൮. അധികരണം

൨൧൫. തേന ഖോ പന സമയേന (ഭിക്ഖൂപി ഭിക്ഖൂഹി വിവദന്തി,) [( ) നത്ഥി (സീ. സ്യാ. കം.)] ഭിക്ഖൂപി ഭിക്ഖുനീഹി വിവദന്തി, ഭിക്ഖുനിയോപി ഭിക്ഖൂഹി വിവദന്തി, ഛന്നോപി ഭിക്ഖു ഭിക്ഖുനീനം അനുപഖജ്ജ ഭിക്ഖൂഹി സദ്ധിം വിവദതി, ഭിക്ഖുനീനം പക്ഖം ഗാഹേതി. യേ തേ ഭിക്ഖൂ അപ്പിച്ഛാ…പേ… തേ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഛന്നോ ഭിക്ഖു ഭിക്ഖുനീനം അനുപഖജ്ജ ഭിക്ഖൂഹി സദ്ധിം വിവദിസ്സതി, ഭിക്ഖുനീനം പക്ഖം ഗാഹേസ്സതീതി! അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ…പേ… സച്ചം ഭഗവാ’’തി…പേ… വിഗരഹിത്വാ…പേ… ധമ്മിം കഥം കത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി –

[പരി. ൨൭൫] ‘‘ചത്താരിമാനി, ഭിക്ഖവേ, അധികരണാനി – വിവാദാധികരണം, അനുവാദാധികരണം, ആപത്താധികരണം, കിച്ചാധികരണം [കിച്ചാധികരണഞ്ച (ക.)].

‘‘തത്ഥ കതമം വിവാദാധികരണം [പരി. ൩൧൪]? ഇധ പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ [ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖും (ക.)] വിവദന്തി – ധമ്മോതി വാ അധമ്മോതി വാ, വിനയോതി വാ അവിനയോതി വാ, ഭാസിതം ലപിതം തഥാഗതേനാതി വാ അഭാസിതം അലപിതം തഥാഗതേനാതി വാ, ആചിണ്ണം തഥാഗതേനാതി വാ അനാചിണ്ണം തഥാഗതേനാതി വാ, പഞ്ഞത്തം തഥാഗതേനാതി വാ അപ്പഞ്ഞത്തം തഥാഗതേനാതി വാ, ആപത്തീതി വാ അനാപത്തീതി വാ, ലഹുകാ ആപത്തീതി വാ ഗരുകാ ആപത്തീതി വാ, സാവസേസാ ആപത്തീതി വാ അനവസേസാ ആപത്തീതി വാ, ദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി വാ അദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി വാ? യം തത്ഥ ഭണ്ഡനം കലഹോ വിഗ്ഗഹോ വിവാദോ നാനാവാദോ അഞ്ഞഥാവാദോ വിപച്ചതായ വോഹാരോ മേധഗം – ഇദം വുച്ചതി വിവാദാധികരണം.

‘‘തത്ഥ കതമം അനുവാദാധികരണം? [പരി. ൩൧൫] ഇധ പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖും അനുവദന്തി സീലവിപത്തിയാ വാ ആചാരവിപത്തിയാ വാ ദിട്ഠിവിപത്തിയാ വാ ആജീവവിപത്തിയാ വാ. യോ തത്ഥ അനുവാദോ അനുവദനാ അനുല്ലപനാ അനുഭണനാ അനുസമ്പവങ്കതാ അബ്ഭുസ്സഹനതാ അനുബലപ്പദാനം – ഇദം വുച്ചതി അനുവാദാധികരണം.

‘‘തത്ഥ കതമം ആപത്താധികരണം? പഞ്ചപി ആപത്തിക്ഖന്ധാ ആപത്താധികരണം, സത്തപി ആപത്തിക്ഖന്ധാ ആപത്താധികരണം – ഇദം വുച്ചതി ആപത്താധികരണം.

‘‘തത്ഥ കതമം കിച്ചാധികരണം? [പരി. ൩൧൭] യാ സങ്ഘസ്സ കിച്ചയതാ, കരണീയതാ, അപലോകനകമ്മം, ഞത്തികമ്മം, ഞത്തിദുതിയകമ്മം, ഞത്തിചതുത്ഥകമ്മം – ഇദം വുച്ചതി കിച്ചാധികരണം.

