൯. അധികരണവൂപസമനസമഥോ

സമ്മുഖാവിനയോ

൨൨൮. [പരി. ൨൯൨-൨൯൩, ൩൦൭ ആദയോ] ‘‘വിവാദാധികരണം കതിഹി സമഥേഹി സമ്മതി? വിവാദാധികരണം ദ്വീഹി സമഥേഹി സമ്മതി – സമ്മുഖാവിനയേന ച, യേഭുയ്യസികായ ച. സിയാ വിവാദാധികരണം ഏകം സമഥം അനാഗമ്മ യേഭുയ്യസികം, ഏകേന സമഥേന സമേയ്യ – സമ്മുഖാവിനയേനാതി? സിയാതിസ്സ വചനീയം. യഥാ കഥം വിയ? ഇധ പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ വിവദന്തി – ധമ്മോതി വാ അധമ്മോതി വാ, വിനയോതി വാ അവിനയോതി വാ, ഭാസിതം ലപിതം തഥാഗതേനാതി വാ അഭാസിതം അലപിതം തഥാഗതേനാതി വാ, ആചിണ്ണം തഥാഗതേനാതി വാ അനാചിണ്ണം തഥാഗതേനാതി വാ, പഞ്ഞത്തം തഥാഗതേനാതി വാ അപഞ്ഞത്തം തഥാഗതേനാതി വാ, ആപത്തീതി വാ അനാപത്തീതി വാ, ലഹുകാ ആപത്തീതി വാ ഗരുകാ ആപത്തീതി വാ, സാവസേസാ ആപത്തീതി വാ അനവസേസാ ആപത്തീതി വാ, ദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി വാ അദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി വാ.

‘‘തേ ചേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ സക്കോന്തി തം അധികരണം വൂപസമേതും, ഇദം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അധികരണം വൂപസന്തം. കേന വൂപസന്തം? സമ്മുഖാവിനയേന. കിഞ്ച തത്ഥ സമ്മുഖാവിനയസ്മിം? സങ്ഘസമ്മുഖതാ, ധമ്മസമ്മുഖതാ, വിനയസമ്മുഖതാ, പുഗ്ഗലസമ്മുഖതാ. കാ ച തത്ഥ സങ്ഘസമ്മുഖതാ? യാവതികാ ഭിക്ഖൂ കമ്മപ്പത്താ തേ ആഗതാ ഹോന്തി, ഛന്ദാരഹാനം ഛന്ദോ ആഹടോ ഹോതി, സമ്മുഖീഭൂതാ ന പടിക്കോസന്തി – അയം തത്ഥ സങ്ഘസമ്മുഖതാ. കാ ച തത്ഥ ധമ്മസമ്മുഖതാ, വിനയസമ്മുഖതാ? യേന ധമ്മേന യേന വിനയേന യേന സത്ഥുസാസനേന തം അധികരണം വൂപസമ്മതി – അയം തത്ഥ ധമ്മസമ്മുഖതാ, വിനയസമ്മുഖതാ. കാ ച തത്ഥ പുഗ്ഗലസമ്മുഖതാ? യോ ച വിവദതി, യേന ച വിവദതി, ഉഭോ അത്ഥപച്ചത്ഥികാ സമ്മുഖീഭൂതാ ഹോന്തി – അയം തത്ഥ പുഗ്ഗലസമ്മുഖതാ. ഏവം വൂപസന്തം ചേ, ഭിക്ഖവേ, അധികരണം കാരകോ ഉക്കോടേതി, ഉക്കോടനകം പാചിത്തിയം; ഛന്ദദായകോ ഖീയതി, ഖീയനകം പാചിത്തിയം.

൨൨൯. ‘‘തേ ചേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ ന സക്കോന്തി തം അധികരണം തസ്മിം ആവാസേ വൂപസമേതും, തേഹി, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂഹി, യസ്മിം ആവാസേ സമ്ബഹുലാ [ബഹുതരാ (സീ. സ്യാ.)] ഭിക്ഖൂ, സോ ആവാസോ ഗന്തബ്ബോ. തേ ചേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ തം ആവാസം ഗച്ഛന്താ അന്തരാമഗ്ഗേ സക്കോന്തി തം അധികരണം വൂപസമേതും, ഇദം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അധികരണം വൂപസന്തം. കേന വൂപസന്തം? സമ്മുഖാവിനയേന. കിഞ്ച തത്ഥ സമ്മുഖാവിനയസ്മിം? സങ്ഘസമ്മുഖതാ, ധമ്മസമ്മുഖതാ, വിനയസമ്മുഖതാ, പുഗ്ഗലസമ്മുഖതാ. കാ ച തത്ഥ സങ്ഘസമ്മുഖതാ? യാവതികാ ഭിക്ഖൂ കമ്മപ്പത്താ തേ ആഗതാ ഹോന്തി, ഛന്ദാരഹാനം ഛന്ദോ ആഹടോ ഹോതി, സമ്മുഖീഭൂതാ ന പടിക്കോസന്തി – അയം തത്ഥ സങ്ഘസമ്മുഖതാ. കാ ച തത്ഥ ധമ്മസമ്മുