൪. നിസ്സഗ്ഗിയകണ്ഡം

൧. ചീവരവഗ്ഗോ

൧. പഠമകഥിനസിക്ഖാപദം

ഇമേ ഖോ പനായസ്മന്തോ തിംസ നിസ്സഗ്ഗിയാ പാചിത്തിയാ

ധമ്മാ ഉദ്ദേസം ആഗച്ഛന്തി.

൪൫൯. തേനേ സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ വേസാലിയം വിഹരതി ഗോതമകേ ചേതിയേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഭഗവതാ ഭിക്ഖൂനം തിചീവരം അനുഞ്ഞാതം ഹോതി. ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖൂ – ‘‘ഭഗവതാ തിചീവരം അനുഞ്ഞാത’’ന്തി അഞ്ഞേനേവ തിചീവരേന ഗാമം പവിസന്തി, അഞ്ഞേന തിചീവരേന ആരാമേ അച്ഛന്തി, അഞ്ഞേന തിചീവരേന നഹാനം ഓതരന്തി. യേ തേ ഭിക്ഖൂ അപ്പിച്ഛാ…പേ… തേ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖൂ അതിരേകചീവരം ധാരേസ്സന്തീ’’തി! അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ഛബ്ബഗ്ഗിയേ ഭിക്ഖൂ അനേകപരിയായേന വിഗരഹിത്വാ ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും…പേ… ‘‘സച്ചം കിര തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, അതിരേകചീവരം ധാരേഥാ’’തി? ‘‘സച്ചം ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ തുമ്ഹേ, മോഘപുരിസാ, അതിരേകചീവരം ധാരേസ്സഥ! നേതം, മോഘപുരിസാ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

൪൬൦. ‘‘യോ പന ഭിക്ഖു അതിരേകചീവരം ധാരേയ്യ, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയ’’ന്തി.

ഏവഞ്ചിദം ഭഗവതാ ഭിക്ഖൂനം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം ഹോതി.

൪൬൧. [മഹാവ. ൩൪൭] തേന ഖോ പന സമയേന ആയസ്മതോ ആനന്ദസ്സ അതിരേകചീവരം ഉപ്പന്നം ഹോതി. ആയസ്മാ ച ആനന്ദോ തം ചീവരം ആയസ്മതോ സാരിപുത്തസ്സ ദാതുകാമോ ഹോതി. ആയസ്മാ ച സാരിപുത്തോ സാകേതേ വിഹരതി. അഥ ഖോ ആയസ്മതോ ആനന്ദസ്സ ഏതദഹോസി – ‘‘ഭഗവതാ സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം – ‘ന അതിരേകചീവരം ധാരേതബ്ബ’ന്തി. ഇദഞ്ച മേ അതിരേകചീവരം ഉപ്പന്നം. അഹഞ്ചിമം ചീവരം ആയസ്മതോ സാരിപുത്തസ്സ ദാതുകാമോ. ആയസ്മാ ച സാരിപുത്തോ സാകേതേ വിഹരതി. കഥം നു ഖോ മയാ പടിപജ്ജിതബ്ബ’’ന്തി? അഥ ഖോ ആയസ്മാ ആനന്ദോ ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസി. ‘‘കീവചിരം പനാനന്ദ, സാരിപുത്തോ ആഗച്ഛിസ്സതീ’’തി? ‘‘നവമം വാ, ഭഗവാ, ദിവസം ദസമം വാ’’തി. അഥ ഖോ ഭഗവാ ഏതസ്മിം നിദാനേ ഏതസ്മിം പകരണേ ധമ്മിം കഥം കത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ദസാഹപരമം അതിരേകചീവരം ധാരേതും. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

൪൬൨. ‘‘നിട്ഠിതചീവരസ്മിം ഭിക്ഖുനാ ഉബ്ഭതസ്മിം കഥിനേ ദസാഹപരമം അതിരേകചീവരം ധാരേതബ്ബം. തം അതിക്കാമയതോ നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൪൬൩. നിട്ഠിതചീവരസ്മിന്തി ഭിക്ഖുനോ ചീവരം കതം വാ ഹോതി നട്ഠം വാ വിനട്ഠം വാ ദഡ്ഢം വാ ചീവരാസാ വാ ഉപച്ഛിന്നാ.

ഉബ്ഭതസ്മിം കഥിനേതി അട്ഠന്നം മാതികാനം അഞ്ഞതരായ മാതികായ ഉബ്ഭതം ഹോതി, സങ്ഘേന വാ അന്തരാ ഉബ്ഭതം ഹോതി.

ദസാഹപരമന്തി ദസാഹപരമതാ ധാരേതബ്ബം.

അതിരേകചീവരം നാമ അനധിട്ഠിതം അവികപ്പിതം.

ചീവരം നാമ ഛന്നം ചീവരാനം അഞ്ഞതരം ചീവരം, വികപ്പനുപഗം പച്ഛിമം.

തം അതിക്കാമയതോ നിസ്സഗ്ഗിയം ഹോതീ [ഹോതീതി ഇദം പദം സബ്ബപോത്ഥകേസു അത്ഥി, സിക്ഖാപദേ പന നത്ഥി, ഏവമുപരിപി] തി ഏകാദസേ അരുണുഗ്ഗമനേ നിസ്സഗ്ഗിയം ഹോതി. നിസ്സജ്ജിതബ്ബം സങ്ഘസ്സ വാ ഗണസ്സ വാ പുഗ്ഗലസ്സ വാ. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, നിസ്സജ്ജിതബ്ബം. തേന ഭിക്ഖുനാ സങ്ഘം ഉപസങ്കമിത്വാ ഏകംസം ഉത്തരാസങ്ഗം കരിത്വാ വുഡ്ഢാനം ഭിക്ഖൂനം പാദേ വന്ദിത്വാ ഉക്കുടികം നിസീദിത്വാ അഞ്ജലിം പഗ്ഗഹേത്വാ ഏവമസ്സ വചനീയോ – ‘‘ഇദം മേ, ഭന്തേ, ചീവരം ദസാഹാതിക്കന്തം നിസ്സഗ്ഗിയം, ഇമാഹം സങ്ഘസ്സ നിസ്സജ്ജാമീ’’തി. നിസ്സജ്ജിത്വാ ആപത്തി ദേസേതബ്ബാ. ബ്യത്തേന ഭിക്ഖുനാ പടിബലേന ആപത്തി പടിഗ്ഗഹേതബ്ബാ. നിസ്സട്ഠചീവരം ദാതബ്ബം.

൪൬൪. ‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ. ഇദം ചീവരം ഇത്ഥന്നാമസ്സ ഭിക്ഖുനോ നിസ്സഗ്ഗിയം സങ്ഘസ്സ നിസ്സട്ഠം. യദി സങ്ഘസ്സ പത്തകല്ലം, സങ്ഘോ ഇമം ചീവരം ഇത്ഥന്നാമസ്സ ഭിക്ഖുനോ ദദേയ്യാ’’തി.

൪൬൫. തേന ഭിക്ഖുനാ സമ്ബഹുലേ ഭിക്ഖൂ ഉപസങ്കമിത്വാ ഏകംസം ഉത്തരാസങ്ഗം കരിത്വാ വുഡ്ഢാനം ഭിക്ഖൂനം പാദേ വന്ദിത്വാ ഉക്കുടികം നിസീദിത്വാ അഞ്ജലിം പഗ്ഗഹേത്വാ ഏവമസ്സു വചനീയാ – ‘‘ഇദം മേ, ഭന്തേ, ചീവരം ദസാഹാതിക്കന്തം നിസ്സഗ്ഗിയം. ഇമാഹം ആയസ്മന്താനം നിസ്സജ്ജാമീ’’തി. നിസ്സജ്ജിത്വാ ആപത്തി ദേസേതബ്ബാ. ബ്യത്തേന ഭിക്ഖുനാ പടിബലേന ആപത്തി പടിഗ്ഗഹേതബ്ബാ. നിസ്സട്ഠചീവരം ദാതബ്ബം.

൪൬൬. ‘‘സുണന്തു മേ ആയസ്മന്താ. ഇദം ചീവരം ഇത്ഥന്നാമസ്സ ഭിക്ഖുനോ നിസ്സഗ്ഗിയം ആയസ്മന്താനം നിസ്സട്ഠം. യദായസ്മന്താനം പത്തകല്ലം, ആയസ്മന്താ ഇമം ചീവരം ഇത്ഥന്നാമസ്സ ഭിക്ഖുനോ ദദേയ്യു’’ന്തി.

൪൬൭. തേന ഭിക്ഖുനാ ഏകം ഭിക്ഖും ഉപസങ്കമിത്വാ ഏകംസം ഉത്തരാസങ്ഗം കരിത്വാ ഉക്കുടികം നിസീദിത്വാ അഞ്ജലിം പഗ്ഗഹേത്വാ ഏവമസ്സ വചനീയോ – ‘‘ഇദം മേ, ആവുസോ, ചീവരം ദസാഹാതിക്കന്തം നിസ്സഗ്ഗിയം. ഇമാഹം ആയസ്മതോ നിസ്സജ്ജാമീ’’തി. നിസ്സജ്ജിത്വാ ആപത്തി ദേസേതബ്ബാ. തേന ഭിക്ഖുനാ ആപത്തി പടിഗ്ഗഹേതബ്ബാ. നിസ്സട്ഠചീവരം ദാതബ്ബം – ‘‘ഇമം ചീവരം ആയസ്മതോ ദമ്മീ’’തി.

൪൬൮. ദസാഹാതിക്കന്തേ അതിക്കന്തസഞ്ഞീ, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം. ദസാഹാതിക്കന്തേ വേമതികോ, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം. ദസാഹാതിക്കന്തേ അനതിക്കന്തസഞ്ഞീ, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം. അനധിട്ഠിതേ അധിട്ഠിതസഞ്ഞീ, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം. അവികപ്പിതേ വികപ്പിതസഞ്ഞീ, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം. അവിസ്സജ്ജിതേ വിസ്സജ്ജിതസഞ്ഞീ, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം. അനട്ഠേ നട്ഠസഞ്ഞീ, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം. അവിനട്ഠേ വിനട്ഠസഞ്ഞീ, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം. അദഡ്ഢേ ദഡ്ഢസഞ്ഞീ, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം. അവിലുത്തേ വിലുത്തസഞ്ഞീ, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം.

നിസ്സഗ്ഗിയം ചീവരം അനിസ്സജ്ജിത്വാ പരിഭുഞ്ജതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ദസാഹാനതിക്കന്തേ അതിക്കന്തസഞ്ഞീ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ദസാഹാനതിക്കന്തേ വേമതികോ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ദസാഹാനതിക്കന്തേ അനതിക്കന്തസഞ്ഞീ, അനാപത്തി.

൪൬൯. അനാപത്തി അന്തോദസാഹം അധിട്ഠേതി, വികപ്പേതി, വിസ്സജ്ജേതി, നസ്സതി, വിനസ്സതി, ഡയ്ഹതി, അച്ഛിന്ദിത്വാ ഗണ്ഹന്തി, വിസ്സാസം ഗണ്ഹന്തി, ഉമ്മത്തകസ്സ, ആദികമ്മികസ്സാതി.

൪൭൦. തേന ഖോ പന സമയേന ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖൂ നിസ്സട്ഠചീവരം ന ദേന്തി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, നിസ്സട്ഠചീവരം ന ദാതബ്ബം. യോ ന ദദേയ്യ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സാ’’തി.

കഥിനസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം പഠമം.