൨൧൬. ‘‘വിവാദാധികരണസ്സ കിം മൂലം? ഛ വിവാദമൂലാനി വിവാദാധികരണസ്സ മൂലം. തീണിപി അകുസലമൂലാനി വിവാദാധികരണസ്സ മൂലം, തീണിപി കുസലമൂലാനി വിവാദാധികരണസ്സ മൂലം. [പരി. ൨൭൨; അ. നി. ൨.൩൫-൩൬; മ. നി. ൩.൪൪] കതമാനി ഛ വിവാദമൂലാനി വിവാദാധികരണസ്സ മൂലം? ഇധ പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു കോധനോ ഹോതി ഉപനാഹീ. യോ സോ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു കോധനോ ഹോതി ഉപനാഹീ, സോ സത്ഥരിപി അഗാരവോ വിഹരതി അപ്പതിസ്സോ, ധമ്മേപി അഗാരവോ വിഹരതി അപ്പതിസ്സോ, സങ്ഘേപി അഗാരവോ വിഹരതി അപ്പതിസ്സോ, സിക്ഖായപി ന പരിപൂരകാരീ ഹോതി. യോ സോ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സത്ഥരിപി അഗാരവോ വിഹരതി അപ്പതിസ്സോ, ധമ്മേപി…പേ… സങ്ഘേപി…പേ… സിക്ഖായപി ന പരിപൂരകാരീ, സോ സങ്ഘേ വിവാദം ജനേതി. യോ ഹോതി വിവാദോ ബഹുജനാഹിതായ ബഹുജനാസുഖായ ബഹുനോ ജനസ്സ അനത്ഥായ അഹിതായ ദുക്ഖായ ദേവമനുസ്സാനം. ഏവരൂപഞ്ചേ തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, വിവാദമൂലം അജ്ഝത്തം വാ ബഹിദ്ധാ വാ സമനുപസ്സേയ്യാഥ, തത്ര തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, തസ്സേവ പാപകസ്സ വിവാദമൂലസ്സ പഹാനായ വായമേയ്യാഥ. ഏവരൂപഞ്ചേ തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, വിവാദമൂലം അജ്ഝത്തം വാ ബഹിദ്ധാ വാ ന സമനുപസ്സേയ്യാഥ, തത്ര തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, തസ്സേവ പാപകസ്സ വിവാദമൂലസ്സ ആയതിം അനവസ്സവായ പടിപജ്ജേയ്യാഥ. ഏവമേതസ്സ പാപകസ്സ വിവാദമൂലസ്സ പഹാനം ഹോതി. ഏവമേതസ്സ പാപകസ്സ വിവാദമൂലസ്സ ആയതിം അനവസ്സവോ ഹോതി.

[പരി.൨൭൨] ‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു മക്ഖീ ഹോതി പളാസീ…പേ… ഇസ്സുകീ ഹോതി മച്ഛരീ, സഠോ ഹോതി മായാവീ, പാപിച്ഛോ ഹോതി മിച്ഛാദിട്ഠീ, സന്ദിട്ഠിപരാമാസീ ഹോതി ആധാനഗ്ഗാഹീ ദുപ്പടിനിസ്സഗ്ഗീ. യോ സോ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സന്ദിട്ഠിപരാമാസീ ഹോതി ആധാനഗ്ഗാഹീ ദുപ്പടിനിസ്സഗ്ഗീ, സോ സത്ഥരിപി അഗാരവോ വിഹരതി അപ്പതിസ്സോ, ധമ്മേപി അഗാരവോ വിഹരതി അപ്പതിസ്സോ, സങ്ഘേപി അഗാരവോ വിഹരതി അപ്പതിസ്സോ, സിക്ഖായപി ന പരിപൂരകാരീ ഹോതി. യോ സോ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സത്ഥരിപി അഗാരവോ വിഹരതി അപ്പതിസ്സോ, ധമ്മേപി…പേ… സങ്ഘേപി…പേ… സിക്ഖായപി ന പരിപൂരകാരീ, സോ സങ്ഘേ വിവാദം ജനേതി. യോ ഹോതി വിവാദോ ബഹുജനാഹിതായ ബഹുജനാസുഖായ ബഹുനോ ജനസ്സ അനത്ഥായ അഹിതായ ദുക്ഖായ ദേവമനുസ്സാനം. ഏവരൂപഞ്ചേ തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, വിവാദമൂലം അജ്ഝത്തം വാ ബഹിദ്ധാ വാ സമനുപസ്സേയ്യാഥ, തത്ര തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, തസ്സേവ പാപകസ്സ വിവാദമൂലസ്സ പഹാനായ വായമേയ്യാഥ. ഏവരൂപഞ്ചേ തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, വിവാദമൂലം അജ്ഝത്തം വാ ബഹിദ്ധാ വാ ന സമനുപസ്സേയ്യാഥ, തത്ര തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, തസ്സേവ പാപകസ്സ വിവാദമൂലസ്സ ആയതിം അനവസ്സവായ പടിപജ്ജേയ്യാഥ. ഏവമേതസ്സ പാപകസ്സ വിവാദമൂലസ്സ പഹാനം ഹോതി. ഏവമേതസ്സ പാപകസ്സ വിവാദമൂലസ്സ ആയതിം അനവസ്സവോ ഹോതി. ഇമാനി ഛ വിവാദമൂലാനി വിവാദാധികരണസ്സ മൂലം.

‘‘കതമാനി തീണി അകുസലമൂലാനി വിവാദാധികരണസ്സ മൂലം? ഇധ പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ ലുദ്ധചിത്താ വിവദന്തി, ദുട്ഠചിത്താ വിവദന്തി, മൂള്ഹചിത്താ വിവദന്തി – ധമ്മോതി വാ അധമ്മോതി വാ, വിനയോതി വാ അവിനയോതി വാ, ഭാസിതം ലപിതം തഥാഗതേനാതി വാ അഭാസിതം അലപിതം തഥാഗതേനാതി വാ, ആചിണ്ണം തഥാഗതേനാതി വാ അനാചിണ്ണം തഥാഗതേനാതി വാ, പഞ്ഞത്തം തഥാഗതേനാതി വാ അപ്പഞ്ഞത്തം തഥാഗതേനാതി വാ, ആപത്തീതി വാ അനാപത്തീതി വാ, ലഹുകാ ആപത്തീതി വാ ഗരുകാ ആപത്തീതി വാ, സാവസേസാ ആപത്തീതി വാ അനവസേസാ ആപത്തീതി വാ, ദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി വാ അദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി വാ. ഇമാനി തീണി അകുസലമൂലാനി വിവാദാധികരണസ്സ മൂലം.

‘‘കതമാനി തീണി കുസലമൂലാനി വിവാദാധികരണസ്സ മൂലം? ഇധ പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ അലുദ്ധചിത്താ വിവദന്തി, അദുട്ഠചിത്താ വിവദന്തി, അമൂള്ഹചിത്താ വിവദന്തി – ധമ്മോതി വാ അധമ്മോതി വാ…പേ… ദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി വാ അദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി വാ. ഇമാനി തീണി കുസലമൂലാനി വിവാദാധികരണസ്സ മൂലം.

