൯. ദുതിയഉപക്ഖടസിക്ഖാപദം

൫൩൨. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരോ പുരിസോ അഞ്ഞതരം പുരിസം ഏതദവോച – ‘‘അയ്യം ഉപനന്ദം ചീവരേന അച്ഛാദേസ്സാമീ’’തി. സോപി ഏവമാഹ – ‘‘അഹമ്പി അയ്യം ഉപനന്ദം ചീവരേന അച്ഛാദേസ്സാമീ’’തി. അസ്സോസി ഖോ അഞ്ഞതരോ പിണ്ഡചാരികോ ഭിക്ഖു തേസം പുരിസാനം ഇമം കഥാസല്ലാപം. അഥ ഖോ സോ ഭിക്ഖു യേനായസ്മാ ഉപനന്ദോ സക്യപുത്തോ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ആയസ്മന്തം ഉപനന്ദം സക്യപുത്തം ഏതദവോച – ‘‘മഹാപുഞ്ഞോസി ത്വം, ആവുസോ ഉപനന്ദ. അമുകസ്മിം ഓകാസേ അഞ്ഞതരോ പുരിസോ അഞ്ഞതരം പുരിസം ഏതദവോച – ‘അയ്യം ഉപനന്ദം ചീവരേന അച്ഛാദേസ്സാമീ’തി. സോപി ഏവമാഹ – ‘അഹമ്പി അയ്യം ഉപനന്ദം ചീവരേന അച്ഛാദേസ്സാമീ’’’തി. ‘‘അത്ഥാവുസോ, മം തേ ഉപട്ഠാകാ’’തി.

അഥ ഖോ ആയസ്മാ ഉപനന്ദോ സക്യപുത്തോ യേന തേ പുരിസാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ തേ പുരിസേ ഏതദവോച – ‘‘സച്ചം കിര മം തുമ്ഹേ, ആവുസോ, ചീവരേഹി അച്ഛാദേതുകാമാത്ഥാ’’തി? ‘‘അപി നയ്യ, ഏവം ഹോതി – ‘അയ്യം ഉപനന്ദം ചീവരേഹി അച്ഛാദേസ്സാമാ’’’തി. ‘‘സചേ ഖോ മം തുമ്ഹേ, ആവുസോ, ചീവരേഹി അച്ഛാദേതുകാമാത്ഥ, ഏവരൂപേന ചീവരേന അച്ഛാദേഥ, ക്യാഹം തേഹി അച്ഛന്നോപി കരിസ്സാമി, യാനാഹം ന പരിഭുഞ്ജിസ്സാമീ’’തി. അഥ ഖോ തേ പുരിസാ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘മഹിച്ഛാ ഇമേ സമണാ സക്യപുത്തിയാ അസന്തുട്ഠാ. നയിമേ സുകരാ ചീവരേഹി അച്ഛാദേതും. കഥഞ്ഹി നാമ അയ്യോ ഉപനന്ദോ അമ്ഹേഹി പുബ്ബേ അപ്പവാരിതോ ഉപസങ്കമിത്വാ ചീവരേ വികപ്പം ആപജ്ജിസ്സതീ’’തി!

