൩. തതിയഭാണവാരോ

സങ്ഘഭേദകഥാ

൩൪൪. അഥ ഖോ ദേവദത്തോ തദഹുപോസഥേ ഉട്ഠായാസനാ സലാകം ഗാഹേസി – ‘‘മയം, ആവുസോ, സമണം ഗോതമം ഉപസങ്കമിത്വാ പഞ്ച വത്ഥൂനി യാചിമ്ഹാ – ‘ഭഗവാ, ഭന്തേ, അനേകപരിയായേന അപ്പിച്ഛസ്സ…പേ… വീരിയാരമ്ഭസ്സ വണ്ണവാദീ. ഇമാനി, ഭന്തേ, പഞ്ച വത്ഥൂനി അനേകപരിയായേന അപ്പിച്ഛതായ…പേ… വീരിയാരമ്ഭായ സംവത്തന്തി. സാധു, ഭന്തേ, ഭിക്ഖൂ യാവജീവം ആരഞ്ഞികാ അസ്സു; യോ ഗാമന്തം ഓസരേയ്യ, വജ്ജം നം ഫുസേയ്യ…പേ… യാവജീവം മച്ഛമംസം ന ഖാദേയ്യും; യോ മച്ഛമംസം ഖാദേയ്യ, വജ്ജം നം ഫുസേയ്യാ’തി. ഇമാനി പഞ്ച വത്ഥൂനി സമണോ ഗോതമോ നാനുജാനാതി. തേ മയം ഇമേഹി പഞ്ചഹി വത്ഥൂഹി സമാദായ വത്താമ. യസ്സായസ്മതോ ഇമാനി പഞ്ച വത്ഥൂനി ഖമന്തി, സോ സലാകം ഗണ്ഹാതൂ’’തി.

തേന ഖോ പന സമയേന വേസാലികാ വജ്ജിപുത്തകാ പഞ്ചമത്താനി ഭിക്ഖുസതാനി നവകാ ചേവ ഹോന്തി അപ്പകതഞ്ഞുനോ ച. തേ – ‘അയം ധമ്മോ, അയം വിനയോ, ഇദം സത്ഥുസാസന’ന്തി – സലാകം ഗണ്ഹിംസു. അഥ ഖോ ദേവദത്തോ സങ്ഘം ഭിന്ദിത്വാ പഞ്ചമത്താനി ഭിക്ഖുസതാനി ആദായ യേന ഗയാസീസം തേന പക്കാമി. അഥ ഖോ സാരിപുത്തമോഗ്ഗല്ലാനാ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമിംസു, ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദിംസു. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘ദേവദത്തോ, ഭന്തേ, സങ്ഘം ഭിന്ദിത്വാ പഞ്ചമത്താനി ഭിക്ഖുസതാനി ആദായ യേന ഗയാസീസം തേന പക്കന്തോ’’തി. ‘‘ന ഹി നാമ തുമ്ഹാകം, സാരിപുത്താ, തേസു നവകേസു ഭിക്ഖൂസു കാരുഞ്ഞമ്പി ഭവിസ്സതി? ഗച്ഛഥ തുമ്ഹേ, സാരിപുത്താ, പുരാ തേ ഭിക്ഖൂ അനയബ്യസനം ആപജ്ജന്തീ’’തി. ‘‘ഏവം ഭന്തേ’’തി ഖോ സാരിപുത്തമോഗ്ഗല്ലാനാ ഭഗവതോ പടിസ്സുത്വാ ഉട്ഠായാസനാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ പദക്ഖിണം കത്വാ യേന ഗയാസീസം തേനുപസങ്കമിംസു.

തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു ഭഗവതോ അവിദൂരേ രോദമാനോ ഠിതോ ഹോതി. അഥ ഖോ ഭഗവാ തം ഭിക്ഖും ഏതദവോച – ‘‘കിസ്സ ത്വം, ഭിക്ഖു, രോദസീ’’തി? ‘‘യേപി തേ, ഭന്തേ, ഭഗവതോ അഗ്ഗസാവകാ സാരിപുത്തമോഗ്ഗല്ലാനാ തേപി ദേവദത്തസ്സ സന്തികേ ഗച്ഛന്തി ദേവദത്തസ്സ ധമ്മം രോചേന്താ’’തി. ‘‘അട്ഠാനമേതം, ഭിക്ഖു, അനവകാസോ, യം സാരിപുത്തമോഗ്ഗല്ലാനാ ദേവദത്തസ്സ ധമ്മം രോചേയ്യും, അപി ച തേ ഗതാ ഭിക്ഖൂനം സഞ്ഞത്തിയാ’’തി [ഭിക്ഖുസഞ്ഞത്തിയാതി (സീ. സ്യാ.), ഭിക്ഖൂ സഞ്ഞത്തിയാ (ക.)].

൩൪൫. തേന ഖോ പന സമയേന ദേവദത്തോ മഹതിയാ പരിസായ പരിവുത്തോ ധമ്മം ദേസേന്തോ നിസിന്നോ ഹോതി. അദ്ദസാ ഖോ ദേവദത്തോ സാരിപുത്തമോഗ്ഗല്ലാനേ ദൂരതോവ ആഗച്ഛന്തേ. ദിസ്വാന ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘പസ്സഥ, ഭിക്ഖവേ, യാവ സ്വാക്ഖാതോ മയാ ധമ്മോ, യേപി തേ സമണസ്സ ഗോതമസ്സ അഗ്ഗസാവകാ സാരിപുത്തമോഗ്ഗല്ലാനാ തേപി മമ സന്തികേ ആഗച്ഛന്തി. മമ ധമ്മം രോചേന്താ’’തി. ഏവം വുത്തേ കോകാലികോ ദേവദത്തം ഏതദവോച – ‘‘മാ, ആവുസോ ദേവദത്ത, സാരിപുത്തമോഗ്ഗല്ലാനേ വിസ്സസി. പാപിച്ഛാ സാരിപുത്തമോഗ്ഗല്ലാനാ, പാപികാനം ഇച്ഛാനം വസം ഗതാ’’തി. ‘‘അലം, ആവുസോ. സ്വാഗതം തേസം യതോ മേ ധമ്മം രോചേന്തീ’’തി.