൨. ഉദോസിതസിക്ഖാപദം

൪൭൧. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖൂനം ഹത്ഥേ ചീവരം നിക്ഖിപിത്വാ സന്തരുത്തരേന ജനപദചാരികം പക്കമന്തി. താനി ചീവരാനി ചിരം നിക്ഖിത്താനി കണ്ണകിതാനി ഹോന്തി. താനി ഭിക്ഖൂ ഓതാപേന്തി. അദ്ദസാ ഖോ ആയസ്മാ ആനന്ദോ സേനാസനചാരികം ആഹിണ്ഡന്തോ തേ ഭിക്ഖൂ താനി ചീവരാനി ഓതാപേന്തേ. ദിസ്വാന യേന തേ ഭിക്ഖൂ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ തേ ഭിക്ഖൂ ഏതദവോച – ‘‘കസ്സിമാനി, ആവുസോ, ചീവരാനി കണ്ണകിതാനീ’’തി? അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ആയസ്മതോ ആനന്ദസ്സ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ആയസ്മാ ആനന്ദോ ഉജ്ഝായതി ഖിയ്യതി വിപാചേതി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖൂനം ഹത്ഥേ ചീവരം നിക്ഖിപിത്വാ സന്തരുത്തരേന ജനപദചാരികം പക്കമിസ്സന്തീ’’തി! അഥ ഖോ ആയസ്മാ ആനന്ദോ തേ ഭിക്ഖൂ അനേകപരിയായേന വിഗരഹിത്വാ ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസി…പേ… ‘‘സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖൂനം ഹത്ഥേ ചീവരം നിക്ഖിപിത്വാ സന്തരുത്തരേന ജനപദചാരികം പക്കമന്തീ’’തി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ തേ, ഭിക്ഖവേ, മോഘപുരിസാ ഭിക്ഖൂനം ഹത്ഥേ ചീവരം നിക്ഖിപിത്വാ സന്തരുത്തരേന ജനപദചാരികം പക്കമിസ്സന്തി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

൪൭൨. ‘‘നിട്ഠിതചീവരസ്മിം ഭിക്ഖുനാ ഉബ്ഭതസ്മിം കഥിനേ ഏകരത്തമ്പി ചേ ഭിക്ഖു തിചീവരേന വിപ്പവസേയ്യ, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയ’’ന്തി.

ഏവഞ്ചിദം ഭഗവതാ ഭിക്ഖൂനം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം ഹോതി.

൪൭൩. തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു കോസമ്ബിയം ഗിലാനോ ഹോതി. ഞാതകാ തസ്സ ഭിക്ഖുനോ സന്തികേ ദൂതം പാഹേസും – ‘‘ആഗച്ഛതു ഭദന്തോ, മയം, ഉപട്ഠഹിസ്സാമാ’’തി. ഭിക്ഖൂപി ഏവമാഹംസു – ‘‘ഗച്ഛാവുസോ, ഞാതകാ തം ഉപട്ഠഹിസ്സന്തീ’’തി. സോ ഏവമാഹ – ‘‘ഭഗവതാവുസോ, സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം – ‘ന തിചീവരേന വിപ്പവസിതബ്ബ’ന്തി. അഹഞ്ചമ്ഹി ഗിലാനോ. ന സക്കോമി തിചീവരം ആദായ പക്കമിതും. നാഹം ഗമിസ്സാമീ’’തി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. അഥ ഖോ ഭഗവാ ഏതസ്മിം നിദാനേ ഏതസ്മിം പകരണേ ധമ്മിം കഥം കത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ഗിലാനസ്സ ഭിക്ഖുനോ തിചീവരേന അവിപ്പവാസസമ്മുതിം ദാതും. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ദാതബ്ബാ. തേന ഗിലാനേന ഭിക്ഖുനാ സങ്ഘം ഉപസങ്കമിത്വാ ഏകംസം ഉത്തരാസങ്ഗം കരിത്വാ വുഡ്ഢാനം ഭിക്ഖൂനം പാദേ വന്ദിത്വാ ഉക്കുടികം നിസീദിത്വാ അഞ്ജലിം പഗ്ഗഹേത്വാ ഏവമസ്സ വചനീയോ – ‘അഹം, ഭന്തേ, ഗിലാനോ. ന സക്കോമി തിചീവരം ആദായ പക്കമിതും. സോഹം, ഭന്തേ, സങ്ഘം തിചീവരേന അവിപ്പവാസസമ്മുതിം യാചാമീ’തി. ദുതിയമ്പി യാചിതബ്ബാ. തതിയമ്പി യാചിതബ്ബാ. ബ്യത്തേന ഭിക്ഖുനാ പടിബലേന സങ്ഘോ ഞാപേതബ്ബോ –

൪൭൪. ‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ. അയം ഇത്ഥന്നാമോ ഭിക്ഖു ഗിലാനോ. ന സക്കോതി തിചീവരം ആദായ പക്കമിതും. സോ സങ്ഘം തിചീവരേന അവിപ്പവാസസമ്മുതിം യാചതി. യദി സങ്ഘസ്സ പത്തകല്ലം, സങ്ഘോ ഇത്ഥന്നാമസ്സ ഭിക്ഖുനോ തിചീവരേന അവിപ്പവാസസമ്മുതിം ദദേയ്യ. ഏസാ ഞത്തി.

‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ. അയം ഇത്ഥന്നാമോ ഭിക്ഖു ഗിലാനോ. ന സക്കോതി തിചീവരം ആദായ പക്കമിതും. സോ സങ്ഘം തിചീവരേന അവിപ്പവാസസമ്മുതിം യാചതി. സങ്ഘോ ഇത്ഥന്നാമസ്സ ഭിക്ഖുനോ തിചീവരേന അവിപ്പവാസസമ്മുതിം ദേതി. യസ്സായസ്മതോ ഖമതി ഇത്ഥന്നാമസ്സ ഭിക്ഖുനോ തിചീവരേന അവിപ്പവാസസമ്മുതിയാ ദാനം, സോ തുണ്ഹസ്സ; യസ്സ നക്ഖമതി, സോ ഭാസേയ്യ.

‘‘ദിന്നാ സങ്ഘേന ഇത്ഥന്നാമസ്സ ഭിക്ഖുനോ തിചീവരേന അവിപ്പവാസസമ്മുതി. ഖമതി സങ്ഘസ്സ, തസ്മാ തുണ്ഹീ, ഏവമേതം ധാരയാമീ’’തി.

ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

൪൭൫. ‘‘നിട്ഠിതചീവരസ്മിം ഭിക്ഖുനാ ഉബ്ഭതസ്മിം കഥിനേ ഏകരത്തമ്പി ചേ ഭിക്ഖു തിചീവരേന വിപ്പവസേയ്യ, അഞ്ഞത്ര ഭിക്ഖുസമ്മുതിയാ, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൪൭൬. ‘‘നിട്ഠിതചീവരസ്മിന്തി ഭിക്ഖുനോ ചീവരം കതം വാ ഹോതി നട്ഠം വാ വിനട്ഠം വാ ദഡ്ഢം വാ ചീവരാസാ വാ ഉപച്ഛിന്നാ.

ഉബ്ഭതസ്മിം കഥിനേതി അട്ഠന്നം മാതികാനം അഞ്ഞതരായ മാതികായ ഉബ്ഭതം ഹോതി, സങ്ഘേന വാ അന്തരാ ഉബ്ഭതം ഹോതി.

ഏകരത്തമ്പി ചേ ഭിക്ഖു തിചീവരേന വിപ്പവസേയ്യാതി സങ്ഘാടിയാ വാ ഉത്തരാസങ്ഗേന വാ അന്തരവാസകേന വാ.

അഞ്ഞത്ര ഭിക്ഖുസമ്മുതിയാതി ഠപേത്വാ ഭിക്ഖുസമ്മുതിം.

നിസ്സഗ്ഗിയം ഹോതീതി സഹ അരുണുഗ്ഗമനാ [അരുണുഗ്ഗമനേന (സീ. സ്യാ.)] നിസ്സഗ്ഗിയം ഹോതി. നിസ്സജ്ജിതബ്ബം സങ്ഘസ്സ വാ ഗണസ്സ വാ പുഗ്ഗലസ്സ വാ. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, നിസ്സജ്ജിതബ്ബം…പേ… ഇദം മേ, ഭന്തേ, ചീവരം രത്തിവിപ്പവുത്ഥം [രത്തിം വിപ്പവുത്ഥം (സീ.)] അഞ്ഞത്ര ഭിക്ഖുസമ്മുതിയാ നിസ്സഗ്ഗിയം, ഇമാഹം സങ്ഘസ്സ നിസ്സജ്ജാമീതി…പേ… ദദേയ്യാതി…പേ… ദദേയ്യുന്തി…പേ… ആയസ്മതോ ദമ്മീതി.

൪൭൭. ഗാമോ ഏകൂപചാരോ നാനൂപചാരോ. നിവേസനം ഏകൂപചാരം നാനൂപചാരം. ഉദോസിതോ ഏകൂപചാരോ നാനൂപചാരോ. അട്ടോ ഏകൂപചാരോ നാനൂപചാരോ. മാളോ ഏകൂപചാരോ നാനൂപചാരോ. പാസാദോ ഏകൂപചാരോ നാനൂപചാരോ. ഹമ്മിയം ഏകൂപചാരം നാനൂപചാരം. നാവാ ഏകൂപചാരാ നാനൂപചാരാ. സത്ഥോ ഏകൂപചാരോ നാനൂപചാരോ. ഖേത്തം ഏകൂപചാരം നാനൂപചാരം. ധഞ്ഞകരണം ഏകൂപചാരം നാനൂപചാരം. ആരാമോ ഏകൂപചാരോ നാനൂപചാരോ. വിഹാരോ ഏകൂപചാരോ നാനൂപചാരോ. രുക്ഖമൂലം ഏകൂപചാരം നാനൂപചാരം. അജ്ഝോകാസോ ഏകൂപചാരോ നാനൂപചാരോ.

൪൭൮. ഗാമോ ഏകൂപചാരോ നാമ ഏകകുലസ്സ ഗാമോ ഹോതി പരിക്ഖിത്തോ ച. അന്തോഗാമേ ചീവരം നിക്ഖിപിത്വാ അന്തോഗാമേ വത്ഥബ്ബം. അപരിക്ഖിത്തോ ഹോതി, യസ്മിം ഘരേ ചീവരം നിക്ഖിത്തം ഹോതി തസ്മിം ഘരേ വത്ഥബ്ബം, ഹത്ഥപാസാ വാ ന വിജഹിതബ്ബം.

൪൭൯. നാനാകുലസ്സ ഗാമോ ഹോതി പരിക്ഖിത്തോ ച. യസ്മിം ഘരേ ചീവരം നിക്ഖിത്തം ഹോതി തസ്മിം ഘരേ വത്ഥബ്ബം സഭായേ വാ ദ്വാരമൂലേ വാ, ഹത്ഥപാസാ വാ ന വിജഹിതബ്ബം. സഭായം ഗച്ഛന്തേന ഹത്ഥപാസേ ചീവരം നിക്ഖിപിത്വാ സഭായേ വാ വത്ഥബ്ബം ദ്വാരമൂലേ വാ, ഹത്ഥപാസാ വാ ന വിജഹിതബ്ബം. സഭായേ ചീവരം നിക്ഖിപിത്വാ സഭായേ വാ വത്ഥബ്ബം ദ്വാരമൂലേ വാ, ഹത്ഥപാസാ വാ ന വിജഹിതബ്ബം. അപരിക്ഖിത്തോ ഹോതി, യസ്മിം ഘരേ ചീവരം നിക്ഖിത്തം ഹോതി തസ്മിം ഘരേ വത്ഥബ്ബം, ഹത്ഥപാസാ വാ ന വിജഹിതബ്ബം.