൨൧൭. [പരി. ൨൭൨] ‘‘അനുവാദാധികരണസ്സ കിം മൂലം? ഛ അനുവാദമൂലാനി അനുവാദാധികരണസ്സ മൂലം. തീണിപി അകുസലമൂലാനി അനുവാദാധികരണസ്സ മൂലം, തീണിപി കുസലമൂലാനി അനുവാദാധികരണസ്സ മൂലം, കായോപി അനുവാദാധികരണസ്സ മൂലം, വാചാപി അനുവാദാധികരണസ്സ മൂലം. ‘‘കതമാനി ഛ അനുവാദമൂലാനി അനുവാദാധികരണസ്സ മൂലം? ഇധ പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു കോധനോ ഹോതി ഉപനാഹീ. യോ സോ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു കോധനോ ഹോതി ഉപനാഹീ, സോ സത്ഥരിപി അഗാരവോ വിഹരതി അപ്പതിസ്സോ, ധമ്മേപി അഗാരവോ വിഹരതി അപ്പതിസ്സോ, സങ്ഘേപി അഗാരവോ വിഹരതി അപ്പതിസ്സോ, സിക്ഖായപി ന പരിപൂരകാരീ ഹോതി. യോ സോ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സത്ഥരിപി അഗാരവോ വിഹരതി അപ്പതിസ്സോ, ധമ്മേപി…പേ… സങ്ഘേപി…പേ… സിക്ഖായപി ന പരിപൂരകാരീ, സോ സങ്ഘേ അനുവാദം ജനേതി. യോ ഹോതി അനുവാദോ ബഹുജനാഹിതായ ബഹുജനാസുഖായ ബഹുനോ ജനസ്സ അനത്ഥായ അഹിതായ ദുക്ഖായ ദേവമനുസ്സാനം. ഏവരൂപഞ്ചേ തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, അനുവാദമൂലം അജ്ഝത്തം വാ ബഹിദ്ധാ വാ സമനുപസ്സേയ്യാഥ, തത്ര തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, തസ്സേവ പാപകസ്സ അനുവാദമൂലസ്സ പഹാനായ വായമേയ്യാഥ. ഏവരൂപഞ്ചേ തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, അനുവാദമൂലം അജ്ഝത്തം വാ ബഹിദ്ധാ വാ ന സമനുപസ്സേയ്യാഥ, തത്ര തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, തസ്സേവ പാപകസ്സ അനുവാദമൂലസ്സ ആയതിം അനവസ്സവായ പടിപജ്ജേയ്യാഥ. ഏവമേതസ്സ പാപകസ്സ അനുവാദമൂലസ്സ പഹാനം ഹോതി. ഏവമേതസ്സ പാപകസ്സ അനുവാദമൂലസ്സ ആയതിം അനവസ്സവോ ഹോതി.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു മക്ഖീ ഹോതി പളാസീ…പേ… ഇസ്സുകീ ഹോതി മച്ഛരീ, സഠോ ഹോതി മായാവീ, പാപിച്ഛോ ഹോതി മിച്ഛാദിട്ഠീ, സന്ദിട്ഠിപരാമാസീ ഹോതി ആധാനഗ്ഗാഹീ ദുപ്പടിനിസ്സഗ്ഗീ. യോ സോ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സന്ദിട്ഠിപരാമാസീ ഹോതി ആധാനഗ്ഗാഹീ ദുപ്പടിനിസ്സഗ്ഗീ, സോ സത്ഥരിപി അഗാരവോ വിഹരതി അപ്പതിസ്സോ, ധമ്മേപി അഗാരവോ വിഹരതി അപ്പതിസ്സോ, സങ്ഘേപി അഗാരവോ വിഹരതി അപ്പതിസ്സോ, സിക്ഖായപി ന പരിപൂരകാരീ ഹോതി. യോ സോ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സത്ഥരിപി അഗാരവോ വിഹരതി അപ്പതിസ്സോ, ധമ്മേപി…പേ… സങ്ഘേപി…പേ… സിക്ഖായപി ന പരിപൂരകാരീ, സോ സങ്ഘേ അനുവാദം ജനേതി. യോ ഹോതി അനുവാദോ ബഹുജനാഹിതായ ബഹുജനാസുഖായ ബഹുനോ ജനസ്സ അനത്ഥായ അഹിതായ ദുക്ഖായ ദേവമനുസ്സാനം. ഏവരൂപഞ്ചേ തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, അനുവാദമൂലം അജ്ഝത്തം വാ ബഹിദ്ധാ വാ സമനുപസ്സേയ്യാഥ, തത്ര തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, തസ്സേവ പാപകസ്സ അനുവാദമൂലസ്സ പഹാനായ വായമേയ്യാഥ. ഏവരൂപഞ്ചേ തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, അനുവാദമൂലം അജ്ഝത്തം വാ ബഹിദ്ധാ വാ ന സമനുപസ്സേയ്യാഥ, തത്ര തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, തസ്സേവ പാപകസ്സ അനുവാദമൂലസ്സ ആയത്തിം അനവസ്സവായ പടിപജ്ജേയ്യാഥ. ഏവമേതസ്സ പാപകസ്സ അനുവാദമൂലസ്സ പഹാനം ഹോതി. ഏവമേതസ്സ പാപകസ്സ അനുവാദമൂലസ്സ ആയതിം അനവസ്സവോ ഹോതി. ഇമാനി ഛ അനുവാദമൂലാനി അനുവാദാധികരണസ്സ മൂലം.