അഥ ഖോ ദേവദത്തോ ആയസ്മന്തം സാരിപുത്തം ഉപഡ്ഢാസനേന നിമന്തേസി – ‘‘ഏഹാവുസോ സാരിപുത്ത, ഇധ നിസീദാഹീ’’തി. ‘‘അലം ആവുസോ’’തി ഖോ ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ അഞ്ഞതരം ആസനം ഗഹേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ആയസ്മാപി ഖോ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ അഞ്ഞതരം ആസനം ഗഹേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. അഥ ഖോ ദേവദത്തോ ബഹുദേവ രത്തിം ഭിക്ഖൂ ധമ്മിയാ കഥായ സന്ദസ്സേത്വാ സമാദപേത്വാ സമുത്തേജേത്വാ സമ്പഹംസേത്വാ ആയസ്മന്തം സാരിപുത്തം അജ്ഝേസി – ‘‘വിഗതഥിനമിദ്ധോ ഖോ, ആവുസോ സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖുസങ്ഘോ. പടിഭാതു തം, ആവുസോ സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖൂനം ധമ്മീ കഥാ, പിട്ഠി മേ ആഗിലായതി, തമഹം ആയമിസ്സാമീ’’തി. ‘‘ഏവമാവുസോ’’തി ഖോ ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ ദേവദത്തസ്സ പച്ചസ്സോസി. അഥ ഖോ ദേവദത്തോ ചതുഗ്ഗുണം സങ്ഘാടിം പഞ്ഞാപേത്വാ ദക്ഖിണേന പസ്സേന സേയ്യം കപ്പേസി. തസ്സ കിലമന്തസ്സ മുട്ഠസ്സതിസ്സ അസമ്പജാനസ്സ മുഹുത്തകേനേവ നിദ്ദാ ഓക്കമി.

അഥ ഖോ ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ ആദേസനാപാടിഹാരിയാനുസാസനിയാ ഭിക്ഖൂ ധമ്മിയാ കഥായ ഓവദി അനുസാസി. ആയസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ ഇദ്ധിപാടിഹാരിയാനുസാസനിയാ ഭിക്ഖൂ ധമ്മിയാ കഥായ ഓവദി അനുസാസി. അഥ ഖോ തേസം ഭിക്ഖൂനം ആയസ്മതാ സാരിപുത്തേന ആദേസനാപാടിഹാരിയാനുസാസനിയാ ആയസ്മതാ ച മഹാമോഗ്ഗല്ലാനേന ഇദ്ധിപാടിഹാരിയാനുസാസനിയാ ഓവദിയമാനാനം അനുസാസിയമാനാനം വിരജം വീതമലം ധമ്മചക്ഖും ഉദപാദി – യം കിഞ്ചി സമുദയധമ്മം, സബ്ബം തം നിരോധധമ്മന്തി.

അഥ ഖോ ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘ഗച്ഛാമ മയം, ആവുസോ, ഭഗവതോ സന്തികേ. യോ തസ്സ ഭഗവതോ ധമ്മം രോചേസി സോ ആഗച്ഛതൂ’’തി. അഥ ഖോ സാരിപുത്തമോഗ്ഗല്ലാനാ താനി പഞ്ചഭിക്ഖുസതാനി ആദായ യേന വേളുവനം തേനുപസങ്കമിംസു. അഥ ഖോ കോകാലികോ ദേവദത്തം ഉട്ഠാപേസി – ‘‘ഉട്ഠേഹി, ആവുസോ ദേവദത്ത, നീതാ തേ ഭിക്ഖൂ സാരിപുത്തമോഗ്ഗല്ലാനേഹി. നനു ത്വം, ആവുസോ ദേവദത്ത, മയാ വുത്തോ – ‘മാ, ആവുസോ ദേവദത്ത, സാരിപുത്തമോഗ്ഗല്ലാനേ വിസ്സാസി. പാപിച്ഛാ സാരിപുത്തമോഗ്ഗല്ലാനാ, പാപികാനം ഇച്ഛാനം വസം ഗതാ’’’തി? അഥ ഖോ ദേവദത്തസ്സ തത്ഥേവ ഉണ്ഹം ലോഹിതം മുഖതോ ഉഗ്ഗഞ്ഛി.

അഥ ഖോ സാരിപുത്തമോഗ്ഗല്ലാനാ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമിംസു, ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദിസും. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘സാധു, ഭന്തേ, ഭേദകാനുവത്തകാ ഭിക്ഖൂ പുന ഉപസമ്പജ്ജേയ്യു’’ന്തി. ‘‘അലം, സാരിപുത്ത. മാ തേ രുച്ചി ഭേദകാനുവത്തകാനം ഭിക്ഖൂനം പുന ഉപസമ്പദാ. തേന ഹി ത്വം, സാരിപുത്ത, ഭേദകാനുവത്തകേ ഭിക്ഖൂ ഥുല്ലച്ചയം ദേസാപേഹി. കഥം പന തേ, സാരിപുത്ത, ദേവദത്തോ പടിപജ്ജീ’’തി? ‘‘യഥേവ, ഭന്തേ, ഭഗവാ ബഹുദേവ രത്തിം ഭിക്ഖൂ ധമ്മിയാ കഥായ സന്ദസ്സേത്വാ സമാദപേത്വാ സമുത്തേജേത്വാ സമ്പഹംസേത്വാ മം അജ്ഝേസതി – ‘വിഗതഥിനമിദ്ധോ ഖോ, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖുസങ്ഘോ; പടിഭാതു തം, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖൂനം ധമ്മീ കഥാ, പിട്ഠി മേ ആഗിലായതി, തമഹം ആയമിസ്സാമീ’തി, ഏവമേവ ഖോ, ഭന്തേ, ദേവദത്തോ പടിപജ്ജീ’’തി.