൪൮൦. ഏകകുലസ്സ നിവേസനം ഹോതി പരിക്ഖിത്തഞ്ച, നാനാഗബ്ഭാ നാനാഓവരകാ. അന്തോനിവേസനേ ചീവരം നിക്ഖിപിത്വാ അന്തോനിവേസനേ വത്ഥബ്ബം. അപരിക്ഖിത്തം ഹോതി, യസ്മിം ഗബ്ഭേ ചീവരം നിക്ഖിത്തം ഹോതി തസ്മിം ഗബ്ഭേ വത്ഥബ്ബം, ഹത്ഥപാസാ വാ ന വിജഹിതബ്ബം.

൪൮൧. നാനാകുലസ്സ നിവേസനം ഹോതി പരിക്ഖിത്തഞ്ച, നാനാഗബ്ഭാ നാനാഓവരകാ. യസ്മിം ഗബ്ഭേ ചീവരം നിക്ഖിത്തം ഹോതി തസ്മിം ഗബ്ഭേ വത്ഥബ്ബം ദ്വാരമൂലേ വാ, ഹത്ഥപാസാ വാ ന വിജഹിതബ്ബം. അപരിക്ഖിത്തം ഹോതി, യസ്മിം ഗബ്ഭേ ചീവരം നിക്ഖിത്തം ഹോതി തസ്മിം ഗബ്ഭേ വത്ഥബ്ബം, ഹത്ഥപാസാ വാ ന വിജഹിതബ്ബം.

൪൮൨. ഏകകുലസ്സ ഉദോസിതോ ഹോതി പരിക്ഖിത്തോ ച, നാനാഗബ്ഭാ നാനാഓവരകാ. അന്തോഉദോസിതേ ചീവരം നിക്ഖിപിത്വാ അന്തോഉദോസിതേ വത്ഥബ്ബം. അപരിക്ഖിത്തോ ഹോതി, യസ്മിം ഗബ്ഭേ ചീവരം നിക്ഖിത്തം ഹോതി തസ്മിം ഗബ്ഭേ വത്ഥബ്ബം, ഹത്ഥപാസാ വാ ന വിജഹിതബ്ബം.

൪൮൩. നാനാകുലസ്സ ഉദോസിതോ ഹോതി പരിക്ഖിത്തോ ച, നാനാഗബ്ഭാ നാനാഓവരകാ. യസ്മിം ഗബ്ഭേ ചീവരം നിക്ഖിത്തം ഹോതി തസ്മിം ഗബ്ഭേ വത്ഥബ്ബം ദ്വാരമൂലേ വാ, ഹത്ഥപാസാ വാ ന വിജഹിതബ്ബം. അപരിക്ഖിത്തോ ഹോതി, യസ്മിം ഗബ്ഭേ ചീവരം നിക്ഖിത്തം ഹോതി തസ്മിം ഗബ്ഭേ വത്ഥബ്ബം, ഹത്ഥപാസാ വാ ന വിജഹിതബ്ബം.

൪൮൪. ഏകകുലസ്സ അട്ടോ ഹോതി, അന്തോഅട്ടേ ചീവരം നിക്ഖിപിത്വാ അന്തോഅട്ടേ വത്ഥബ്ബം. നാനാകുലസ്സ അട്ടോ ഹോതി, നാനാഗബ്ഭാ നാനാഓവരകാ. യസ്മിം ഗബ്ഭേ ചീവരം നിക്ഖിത്തം ഹോതി തസ്മിം ഗബ്ഭേ വത്ഥബ്ബം ദ്വാരമൂലേ വാ, ഹത്ഥപാസാ വാ ന വിജഹിതബ്ബം.

൪൮൫. ഏകകുലസ്സ മാളോ ഹോതി, അന്തോമാളേ ചീവരം നിക്ഖിപിത്വാ അന്തോമാളേ വത്ഥബ്ബം. നാനാകുലസ്സ മാളോ ഹോതി നാനാഗബ്ഭാ നാനാഓവരകാ, യസ്മിം ഗബ്ഭേ ചീവരം നിക്ഖിത്തം ഹോതി തസ്മിം ഗബ്ഭേ വത്ഥബ്ബം ദ്വാരമൂലേ വാ, ഹത്ഥപാസാ വാ ന വിജഹിതബ്ബം.

൪൮൬. ഏകകുലസ്സ പാസാദോ ഹോതി, അന്തോപാസാദേ ചീവരം നിക്ഖിപിത്വാ അന്തോപാസാദേ വത്ഥബ്ബം. നാനാകുലസ്സ പാസാദോ ഹോതി, നാനാഗബ്ഭാ നാനാഓവരകാ. യസ്മിം ഗബ്ഭേ ചീവരം നിക്ഖിത്തം ഹോതി തസ്മിം ഗബ്ഭേ വത്ഥബ്ബം ദ്വാരമൂലേ വാ, ഹത്ഥപാസാ വാ ന വിജഹിതബ്ബം.

൪൮൭. ഏകകുലസ്സ ഹമ്മിയം ഹോതി. അന്തോഹമ്മിയേ ചീവരം നിക്ഖിപിത്വാ അന്തോഹമ്മിയേ വത്ഥബ്ബം. നാനാകുലസ്സ ഹമ്മിയം ഹോതി, നാനാഗബ്ഭാ നാനാഓവരകാ. യസ്മിം ഗബ്ഭേ ചീവരം നിക്ഖിത്തം ഹോതി തസ്മിം ഗബ്ഭേ വത്ഥബ്ബം ദ്വാരമൂലേ വാ, ഹത്ഥപാസാ വാ ന വിജഹിതബ്ബം.

൪൮൮. ഏകകുലസ്സ നാവാ ഹോതി. അന്തോനാവായ ചീവരം നിക്ഖിപിത്വാ അന്തോനാവായ വത്ഥബ്ബം. നാനാകുലസ്സ നാവാ ഹോതി നാനാഗബ്ഭാ നാനാഓവരകാ. യസ്മിം ഓവരകേ ചീവരം നിക്ഖിത്തം ഹോതി തസ്മിം ഓവരകേ വത്ഥബ്ബം, ഹത്ഥപാസാ വാ ന വിജഹിതബ്ബം.

൪൮൯. ഏകകുലസ്സ സത്ഥോ ഹോതി. സത്ഥേ ചീവരം നിക്ഖിപിത്വാ പുരതോ വാ പച്ഛതോ വാ സത്തബ്ഭന്തരാ ന വിജഹിതബ്ബാ, പസ്സതോ അബ്ഭന്തരം ന വിജഹിതബ്ബം. നാനാകുലസ്സ സത്ഥോ ഹോതി, സത്ഥേ ചീവരം നിക്ഖിപിത്വാ ഹത്ഥപാസാ ന വിജഹിതബ്ബം.

൪൯൦. ഏകകുലസ്സ ഖേത്തം ഹോതി പരിക്ഖിത്തഞ്ച. അന്തോഖേത്തേ ചീവരം നിക്ഖിപിത്വാ അന്തോഖേത്തേ വത്ഥബ്ബം. അപരിക്ഖിത്തം ഹോതി, ഹത്ഥപാസാ ന വിജഹിതബ്ബം. നാനാകുലസ്സ ഖേത്തം ഹോതി പരിക്ഖിത്തഞ്ച. അന്തോഖേത്തേ ചീവരം നിക്ഖിപിത്വാ ദ്വാരമൂലേ വാ വത്ഥബ്ബം, ഹത്ഥപാസാ വാ ന വിജഹിതബ്ബം. അപരിക്ഖിത്തം ഹോതി, ഹത്ഥപാസാ ന വിജഹിതബ്ബം.

൪൯൧. ഏകകുലസ്സ ധഞ്ഞകരണം ഹോതി പരിക്ഖിത്തഞ്ച. അന്തോധഞ്ഞകരണേ ചീവരം നിക്ഖിപിത്വാ അന്തോധഞ്ഞകരണേ വത്ഥബ്ബം. അപരിക്ഖിത്തം ഹോതി, ഹത്ഥപാസാ ന വിജഹിതബ്ബം. നാനാകുലസ്സ ധഞ്ഞകരണം ഹോതി പരിക്ഖിത്തഞ്ച. അന്തോധഞ്ഞകരണേ ചീവരം നിക്ഖിപിത്വാ ദ്വാരമൂലേ വാ വത്ഥബ്ബം, ഹത്ഥപാസാ വാ ന വിജഹിതബ്ബം. അപരിക്ഖിത്തം ഹോതി, ഹത്ഥപാസാ ന വിജഹിതബ്ബം.

൪൯൨. ഏകകുലസ്സ ആരാമോ ഹോതി പരിക്ഖിത്തോ ച. അന്തോആരാമേ ചീവരം നിക്ഖിപിത്വാ അന്തോആരാമേ വത്ഥബ്ബം. അപരിക്ഖിത്തോ ഹോതി, ഹത്ഥപാസാ ന വിജഹിതബ്ബം. നാനാകുലസ്സ ആരാമോ ഹോതി പരിക്ഖിത്തോ ച. അന്തോആരാമേ ചീവരം നിക്ഖിപിത്വാ ദ്വാരമൂലേ വാ വത്ഥബ്ബം, ഹത്ഥപാസാ വാ ന വിജഹിതബ്ബം. അപരിക്ഖിത്തോ ഹോതി, ഹത്ഥപാസാ ന വിജഹിതബ്ബം.

൪൯൩. ഏകകുലസ്സ വിഹാരോ ഹോതി പരിക്ഖിത്തോ ച. അന്തോവിഹാരേ ചീവരം നിക്ഖിപിത്വാ അന്തോവിഹാരേ വത്ഥബ്ബം. അപരിക്ഖിത്തോ ഹോതി, യസ്മിം വിഹാരേ ചീവരം നിക്ഖിത്തം ഹോതി തസ്മിം വിഹാരേ വത്ഥബ്ബം, ഹത്ഥപാസാ വാ ന വിജഹിതബ്ബം. നാനാകുലസ്സ വിഹാരോ ഹോതി പരിക്ഖിത്തോ ച. യസ്മിം വിഹാരേ ചീവരം നിക്ഖിത്തം ഹോതി തസ്മിം വിഹാരേ വത്ഥബ്ബം ദ്വാരമൂലേ വാ, ഹത്ഥപാസാ വാ ന വിജഹിതബ്ബം. അപരിക്ഖിത്തോ ഹോതി, യസ്മിം വിഹാരേ ചീവരം നിക്ഖിത്തം ഹോതി തസ്മിം വിഹാരേ വത്ഥബ്ബം, ഹത്ഥപാസാ വാ ന വിജഹിതബ്ബം.

൪൯൪. ഏകകുലസ്സ രുക്ഖമൂലം ഹോതി, യം മജ്ഝന്ഹികേ കാലേ സമന്താ ഛായാ ഫരതി, അന്തോഛായായ ചീവരം നിക്ഖിപിത്വാ അന്തോഛായായ വത്ഥബ്ബം. നാനാകുലസ്സ രുക്ഖമൂലം ഹോതി, ഹത്ഥപാസാ ന വിജഹിതബ്ബം.

അജ്ഝോകാസോ ഏകൂപചാരോ നാമ അഗാമകേ അരഞ്ഞേ സമന്താ സത്തബ്ഭന്തരാ ഏകൂപചാരോ, തതോ പരം നാനൂപചാരോ.