‘‘കതമാനി തീണി അകുസലമൂലാനി അനുവാദാധികരണസ്സ മൂലം? ഇധ പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖും ലുദ്ധചിത്താ അനുവദന്തി, ദുട്ഠചിത്താ അനുവദന്തി, മൂള്ഹചിത്താ അനുവദന്തി – സീലവിപത്തിയാ വാ, ആചാരവിപത്തിയാ വാ, ദിട്ഠിവിപത്തിയാ വാ, ആജീവവിപത്തിയാ വാ. ഇമാനി തീണി അകുസലമൂലാനി അനുവാദാധികരണസ്സ മൂലം.

‘‘കതമാനി തീണി കുസലമൂലാനി അനുവാദാധികരണസ്സ മൂലം? ഇധ പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖും അലുദ്ധചിത്താ അനുവദന്തി, അദുട്ഠചിത്താ അനുവദന്തി, അമൂള്ഹചിത്താ അനുവദന്തി – സീലവിപത്തിയാ വാ, ആചരവിപത്തിയാ വാ, ദിട്ഠിവിപത്തിയാ വാ, ആജീവവിപത്തിയാ വാ. ഇമാനി തീണി കുസലമൂലാനി അനുവാദാധികരണസ്സ മൂലം.

‘‘കതമോ കായോ [കതമോ ച കായോ (സ്യാ. കം.)] അനുവാദാധികരണസ്സ മൂലം? ഇധേകച്ചോ ദുബ്ബണ്ണോ ഹോതി, ദുദ്ദസ്സികോ, ഓകോടിമകോ, ബഹ്വാബാധോ, കാണോ വാ, കുണീ വാ, ഖഞ്ജോ വാ, പക്ഖഹതോ വാ, യേന നം അനുവദന്തി. അയം കായോ അനുവാദാധികരണസ്സ മൂലം.

‘‘കതമാ വാചാ അനുവാദാധികരണസ്സ മൂലം? ഇധേകച്ചോ ദുബ്ബചോ ഹോതി, മമ്മനോ, ഏളഗലവാചോ, യായ നം അനുവദന്തി. അയം വാചാ അനുവാദാധികരണസ്സ മൂലം.

൨൧൮. ‘‘ആപത്താധികരണസ്സ കിം മൂലം? ഛ ആപത്തിസമുട്ഠാനാ ആപത്താധികരണസ്സ മൂലം. അത്ഥാപത്തി കായതോ സമുട്ഠാതി, ന വാചതോ, ന ചിത്തതോ. അത്ഥാപത്തി വാചതോ സമുട്ഠാതി, ന കായതോ, ന ചിത്തതോ. അത്ഥാപത്തി കായതോ ച വാചതോ ച സമുട്ഠാതി, ന ചിത്തതോ. അത്ഥാപത്തി കായതോ ച ചിത്തതോ ച സമുട്ഠാതി, ന വാചതോ. അത്ഥാപത്തി വാചതോ ച ചിത്തതോ ച സമുട്ഠാതി, ന കായതോ. അത്ഥാപത്തി കായതോ ച വാചതോ ച ചിത്തതോ ച സമുട്ഠാതി. ഇമേ ഛ ആപത്തിസമുട്ഠാനാ ആപത്താധികരണസ്സ മൂലം.

൨൧൯. ‘‘കിച്ചാധികരണസ്സ കിം മൂലം? കിച്ചാധികരണസ്സ ഏകം മൂലം – സങ്ഘോ.

൨൨൦. ‘‘വിവാദാധികരണം കുസലം, അകുസലം, അബ്യാകതം. വിവാദാധികരണം സിയാ കുസലം, സിയാ അകുസലം, സിയാ അബ്യാകതം. തത്ഥ കതമം വിവാദാധികരണം കുസലം? ഇധ പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ കുസലചിത്താ വിവദന്തി – ധമ്മോതി വാ അധമ്മോതി വാ…പേ… ദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി വാ അദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി വാ. യം തത്ഥ ഭണ്ഡനം കലഹോ വിഗ്ഗഹോ വിവാദോ നാനാവാദോ അഞ്ഞഥാവാദോ വിപച്ചതായ വോഹാരോ മേധഗം – ഇദം വുച്ചതി വിവാദാധികരണം കുസലം.