൩൪൬. അഥ ഖോ ഭഗവാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘ഭൂതപുബ്ബം, ഭിക്ഖവേ, അരഞ്ഞായതനേ മഹാസരസീ. തം നാഗാ ഉപനിസ്സായ വിഹരിംസു. തേ തം സരസിം ഓഗാഹേത്വാ, സോണ്ഡായ ഭിസമുളാലം അബ്ബുഹിത്വാ, സുവിക്ഖാലിതം വിക്ഖാലേത്വാ, അകദ്ദമം സങ്ഖാദിത്വാ, അജ്ഝോഹരന്തി. തേസം തം വണ്ണായ ചേവ ഹോതി, ബലായ ച. ന ച തതോനിദാനം മരണം വാ നിഗച്ഛന്തി, മരണമത്തം വാ ദുക്ഖം. തേസംയേവ ഖോ പന, ഭിക്ഖവേ, മഹാനാഗാനം അനുസിക്ഖമാനാ തരുണാ ഭിങ്കച്ഛാപാ. തേ തം സരസിം ഓഗാഹേത്വാ, സോണ്ഡായ ഭിസമുളാലം അബ്ബുഹിത്വാ, ന സുവിക്ഖാലിതം വിക്ഖാലേത്വാ, സകദ്ദമം സങ്ഖാദിത്വാ, അജ്ഝോഹരന്തി. തേസം തം നേവ വണ്ണായ ഹോതി, ന ബലായ. തതോനിദാനഞ്ച മരണം വാ നിഗച്ഛന്തി, മരണമത്തം വാ ദുക്ഖം. ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ദേവദത്തോ മമാനുക്രുബ്ബം [മമാനുകുബ്ബം (സീ. സ്യാ.)] കപണോ മരിസ്സതീതി.

‘‘മഹാവരാഹസ്സ മഹിം വിക്രുബ്ബതോ [വികുബ്ബതോ (സീ. സ്യാ.)], ഭിസം ഘസാനസ്സ [ഘസമാനസ്സ (ക.)] നദീസു ജഗ്ഗതോ;

ഭിങ്കോവ പങ്കം അഭിഭക്ഖയിത്വാ, മമാനുക്രുബ്ബം കപണോ മരിസ്സതീ’’തി.

൩൪൭. [അ. നി. ൮.൧൬] ‘‘അട്ഠഹി, ഭിക്ഖവേ, അങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു ദൂതേയ്യം ഗന്തുമരഹതി. കതമേഹി അട്ഠഹി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സോതാ ച ഹോതി, സാവേതാ ച, ഉഗ്ഗഹേതാ ച, ധാരേതാ ച, വിഞ്ഞാതാ ച, വിഞ്ഞാപേതാ ച, കുസലോ ച സഹിതാസഹിതസ്സ, നോ ച കലഹകാരകോ – ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അട്ഠഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു ദൂതേയ്യം ഗന്തുമരഹതി.

[അ. നി. ൮.൧൬] ‘‘അട്ഠഹി, ഭിക്ഖവേ, അങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ സാരിപുത്തോ ദൂതേയ്യം ഗന്തുമരഹതി. കതമേഹി അട്ഠഹി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, സാരിപുത്തോ സോതാ ച ഹോതി, സാവേതാ ച, ഉഗ്ഗഹേതാ ച, ധാരേതാ ച, വിഞ്ഞാതാ ച, വിഞ്ഞാപേതാ ച, കുസലോ ച സഹിതാസഹിതസ്സ, നോ ച കലഹകാരകോ – ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അട്ഠഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ സാരിപുത്തോ ദൂതേയ്യം ഗന്തുമരഹതീതി.

[അ. നി. ൮.൧൬] ‘‘യോ വേ ന ബ്യഥതി [ബ്യാധതി (സീ. സ്യാ.)] പത്വാ, പരിസം ഉഗ്ഗവാദിനിം;

ന ച ഹാപേതി വചനം, ന ച ഛാദേതി സാസനം.

‘‘അസന്ദിദ്ധോ ച അക്ഖാതി [അക്ഖാതാ (ക.)], പുച്ഛിതോ ച ന കുപ്പതി;

സ വേ താദിസകോ ഭിക്ഖു, ദൂതേയ്യം ഗന്തുമരഹതീ’’തി.

൩൪൮. [അ. നി. ൮.൭] ‘‘അട്ഠഹി, ഭിക്ഖവേ, അസദ്ധമ്മേഹി അഭിഭൂതോ പരിയാദിന്നചിത്തോ ദേവദത്തോ ആപായികോ നേരയികോ കപ്പട്ഠോ അതേകിച്ഛോ. കതമേഹി അട്ഠഹി? ലാഭേന, ഭിക്ഖവേ, അഭിഭൂതോ പരിയാദിന്നചിത്തോ ദേവദത്തോ ആപായികോ നേരയികോ കപ്പട്ഠോ അതേകിച്ഛോ; അലാഭേന, ഭിക്ഖവേ…പേ… യസേന, ഭിക്ഖവേ…പേ… അയസേന, ഭിക്ഖവേ…പേ… സക്കാരേന, ഭിക്ഖവേ…പേ… അസക്കാരേന, ഭിക്ഖവേ…പേ… പാപിച്ഛതായ, ഭിക്ഖവേ…പേ… പാപമിത്തതായ ഭിക്ഖവേ, അഭിഭൂതോ പരിയാദിന്നചിത്തോ ദേവദത്തോ ആപായികോ നേരയികോ കപ്പട്ഠോ അതേകിച്ഛോ – ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അട്ഠഹി അസദ്ധമ്മേഹി അഭിഭൂതോ പരിയാദിന്നചിത്തോ ദേവദത്തോ ആപായികോ നേരയികോ കപ്പട്ഠോ അതേകിച്ഛോ.