൪൯൫. വിപ്പവുത്ഥേ വിപ്പവുത്ഥസഞ്ഞീ അഞ്ഞത്ര ഭിക്ഖുസമ്മുതിയാ, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം. വിപ്പവുത്ഥേ വേമതികോ, അഞ്ഞത്ര ഭിക്ഖുസമ്മുതിയാ, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം. വിപ്പവുത്ഥേ അവിപ്പവുത്ഥസഞ്ഞീ, അഞ്ഞത്ര ഭിക്ഖുസമ്മുതിയാ, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം. അപ്പച്ചുദ്ധടേ പച്ചുദ്ധടസഞ്ഞീ…പേ… അവിസ്സജ്ജിതേ വിസ്സജ്ജിതസഞ്ഞീ… അനട്ഠേ നട്ഠസഞ്ഞീ… അവിനട്ഠേ വിനട്ഠസഞ്ഞീ… അദഡ്ഢേ ദഡ്ഢസഞ്ഞീ…പേ… അവിലുത്തേ വിലുത്തസഞ്ഞീ, അഞ്ഞത്ര ഭിക്ഖുസമ്മുതിയാ, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം.

നിസ്സഗ്ഗിയം ചീവരം അനിസ്സജ്ജിത്വാ പരിഭുഞ്ജതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അവിപ്പവുത്ഥേ വിപ്പവുത്ഥസഞ്ഞീ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അവിപ്പവുത്ഥേ വേമതികോ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അവിപ്പവുത്ഥേ അവിപ്പവുത്ഥസഞ്ഞീ, അനാപത്തി.

൪൯൬. അനാപത്തി അന്തോഅരുണേ പച്ചുദ്ധരതി, വിസ്സജ്ജേതി, നസ്സതി, വിനസ്സതി, ഡയ്ഹതി, അച്ഛിന്ദിത്വാ ഗണ്ഹന്തി, വിസ്സാസം ഗണ്ഹന്തി, ഭിക്ഖുസമ്മുതിയാ, ഉമ്മത്തകസ്സ, ആദികമ്മികസ്സാതി.

ഉദോസിതസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം ദുതിയം.

൩. തതിയകഥിനസിക്ഖാപദം

൪൯൭. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരസ്സ ഭിക്ഖുനോ അകാലചീവരം ഉപ്പന്നം ഹോതി. തസ്സ തം ചീവരം കയിരമാനം നപ്പഹോതി. അഥ ഖോ സോ ഭിക്ഖു തം ചീവരം ഉസ്സാപേത്വാ പുനപ്പുനം വിമജ്ജതി. അദ്ദസാ ഖോ ഭഗവാ സേനാസനചാരികം ആഹിണ്ഡന്തോ തം ഭിക്ഖും തം ചീവരം ഉസ്സാപേത്വാ പുനപ്പുനം വിമജ്ജന്തം. ദിസ്വാന യേന സോ ഭിക്ഖു തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ തം ഭിക്ഖും ഏതദവോച – ‘‘കിസ്സ ത്വം, ഭിക്ഖു, ഇമം ചീവരം ഉസ്സാപേത്വാ പുനപ്പുനം വിമജ്ജസീ’’തി? ‘‘ഇദം മേ, ഭന്തേ, അകാലചീവരം ഉപ്പന്നം. കയിരമാനം നപ്പഹോതി. തേനാഹം ഇമം ചീവരം ഉസ്സാപേത്വാ പുനപ്പുനം വിമജ്ജാമീ’’തി. ‘‘അത്ഥി പന തേ, ഭിക്ഖു, ചീവരപച്ചാസാ’’തി? ‘‘അത്ഥി, ഭഗവാ’’തി. അഥ ഖോ ഭഗവാ ഏതസ്മിം നിദാനേ ഏതസ്മിം പകരണേ ധമ്മിം കഥം കത്വാ, ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, അകാലചീവരം പടിഗ്ഗഹേത്വാ ചീവരപച്ചാസാ നിക്ഖിപിതു’’ന്തി.

൪൯൮. തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖൂ – ‘‘ഭഗവതാ അനുഞ്ഞാതം അകാലചീവരം പടിഗ്ഗഹേത്വാ ചീവരപച്ചാസാ നിക്ഖിപിതു’’ന്തി അകാലചീവരാനി പടിഗ്ഗഹേത്വാ അതിരേകമാസം നിക്ഖിപന്തി. താനി ചീവരാനി ചീവരവംസേ ഭണ്ഡികാബദ്ധാനി തിട്ഠന്തി. അദ്ദസാ ഖോ ആയസ്മാ ആനന്ദോ സേനാസനചാരികം ആഹിണ്ഡന്തോ താനി ചീവരാനി ചീവരവംസേ ഭണ്ഡികാബദ്ധാനി തിട്ഠന്തേ. ദിസ്വാന ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘കസ്സിമാനി, ആവുസോ, ചീവരാനി ചീവരവംസേ ഭണ്ഡികാബദ്ധാനി തിട്ഠന്തീ’’തി? ‘‘അമ്ഹാകം, ആവുസോ, അകാലചീവരാനി ചീവരപച്ചാസാ നിക്ഖിത്താനീ’’തി. ‘‘കീവചിരം പനാവുസോ, ഇമാനി ചീവരാനി നിക്ഖിത്താനീ’’തി? ‘‘അതിരേകമാസം, ആവുസോ’’തി. ആയസ്മാ ആനന്ദോ ഉജ്ഝായതി ഖിയ്യതി വിപാചേതി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖൂ അകാലചീവരം പടിഗ്ഗഹേത്വാ അതിരേകമാസം നിക്ഖിപിസ്സന്തീ’’തി! അഥ ഖോ ആയസ്മാ ആനന്ദോ തേ ഭിക്ഖൂ അനേകപരിയായേന വിഗരഹിത്വാ ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസി…പേ… ‘‘സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ അകാലചീവരം പടിഗ്ഗഹേത്വാ അതിരേകമാസം നിക്ഖിപന്തീ’’തി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ തേ, ഭിക്ഖവേ, മോഘപുരിസാ അകാലചീവരം പടിഗ്ഗഹേത്വാ അതിരേകമാസം നിക്ഖിപിസ്സന്തി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

൪൯൯. ‘‘നിട്ഠിതചീവരസ്മിം ഭിക്ഖുനാ ഉബ്ഭതസ്മിം കഥിനേ ഭിക്ഖുനോ പനേവ അകാലചീവരം ഉപ്പജ്ജേയ്യ, ആകങ്ഖമാനേന ഭിക്ഖുനാ പടിഗ്ഗഹേതബ്ബം. പടിഗ്ഗഹേത്വാ ഖിപ്പമേവ കാരേതബ്ബം. നോചസ്സ പാരിപൂരി, മാസപരമം തേന ഭിക്ഖുനാ തം ചീവരം നിക്ഖിപിതബ്ബം ഊനസ്സ പാരിപൂരിയാ സതിയാ പച്ചാസായ. തതോ ചേ ഉത്തരി [ഉത്തരിം (സീ. സ്യാ.)] നിക്ഖിപേയ്യ, സതിയാപി പച്ചാസായ, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൫൦൦. നിട്ഠിതചീവരസ്മിന്തി ഭിക്ഖുനോ ചീവരം കതം വാ ഹോതി നട്ഠം വാ വിനട്ഠം വാ ദഡ്ഢം വാ ചീവരാസാ വാ ഉപച്ഛിന്നാ.

ഉബ്ഭതസ്മിം കഥിനേതി അട്ഠന്നം മാതികാനം അഞ്ഞതരായ മാതികായ ഉബ്ഭതം ഹോതി, സങ്ഘേന വാ അന്തരാ ഉബ്ഭതം ഹോതി.

അകാലചീവരം നാമ അനത്ഥതേ കഥിനേ ഏകാദസമാസേ ഉപ്പന്നം, അത്ഥതേ കഥിനേ സത്തമാസേ ഉപ്പന്നം, കാലേപി ആദിസ്സ ദിന്നം, ഏതം അകാലചീവരം നാമ.

ഉപ്പജ്ജേയ്യാതി ഉപ്പജ്ജേയ്യ സങ്ഘതോ വാ ഗണതോ വാ ഞാതിതോ വാ മിത്തതോ വാ പംസുകൂലം വാ അത്തനോ വാ ധനേന.

ആകങ്ഖമാനേനാതി ഇച്ഛമാനേന പടിഗ്ഗഹേതബ്ബം.

പടിഗ്ഗഹേത്വാ ഖിപ്പമേവ കാരേതബ്ബന്തി ദസാഹാ കാരേതബ്ബം.

നോ ചസ്സ പാരിപൂരീതി കയിരമാനം നപ്പഹോതി.

മാസപരമം തേന ഭിക്ഖുനാ തം ചീവരം നിക്ഖിപിതബ്ബന്തി മാസപരമതാ നിക്ഖിപിതബ്ബം.

ഊനസ്സ പാരിപൂരിയാതി ഊനസ്സ പാരിപൂരത്ഥായ.

സതിയാ പച്ചാസായാതി പച്ചാസാ ഹോതി സങ്ഘതോ വാ ഗണതോ വാ ഞാതിതോ വാ മിത്തതോ വാ പംസുകൂലം വാ അത്തനോ വാ ധനേന.

തതോ ചേ ഉത്തരി നിക്ഖിപേയ്യ സതിയാപി പച്ചാസായാതി തദഹുപ്പന്നേ മൂലചീവരേ പച്ചാസാചീവരം ഉപ്പജ്ജതി, ദസാഹാ കാരേതബ്ബം. ദ്വീഹുപ്പന്നേ മൂലചീവരേ പച്ചാസാചീവരം ഉപ്പജ്ജതി, ദസാഹാ കാരേതബ്ബം. തീഹുപ്പന്നേ മൂലചീവരേ…പേ… ചതൂഹുപ്പന്നേ… പഞ്ചാഹുപ്പന്നേ… ഛാഹുപ്പന്നേ… സത്താഹുപ്പന്നേ… അട്ഠാഹുപ്പന്നേ … നവാഹുപ്പന്നേ… ദസാഹുപ്പന്നേ മൂലചീവരേ പച്ചാസാചീവരം ഉപ്പജ്ജതി, ദസാഹാ കാരേതബ്ബം. ഏകാദസേ ഉപ്പന്നേ…പേ… ദ്വാദസേ ഉപ്പന്നേ… തേരസേ ഉപ്പന്നേ… ചുദ്ദസേ ഉപ്പന്നേ… പന്നരസേ ഉപ്പന്നേ… സോളസേ ഉപ്പന്നേ… സത്തരസേ ഉപ്പന്നേ… അട്ഠാരസേ ഉപ്പന്നേ… ഏകൂനവീസേ ഉപ്പന്നേ… വീസേ ഉപ്പന്നേ മൂലചീവരേ പച്ചാസാചീവരം ഉപ്പജ്ജതി, ദസാഹാ കാരേതബ്ബം. ഏകവീസേ ഉപ്പന്നേ മൂലചീവരേ പച്ചാസാചീവരം ഉപ്പജ്ജതി, നവാഹാ കാരേതബ്ബം. ദ്വാവീസേ ഉപ്പന്നേ…പേ… തേവീസേ ഉപ്പന്നേ… ചതുവീസേ ഉപ്പന്നേ… പഞ്ചവീസേ ഉപ്പന്നേ… ഛബ്ബീസേ ഉപ്പന്നേ… സത്തവീസേ ഉപ്പന്നേ… അട്ഠവീസേ ഉപ്പന്നേ… ഏകൂനതിംസേ ഉപ്പന്നേ മൂലചീവരേ പച്ചാസാചീവരം ഉപ്പജ്ജതി, ഏകാഹം കാരേതബ്ബം… തിംസേ ഉപ്പന്നേ മൂലചീവരേ പച്ചാസാചീവരം ഉപ്പജ്ജതി, തദഹേവ അധിട്ഠാതബ്ബം വികപ്പേതബ്ബം വിസ്സജ്ജേതബ്ബം. നോ ചേ അധിട്ഠേയ്യ വാ വികപ്പേയ്യ വാ വിസ്സജ്ജേയ്യ വാ, ഏകതിംസേ അരുണുഗ്ഗമനേ നിസ്സഗ്ഗിയം ഹോതി. നിസ്സജ്ജിതബ്ബം സങ്ഘസ്സ വാ ഗണസ്സ വാ പുഗ്ഗലസ്സ വാ. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, നിസ്സജ്ജിതബ്ബം…പേ… ഇദം മേ, ഭന്തേ, അകാലചീവരം മാസാതിക്കന്തം നിസ്സഗ്ഗിയം, ഇമാഹം സങ്ഘസ്സ നിസ്സജ്ജാമീതി…പേ… ദദേയ്യാതി…പേ… ദദേയ്യുന്തി…പേ… ആയസ്മതോ ദമ്മീതി.

