൫. നിസീദനസന്ഥതസിക്ഖാപദം

൫൬൫. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. അഥ ഖോ ഭഗവാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘ഇച്ഛാമഹം, ഭിക്ഖവേ, തേമാസം പടിസല്ലീയിതും. നമ്ഹി കേനചി ഉപസങ്കമിതബ്ബോ, അഞ്ഞത്ര ഏകേന പിണ്ഡപാതനീഹാരകേനാ’’തി. ‘‘ഏവം, ഭന്തേ,’’തി ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ പടിസ്സുണിത്വാ നാസ്സുധ കോചി ഭഗവന്തം ഉപസങ്കമതി, അഞ്ഞത്ര ഏകേന പിണ്ഡപാതനീഹാരകേന. തേന ഖോ പന സമയേന സാവത്ഥിയാ സങ്ഘേന കതികാ കതാ ഹോതി – ‘‘ഇച്ഛതാവുസോ, ഭഗവാ തേമാസം പടിസല്ലീയിതും. ന ഭഗവാ കേനചി ഉപസങ്കമിതബ്ബോ, അഞ്ഞത്ര ഏകേന പിണ്ഡപാതനീഹാരകേന. യോ ഭഗവന്തം ഉപസങ്കമതി സോ പാചിത്തിയം ദേസാപേതബ്ബോ’’തി. അഥ ഖോ ആയസ്മാ ഉപസേനോ വങ്ഗന്തപുത്തോ, സപരിസോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ആചിണ്ണം ഖോ പനേതം ബുദ്ധാനം ഭഗവന്താനം ആഗന്തുകേഹി ഭിക്ഖൂഹി സദ്ധിം പടിസമ്മോദിതും. അഥ ഖോ ഭഗവാ ആയസ്മന്തം ഉപസേനം വങ്ഗന്തപുത്തം ഏതദവോച – ‘‘കച്ചി വോ, ഉപസേന, ഖമനീയം കച്ചി യാപനീയം, കച്ചിത്ഥ അപ്പകിലമഥേന അദ്ധാനം ആഗതാ’’തി? ‘‘ഖമനീയം, ഭഗവാ, യാപനീയം, ഭഗവാ. അപ്പകിലമഥേന ച മയം, ഭന്തേ, അദ്ധാനം ആഗതാ’’തി.

തേന ഖോ പന സമയേന ആയസ്മതോ ഉപസേനസ്സ വങ്ഗന്തപുത്തസ്സ സദ്ധിവിഹാരികോ ഭിക്ഖു ഭഗവതോ അവിദൂരേ നിസിന്നോ ഹോതി. അഥ ഖോ ഭഗവാ തം ഭിക്ഖും ഏതദവോച – ‘‘മനാപാനി തേ, ഭിക്ഖു, പംസുകൂലാനീ’’തി? ‘‘ന ഖോ മേ, ഭന്തേ, മനാപാനി പംസുകൂലാനീ’’തി. ‘‘കിസ്സ പന ത്വം, ഭിക്ഖു, പംസുകൂലികോ’’തി? ‘‘ഉപജ്ഝായോ മേ, ഭന്തേ, പംസുകൂലികോ. ഏവം അഹമ്പി പംസുകൂലികോ’’തി. അഥ ഖോ ഭഗവാ ആയസ്മന്തം ഉപസേനം വങ്ഗന്തപുത്തം ഏതദവോച – ‘‘പാസാദികാ ഖോ ത്യായം, ഉപസേന, പരിസാ. കഥം ത്വം, ഉപസേന, പരിസം വിനേസീ’’തി? ‘‘യോ മം, ഭന്തേ, ഉപസമ്പദം യാചതി തമഹം [താഹം (ക.)] ഏവം വദാമി – ‘അഹം ഖോ, ആവുസോ, ആരഞ്ഞികോ പിണ്ഡപാതികോ പംസുകൂലികോ. സചേ ത്വമ്പി ആരഞ്ഞികോ ഭവിസ്സസി പിണ്ഡപാതികോ പംസുകൂലികോ, ഏവാഹം തം ഉപസമ്പാദേസ്സാമീ’തി. സചേ മേ പടിസ്സുണാതി ഉപസമ്പാദേമി, നോ ചേ മേ പടിസ്സുണാതി ന ഉപസമ്പാദേമി. യോ മം നിസ്സയം യാചതി തമഹം [താഹം (ക.)] ഏവം വദാമി – ‘അഹം ഖോ, ആവുസോ, ആരഞ്ഞികോ പിണ്ഡപാതികോ പംസുകൂലികോ. സചേ ത്വമ്പി ആരഞ്ഞികോ ഭവിസ്സസി പിണ്ഡപാതികോ പംസുകൂലികോ, ഏവാഹം തേ നിസ്സയം ദസ്സാമീ’തി. സചേ മേ പടിസ്സുണാതി നിസ്സയം ദേമി, നോ ചേ മേ പടിസ്സുണാതി ന നിസ്സയം ദേമി. ഏവം ഖോ അഹം, ഭന്തേ, പരിസം വിനേമീ’’തി.