൩൪൯. ‘‘സാധു, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു ഉപ്പന്നം ലാഭം അഭിഭുയ്യ അഭിഭുയ്യ വിഹരേയ്യ, ഉപ്പന്നം അലാഭം…പേ… ഉപ്പന്നം യസം… ഉപ്പന്നം അയസം… ഉപ്പന്നം സക്കാരം… ഉപ്പന്നം അസക്കാരം… ഉപ്പന്നം പാപിച്ഛതം… ഉപ്പന്നം പാപമിത്തതം അഭിഭുയ്യ അഭിഭുയ്യ വിഹരേയ്യ. കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു അത്ഥവസം പടിച്ച ഉപ്പന്നം ലാഭം അഭിഭുയ്യ അഭിഭുയ്യ വിഹരേയ്യ, ഉപ്പന്നം അലാഭം…പേ… ഉപ്പന്നം യസം… ഉപ്പന്നം അയസം… ഉപ്പന്നം സക്കാരം… ഉപ്പന്നം അസക്കാരം… ഉപ്പന്നം പാപിച്ഛതം… ഉപ്പന്നം പാപമിത്തതം അഭിഭുയ്യ അഭിഭുയ്യ വിഹരേയ്യ? യം ഹിസ്സ, ഭിക്ഖവേ, ഉപ്പന്നം ലാഭം അനഭിഭുയ്യ വിഹരതോ ഉപ്പജ്ജേയ്യും ആസവാ വിഘാതപരിളാഹാ, ഉപ്പന്നം ലാഭം അഭിഭുയ്യ അഭിഭുയ്യ വിഹരതോ ഏവംസതേ ആസവാ വിഘാതപരിളാഹാ ന ഹോന്തി. യം ഹിസ്സ, ഭിക്ഖവേ, ഉപ്പന്നം അലാഭം…പേ… ഉപ്പന്നം യസം… ഉപ്പന്നം അയസം… ഉപ്പന്നം സക്കാരം… ഉപ്പന്നം അസക്കാരം… ഉപ്പന്നം പാപിച്ഛതം… ഉപ്പന്നം പാപമിത്തതം അനഭിഭുയ്യ വിഹരതോ ഉപ്പജ്ജേയ്യും ആസവാ വിഘാതപരിളാഹാ, ഉപ്പന്നം പാപമിത്തതം അഭിഭുയ്യ അഭിഭുയ്യ വിഹരതോ ഏവംസതേ ആസവാ വിഘാതപരിളാഹാ ന ഹോന്തി. ഇദം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അത്ഥവസം പടിച്ച ഉപ്പന്നം ലാഭം അഭിഭുയ്യ അഭിഭുയ്യ വിഹരേയ്യ, ഉപ്പന്നം അലാഭം…പേ… ഉപ്പന്നം യസം… ഉപ്പന്നം അയസം… ഉപ്പന്നം സക്കാരം… ഉപ്പന്നം അസക്കാരം… ഉപ്പന്നം പാപിച്ഛതം… ഉപ്പന്നം പാപമിത്തതം അഭിഭുയ്യ അഭിഭുയ്യ വിഹരേയ്യ. തസ്മാതിഹ, ഭിക്ഖവേ, ഉപ്പന്നം ലാഭം അഭിഭുയ്യ അഭിഭുയ്യ വിഹരിസ്സാമ, ഉപ്പന്നം അലാഭം…പേ… ഉപ്പന്നം യസം… ഉപ്പന്നം അയസം… ഉപ്പന്നം സക്കാരം… ഉപ്പന്നം അസക്കാരം… ഉപ്പന്നം പാപിച്ഛതം… ഉപ്പന്നം പാപമിത്തതം അഭിഭുയ്യ അഭിഭുയ്യ വിഹരിസ്സാമാതി; ഏവഞ്ഹി വോ, ഭിക്ഖവേ, സിക്ഖിതബ്ബന്തി.

൩൫൦. ‘‘തീഹി, ഭിക്ഖവേ, അസദ്ധമ്മേഹി അഭിഭൂതോ പരിയാദിന്നചിത്തോ ദേവദത്തോ ആപായികോ നേരയികോ കപ്പട്ഠോ അതേകിച്ഛോ. കതമേഹി തീഹി? പാപിച്ഛതാ, പാപമിത്തതാ, ഓരമത്തകേന വിസേസാധിഗമേന അന്തരാ വോസാനം ആപാദി – ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തീഹി അസദ്ധമ്മേഹി അഭിഭൂതോ പരിയാദിന്നചിത്തോ ദേവദത്തോ ആപായികോ നേരയികോ കപ്പട്ഠോ അതേകിച്ഛോതി.

‘‘മാ ജാതു കോചി ലോകസ്മിം, പാപിച്ഛോ ഉദപജ്ജഥ;

തദമിനാപി ജാനാഥ, പാപിച്ഛാനം യഥാഗതി.

‘‘പണ്ഡിതോതി സമഞ്ഞാതോ, ഭാവിതത്തോതി സമ്മതോ;

ജലംവ യസസാ അട്ഠാ, ദേവദത്തോതി മേ സുതം.

‘‘സോ പമാദം അനുചിണ്ണോ, ആസജ്ജ നം തഥാഗതം;

അവീചിനിരയം പത്തോ, ചതുദ്വാരം ഭയാനകം.

‘‘അദുട്ഠസ്സ ഹി യോ ദുബ്ഭേ, പാപകമ്മം അക്രുബ്ബതോ;

തമേവ പാപം ഫുസതി, ദുട്ഠചിത്തം അനാദരം.

‘‘സമുദ്ദം വിസകുമ്ഭേന, യോ മഞ്ഞേയ്യ പദൂസിതും [പദുസ്സിതും (ക.)];

ന സോ തേന പദൂസേയ്യ, ഭേസ്മാ ഹി ഉദധീ മഹാ.

‘‘ഏവമേവ തഥാഗതം, യോ വാദേനുപഹിംസതി;

സമഗ്ഗതം [സമ്മാഗതം (സീ.), സമഗതം (സ്യാ.)] സന്തചിത്തം, വാദോ തമ്ഹി ന രൂഹതി.