വിസഭാഗേ ഉപ്പന്നേ മൂലചീവരേ പച്ചാസാചീവരം ഉപ്പജ്ജതി, രത്തിയോ ച സേസാ ഹോന്തി, ന അകാമാ കാരേതബ്ബം.

൫൦൧. മാസാതിക്കന്തേ അതിക്കന്തസഞ്ഞീ, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം. മാസാതിക്കന്തേ വേമതികോ നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം. മാസാതിക്കന്തേ അനതിക്കന്തസഞ്ഞീ നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം. അനധിട്ഠിതേ അധിട്ഠിതസഞ്ഞീ…പേ… അവികപ്പിതേ വികപ്പിതസഞ്ഞീ… അവിസ്സജ്ജിതേ വിസ്സജ്ജിതസഞ്ഞീ… അനട്ഠേ നട്ഠസഞ്ഞീ… അവിനട്ഠേ വിനട്ഠസഞ്ഞീ… അദഡ്ഢേ ദഡ്ഢസഞ്ഞീ… അവിലുത്തേ വിലുത്തസഞ്ഞീ, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം.

നിസ്സഗ്ഗിയം ചീവരം അനിസ്സജ്ജിത്വാ പരിഭുഞ്ജതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. മാസാനതിക്കന്തേ അതിക്കന്തസഞ്ഞീ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. മാസാനതിക്കന്തേ വേമതികോ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. മാസാനതിക്കന്തേ അനതിക്കന്തസഞ്ഞീ, അനാപത്തി.

൫൦൨. അനാപത്തി അന്തോമാസേ അധിട്ഠേതി, വികപ്പേതി, വിസ്സജ്ജേതി, നസ്സതി, വിനസ്സതി, ഡയ്ഹതി, അച്ഛിന്ദിത്വാ ഗണ്ഹന്തി, വിസ്സാസം ഗണ്ഹന്തി, ഉമ്മത്തകസ്സ, ആദികമ്മികസ്സാതി.

തതിയകഥിനസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൪. പുരാണചീവരസിക്ഖാപദം

൫൦൩. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ആയസ്മതോ ഉദായിസ്സ പുരാണദുതിയികാ ഭിക്ഖുനീസു പബ്ബജിതാ ഹോതി. സാ ആയസ്മതോ ഉദായിസ്സ സന്തികേ അഭിക്ഖണം ആഗച്ഛതി. ആയസ്മാപി ഉദായീ തസ്സാ ഭിക്ഖുനിയാ സന്തികേ അഭിക്ഖണം ഗച്ഛതി. തേന ഖോ പന സമയേന ആയസ്മാ ഉദായീ തസ്സാ ഭിക്ഖുനിയാ സന്തികേ ഭത്തവിസ്സഗ്ഗം കരോതി. അഥ ഖോ ആയസ്മാ ഉദായീ പുബ്ബണ്ഹസമയം നിവാസേത്വാ പത്തചീവരമാദായ യേന സാ ഭിക്ഖുനീ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ തസ്സാ ഭിക്ഖുനിയാ പുരതോ അങ്ഗജാതം വിവരിത്വാ ആസനേ നിസീദി. സാപി ഖോ ഭിക്ഖുനീ ആയസ്മതോ ഉദായിസ്സ പുരതോ അങ്ഗജാതം വിവരിത്വാ ആസനേ നിസീദി. അഥ ഖോ ആയസ്മാ ഉദായീ സാരത്തോ തസ്സാ ഭിക്ഖുനിയാ അങ്ഗജാതം ഉപനിജ്ഝായി. തസ്സ അസുചി മുച്ചി. അഥ ഖോ ആയസ്മാ ഉദായീ തം ഭിക്ഖുനിം ഏതദവോച – ‘‘ഗച്ഛ, ഭഗിനി, ഉദകം ആഹര, അന്തരവാസകം ധോവിസ്സാമീ’’തി. ‘‘ആഹരയ്യ, അഹമേവ ധോവിസ്സാമീ’’തി തം അസുചിം ഏകദേസം മുഖേന അഗ്ഗഹേസി ഏകദേസം അങ്ഗജാതേ പക്ഖിപി. സാ തേന ഗബ്ഭം ഗണ്ഹി. ഭിക്ഖുനിയോ ഏവമാഹംസു – ‘‘അബ്രഹ്മചാരിനീ അയം ഭിക്ഖുനീ, ഗബ്ഭിനീ’’തി. ‘‘നാഹം, അയ്യേ, അബ്രഹ്മചാരിനീ’’തി ഭിക്ഖുനീനം ഏതമത്ഥം ആരോചേസി. ഭിക്ഖുനിയോ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ അയ്യോ ഉദായീ ഭിക്ഖുനിയാ പുരാണചീവരം ധോവാപേസ്സതീ’’തി! അഥ ഖോ താ ഭിക്ഖുനിയോ ഭിക്ഖൂനം ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. യേ തേ ഭിക്ഖൂ അപ്പിച്ഛാ…പേ… തേ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ആയസ്മാ ഉദായീ ഭിക്ഖുനിയാ പുരാണചീവരം ധോവാപേസ്സതീ’’തി! അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ആയസ്മന്തം ഉദായിം അനേകപരിയായേന വിഗരഹിത്വാ ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും…പേ… ‘‘സച്ചം കിര ത്വം, ഉദായി, ഭിക്ഖുനിയാ പുരാണചീവരം ധോവാപേസീ’’തി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. ‘‘ഞാതികാ തേ, ഉദായി, അഞ്ഞാതികാ’’തി? ‘‘അഞ്ഞാതികാ, ഭഗവാ’’തി. ‘‘അഞ്ഞാതകോ, മോഘപുരിസ, അഞ്ഞാതികായ ന ജാനാതി പതിരൂപം വാ അപ്പതിരൂപം വാ പാസാദികം വാ അപാസാദികം വാ. തത്ഥ നാമ ത്വം, മോഘപുരിസ, അഞ്ഞാതികായ ഭിക്ഖുനിയാ പുരാണചീവരം ധോവാപേസ്സസി! നേതം, മോഘപുരിസ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

൫൦൪. ‘‘യോ പന ഭിക്ഖു അഞ്ഞാതികായ ഭിക്ഖുനിയാ പുരാണചീവരം ധോവാപേയ്യ വാ രജാപേയ്യ വാ ആകോടാപേയ്യ വാ, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൫൦൫. യോ പനാതി യോ യാദിസോ…പേ… ഭിക്ഖൂതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതോ ഭിക്ഖൂതി.

അഞ്ഞാതികാ നാമ മാതിതോ വാ പിതിതോ വാ യാവ സത്തമാ പിതാമഹയുഗാ അസമ്ബദ്ധാ.

ഭിക്ഖുനീ നാമ ഉഭതോസങ്ഘേ ഉപസമ്പന്നാ.

പുരാണചീവരം നാമ സകിം നിവത്ഥമ്പി സകിം പാരുതമ്പി.

ധോവാതി ആണാപേതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ധോതം നിസ്സഗ്ഗിയം ഹോതി. രജാതി ആണാപേതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. രത്തം നിസ്സഗ്ഗിയം ഹോതി. ആകോടേഹീതി ആണാപേതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. സകിം പാണിപ്പഹാരം വാ മുഗ്ഗരപ്പഹാരം വാ ദിന്നേ നിസ്സഗ്ഗിയം ഹോതി. നിസ്സജ്ജിതബ്ബം സങ്ഘസ്സ വാ ഗണസ്സ വാ പുഗ്ഗലസ്സ വാ. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, നിസ്സജ്ജിതബ്ബം…പേ… ഇദം മേ, ഭന്തേ, പുരാണചീവരം അഞ്ഞാതികായ ഭിക്ഖുനിയാ ധോവാപിതം നിസ്സഗ്ഗിയം. ഇമാഹം സങ്ഘസ്സ നിസ്സജ്ജാമീതി…പേ… ദദേയ്യാതി…പേ… ദദേയ്യുന്തി…പേ… ആയസ്മതോ ദമ്മീതി.

൫൦൬. അഞ്ഞാതികായ അഞ്ഞാതികസഞ്ഞീ പുരാണചീവരം ധോവാപേതി, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം. അഞ്ഞാതികായ അഞ്ഞാതികസഞ്ഞീ പുരാണചീവരം ധോവാപേതി രജാപേതി, നിസ്സഗ്ഗിയേന ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അഞ്ഞാതികായ അഞ്ഞാതികസഞ്ഞീ പുരാണചീവരം ധോവാപേതി ആകോടാപേതി, നിസ്സഗ്ഗിയേന ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അഞ്ഞാതികായ അഞ്ഞാതികസഞ്ഞീ പുരാണചീവരം ധോവാപേതി രജാപേതി ആകോടാപേതി, നിസ്സഗ്ഗിയേന ആപത്തി ദ്വിന്നം ദുക്കടാനം.

അഞ്ഞാതികായ അഞ്ഞാതികസഞ്ഞീ പുരാണചീവരം രജാപേതി, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം. അഞ്ഞാതികായ അഞ്ഞാതികസഞ്ഞീ പുരാണചീവരം രജാപേതി ആകോടാപേതി, നിസ്സഗ്ഗിയേന ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അഞ്ഞാതികായ അഞ്ഞാതികസഞ്ഞീ പുരാണചീവരം രജാപേതി ധോവാപേതി, നിസ്സഗ്ഗിയേന ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അഞ്ഞാതികായ അഞ്ഞാതികസഞ്ഞീ പുരാണചീവരം രജാപേതി ആകോടാപേതി ധോവാപേതി, നിസ്സഗ്ഗിയേന ആപത്തി ദ്വിന്നം ദുക്കടാനം.

അഞ്ഞാതികായ അഞ്ഞാതികസഞ്ഞീ പുരാണചീവരം ആകോടാപേതി, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം. അഞ്ഞാതികായ അഞ്ഞാതികസഞ്ഞീ പുരാണചീവരം ആകോടാപേതി ധോവാപേതി, നിസ്സഗ്ഗിയേന ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അഞ്ഞാതികായ അഞ്ഞാതികസഞ്ഞീ പുരാണചീവരം ആകോടാപേതി രജാപേതി, നിസ്സഗ്ഗിയേന ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അഞ്ഞാതികായ അഞ്ഞാതികസഞ്ഞീ പുരാണചീവരം ആകോടാപേതി ധോവാപേതി രജാപേതി, നിസ്സഗ്ഗിയേന ആപത്തി ദ്വിന്നം ദുക്കടാനം.

അഞ്ഞാതികായ വേമതികോ…പേ… അഞ്ഞാതികായ ഞാതികസഞ്ഞീ…പേ… അഞ്ഞസ്സ പുരാണചീവരം ധോവാപേതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. നിസീദനപച്ചത്ഥരണം ധോവാപേതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഏകതോഉപസമ്പന്നായ ധോവാപേതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഞാതികായ അഞ്ഞാതികസഞ്ഞീ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഞാതികായ വേമതികോ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഞാതികായ ഞാതികസഞ്ഞീ, അനാപത്തി.