‘‘സാധു സാധു, ഉപസേന. സാധു ഖോ ത്വം, ഉപസേന, പരിസം വിനേസി. ജാനാസി പന ത്വം, ഉപസേന, സാവത്ഥിയാ സങ്ഘസ്സ കതിക’’ന്തി? ‘‘ന ഖോ അഹം, ഭന്തേ, ജാനാമി സാവത്ഥിയാ സങ്ഘസ്സ കതിക’’ന്തി. ‘‘സാവത്ഥിയാ ഖോ, ഉപസേന, സങ്ഘേന കതികാ കതാ – ‘ഇച്ഛതാവുസോ, ഭഗവാ തേമാസം പടിസല്ലീയിതും. ന ഭഗവാ കേനചി ഉപസങ്കമിതബ്ബോ, അഞ്ഞത്ര ഏകേന പിണ്ഡപാതനീഹാരകേന. യോ ഭഗവന്തം ഉപസങ്കമതി സോ പാചിത്തിയം ദേസാപേതബ്ബോ’തി. ‘‘പഞ്ഞായിസ്സതി, ഭന്തേ, സാവത്ഥിയാ സങ്ഘോ സകായ കതികായ, ന മയം അപഞ്ഞത്തം പഞ്ഞപേസ്സാമ പഞ്ഞത്തം വാ ന സമുച്ഛിന്ദിസ്സാമ, യഥാപഞ്ഞത്തേസു സിക്ഖാപദേസു സമാദായ വത്തിസ്സാമാ’’തി. ‘‘സാധു സാധു, ഉപസേന, അപഞ്ഞത്തം ന പഞ്ഞപേതബ്ബം, പഞ്ഞത്തം വാ ന സമുച്ഛിന്ദിതബ്ബം, യഥാപഞ്ഞത്തേസു സിക്ഖാപദേസു സമാദായ വത്തിതബ്ബം. അനുജാനാമി, ഉപസേന, യേ തേ ഭിക്ഖൂ ആരഞ്ഞികാ പിണ്ഡപാതികാ പംസുകൂലികാ യഥാസുഖം മം ദസ്സനായ ഉപസങ്കമന്തൂ’’തി.