‘‘താദിസം മിത്തം ക്രുബ്ബേഥ [കുബ്ബേഥ (സീ. സ്യാ.)], തഞ്ച സേവേഥ പണ്ഡിതോ;

യസ്സ മഗ്ഗാനുഗോ ഭിക്ഖു, ഖയം ദുക്ഖസ്സ പാപുണേ’’തി.

ഉപാലിപഞ്ഹാ

൩൫൧. അഥ ഖോ ആയസ്മാ ഉപാലി യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി, ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ ആയസ്മാ ഉപാലി ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘സങ്ഘരാജി സങ്ഘരാജീതി, ഭന്തേ, വുച്ചതി. കിത്താവതാ നു ഖോ, ഭന്തേ, സങ്ഘരാജി ഹോതി, നോ ച സങ്ഘഭേദോ? കിത്താവതാ ച പന സങ്ഘരാജി ചേവ ഹോതി സങ്ഘഭേദോ ചാ’’തി?

‘‘ഏകതോ, ഉപാലി, ഏകോ ഹോതി, ഏകതോ ദ്വേ, ചതുത്ഥോ അനുസ്സാവേതി, സലാകം ഗാഹേതി – ‘അയം ധമ്മോ, അയം വിനയോ, ഇദം സത്ഥുസാസനം, ഇമം ഗണ്ഹഥ, ഇമം രോചേഥാ’തി. ഏവമ്പി ഖോ, ഉപാലി, സങ്ഘരാജി ഹോതി, നോ ച സങ്ഘഭേദോ. ഏകതോ, ഉപാലി, ദ്വേ ഹോന്തി, ഏകതോ ദ്വേ, പഞ്ചമോ അനുസ്സാവേതി, സലാകം ഗാഹേതി – ‘അയം ധമ്മോ, അയം വിനയോ, ഇദം സത്ഥുസാസനം, ഇമം ഗണ്ഹഥ, ഇമം രോചേഥാ’തി. ഏവമ്പി ഖോ, ഉപാലി, സങ്ഘരാജി ഹോതി, നോ ച സങ്ഘഭേദോ. ഏകതോ, ഉപാലി, ദ്വേ ഹോന്തി, ഏകതോ തയോ, ഛട്ഠോ അനുസ്സാവേതി, സലാകം ഗാഹേതി – ‘അയം ധമ്മോ, അയം വിനയോ, ഇദം സത്ഥുസാസനം, ഇമം ഗണ്ഹഥ, ഇമം രോചേഥാ’തി. ഏവമ്പി ഖോ, ഉപാലി, സങ്ഘരാജി ഹോതി, നോ ച സങ്ഘഭേദോ. ഏകതോ, ഉപാലി, തയോ ഹോന്തി, ഏകതോ തയോ, സത്തമോ അനുസ്സാവേതി, സലാകം ഗാഹേതി – ‘അയം ധമ്മോ, അയം വിനയോ, ഇദം സത്ഥുസാസനം, ഇമം ഗണ്ഹഥ, ഇമം രോചേഥാ’തി. ഏവമ്പി ഖോ, ഉപാലി, സങ്ഘരാജി ഹോതി, നോ ച സങ്ഘഭേദോ. ഏകതോ, ഉപാലി, തയോ ഹോന്തി, ഏകതോ ചത്താരോ, അട്ഠമോ അനുസ്സാവേതി, സലാകം ഗാഹേതി – ‘അയം ധമ്മോ, അയം വിനയോ, ഇദം സത്ഥുസാസനം, ഇമം ഗണ്ഹഥ, ഇമം രോചേഥാ’തി. ഏവമ്പി ഖോ, ഉപാലി, സങ്ഘരാജി ഹോതി, നോ ച സങ്ഘഭേദോ. ഏകതോ, ഉപാലി, ചത്താരോ ഹോന്തി, ഏകതോ ചത്താരോ, നവമോ അനുസ്സാവേതി, സലാകം ഗാഹേതി – ‘അയം ധമ്മോ, അയം വിനയോ, ഇദം സത്ഥുസാസനം, ഇമം ഗണ്ഹഥ, ഇമം രോചേഥാ’തി. ഏവം ഖോ, ഉപാലി, സങ്ഘരാജി ചേവ ഹോതി സങ്ഘഭേദോ ച. നവന്നം വാ, ഉപാലി, അതിരേകനവന്നം വാ സങ്ഘരാജി ചേവ ഹോതി സങ്ഘഭേദോ ച. ന ഖോ, ഉപാലി, ഭിക്ഖുനീ സങ്ഘം ഭിന്ദതി, അപി ച ഭേദായ പരക്കമതി, ന സിക്ഖമാനാ സങ്ഘം ഭിന്ദതി…പേ… ന സാമണേരോ സങ്ഘം ഭിന്ദതി, ന സാമണേരീ സങ്ഘം ഭിന്ദതി, ന ഉപാസകോ സങ്ഘം ഭിന്ദതി, ന ഉപാസികാ സങ്ഘം ഭിന്ദതി, അപി ച ഭേദായ പരക്കമതി. ഭിക്ഖു ഖോ, ഉപാലി, പകതത്തോ, സമാനസംവാസകോ, സമാനസീമായം ഠിതോ, സങ്ഘം ഭിന്ദതീ’’തി.

൩൫൨. [അ. നി. ൧൦.൩൭] ‘‘സങ്ഘഭേദോ സങ്ഘഭേദോതി, ഭന്തേ, വുച്ചതി. കിത്താവതാ നു ഖോ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ ഭിന്നോ ഹോതീ’’തി?