൫൦൭. അനാപത്തി ഞാതികായ ധോവന്തിയാ അഞ്ഞാതികാ ദുതിയാ ഹോതി, അവുത്താ ധോവതി, അപരിഭുത്തം ധോവാപേതി, ചീവരം ഠപേത്വാ അഞ്ഞം പരിക്ഖാരം ധോവാപേതി, സിക്ഖമാനായ, സാമണേരിയാ, ഉമ്മത്തകസ്സ, ആദികമ്മികസ്സാതി.

പുരാണചീവരസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം ചതുത്ഥം.

൫. ചീവരപടിഗ്ഗഹണസിക്ഖാപദം

൫൦൮. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ രാജഗഹേ വിഹരതി വേളുവനേ കലന്ദകനിവാപേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഉപ്പലവണ്ണാ ഭിക്ഖുനീ സാവത്ഥിയം വിഹരതി. അഥ ഖോ ഉപ്പലവണ്ണാ ഭിക്ഖുനീ പുബ്ബണ്ഹസമയം നിവാസേത്വാ പത്തചീവരമാദായ സാവത്ഥിം പിണ്ഡായ പാവിസി. സാവത്ഥിയം പിണ്ഡായ ചരിത്വാ പച്ഛാഭത്തം പിണ്ഡപാതപ്പടിക്കന്താ യേന അന്ധവനം തേനുപസങ്കമി ദിവാവിഹാരായ. അന്ധവനം അജ്ഝോഗാഹേത്വാ അഞ്ഞതരസ്മിം രുക്ഖമൂലേ ദിവാവിഹാരം നിസീദി. തേന ഖോ പന സമയേന ചോരാ കതകമ്മാ ഗാവിം വധിത്വാ മംസം ഗഹേത്വാ അന്ധവനം പവിസിംസു. അദ്ദസാ ഖോ ചോരഗാമണികോ ഉപ്പലവണ്ണം ഭിക്ഖുനിം അഞ്ഞതരസ്മിം രുക്ഖമൂലേ ദിവാവിഹാരം നിസിന്നം. ദിസ്വാനസ്സ ഏതദഹോസി – ‘‘സചേ മേ പുത്തഭാതുകാ പസ്സിസ്സന്തി വിഹേഠിസ്സന്തി ഇമം ഭിക്ഖുനി’’ന്തി അഞ്ഞേന മഗ്ഗേന അഗമാസി. അഥ ഖോ സോ ചോരഗാമണികോ മംസേ പക്കേ വരമംസാനി ഗഹേത്വാ പണ്ണപുടം [പണ്ണേന പുടം (സ്യാ.)] ബന്ധിത്വാ ഉപ്പലവണ്ണായ ഭിക്ഖുനിയാ അവിദൂരേ രുക്ഖേ ആലഗ്ഗേത്വാ – ‘‘യോ പസ്സതി സമണോ വാ ബ്രാഹ്മണോ വാ ദിന്നംയേവ ഹരതൂ’’തി, വത്വാ പക്കാമി. അസ്സോസി ഖോ ഉപ്പലവണ്ണാ ഭിക്ഖുനീ സമാധിമ്ഹാ വുട്ഠഹിത്വാ തസ്സ ചോരഗാമണികസ്സ ഇമം വാചം ഭാസമാനസ്സ. അഥ ഖോ ഉപ്പലവണ്ണാ ഭിക്ഖുനീ തം മംസം ഗഹേത്വാ ഉപസ്സയം അഗമാസി. അഥ ഖോ ഉപ്പലവണ്ണാ ഭിക്ഖുനീ തസ്സാ രത്തിയാ അച്ചയേന തം മംസം സമ്പാദേത്വാ ഉത്തരാസങ്ഗേന ഭണ്ഡികം ബന്ധിത്വാ വേഹാസം അബ്ഭുഗ്ഗന്ത്വാ വേളുവനേ പച്ചുട്ഠാസി [പച്ചുപട്ഠാസി (?)].

തേന ഖോ പന സമയേന ഭഗവാ ഗാമം പിണ്ഡായ പവിട്ഠോ ഹോതി. ആയസ്മാ ഉദായീ ഓഹിയ്യകോ ഹോതി വിഹാരപാലോ. അഥ ഖോ ഉപ്പലവണ്ണാ ഭിക്ഖുനീ യേനായസ്മാ ഉദായീ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ആയസ്മന്തം ഉദായിം ഏതദവോച – ‘‘കഹം, ഭന്തേ, ഭഗവാ’’തി? ‘‘പവിട്ഠോ, ഭഗിനി, ഭഗവാ ഗാമം പിണ്ഡായാ’’തി. ‘‘ഇമം, ഭന്തേ, മംസം ഭഗവതോ ദേഹീ’’തി. ‘‘സന്തപ്പിതോ തയാ, ഭഗിനി, ഭഗവാ മംസേന. സചേ മേ ത്വം അന്തരവാസകം ദദേയ്യാസി, ഏവം അഹമ്പി സന്തപ്പിതോ ഭവേയ്യം അന്തരവാസകേനാ’’തി. ‘‘മയം ഖോ, ഭന്തേ, മാതുഗാമാ നാമ കിച്ഛലാഭാ. ഇദഞ്ച മേ അന്തിമം പഞ്ചമം ചീവരം. നാഹം ദസ്സാമീ’’തി. ‘‘സേയ്യഥാപി, ഭഗിനി, പുരിസോ ഹത്ഥിം ദത്വാ കച്ഛേ സജ്ജേയ്യ [വിസ്സജ്ജേയ്യ (സ്യാ.)] ഏവമേവ ഖോ ത്വം ഭഗിനി ഭഗവതോ മംസം ദത്വാ മയി അന്തരവാസകേ സജ്ജസീ’’തി [അന്തരവാസകം ന സജ്ജസീതി (ക.), മയ്ഹം അന്തരവാസകം വിസ്സജ്ജേഹീതി (സ്യാ.)]. അഥ ഖോ ഉപ്പലവണ്ണാ ഭിക്ഖുനീ ആയസ്മതാ ഉദായിനാ നിപ്പീളിയമാനാ അന്തരവാസകം ദത്വാ ഉപസ്സയം അഗമാസി. ഭിക്ഖുനിയോ ഉപ്പലവണ്ണായ ഭിക്ഖുനിയാ പത്തചീവരം പടിഗ്ഗണ്ഹന്തിയോ ഉപ്പലവണ്ണം ഭിക്ഖുനിം ഏതദവോചും – ‘‘കഹം തേ, അയ്യേ, അന്തരവാസകോ’’തി? ഉപ്പലവണ്ണാ ഭിക്ഖുനീ ഭിക്ഖുനീനം ഏതമത്ഥം ആരോചേസി. ഭിക്ഖുനിയോ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ അയ്യോ ഉദായീ ഭിക്ഖുനിയാ ചീവരം പടിഗ്ഗഹേസ്സതി കിച്ഛലാഭോ മാതുഗാമോ’’തി. അഥ ഖോ താ ഭിക്ഖുനിയോ ഭിക്ഖൂനം ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. യേ തേ ഭിക്ഖൂ അപ്പിച്ഛാ…പേ… തേ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ആയസ്മാ ഉദായീ ഭിക്ഖുനിയാ ചീവരം പടിഗ്ഗഹേസ്സതീ’’തി! അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ആയസ്മന്തം ഉദായിം അനേകപരിയായേന വിഗരഹിത്വാ ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും…പേ… ‘‘സച്ചം കിര ത്വം, ഉദായി, ഭിക്ഖുനിയാ ചീവരം പടിഗ്ഗഹേസീ’’തി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. ‘‘ഞാതികാ തേ, ഉദായി, അഞ്ഞാതികാ’’തി? ‘‘അഞ്ഞാതികാ, ഭഗവാ’’തി. ‘‘അഞ്ഞാതകോ, മോഘപുരിസ, അഞ്ഞാതികായ ന ജാനാതി പതിരൂപം വാ അപ്പതിരൂപം വാ സന്തം വാ അസന്തം വാ. തത്ഥ നാമ ത്വം, മോഘപുരിസ, അഞ്ഞാതികായ ഭിക്ഖുനിയാ ഹത്ഥതോ ചീവരം പടിഗ്ഗഹേസ്സസി! നേതം മോഘപുരിസ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

൫൦൯. ‘‘യോ പന ഭിക്ഖു അഞ്ഞാതികായ ഭിക്ഖുനിയാ ഹത്ഥതോ ചീവരം പടിഗ്ഗണ്ഹേയ്യ, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയ’’ന്തി.

ഏവഞ്ചിദം ഭഗവതാ ഭിക്ഖൂനം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം ഹോതി.

൫൧൦. തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖൂ കുക്കുച്ചായന്താ ഭിക്ഖുനീനം പാരിവത്തകചീവരം ന പടിഗ്ഗണ്ഹന്തി. ഭിക്ഖുനിയോ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ അയ്യാ അമ്ഹാകം പാരിവത്തകചീവരം ന പടിഗ്ഗഹേസ്സന്തീ’’തി! അസ്സോസും ഖോ ഭിക്ഖൂ താസം ഭിക്ഖുനീനം ഉജ്ഝായന്തീനം ഖിയ്യന്തീനം വിപാചേന്തീനം. അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. അഥ ഖോ ഭഗവാ ഏതസ്മിം നിദാനേ ഏതസ്മിം പകരണേ ധമ്മിം കഥം കത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചന്നം പാരിവത്തകം പടിഗ്ഗഹേതും – ഭിക്ഖുസ്സ, ഭിക്ഖുനിയാ, സിക്ഖമാനായ, സാമണേരസ്സ, സാമണേരിയാ. അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ഇമേസം പഞ്ചന്നം പാരിവത്തകം പടിഗ്ഗഹേതും. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ.

൫൧൧. ‘‘യോ പന ഭിക്ഖു അഞ്ഞാതികായ ഭിക്ഖുനിയാ ഹത്ഥതോ ചീവരം പടിഗ്ഗണ്ഹേയ്യ, അഞ്ഞത്ര പാരിവത്തകാ, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൫൧൨. യോ പനാതി യോ യാദിസോ…പേ… ഭിക്ഖൂതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതോ ഭിക്ഖൂതി.

അഞ്ഞാതികാ നാമ മാതിതോ വാ പിതിതോ വാ യാവ സത്തമാ പിതാമഹയുഗാ അസമ്ബദ്ധാ.

ഭിക്ഖുനീ നാമ ഉഭതോസങ്ഘേ ഉപസമ്പന്നാ.

ചീവരം നാമ ഛന്നം ചീവരാനം അഞ്ഞതരം ചീവരം വികപ്പനുപഗം പച്ഛിമം.

അഞ്ഞത്ര പാരിവത്തകാതി ഠപേത്വാ പാരിവത്തകം.

പടിഗ്ഗണ്ഹാതി, പയോഗേ ദുക്കടം. പടിലാഭേന നിസ്സഗ്ഗിയം ഹോതി. നിസ്സജ്ജിതബ്ബം സങ്ഘസ്സ വാ ഗണസ്സ വാ പുഗ്ഗലസ്സ വാ. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, നിസ്സജ്ജിതബ്ബം…പേ… ഇദം മേ, ഭന്തേ, ചീവരം അഞ്ഞാതികായ ഭിക്ഖുനിയാ ഹത്ഥതോ പടിഗ്ഗഹിതം, അഞ്ഞത്ര പാരിവത്തകാ, നിസ്സഗ്ഗിയം. ഇമാഹം സങ്ഘസ്സ നിസ്സജ്ജാമീതി…പേ… ദദേയ്യാതി…പേ… ദദേയ്യുന്തി…പേ… ആയസ്മതോ ദമ്മീതി.

