മോഘപുരിസ, അഞ്ഞാതകസ്സ ന ജാനാതി പതിരൂപം വാ അപ്പതിരൂപം വാ സന്തം വാ അസന്തം വാ. തത്ഥ നാമ ത്വം, മോഘപുരിസ, പുബ്ബേ അപ്പവാരിതോ അഞ്ഞാതകസ്സ ഗഹപതികസ്സ തന്തവായേ ഉപസങ്കമിത്വാ ചീവരേ വികപ്പം ആപജ്ജിസ്സസി! നേതം, മോഘപുരിസ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

൬൪൨. ‘‘ഭിക്ഖും പനേവ ഉദ്ദിസ്സ അഞ്ഞാതകോ ഗഹപതി വാ ഗഹപതാനീ വാ തന്തവായേഹി ചീവരം വായാപേയ്യ, തത്ര ചേ സോ ഭിക്ഖു പുബ്ബേ അപ്പവാരിതോ തന്തവായേ ഉപസങ്കമിത്വാ ചീവരേ വികപ്പം ആപജ്ജേയ്യ – ‘ഇദം ഖോ, ആവുസോ, ചീവരം മം ഉദ്ദിസ്സ വിയ്യതി. ആയതഞ്ച കരോഥ വിത്ഥതഞ്ച. അപ്പിതഞ്ച സുവീതഞ്ച സുപ്പവായിതഞ്ച സുവിലേഖിതഞ്ച സുവിതച്ഛിതഞ്ച കരോഥ. അപ്പേവ നാമ മയമ്പി ആയസ്മന്താനം കിഞ്ചിമത്തം അനുപദജ്ജേയ്യാമാ’തി. ഏവഞ്ച സോ ഭിക്ഖു വത്വാ കിഞ്ചിമത്തം അനുപദജ്ജേയ്യ അന്തമസോ പിണ്ഡപാതമത്തമ്പി, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൬൪൩. ഭിക്ഖും പനേവ ഉദ്ദിസ്സാതി ഭിക്ഖുസ്സത്ഥായ ഭിക്ഖും ആരമ്മണം കരിത്വാ ഭിക്ഖും അച്ഛാദേതുകാമോ.

അഞ്ഞാതകോ നാമ മാതിതോ വാ പിതിതോ വാ യാവ സത്തമാ പിതാമഹയുഗാ അസമ്ബദ്ധോ.

ഗഹപതി നാമ യോ കോചി അഗാരം അജ്ഝാവസതി.

ഗഹപതാനീ നാമ യാ കാചി അഗാരം അജ്ഝാവസതി.

തന്തവായേഹീതി പേസകാരേഹി.

ചീവരം നാമ ഛന്നം ചീവരാനം അഞ്ഞതരം ചീവരം വികപ്പനുപഗം പച്ഛിമം.

വായാപേയ്യാതി വിനാപേതി.

തത്ര ചേ സോ ഭിക്ഖൂതി യം ഭിക്ഖും ഉദ്ദിസ്സ ചീവരം വിയ്യതി സോ ഭിക്ഖു.

പുബ്ബേ അപ്പവാരിതോതി പുബ്ബേ അവുത്തോ ഹോതി – ‘‘കീദിസേന തേ, ഭന്തേ, ചീവരേന അത്ഥോ, കീദിസം തേ ചീവരം വായാപേമീ’’തി?

തന്തവായേ ഉപസങ്കമിത്വാതി ഘരം ഗന്ത്വാ യത്ഥ കത്ഥചി ഉപസങ്കമിത്വാ.

ചീവരേ വികപ്പം ആപജ്ജേയ്യാതി – ‘‘ഇദം ഖോ, ആവുസോ, ചീവരം മം ഉദ്ദിസ്സ വിയ്യതി, ആയതഞ്ച കരോഥ വിത്ഥതഞ്ച. അപ്പിതഞ്ച സുവീതഞ്ച സുപ്പവായിതഞ്ച സുവിലേഖിതഞ്ച സുവിതച്ഛിതഞ്ച കരോഥ. അപ്പേവ നാമ മയമ്പി ആയസ്മന്താനം കിഞ്ചിമത്തം അനുപദജ്ജേയ്യാമാ’’തി.

ഏവഞ്ച സോ ഭിക്ഖു വത്വാ കിഞ്ചിമത്തം അനുപദജ്ജേയ്യ അന്തമസോ പിണ്ഡപാതമത്തമ്പീതി. പിണ്ഡപാതോ നാമ യാഗുപി ഭത്തമ്പി ഖാദനീയമ്പി ചുണ്ണപിണ്ഡോപി ദന്തകട്ഠമ്പി ദസികസുത്തമ്പി, അന്തമസോ ധമ്മമ്പി ഭണതി.

തസ്സ വചനേന ആയതം വാ വിത്ഥതം വാ അപ്പിതം വാ കരോതി, പയോഗേ ദുക്കടം. പടിലാഭേന നിസ്സഗ്ഗിയം ഹോതി. നിസ്സജ്ജിതബ്ബം സങ്ഘസ്സ വാ ഗണസ്സ വാ പുഗ്ഗലസ്സ വാ. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, നിസ്സജ്ജിതബ്ബം…പേ… ഇദം മേ, ഭന്തേ, ചീവരം പുബ്ബേ അപ്പവാരിതോ അഞ്ഞാതകസ്സ ഗഹപതികസ്സ തന്തവായേ ഉപസങ്കമിത്വാ ചീവരേ വികപ്പം ആപന്നം നിസ്സഗ്ഗിയം. ഇമാഹം സങ്ഘസ്സ നിസ്സജ്ജാമീതി…പേ… ദദേയ്യാതി…പേ… ദദേയ്യുന്തി…പേ… ആയസ്മതോ ദമ്മീതി.

൬൪൪. അഞ്ഞാതകേ അഞ്ഞാതകസഞ്ഞീ പുബ്ബേ അപ്പവാരിതോ ഗഹപതികസ്സ തന്തവായേ ഉപസങ്കമിത്വാ ചീവരേ വികപ്പം ആപജ്ജതി, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം. അഞ്ഞാതകേ വേമതികോ പുബ്ബേ അപ്പവാരിതോ ഗഹപതികസ്സ തന്തവായേ ഉപസങ്കമിത്വാ ചീവരേ വികപ്പം ആപജ്ജതി, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം. അഞ്ഞാതകേ ഞാതകസഞ്ഞീ പുബ്ബേ അപ്പവാരിതോ ഗഹപതികസ്സ തന്തവായേ ഉപസങ്കമിത്വാ ചീവരേ വികപ്പം ആപജ്ജതി, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം.

ഞാതകേ അഞാതകസഞ്ഞീ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഞാതകേ വേമതികോ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഞാതകേ ഞാതകസഞ്ഞീ, അനാപത്തി.

൬൪൫. അനാപത്തി – ഞാതകാനം, പവാരിതാനം, അഞ്ഞസ്സത്ഥായ, അത്തനോ ധനേന, മഹഗ്ഘം വായാപേതുകാമസ്സ അപ്പഗ്ഘം വായാപേതി, ഉമ്മത്തകസ്സ, ആദികമ്മികസ്സാതി.

മഹാപേസകാരസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം സത്തമം.