‘‘തത്ഥ കതമം വിവാദാധികരണം അകുസലം? ഇധ പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ അകുസലചിത്താ വിവദന്തി – ധമ്മോതി വാ അധമ്മോതി വാ…പേ… ദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി വാ അദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി വാ. യം തത്ഥ ഭണ്ഡനം കലഹോ വിഗ്ഗഹോ വിവാദോ നാനാവാദോ അഞ്ഞഥാവാദോ വിപച്ചതായ വോഹാരോ മേധഗം – ഇദം വുച്ചതി വിവാദാധികരണം അകുസലം.

‘‘തത്ഥ കതമം വിവാദാധികരണം അബ്യാകതം? ഇധ പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ അബ്യാകതചിത്താ വിവദന്തി – ധമ്മോതി വാ അധമ്മോതി വാ…പേ… ദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി വാ അദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി വാ. യം തത്ഥ ഭണ്ഡനം കലഹോ വിഗ്ഗഹോ വിവാദോ നാനാവാദോ അഞ്ഞഥാവാദോ വിപച്ചതായ വോഹാരോ മേധഗം – ഇദം വുച്ചതി വിവാദാധികരണം അബ്യാകതം.

൨൨൧. ‘‘അനുവാദാധികരണം കുസലം, അകുസലം, അബ്യാകതം. അനുവാദാധികരണം സിയാ കുസലം, സിയാ അകുസലം, സിയാ അബ്യാകതം. തത്ഥ കതമം അനുവാദാധികരണം കുസലം? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖും കുസലചിത്താ അനുവദന്തി – സീലവിപത്തിയാ വാ, ആചാരവിപത്തിയാ വാ, ദിട്ഠിവിപത്തിയാ വാ, ആജീവവിപത്തിയാ വാ. യോ തത്ഥ അനുവാദോ അനുവദനാ അനുല്ലപനാ അനുഭണനാ അനുസമ്പവങ്കതാ അബ്ഭുസ്സഹനതാ അനുബലപ്പദാനം – ഇദം വുച്ചതി അനുവാദാധികരണം കുസലം.

‘‘തത്ഥ കതമം അനുവാദാധികരണം അകുസലം? ഇധ പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖും അകുസലചിത്താ അനുവദന്തി – സീലവിപത്തിയാ വാ, ആചാരവിപത്തിയാ വാ, ദിട്ഠിവിപത്തിയാ വാ, ആജീവവിപത്തിയാ വാ. യോ തത്ഥ അനുവാദോ അനുവദനാ അനുല്ലപനാ അനുഭണനാ അനുസമ്പവങ്കതാ അബ്ഭുസ്സഹനതാ അനുബലപ്പദാനം – ഇദം വുച്ചതി അനുവാദാധികരണം അകുസലം.

‘‘തത്ഥ കതമം അനുവാദാധികരണം അബ്യാകതം? ഇധ പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖും അബ്യാകതചിത്താ അനുവദന്തി – സീലവിപത്തിയാ വാ, ആചാരവിപത്തിയാ വാ, ദിട്ഠിവിപത്തിയാ വാ, ആജീവവിപത്തിയാ വാ. യോ തത്ഥ അനുവാദോ അനുവദനാ അനുല്ലപനാ അനുഭണനാ അനുസമ്പവങ്കതാ അബ്ഭുസ്സഹനതാ അനുബലപ്പദാനം – ഇദം വുച്ചതി അനുവാദാധികരണം അബ്യാകതം.

൨൨൨. ‘‘ആപത്താധികരണം കുസലം [ഇദം പദം കേസുചി നത്ഥി], അകുസലം, അബ്യാകതം? ആപത്താധികരണം സിയാ അകുസലം, സിയാ അബ്യാകതം; നത്ഥി ആപത്താധികരണം കുസലം. തത്ഥ കതമം ആപത്താധികരണം അകുസലം? യം ജാനന്തോ സഞ്ജാനന്തോ ചേച്ച അഭിവിതരിത്വാ വീതിക്കമോ – ഇദം വുച്ചതി ആപത്താധികരണം അകുസലം.

‘‘തത്ഥ കതമം ആപത്താധികരണം അബ്യാകതം? യം അജാനന്തോ അസഞ്ജാനന്തോ അചേച്ച അനഭിവിതരിത്വാ വീതിക്കമോ – ഇദം വുച്ചതി ആപത്താധികരണം അബ്യാകതം.