൫൧൩. അഞ്ഞാതികായ അഞ്ഞാതികസഞ്ഞീ ചീവരം പടിഗ്ഗണ്ഹാതി, അഞ്ഞത്ര പാരിവത്തകാ, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം. അഞ്ഞാതികായ വേമതികോ ചീവരം പടിഗ്ഗണ്ഹാതി, അഞ്ഞത്ര പാരിവത്തകാ, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം. അഞ്ഞാതികായ ഞാതികസഞ്ഞീ ചീവരം പടിഗ്ഗണ്ഹാതി, അഞ്ഞത്ര പാരിവത്തകാ, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം.

ഏകതോഉപസമ്പന്നായ ഹത്ഥതോ ചീവരം പടിഗ്ഗണ്ഹാതി, അഞ്ഞത്ര പാരിവത്തകാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഞാതികായ അഞ്ഞാതികസഞ്ഞീ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഞാതികായ വേമതികോ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഞാതികായ ഞാതികസഞ്ഞീ, അനാപത്തി.

൫൧൪. അനാപത്തി ഞാതികായ, പാരിവത്തകം പരിത്തേന വാ വിപുലം, വിപുലേന വാ പരിത്തം, ഭിക്ഖു വിസ്സാസം ഗണ്ഹാതി, താവകാലികം ഗണ്ഹാതി, ചീവരം ഠപേത്വാ അഞ്ഞം പരിക്ഖാരം ഗണ്ഹാതി, സിക്ഖമാനായ, സാമണേരിയാ, ഉമ്മത്തകസ്സ, ആദികമ്മികസ്സാതി.

ചീവരപടിഗ്ഗഹണസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം പഞ്ചമം.

൬. അഞ്ഞാതകവിഞ്ഞത്തിസിക്ഖാപദം

൫൧൫. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ആയസ്മാ ഉപനന്ദോ സക്യപുത്തോ പട്ടോ [പട്ഠോ (സ്യാ. ക.)] ഹോതി ധമ്മിം കഥം കാതും. അഥ ഖോ അഞ്ഞതരോ സേട്ഠിപുത്തോ യേനായസ്മാ ഉപനന്ദോ സക്യപുത്തോ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ആയസ്മന്തം ഉപനന്ദം സക്യപുത്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നം ഖോ തം സേട്ഠിപുത്തം ആയസ്മാ ഉപനന്ദോ സക്യപുത്തോ ധമ്മിയാ കഥായ സന്ദസ്സേസി സമാദപേസി സമുത്തേജേസി സമ്പഹംസേസി. അഥ ഖോ സോ സേട്ഠിപുത്തോ ആയസ്മതാ ഉപനന്ദേന സക്യപുത്തേന ധമ്മിയാ കഥായ സന്ദസ്സിതോ സമാദപിതോ സമുത്തേജിതോ സമ്പഹംസിതോ ആയസ്മന്തം ഉപനന്ദം സക്യപുത്തം ഏതദവോച – ‘‘വദേയ്യാഥ, ഭന്തേ, യേന അത്ഥോ. പടിബലാ മയം അയ്യസ്സ ദാതും യദിദം ചീവരപിണ്ഡപാതസേനാസനഗിലാനപ്പച്ചയഭേസജ്ജപരിക്ഖാര’’ന്തി. ‘‘സചേ മേ ത്വം, ആവുസോ, ദാതുകാമോസി, ഇതോ ഏകം സാടകം ദേഹീ’’തി. ‘‘അമ്ഹാകം ഖോ, ഭന്തേ, കുലപുത്താനം കിസ്മിം വിയ ഏകസാടകം ഗന്തും. ആഗമേഹി, ഭന്തേ, യാവ ഘരം ഗച്ഛാമി. ഘരം ഗതോ ഇതോ വാ ഏകം സാടകം പഹിണിസ്സാമി ഇതോ വാ സുന്ദരതര’’ന്തി. ദുതിയമ്പി ഖോ ആയസ്മാ ഉപനന്ദോ സക്യപുത്തോ തം സേട്ഠിപുത്തം ഏതദവോച ‘‘സചേ മേ ത്വം ആവുസോ ദാതുകാമോസി ഇതോ ഏകം സാടകം ദേഹീ’’തി. അമ്ഹാകം ഖോ ഭന്തേ കുലപുത്താനം കിസ്മിം വിയ ഏകസാടകം ഗന്തും, ആഗമേഹി ഭന്തേ യാവ ഘരം ഗച്ഛാമി, ഘരം ഗതോ ഇതോ വാ ഏകം സാടകം പഹിണിസ്സാമി ഇതോ വാ സുന്ദരതരന്തി. തതിയമ്പി ഖോ ആയസ്മാ ഉപനന്ദോ സക്യപുത്തോ തം സേട്ഠിപുത്തം ഏതദവോച ‘‘സചേ മേ ത്വം ആവുസോ ദാതുകാമോസി, ഇതോ ഏകം സാടകം ദേഹീ’’തി. അമ്ഹാകം ഖോ ഭന്തേ കുലപുത്താനം കിസ്മിം വിയ ഏകസാടകം ഗന്തും, ആഗമേഹി ഭന്തേ യാവ ഘരം ഗച്ഛാമി, ഘരം ഗതോ ഇതോ വാ ഏകം സാടകം പഹിണിസ്സാമി ഇതോ വാ സുന്ദരതരന്തി. ‘‘കിം പന തയാ, ആവുസോ, അദാതുകാമേന പവാരിതേന യം ത്വം പവാരേത്വാ ന ദേസീ’’തി.

അഥ ഖോ സോ സേട്ഠിപുത്തോ ആയസ്മതാ ഉപനന്ദേന സക്യപുത്തേന നിപ്പീളിയമാനോ ഏകം സാടകം ദത്വാ അഗമാസി. മനുസ്സാ തം സേട്ഠിപുത്തം ഏതദവോചും – ‘‘കിസ്സ ത്വം അയ്യോ ഏകസാടകോ ആഗച്ഛസീ’’തി? അഥ ഖോ സോ സേട്ഠിപുത്തോ തേസം മനുസ്സാനം ഏതമത്ഥം ആരോചേസി. മനുസ്സാ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘മഹിച്ഛാ ഇമേ സമണാ സക്യപുത്തിയാ അസന്തുട്ഠാ. നയിമേസം സുകരാ ധമ്മനിമന്തനാപി കാതും [നയിമേ സുകരാ ധമ്മനിമന്തനായപി കാതും (സ്യാ.)]. കഥഞ്ഹി നാമ സേട്ഠിപുത്തേന ധമ്മനിമന്തനായ കയിരമാനായ സാടകം ഗഹേസ്സന്തീ’’തി! അസ്സോസും ഖോ ഭിക്ഖൂ തേസം മനുസ്സാനം ഉജ്ഝായന്താനം ഖിയ്യന്താനം വിപാചേന്താനം. യേ തേ ഭിക്ഖൂ അപ്പിച്ഛാ…പേ… തേ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ആയസ്മാ ഉപനന്ദോ സക്യപുത്തോ സേട്ഠിപുത്തം ചീവരം വിഞ്ഞാപേസ്സതീ’’തി! അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ആയസ്മന്തം ഉപനന്ദം സക്യപുത്തം അനേകപരിയായേന വിഗരഹിത്വാ ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും…പേ… ‘‘സച്ചം കിര ത്വം, ഉപനന്ദ, സേട്ഠിപുത്തം ചീവരം വിഞ്ഞാപേസീ’’തി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. ‘‘ഞാതകോ തേ, ഉപനന്ദ, അഞ്ഞാതകോ’’തി? ‘‘അഞ്ഞാതകോ, ഭഗവാ’’തി. ‘‘അഞ്ഞാതകോ, മോഘപുരിസ, അഞ്ഞാതകസ്സ ന ജാനാതി പതിരൂപം വാ അപ്പതിരൂപം വാ സന്തം വാ അസന്തം വാ. തത്ഥ നാമ ത്വം, മോഘപുരിസ, അഞ്ഞാതകം സേട്ഠിപുത്തം ചീവരം വിഞ്ഞാപേസ്സസി! നേതം, മോഘപുരിസ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

൫൧൬. ‘‘യോ പന ഭിക്ഖു അഞ്ഞാതകം ഗഹപതിം വാ ഗഹപതാനിം വാ ചീവരം വിഞ്ഞാപേയ്യ, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയ’’ന്തി.

ഏവഞ്ചിദം ഭഗവതാ ഭിക്ഖൂനം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം ഹോതി.

൫൧൭. തേന ഖോ പന സമയേന സമ്ബഹുലാ ഭിക്ഖൂ സാകേതാ സാവത്ഥിം ൨ അദ്ധാനമഗ്ഗപ്പടിപന്നാ ഹോന്തി. അന്തരാമഗ്ഗേ ചോരാ നിക്ഖമിത്വാ തേ ഭിക്ഖൂ അച്ഛിന്ദിംസു. അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ – ‘‘ഭഗവതാ പടിക്ഖിത്തം അഞ്ഞാതകം ഗഹപതിം വാ ഗഹപതാനിം വാ ചീവരം വിഞ്ഞാപേതു’’ന്തി, കുക്കുച്ചായന്താ ന വിഞ്ഞാപേസും. യഥാനഗ്ഗാവ സാവത്ഥിം ഗന്ത്വാ ഭിക്ഖൂ അഭിവാദേന്തി. ഭിക്ഖൂ ഏവമാഹംസു – ‘‘സുന്ദരാ ഖോ ഇമേ, ആവുസോ, ആജീവകാ യേ ഇമേ ഭിക്ഖൂസു അഭിവാദേന്തീ’’തി. തേ ഏവമാഹംസു – ‘‘ന മയം, ആവുസോ, ആജീവകാ, ഭിക്ഖൂ മയ’’ന്തി. ഭിക്ഖൂ ആയസ്മന്തം ഉപാലിം ഏതദവോചും – ‘‘ഇങ്ഘാവുസോ ഉപാലി, ഇമേ അനുയുഞ്ജാഹീ’’തി. അഥ ഖോ ആയസ്മതാ ഉപാലിനാ അനുയുഞ്ജിയമാനാ തേ ഭിക്ഖൂ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. അഥ ഖോ ആയസ്മാ ഉപാലി തേ ഭിക്ഖൂ അനുയുഞ്ജിത്വാ ഭിക്ഖൂ ഏതദവോച – ‘‘ഭിക്ഖൂ ഇമേ, ആവുസോ. ദേഥ നേസം ചീവരാനീ’’തി. യേ തേ ഭിക്ഖൂ അപ്പിച്ഛാ…പേ… തേ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖൂ നഗ്ഗാ ആഗച്ഛിസ്സന്തി! നനു നാമ തിണേന വാ പണ്ണേന വാ പടിച്ഛാദേത്വാ ആഗന്തബ്ബ’’ന്തി. അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ തേ അനേകപരിയായേന വിഗരഹിത്വാ ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. അഥ ഖോ ഭഗവാ ഏതസ്മിം നിദാനേ ഏതസ്മിം പകരണേ ധമ്മിം കഥം കത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, അച്ഛിന്നചീവരസ്സ വാ നട്ഠചീവരസ്സ വാ അഞ്ഞാതകം ഗഹപതിം വാ ഗഹപതാനിം വാ ചീവരം വിഞ്ഞാപേതും. യം ആവാസം പഠമം ഉപഗച്ഛതി, സചേ തത്ഥ ഹോതി സങ്ഘസ്സ വിഹാരചീവരം വാ ഉത്തരത്ഥരണം വാ ഭൂമത്ഥരണം വാ ഭിസിച്ഛവി വാ, തം ഗഹേത്വാ പാരുപിതും ലഭിത്വാ ഓദഹിസ്സാമീ’’തി. നോ ചേ ഹോതി സങ്ഘസ്സ വിഹാരചീവരം വാ ഉത്തരത്ഥരണം വാ ഭുമത്ഥരണം വാ ഭിസിച്ഛവി വാ തിണേന വാ പണ്ണേന വാ പടിച്ഛാദേത്വാ ആഗന്തബ്ബം; ന ത്വേവ നഗ്ഗേന ആഗന്തബ്ബം. യോ ആഗച്ഛേയ്യ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

൫൧൮. ‘‘യോ പന ഭിക്ഖു അഞ്ഞാതകം ഗഹപതിം വാ ഗഹപതാനിം വാ ചീവരം വിഞ്ഞാപേയ്യ, അഞ്ഞത്ര സമയാ, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം. തത്ഥായം സമയോ – അച്ഛിന്നചീവരോ വാ ഹോതി ഭിക്ഖു നട്ഠചീവരോ വാ. അയം തത്ഥ സമയോ’’തി.