൫൬൬. തേന ഖോ പന സമയേന സമ്ബഹുലാ ഭിക്ഖൂ ബഹിദ്വാരകോട്ഠകേ ഠിതാ ഹോന്തി – ‘‘മയം ആയസ്മന്തം ഉപസേനം വങ്ഗന്തപുത്തം പാചിത്തിയം ദേസാപേസ്സാമാ’’തി. അഥ ഖോ ആയസ്മാ ഉപസേനോ വങ്ഗന്തപുത്തോ സപരിസോ ഉട്ഠായാസനാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ പദക്ഖിണം കത്വാ പക്കാമി. അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ആയസ്മന്തം ഉപസേനം വങ്ഗന്തപുത്തം ഏതദവോചും – ‘‘ജാനാസി ത്വം, ആവുസോ ഉപസേന, സാവത്ഥിയാ സങ്ഘസ്സ കതിക’’ന്തി. ‘‘ഭഗവാപി മം, ആവുസോ, ഏവമാഹ – ‘ജാനാസി പന ത്വം, ഉപസേന, സാവത്ഥിയാ സങ്ഘസ്സ കതിക’ന്തി? ന ഖോ അഹം, ഭന്തേ, ജാനാമി സാവത്ഥിയാ സങ്ഘസ്സ കതിക’’ന്തി. ‘‘സാവത്ഥിയാ ഖോ, ഉപസേന, സങ്ഘേന കതികാ കതാ – ഇച്ഛതാവുസോ, ഭഗവാ തേമാസം പടിസല്ലീയിതും. ന ഭഗവാ കേനചി ഉപസങ്കമിതബ്ബോ, അഞ്ഞത്ര ഏകേന പിണ്ഡപാതനീഹാരകേന. യോ ഭഗവന്തം ഉപസങ്കമതി സോ പാചിത്തിയം ദേസാപേതബ്ബോ’’തി. ‘‘പഞ്ഞായിസ്സതി, ഭന്തേ, സാവത്ഥിയാ സങ്ഘോ സകായ കതികായ, ന മയം അപഞ്ഞത്തം പഞ്ഞപേസ്സാമ പഞ്ഞത്തം വാ ന സമുച്ഛിന്ദിസ്സാമ, യഥാപഞ്ഞത്തേസു സിക്ഖാപദേസു സമാദായ വത്തിസ്സാമാതി. അനുഞ്ഞാതാവുസോ, ഭഗവതാ – ‘യേ തേ ഭിക്ഖൂ ആരഞ്ഞികാ പിണ്ഡപാതികാ പംസുകൂലികാ യഥാസുഖം മം ദസ്സനായ ഉപസങ്കമന്തൂ’’’തി.

അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ – ‘‘സച്ചം ഖോ ആയസ്മാ ഉപസേനോ ആഹ – ‘ന അപഞ്ഞത്തം പഞ്ഞപേതബ്ബം, പഞ്ഞത്തം വാ ന സമുച്ഛിന്ദിതബ്ബം, യഥാപഞ്ഞത്തേസു സിക്ഖാപദേസു സമാദായ വത്തിതബ്ബ’’’ന്തി. അസ്സോസും ഖോ ഭിക്ഖൂ – ‘‘അനുഞ്ഞാതാ കിര ഭഗവതാ – ‘യേ തേ ഭിക്ഖൂ ആരഞ്ഞികാ പിണ്ഡപാതികാ പംസുകൂലികാ യഥാസുഖം മം ദസ്സനായ ഉപസങ്കമന്തൂ’’’തി. തേ ഭഗവന്തം ദസ്സനം പിഹേന്താ [ദസ്സനായ പിഹയമാനാ (സ്യാ.)] സന്ഥതാനി ഉജ്ഝിത്വാ ആരഞ്ഞികങ്ഗം പിണ്ഡപാതികങ്ഗം പംസുകൂലികങ്ഗം സമാദിയിംസു. അഥ ഖോ ഭഗവാ സമ്ബഹുലേഹി ഭിക്ഖൂഹി സദ്ധിം സേനാസനചാരികം ആഹിണ്ഡന്തോ അദ്ദസ സന്ഥതാനി തഹം തഹം ഉജ്ഝിതാനി. പസ്സിത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘കസ്സിമാനി, ഭിക്ഖവേ, സന്ഥതാനി തഹം തഹം ഉജ്ഝിതാനീ’’തി? അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. അഥ ഖോ ഭഗവാ ഏതസ്മിം നിദാനേ ഏതസ്മിം പകരണേ ധമ്മിം കഥം കത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘തേന ഹി, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂനം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞപേസ്സാമി ദസ അത്ഥവസേ പടിച്ച – സങ്ഘസുട്ഠുതായ, സങ്ഘഫാസുതായ,…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