൨൨൩. ‘‘കിച്ചാധികരണം കുസലം, അകുസലം, അബ്യാകതം? കിച്ചാധികരണം സിയാ കുസലം, സിയാ അകുസലം, സിയാ അബ്യാകതം. തത്ഥ കതമം കിച്ചാധികരണം കുസലം? യം സങ്ഘോ കുസലചിത്തോ കമ്മം കരോതി – അപലോകനകമ്മം, ഞത്തികമ്മം, ഞത്തിദുതിയകമ്മം, ഞത്തിചതുത്ഥകമ്മം – ഇദം വുച്ചതി കിച്ചാധികരണം കുസലം.

‘‘തത്ഥ കതമം കിച്ചാധികരണം അകുസലം? യം സങ്ഘോ അകുസലചിത്തോ കമ്മം കരോതി – അപലോകനകമ്മം, ഞത്തികമ്മം, ഞത്തിദുതിയകമ്മം, ഞത്തിചതുത്ഥകമ്മം – ഇദം വുച്ചതി കിച്ചാധികരണം അകുസലം.

‘‘തത്ഥ കതമം കിച്ചാധികരണം അബ്യാകതം? യം സങ്ഘോ അബ്യാകതചിത്തോ കമ്മം കരോതി – അപലോകനകമ്മം, ഞത്തികമ്മം, ഞത്തിദുതിയകമ്മം, ഞത്തിചതുത്ഥകമ്മം – ഇദം വുച്ചതി കിച്ചാധികരണം അബ്യാകതം.

൨൨൪. [പരി. ൩൫൫] ‘‘വിവാദോ വിവാദാധികരണം, വിവാദോ നോ അധികരണം, അധികരണം നോ വിവാദോ, അധികരണഞ്ചേവ വിവാദോ ച. സിയാ വിവാദോ വിവാദാധികരണം, സിയാ വിവാദോ നോ അധികരണം, സിയാ അധികരണം നോ വിവാദോ, സിയാ അധികരണഞ്ചേവ വിവാദോ ച.

‘‘തത്ഥ കതമോ വിവാദോ വിവാദാധികരണം? ഇധ പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ വിവദന്തി – ധമ്മോതി വാ അധമ്മോതി വാ…പേ… ദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി വാ അദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി വാ. യം തത്ഥ ഭണ്ഡനം കലഹോ വിഗ്ഗഹോ വിവാദോ നാനാവാദോ അഞ്ഞഥാവാദോ വിപച്ചതായ വോഹാരോ മേധഗം – അയം വിവാദോ വിവാദാധികരണം.

‘‘തത്ഥ കതമോ വിവാദോ നോ അധികരണം? മാതാപി പുത്തേന വിവദതി, പുത്തോപി മാതരാ വിവദതി, പിതാപി പുത്തേന വിവദതി, പുത്തോപി പിതരാ വിവദതി, ഭാതാപി ഭാതരാ വിവദതി, ഭാതാപി ഭഗിനിയാ വിവദതി, ഭഗിനീപി ഭാതരാ വിവദതി, സഹായോപി സഹായേന വിവദതി – അയം വിവാദോ നോ അധികരണം.

‘‘തത്ഥ കതമം അധികരണം നോ വിവാദോ? അനുവാദാധികരണം, ആപത്താധികരണം, കിച്ചാധികരണം – ഇദം അധികരണം നോ വിവാദോ.

‘‘തത്ഥ കതമം അധികരണഞ്ചേവ വിവാദോ ച? വിവാദാധികരണം അധികരണഞ്ചേവ വിവാദോ ച.

൨൨൫. [പരി. ൩൫൬] ‘‘അനുവാദോ അനുവാദാധികരണം, അനുവാദോ നോ അധികരണം, അധികരണം നോ അനുവാദോ, അധികരണഞ്ചേവ അനുവാദോ ച. സിയാ അനുവാദോ അനുവാദാധികരണം, സിയാ അനുവാദോ നോ അധികരണം, സിയാ അധികരണം നോ അനുവാദോ, സിയാ അധികരണഞ്ചേവ അനുവാദോ ച.

‘‘തത്ഥ കതമോ അനുവാദോ അനുവാദാധികരണം? ഇധ പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖും അനുവദന്തി – സീലവിപത്തിയാ വാ, ആചാരവിപത്തിയാ വാ, ദിട്ഠിവിപത്തിയാ വാ, ആജീവവിപത്തിയാ വാ. യോ തത്ഥ അനുവാദോ അനുവദനാ അനുല്ലപനാ അനുഭണനാ അനുസമ്പവങ്കതാ അബ്ഭുസ്സഹനതാ അനുബലപ്പദാനം – അയം അനുവാദോ അനുവാദാധികരണം.