൫൧൯. യോ പനാതി യോ യാദിസോ…പേ… ഭിക്ഖൂതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതോ ഭിക്ഖൂതി.

അഞ്ഞാതകോ നാമ മാതിതോ വാ പിതിതോ വാ യാവ സത്തമാ പിതാമഹയുഗാ അസമ്ബദ്ധോ.

ഗഹപതി നാമ യോ കോചി അഗാരം അജ്ഝാവസതി.

ഗഹപതാനീ നാമ യാ കാചി അഗാരം അജ്ഝാവസതി.

ചീവരം നാമ ഛന്നം ചീവരാനം അഞ്ഞതരം ചീവരം വികപ്പനുപഗം പച്ഛിമം.

അഞ്ഞത്ര സമയാതി ഠപേത്വാ സമയം.

അച്ഛിന്നചീവരോ നാമ ഭിക്ഖുസ്സ ചീവരം അച്ഛിന്നം ഹോതി രാജൂഹി വാ ചോരേഹി വാ ധുത്തേഹി വാ, യേഹി കേഹിചി വാ അച്ഛിന്നം ഹോതി.

നട്ഠചീവരോ നാമ ഭിക്ഖുസ്സ ചീവരം അഗ്ഗിനാ വാ ദഡ്ഢം ഹോതി, ഉദകേന വാ വുള്ഹം ഹോതി, ഉന്ദൂരേഹി വാ ഉപചികാഹി വാ ഖായിതം ഹോതി, പരിഭോഗജിണ്ണം വാ ഹോതി.

അഞ്ഞത്ര സമയാ വിഞ്ഞാപേതി, പയോഗേ ദുക്കടം. പടിലാഭേന നിസ്സഗ്ഗിയം ഹോതി. നിസ്സജ്ജിതബ്ബം സങ്ഘസ്സ വാ ഗണസ്സ വാ പുഗ്ഗലസ്സ വാ. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, നിസ്സജ്ജിതബ്ബം…പേ… ഇദം മേ, ഭന്തേ, ചീവരം അഞ്ഞാതകം ഗഹപതികം, അഞ്ഞത്ര സമയാ വിഞ്ഞാപിതം, നിസ്സഗ്ഗിയം. ഇമാഹം സങ്ഘസ്സ നിസ്സജ്ജാമീതി…പേ… ദദേയ്യാതി…പേ… ദദേയ്യുന്തി…പേ… ആയസ്മതോ ദമ്മീതി.

൫൨൦. അഞ്ഞാതകേ അഞ്ഞാതകസഞ്ഞീ, അഞ്ഞത്ര സമയാ, ചീവരം വിഞ്ഞാപേതി, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം. അഞ്ഞാതകേ വേമതികോ, അഞ്ഞത്ര സമയാ, ചീവരം വിഞ്ഞാപേതി, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം. അഞ്ഞാതകേ ഞാതകസഞ്ഞീ, അഞ്ഞത്ര സമയാ, ചീവരം വിഞ്ഞാപേതി, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം.

ഞാതകേ അഞ്ഞാതകസഞ്ഞീ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഞാതകേ വേമതികോ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഞാതകേ ഞാതകസഞ്ഞീ, അനാപത്തി.

൫൨൧. അനാപത്തി സമയേ, ഞാതകാനം, പവാരിതാനം, അഞ്ഞസ്സത്ഥായ, അത്തനോ ധനേന, ഉമ്മത്തകസ്സ, ആദികമ്മികസ്സാതി.

അഞ്ഞാതകവിഞ്ഞത്തിസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം ഛട്ഠം.

൭. തതുത്തരിസിക്ഖാപദം

൫൨൨. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖൂ അച്ഛിന്നചീവരകേ ഭിക്ഖൂ ഉപസങ്കമിത്വാ ഏവം വദന്തി – ‘‘ഭഗവതാ, ആവുസോ, അനുഞ്ഞാതം – ‘അച്ഛിന്നചീവരസ്സ വാ നട്ഠചീവരസ്സ വാ അഞ്ഞാതകം ഗഹപതിം വാ ഗഹപതാനിം വാ ചീവരം വിഞ്ഞാപേതും’; വിഞ്ഞാപേഥ, ആവുസോ, ചീവര’’ന്തി. ‘‘അലം, ആവുസോ, ലദ്ധം അമ്ഹേഹി ചീവര’’ന്തി. ‘‘മയം ആയസ്മന്താനം വിഞ്ഞാപേമാ’’തി. ‘‘വിഞ്ഞാപേഥ, ആവുസോ’’തി. അഥ ഖോ ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖൂ ഗഹപതികേ ഉപസങ്കമിത്വാ ഏതദവോചും – ‘‘അച്ഛിന്നചീവരകാ, ആവുസോ, ഭിക്ഖൂ ആഗതാ. ദേഥ നേസം ചീവരാനീ’’തി, ബഹും ചീവരം വിഞ്ഞാപേസും.

തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരോ പുരിസോ സഭായം നിസിന്നോ അഞ്ഞതരം പുരിസം ഏതദവോച – ‘‘അച്ഛിന്നചീവരകാ അയ്യോ ഭിക്ഖൂ ആഗതാ. തേസം മയാ ചീവരം ദിന്ന’’ന്തി. സോപി ഏവമാഹ – ‘‘മയാപി ദിന്ന’’ന്തി. അപരോപി ഏവമാഹ – ‘‘മയാപി ദിന്ന’’ന്തി. തേ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ സമണാ സക്യപുത്തിയാ ന മത്തം ജാനിത്വാ ബഹും ചീവരം വിഞ്ഞാപേസ്സന്തി, ദുസ്സവാണിജ്ജം വാ സമണാ സക്യപുത്തിയാ കരിസ്സന്തി, പഗ്ഗാഹികസാലം [പടഗ്ഗാഹികസാലം (?)] വാ പസാരേസ്സന്തീ’’തി! അസ്സോസും ഖോ ഭിക്ഖൂ തേസം മനുസ്സാനം ഉജ്ഝായന്താനം ഖിയ്യന്താനം വിപാചേന്താനം. യേ തേ ഭിക്ഖൂ അപ്പിച്ഛാ…പേ… തേ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖൂ ന മത്തം ജാനിത്വാ ബഹും ചീവരം വിഞ്ഞാപേസ്സന്തീ’’തി! അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ഛബ്ബഗ്ഗിയേ ഭിക്ഖൂ അനേകപരിയായേന വിഗരഹിത്വാ ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും…പേ… ‘‘സച്ചം കിര തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, ന മത്തം ജാനിത്വാ ബഹും ചീവരം വിഞ്ഞാപേഥാ’’തി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ തുമ്ഹേ, മോഘപുരിസാ, ന മത്തം ജാനിത്വാ ബഹും ചീവരം വിഞ്ഞാപേസ്സഥ! നേതം, മോഘപുരിസാ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

൫൨൩. ‘‘തഞ്ചേ അഞ്ഞാതകോ ഗഹപതി വാ ഗഹപതാനീ വാ ബഹൂഹി ചീവരേഹി അഭിഹട്ഠും പവാരേയ്യ സന്തരുത്തരപരമം തേന ഭിക്ഖുനാ തതോ ചീവരം സാദിതബ്ബം. തതോ ചേ ഉത്തരി സാദിയേയ്യ, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൫൨൪. തഞ്ചേതി അച്ഛിന്നചീവരകം ഭിക്ഖും.

അഞ്ഞാതകോ നാമ മാതിതോ വാ പിതിതോ വാ യാവ സത്തമാ പിതാമഹയുഗാ അസമ്ബദ്ധോ.

ഗഹപതി നാമ യോ കോചി അഗാരം അജ്ഝാവസതി.

ഗഹപതാനീ നാമ യാ കാചി അഗാരം അജ്ഝാവസതി.

ബഹൂഹി ചീവരേഹീതി ബഹുകേഹി ചീവരേഹി.

അഭിഹട്ഠും പവാരേയ്യാതി യാവതകം ഇച്ഛസി താവതകം ഗണ്ഹാഹീതി.

സന്തരുത്തരപരമം തേന ഭിക്ഖുനാ തതോ ചീവരം സാദിതബ്ബന്തി സചേ തീണി നട്ഠാനി ഹോന്തി ദ്വേ സാദിതബ്ബാനി, ദ്വേ നട്ഠാനി ഏകം സാദിതബ്ബം, ഏകം നട്ഠം ന കിഞ്ചി സാദിതബ്ബം.

തതോ ചേ ഉത്തരി സാദിയേയ്യാതി തതുത്തരി വിഞ്ഞാപേതി, പയോഗേ ദുക്കടം. പടിലാഭേന നിസ്സഗ്ഗിയം ഹോതി. നിസ്സജ്ജിതബ്ബം സങ്ഘസ്സ വാ ഗണസ്സ വാ പുഗ്ഗലസ്സ വാ. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, നിസ്സജ്ജിതബ്ബം…പേ… ഇദം മേ, ഭന്തേ, ചീവരം അഞ്ഞാതകം ഗഹപതികം ഉപസങ്കമിത്വാ തതുത്തരി വിഞ്ഞാപിതം നിസ്സഗ്ഗിയം. ഇമാഹം സങ്ഘസ്സ നിസ്സജ്ജാമീതി…പേ… ദദേയ്യാതി…പേ… ദദേയ്യുന്തി…പേ… ആയസ്മതോ ദമ്മീതി.

൫൨൫. അഞ്ഞാതകേ അഞ്ഞാതകസഞ്ഞീ തതുത്തരി ചീവരം വിഞ്ഞാപേതി, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം. അഞ്ഞാതകേ വേമതികോ തതുത്തരി ചീവരം വിഞ്ഞാപേതി, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം. അഞ്ഞാതകേ ഞാതകസഞ്ഞീ തതുത്തരി ചീവരം വിഞ്ഞാപേതി, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം.

ഞാതകേ അഞ്ഞാതകസഞ്ഞീ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഞാതകേ വേമതികോ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഞാതകേ ഞാതകസഞ്ഞീ, അനാപത്തി.

൫൨൬. അനാപത്തി – ‘‘സേസകം ആഹരിസ്സാമീ’’തി ഹരന്തോ ഗച്ഛതി, ‘‘സേസകം തുയ്ഹേവ ഹോതൂ’’തി ദേന്തി, ന അച്ഛിന്നകാരണാ ദേന്തി, ന നട്ഠകാരണാ ദേന്തി, ഞാതകാനം, പവാരിതാനം, അത്തനോ ധനേന, ഉമ്മത്തകസ്സ, ആദികമ്മികസ്സാതി.

തതുത്തരിസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം സത്തമം.