അസ്സോസും ഖോ ഭിക്ഖൂ തേസം പുരിസാനം ഉജ്ഝായന്താനം ഖിയ്യന്താനം വിപാചേന്താനം. യേ തേ ഭിക്ഖൂ അപ്പിച്ഛാ…പേ… തേ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ആയസ്മാ ഉപനന്ദോ സക്യപുത്തോ പുബ്ബേ അപ്പവാരിതോ ഗഹപതികേ ഉപസങ്കമിത്വാ ചീവരേ വികപ്പം ആപജ്ജിസ്സതീ’’തി! അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ആയസ്മന്തം ഉപനന്ദം സക്യപുത്തം അനേകപരിയായേന വിഗരഹിത്വാ ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും…പേ… ‘‘സച്ചം കിര ത്വം, ഉപനന്ദ, പുബ്ബേ അപ്പവാരിതോ ഗഹപതികേ ഉപസങ്കമിത്വാ ചീവരേ വികപ്പം ആപജ്ജസീ’’തി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. ‘‘ഞാതകാ തേ, ഉപനന്ദ, അഞ്ഞാതകാ’’തി? ‘‘അഞ്ഞാതകാ, ഭഗവാ’’തി. ‘‘അഞ്ഞാതകോ, മോഘപുരിസ, അഞ്ഞാതകാനം ന ജാനാതി പതിരൂപം വാ അപ്പതിരൂപം വാ സന്തം വാ അസന്തം വാ. തത്ഥ നാമ ത്വം, മോഘപുരിസ, പുബ്ബേ അപ്പവാരിതോ അഞ്ഞാതകേ ഗഹപതികേ ഉപസങ്കമിത്വാ ചീവരേ വികപ്പം ആപജ്ജിസ്സസി! നേതം, മോഘപുരിസ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

൫൩൩. ‘‘ഭിക്ഖും പനേവ ഉദ്ദിസ്സ ഉഭിന്നം അഞ്ഞാതകാനം ഗഹപതീനം വാ ഗഹപതാനീനം വാ പച്ചേകചീവരചേതാപന്നാനി ഉപക്ഖടാനി ഹോന്തി – ‘ഇമേഹി മയം പച്ചേകചീവരചേതാപന്നേഹി പച്ചേകചീവരാനി ചേതാപേത്വാ ഇത്ഥന്നാമം ഭിക്ഖും ചീവരേഹി അച്ഛാദേസ്സാമാ’തി; തത്ര ചേ സോ ഭിക്ഖു പുബ്ബേ അപ്പവാരിതോ ഉപസങ്കമിത്വാ ചീവരേ വികപ്പം ആപജ്ജേയ്യ – ‘സാധു വത മം ആയസ്മന്തോ ഇമേഹി പച്ചേകചീവരചേതാപന്നേഹി ഏവരൂപം വാ ഏവരൂപം വാ ചീവരം ചേതാപേത്വാ അച്ഛാദേഥ, ഉഭോവ സന്താ ഏകേനാ’തി, കല്യാണകമ്യതം ഉപാദായ, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൫൩൪. ഭിക്ഖും പനേവ ഉദ്ദിസ്സാതി ഭിക്ഖുസ്സത്ഥായ, ഭിക്ഖും ആരമ്മണം കരിത്വാ, ഭിക്ഖും അച്ഛാദേതുകാമാ.

ഉഭിന്നന്തി ദ്വിന്നം.

അഞ്ഞാതകാ നാമ മാതിതോ വാ പിതിതോ വാ യാവ സത്തമാ പിതാമഹയുഗാ അസമ്ബദ്ധാ.

ഗഹപതീ നാമ യേ കേചി അഗാര അജ്ഝാവസന്തി.

ഗഹപതാനിയോ നാമ യാ കാചി അഗാരം അജ്ഝാവസന്തി.

ചീവരചേതാപന്നാനി നാമ ഹിരഞ്ഞാ വാ സുവണ്ണാ വാ മുത്താ വാ മണീ വാ പവാളാ വാ ഫലികാ വാ പടകാ വാ സുത്താ വാ കപ്പാസാ വാ.

ഇമേഹി പച്ചേകചീവരചേതാപന്നേഹിതി പച്ചുപട്ഠിതേഹി.

ചേതാപേത്വാതി പരിവത്തേത്വാ.

അച്ഛാദേസ്സാമാതി ദസ്സാമ.

തത്ര ചേ സോ ഭിക്ഖൂതി യം ഭിക്ഖും ഉദ്ദിസ്സ ചീവരചേതാപന്നാനി ഉപക്ഖടാനി ഹോന്തി സോ ഭിക്ഖു.