‘‘ഇധുപാലി, ഭിക്ഖൂ അധമ്മം ധമ്മോതി ദീപേന്തി, ധമ്മം അധമ്മോതി ദീപേന്തി, അവിനയം വിനയോതി ദീപേന്തി, വിനയം അവിനയോതി ദീപേന്തി, അഭാസിതം അലപിതം തഥാഗതേന ഭാസിതം ലപിതം തഥാഗതേനാതി ദീപേന്തി, ഭാസിതം ലപിതം തഥാഗതേന അഭാസിതം അലപിതം തഥാഗതേനാതി ദീപേന്തി, അനാചിണ്ണം തഥാഗതേന ആചിണ്ണം തഥാഗതേനാതി ദീപേന്തി, ആചിണ്ണം തഥാഗതേന അനാചിണ്ണം തഥാഗതേനാതി ദീപേന്തി, അപഞ്ഞത്തം തഥാഗതേന പഞ്ഞത്തം തഥാഗതേനാതി ദീപേന്തി, പഞ്ഞത്തം തഥാഗതേന അപഞ്ഞത്തം തഥാഗതേനാതി ദീപേന്തി, അനാപത്തിം ആപത്തീതി ദീപേന്തി, ആപത്തിം അനാപത്തീതി ദീപേന്തി, ലഹുകം ആപത്തിം ഗരുകാ ആപത്തീതി ദീപേന്തി, ഗരുകം ആപത്തിം ലഹുകാ ആപത്തീതി ദീപേന്തി, സാവസേസം ആപത്തിം അനവസേസാ ആപത്തീതി ദീപേന്തി, അനവസേസം ആപത്തിം സാവസേസാ ആപത്തീതി ദീപേന്തി, ദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം അദുട്ഠുലാ ആപത്തീതി ദീപേന്തി, അദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം ദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി ദീപേന്തി. തേ ഇമേഹി അട്ഠാരസഹി വത്ഥൂഹി അപകസ്സന്തി, അവപകസ്സന്തി, ആവേനിം [ആവേണി (സീ.), ആവേണികം (സ്യാ.)] ഉപോസഥം കരോന്തി, ആവേനിം പവാരണം കരോന്തി, ആവേനിം സങ്ഘകമ്മം കരോന്തി. ഏത്താവതാ ഖോ, ഉപാലി, സങ്ഘോ ഭിന്നോ ഹോതീ’’തി.

൩൫൩. [അ. നി. ൧൦.൩൭] ‘‘സങ്ഘസാമഗ്ഗീ സങ്ഘസാമഗ്ഗീതി, ഭന്തേ, വുച്ചതി. കിത്താവതാ നു ഖോ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ സമഗ്ഗോ ഹോതീ’’തി? ‘‘ഇധുപാലി, ഭിക്ഖൂ അധമ്മം അധമ്മോതി ദീപേന്തി, ധമ്മം ധമ്മോതി ദീപേന്തി, അവിനയം അവിനയോതി ദീപേന്തി, വിനയം വിനയോതി ദീപേന്തി, അഭാസിതം അലപിതം തഥാഗതേന അഭാസിതം അലപിതം തഥാഗതേനാതി ദീപേന്തി, ഭാസിതം ലപിതം തഥാഗതേന ഭാസിതം ലപിതം തഥാഗതേനാതി ദീപേന്തി, അനാചിണ്ണം തഥാഗതേന അനാചിണ്ണം തഥാഗതേനാതി ദീപേന്തി, ആചിണ്ണം തഥാഗതേന ആചിണ്ണം തഥാഗതേനാതി ദീപേന്തി, അപഞ്ഞത്തം തഥാഗതേന അപഞ്ഞത്തം തഥാഗതേനാതി ദീപേന്തി, പഞ്ഞത്തം തഥാഗതേന പഞ്ഞത്തം തഥാഗതേനാതി ദീപേന്തി, അനാപത്തിം അനാപത്തീതി ദീപേന്തി, ആപത്തിം ആപത്തീതി ദീപേന്തി, ലഹുകം ആപത്തിം ലഹുകാ ആപത്തീതി ദീപേന്തി, ഗരുകം ആപത്തിം ഗരുകാ ആപത്തീതി ദീപേന്തി, സാവസേസം ആപത്തിം സാവസേസാ ആപത്തീതി ദീപേന്തി, അനവസേസം ആപത്തിം അനവസേസാ ആപത്തീതി ദീപേന്തി, ദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം ദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി ദീപേന്തി, അദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം അദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി ദീപേന്തി. തേ ഇമേഹി അട്ഠാരസഹി വത്ഥൂഹി ന അപകസ്സന്തി, ന അവപകസ്സന്തി, ന ആവേനിം ഉപോസഥം കരോന്തി, ന ആവേനിം പവാരണം കരോന്തി, ന ആവേനിം സങ്ഘകമ്മം കരോന്തി. ഏത്താവതാ ഖോ, ഉപാലി, സങ്ഘോ സമഗ്ഗോ ഹോതീ’’തി.

൩൫൪. ‘‘സമഗ്ഗം പന, ഭന്തേ, സങ്ഘം ഭിന്ദിത്വാ കിം സോ പസവതീ’’തി? ‘‘സമഗ്ഗം ഖോ, ഉപാലി, സങ്ഘം ഭിന്ദിത്വാ കപ്പട്ഠികം കിബ്ബിസം പസവതി, കപ്പം നിരയമ്ഹി പച്ചതീ’’തി.

[ഇതിവു. ൧൮; അ. നി. ൧൦.൩൯] ‘‘ആപായികോ നേരയികോ, കപ്പട്ഠോ സങ്ഘഭേദകോ;

വഗ്ഗരതോ അധമ്മട്ഠോ, യോഗക്ഖേമാ പധംസതി;

സങ്ഘം സമഗ്ഗം ഭിന്ദിത്വാ, കപ്പം നിരയമ്ഹി പച്ചതീ’’തി.

‘‘ഭിന്നം പന, ഭന്തേ, സങ്ഘം സമഗ്ഗം കത്വാ കിം സോ പസവതീ’’തി? ‘‘ഭിന്നം ഖോ, ഉപാലി, സങ്ഘം സമഗ്ഗം കത്വാ ബ്രഹ്മം പുഞ്ഞം പസവതി, കപ്പം സഗ്ഗമ്ഹി മോദതീ’’തി.

[ഇത്തിവു. ൧൮; അ. നി. ൧൦.൪൦] ‘‘സുഖാ സങ്ഘസ്സ സാമഗ്ഗീ, സമഗ്ഗാനഞ്ച അനുഗ്ഗഹോ;

സമഗ്ഗരതോ ധമ്മട്ഠോ, യോഗക്ഖേമാ ന ധംസതി;

സങ്ഘം സമഗ്ഗം കത്വാന, കപ്പം സഗ്ഗമ്ഹി മോദതീ’’തി.