‘‘തത്ഥ കതമോ അനുവാദോ നോ അധികരണം? മാതാപി പുത്തം അനുവദതി, പുത്തോപി മാതരം അനുവദതി, പിതാപി പുത്തം അനുവദതി, പുത്തോപി പിതരം അനുവദതി, ഭാതാപി ഭാതരം അനുവദതി, ഭാതാപി ഭഗിനിം അനുവദതി, ഭഗിനീപി ഭാതരം അനുവദതി, സഹായോപി സഹായം അനുവദതി – അയം അനുവാദോ നോ അധികരണം.

‘‘തത്ഥ കതമം അധികരണം നോ അനുവാദോ? ആപത്താധികരണം, കിച്ചാധികരണം, വിവാദാധികരണം – ഇദം അധികരണം നോ അനുവാദോ.

‘‘തത്ഥ കതമം അധികരണഞ്ചേവ അനുവാദോ ച? അനുവാദാധികരണം അധികരണഞ്ചേവ അനുവാദോ ച.

൨൨൬. [പരി. ൩൫൭] ‘‘ആപത്തി ആപത്താധികരണം, ആപത്തി നോ അധികരണം, അധികരണം നോ ആപത്തി, അധികരണഞ്ചേവ ആപത്തി ച. സിയാ ആപത്തി ആപത്താധികരണം, സിയാ ആപത്തി നോ അധികരണം, സിയാ അധികരണം നോ ആപത്തി, സിയാ അധികരണഞ്ചേവ ആപത്തി ച. ‘‘തത്ഥ കതമം ആപത്തി ആപത്താധികരണം? പഞ്ചപി ആപത്തിക്ഖന്ധാ ആപത്താധികരണം, സത്തപി ആപത്തിക്ഖന്ധാ ആപത്താധികരണം – അയം ആപത്തി ആപത്താധികരണം.

‘‘തത്ഥ കതമം ആപത്തി നോ അധികരണം? സോതാപത്തി സമാപത്തി – അയം ആപത്തി നോ അധികരണം.

‘‘തത്ഥ കതമം അധികരണം നോ ആപത്തി? കിച്ചാധികരണം, വിവാദാധികരണം, അനുവാദാധികരണം – ഇദം അധികരണം നോ ആപത്തി.

‘‘തത്ഥ കതമം അധികരണഞ്ചേവ ആപത്തി ച? ആപത്താധികരണം അധികരണഞ്ചേവ ആപത്തി ച.

൨൨൭. [പരി. ൩൫൮] ‘‘കിച്ചം കിച്ചാധികരണം, കിച്ചം നോ അധികരണം, അധികരണം നോ കിച്ചം, അധികരണഞ്ചേവ കിച്ചഞ്ച. സിയാ കിച്ചം കിച്ചാധികരണം, സിയാ കിച്ചം നോ അധികരണം, സിയാ അധികരണം നോ കിച്ചം, സിയാ അധികരണഞ്ചേവ കിച്ചഞ്ച.

‘‘തത്ഥ കതമം കിച്ചം കിച്ചാധികരണം? യാ സങ്ഘസ്സ കിച്ചയതാ, കരണീയതാ, അപലോകനകമ്മം, ഞത്തികമ്മം, ഞത്തിദുതിയകമ്മം, ഞത്തിചതുത്ഥകമ്മം – ഇദം കിച്ചം കിച്ചാധികരണം.

‘‘തത്ഥ കതമം കിച്ചം നോ അധികരണം? ആചരിയകിച്ചം, ഉപജ്ഝായകിച്ചം, സമാനുപജ്ഝായകിച്ചം, സമാനാചരിയകിച്ചം – ഇദം കിച്ചം നോ അധികരണം.

‘‘തത്ഥ കതമം അധികരണം നോ കിച്ചം? വിവാദാധികരണം, അനുവാദാധികരണം, ആപത്താധികരണം – ഇദം അധികരണം നോ കിച്ചം.

‘‘തത്ഥ കതമം അധികരണഞ്ചേവ കിച്ചഞ്ച? കിച്ചാധികരണം അധികരണഞ്ചേവ കിച്ചഞ്ച.