പുബ്ബേ അപ്പവാരിതോതി പുബ്ബേ അവുത്തോ ഹോതി – ‘‘കീദിസേന തേ, ഭന്തേ, ചീവരേന അത്ഥോ, കീദിസം തേ ചീവരം ചേതാപേമാ’’തി.

ഉപസങ്കമിത്വാതി ഘരം ഗന്ത്വാ യത്ഥ കത്ഥചി ഉപസങ്കമിത്വാ.

ചീവരേ വികപ്പം ആപജ്ജേയ്യാതി ആയതം വാ ഹോതു വിത്ഥതം വാ അപ്പിതം വാ സണ്ഹം വാ.

ഇമേഹി പച്ചേകചീവരചേതാപന്നേഹീതി പച്ചുപട്ഠിതേഹി.

ഏവരൂപം വാ ഏവരൂപം വാതി ആയതം വാ വിത്ഥതം വാ അപ്പിതം വാ സണ്ഹം വാ.

ചേതാപേത്വാതി പരിവത്തേത്വാ.

അച്ഛാദേഥാതി ദജ്ജേഥ.

ഉഭോവ സന്താ ഏകേനാതി ദ്വേപി ജനാ ഏകേന.

കല്യാണകമ്യതം ഉപാദായാതി സാധത്ഥികോ മഹഗ്ഘത്ഥികോ.

തസ്സ വചനേന ആയതം വാ വിത്ഥതം വാ അപ്പിതം വാ സണ്ഹം വാ ചേതാപേന്തി, പയോഗേ ദുക്കടം. പടിലാഭേന നിസ്സഗ്ഗിയം ഹോതി. നിസ്സജ്ജിതബ്ബം സങ്ഘസ്സ വാ ഗണസ്സ വാ പുഗ്ഗലസ്സ വാ. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, നിസ്സജ്ജിതബ്ബം…പേ… ഇദം മേ, ഭന്തേ, ചീവരം പുബ്ബേ അപ്പവാരിതോ അഞ്ഞാതകേ ഗഹപതികേ ഉപസങ്കമിത്വാ ചീവരേ വികപ്പം ആപന്നം നിസ്സഗ്ഗിയം. ഇമാഹം സങ്ഘസ്സ നിസ്സജ്ജാമീതി…പേ… ദദേയ്യാതി…പേ… ദദേയ്യുന്തി…പേ… ആയസ്മതോ ദമ്മീതി.

൫൩൫. അഞ്ഞാതകേ അഞ്ഞാതകസഞ്ഞീ പുബ്ബേ അപ്പവാരിതോ ഗഹപതികേ ഉപസങ്കമിത്വാ ചീവരേ വികപ്പം ആപജ്ജതി, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം. അഞ്ഞാതകേ വേമതികോ പുബ്ബേ അപ്പവാരിതോ ഗഹപതികേ ഉപസങ്കമിത്വാ ചീവരേ വികപ്പം ആപജ്ജതി, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം. അഞ്ഞാതകേ ഞാതകസഞ്ഞീ പുബ്ബേ അപ്പവാരിതോ ഗഹപതികേ ഉപസങ്കമിത്വാ ചീവരേ വികപ്പം ആപജ്ജതി, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം.

ഞാതകേ അഞ്ഞാതകസഞ്ഞീ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഞാതകേ വേമതികോ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഞാതകേ ഞാതകസഞ്ഞീ, അനാപത്തി.

൫൩൬. അനാപത്തി – ഞാതകാനം, പവാരിതാനം, അഞ്ഞസ്സത്ഥായ, അത്തനോ ധനേന, മഹഗ്ഘം ചേതാപേതുകാമാനം അപ്പഗ്ഘം ചേതാപേതി, ഉമ്മത്തകസ്സ, ആദികമ്മികസ്സാതി.

ദുതിയഉപക്ഖടസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം നവമം.