൩൫൫. [പരി. ൪൫൯] ‘‘സിയാ നു ഖോ, ഭന്തേ, സങ്ഘഭേദകോ ആപായികോ, നേരയികോ, കപ്പട്ഠോ, അതേകിച്ഛോ’’തി? ‘‘സിയാ, ഉപാലി, സങ്ഘഭേദകോ ആപായികോ, നേരയികോ, കപ്പട്ഠോ, അതേകിച്ഛോ’’തി.

[പരി. ൪൫൯] ‘‘സിയാ [സിയാ നു ഖോ (സ്യാ. കം.)] പന, ഭന്തേ, സങ്ഘഭേദകോ ന ആപായികോ, ന നേരയികോ, ന കപ്പട്ഠോ, ന അതേകിച്ഛോ’’തി? ‘‘സിയാ, ഉപാലി, സങ്ഘഭേദകോ ന ആപായികോ, ന നേരയികോ, ന കപ്പട്ഠോ, ന അതേകിച്ഛോ’’തി.

‘‘കതമോ പന, ഭന്തേ, സങ്ഘഭേദകോ ആപായികോ, നേരയികോ, കപ്പട്ഠോ, അതേകിച്ഛോ’’തി? ‘‘ഇധുപാലി, ഭിക്ഖു അധമ്മം ധമ്മോതി ദീപേതി. തസ്മിം അധമ്മദിട്ഠി, ഭേദേ അധമ്മദിട്ഠി, വിനിധായ ദിട്ഠിം, വിനിധായ ഖന്തിം, വിനിധായ രുചിം, വിനിധായ ഭാവം, അനുസ്സാവേതി, സലാകം ഗാഹേതി – ‘അയം ധമ്മോ, അയം വിനയോ, ഇദം സത്ഥുസാസനം, ഇമം ഗണ്ഹഥ, ഇമം രോചേഥാ’തി. അയമ്പി ഖോ, ഉപാലി, സങ്ഘഭേദകോ ആപായികോ, നേരയികോ, കപ്പട്ഠോ, അതേകിച്ഛോ.

‘‘പുന ചപരം, ഉപാലി, ഭിക്ഖു അധമ്മം ധമ്മോതി ദീപേതി. തസ്മിം അധമ്മദിട്ഠി, ഭേദേ ധമ്മദിട്ഠി, വിനിധായ ദിട്ഠിം, വിനിധായ ഖന്തിം, വിനിധായ രുചിം, വിനിധായ ഭാവം, അനുസ്സാവേതി, സലാകം ഗാഹേതി – ‘അയം ധമ്മോ, അയം വിനയോ, ഇദം സത്ഥുസാസനം, ഇമം ഗണ്ഹഥ, ഇമം രോചേഥാ’തി. അയമ്പി ഖോ, ഉപാലി, സങ്ഘഭേദകോ ആപായികോ, നേരയികോ, കപ്പട്ഠോ, അതേകിച്ഛോ.

‘‘പുന ചപരം, ഉപാലി, ഭിക്ഖു അധമ്മം ധമ്മോതി ദീപേതി. തസ്മിം അധമ്മദിട്ഠി, ഭേദേ വേമതികോ, വിനിധായ ദിട്ഠിം, വിനിധായ ഖന്തിം, വിനിധായ രുചിം, വിനിധായ ഭാവം, അനുസ്സാവേതി, സലാകം ഗാഹേതി – ‘അയം ധമ്മോ, അയം വിനയോ, ഇദം സത്ഥുസാസനം, ഇമം ഗണ്ഹഥ, ഇമം രോചേഥാ’തി. അയമ്പി ഖോ, ഉപാലി, സങ്ഘഭേദകോ ആപായികോ, നേരയികോ, കപ്പട്ഠോ, അതേകിച്ഛോ.

‘‘പുന ചപരം, ഉപാലി, ഭിക്ഖു അധമ്മം ധമ്മോതി ദീപേതി. തസ്മിം ധമ്മദിട്ഠി, ഭേദേ അധമ്മദിട്ഠി…പേ… (തസ്മിം ധമ്മദിട്ഠി ഭേദേ ധമ്മദിട്ഠി) [( ) സ്യാമപോത്ഥകേ നത്ഥി, വിമതിവിനോദനീടീകായ സമേതി]. തസ്മിം ധമ്മദിട്ഠി ഭേദേ വേമതികോ. തസ്മിം വേമതികോ ഭേദേ അധമ്മദിട്ഠി. തസ്മിം വേമതികോ ഭേദേ ധമ്മദിട്ഠി. തസ്മിം വേമതികോ ഭേദേ വേമതികോ വിനിധായ ദിട്ഠിം, വിനിധായ ഖന്തിം, വിനിധായ രുചിം, വിനിധായ ഭാവം, അനുസ്സാവേതി, സലാകം ഗാഹേതി – ‘അയം ധമ്മോ, അയം വിനയോ, ഇദം സത്ഥുസാസനം, ഇമം ഗണ്ഹഥ, ഇമം രോചേഥാ’തി. അയമ്പി ഖോ, ഉപാലി, സങ്ഘഭേദകോ ആപായികോ, നേരയികോ, കപ്പട്ഠോ, അതേകിച്ഛോ.