൫൬൭. ‘‘നിസീദനസന്ഥതം പന ഭിക്ഖുനാ കാരയമാനേന പുരാണസന്ഥതസ്സ സാമന്താ സുഗതവിദത്ഥി ആദാതബ്ബാ ദുബ്ബണ്ണകരണായ, അനാദാ ചേ ഭിക്ഖു പുരാണസന്ഥതസ്സ സാമന്താ സുഗതവിദത്ഥിം നവം നിസീദനസന്ഥതം കാരാപേയ്യ, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൫൬൮. നിസീദനം നാമ സദസം വുച്ചതി.

സന്ഥതം നാമ സന്ഥരിത്വാ കതം ഹോതി അവായിമം.

കാരയമാനേനാതി കരോന്തോ വാ കാരാപേന്തോ വാ.

പുരാണസന്ഥതം നാമ സകിം നിവത്ഥമ്പി സകിം പാരുതമ്പി.

സാമന്താ സുഗതവിദത്ഥി ആദാതബ്ബാ ദുബ്ബണ്ണകരണായാതി ഥിരഭാവായ വട്ടം വാ ചതുരസ്സം വാ ഛിന്ദിത്വാ ഏകദേസേ വാ സന്ഥരിതബ്ബം വിജടേത്വാ വാ സന്ഥരിതബ്ബം.

അനാദാ ചേ ഭിക്ഖു പുരാണസന്ഥതസ്സ സാമന്താ സുഗതവിദത്ഥിന്തി അനാദിയിത്വാ പുരാണസന്ഥതസ്സ സാമന്താ സുഗതവിദത്ഥിം നവം നിസീദനസന്ഥതം കരോതി വാ കാരാപേതി വാ, പയോഗേ ദുക്കടം, പടിലാഭേന നിസ്സഗ്ഗിയം ഹോതി. നിസ്സജ്ജിതബ്ബം സങ്ഘസ്സ വാ ഗണസ്സ വാ പുഗ്ഗലസ്സ വാ. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, നിസ്സജ്ജിതബ്ബം…പേ… ഇദം മേ, ഭന്തേ, നിസീദനസന്ഥതം അനാദിയിത്വാ പുരാണസന്ഥതസ്സ സാമന്താ സുഗതവിദത്ഥിം കാരാപിതം നിസ്സഗ്ഗിയം. ഇമാഹം സങ്ഘസ്സ നിസ്സജ്ജാമീതി…പേ… ദദേയ്യാതി…പേ… ആയസ്മതോ ദമ്മീതി.

൫൬൯. അത്തനാ വിപ്പകതം അത്തനാ പരിയോസാപേതി, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം. അത്തനാ വിപ്പകതം പരേഹി പരിയോസാപേതി, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം. പരേഹി വിപ്പകതം അത്തനാ പരിയോസാപേതി, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം. പരേഹി വിപ്പകതം പരേഹി പരിയോസാപേതി, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം.

അഞ്ഞസ്സത്ഥായ കരോതി വാ കാരാപേതി വാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

൫൭൦. അനാപത്തി – പുരാണസന്ഥതസ്സ സാമന്താ സുഗതവിദത്ഥിം ആദിയിത്വാ കരോതി, അലഭന്തോ ഥോകതരം ആദിയിത്വാ കരോതി, അലഭന്തോ അനാദിയിത്വാ കരോതി, അഞ്ഞേന കതം പടിലഭിത്വാ പരിഭുഞ്ജതി, വിതാനം വാ ഭൂമത്ഥരണം വാ സാണിപാകാരം വാ ഭിസിം വാ ബിബ്ബോഹനം വാ കരോതി, ഉമ്മത്തകസ്സ ആദികമ്മികസ്സാതി.

നിസീദനസന്ഥതസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം പഞ്ചമം.