‘‘പുന ചപരം, ഉപാലി, ഭിക്ഖു ധമ്മം അധമ്മോതി ദീപേതി…പേ… അവിനയം വിനയോതി ദീപേതി… വിനയം അവിനയോതി ദീപേതി… അഭാസിതം അലപിതം തഥാഗതേന ഭാസിതം ലപിതം തഥാഗതേനാതി ദീപേതി… ഭാസിതം ലപിതം തഥാഗതേന അഭാസിതം അലപിതം തഥാഗതേനാതി ദീപേതി… അനാചിണ്ണം തഥാഗതേന ആചിണ്ണം തഥാഗതേനാതി ദീപേതി… ആചിണ്ണം തഥാഗതേന അനാചിണ്ണം തഥാഗതേനാതി ദീപേതി… അപഞ്ഞത്തം തഥാഗതേന പഞ്ഞത്തം തഥാഗതേനാതി ദീപേതി… പഞ്ഞത്തം തഥാഗതേന അപഞ്ഞത്തം തഥാഗതേനാതി ദീപേതി… അനാപത്തിം ആപത്തീതി ദീപേതി… ആപത്തിം അനാപത്തീതി ദീപേതി… ലഹുകം ആപത്തിം ഗരുകാ ആപത്തീതി ദീപേതി… ഗരുകം ആപത്തിം ലഹുകാ ആപത്തീതി ദീപേതി… സാവസേസം ആപത്തിം അനവസേസാ ആപത്തീതി ദീപേതി… അനവസേസം ആപത്തിം സാവസേസാ ആപത്തീതി ദീപേതി… ദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം അദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി ദീപേതി… അദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം ദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി ദീപേതി… തസ്മിം അധമ്മദിട്ഠി, ഭേദേ അധമ്മദിട്ഠി…പേ… തസ്മിം അധമ്മദിട്ഠി, ഭേദേ ധമ്മദിട്ഠി … തസ്മിം അധമ്മദിട്ഠി, ഭേദേ വേമതികോ… തസ്മിം ധമ്മദിട്ഠി, ഭേദേ അധമ്മദിട്ഠി… (തസ്മിം ധമ്മദിട്ഠി, ഭേദേ ധമ്മദിട്ഠി) [( ) സ്യാമപോത്ഥകേ നത്ഥി] … തസ്മിം ധമ്മദിട്ഠി, ഭേദേ വേമതികോ… തസ്മിം വേമതികോ, ഭേദേ അധമ്മദിട്ഠി… തസ്മിം വേമതികോ, ഭേദേ ധമ്മദിട്ഠി… തസ്മിം വേമതികോ, ഭേദേ വേമതികോ, വിനിധായ ദിട്ഠിം, വിനിധായ ഖന്തിം, വിനിധായ രുചിം, വിനിധായ ഭാവം, അനുസ്സാവേതി, സലാകം ഗാഹേതി – ‘അയം ധമ്മോ, അയം വിനയോ, ഇദം സത്ഥുസാസനം, ഇമം ഗണ്ഹഥ, ഇമം രോചേഥാ’തി. അയമ്പി ഖോ, ഉപാലി, സങ്ഘഭേദകോ ആപായികോ, നേരയികോ, കപ്പട്ഠോ, അതേകിച്ഛോ’’തി.

‘‘കതമോ പന, ഭന്തേ, സങ്ഘഭേദകോ ന ആപായികോ, ന നേരയികോ, ന കപ്പട്ഠോ, ന അതേകിച്ഛോ’’തി? ‘‘ഇധുപാലി, ഭിക്ഖു അധമ്മം ധമ്മോതി ദീപേതി. തസ്മിം ധമ്മദിട്ഠി, ഭേദേ ധമ്മദിട്ഠി, അവിനിധായ ദിട്ഠിം, അവിനിധായ ഖന്തിം, അവിനിധായ രുചിം, അവിനിധായ ഭാവം, അനുസ്സാവേതി, സലാകം ഗാഹേതി – ‘അയം ധമ്മോ, അയം വിനയോ, ഇദം സത്ഥുസാസനം, ഇമം ഗണ്ഹഥ, ഇമം രോചേഥാ’തി. അയമ്പി ഖോ, ഉപാലി, സങ്ഘഭേദകോ ന ആപായികോ, ന നേരയികോ, ന കപ്പട്ഠോ, ന അതേകിച്ഛോ.

‘‘പുന ചപരം, ഉപാലി, ഭിക്ഖു ധമ്മം അധമ്മോതി ദീപേതി…പേ… ദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം അദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി ദീപേതി. തസ്മിം ധമ്മദിട്ഠി, ഭേദേ ധമ്മദിട്ഠി, അവിനിധായ ദിട്ഠിം, അവിനിധായ ഖന്തിം, അവിനിധായ രുചിം, അവിനിധായ ഭാവം, അനുസ്സാവേതി, സലാകം ഗാഹേതി – ‘അയം ധമ്മോ, അയം വിനയോ, ഇദം സത്ഥുസാസനം, ഇമം ഗണ്ഹഥ, ഇമം രോചേഥാ’തി. അയമ്പി ഖോ, ഉപാലി, സങ്ഘഭേദകോ ന ആപായികോ, ന നേരയികോ, ന കപ്പട്ഠോ, ന അതേകിച്ഛോ’’തി.

തതിയഭാണവാരോ നിട്ഠിതോ.

സങ്ഘഭേദകക്ഖന്ധകോ സത്തമോ.

തസ്സുദ്ദാനം –

അനുപിയേ അഭിഞ്ഞാതാ, സുഖുമാലോ ന ഇച്ഛതി;

കസാ വപാ അഭി നിന്നേ, നിദ്ധാ ലാവേ ച ഉബ്ബഹേ.

പുഞ്ജമദ്ദപലാലഞ്ച, ഭുസഓഫുണനീഹരേ;

ആയതിമ്പി ന ഖീയന്തി, പിതരോ ച പിതാമഹാ.

ഭദ്ദിയോ അനുരുദ്ധോ ച, ആനന്ദോ ഭഗു കിമിലോ;

സക്യമാനോ ച കോസമ്ബിം, പരിഹായി കകുധേന ച.

പകാസേസി പിതുനോ ച, പുരിസേ സിലം നാളാഗിരിം;

തികപഞ്ചഗരുകോ ഖോ, ഭിന്ദി ഥുല്ലച്ചയേന ച;

തയോ അട്ഠ പുന തീണി, രാജി ഭേദാ സിയാ നു ഖോതി.

സങ്ഘഭേദകക്ഖന്ധകം നിട്ഠിതം.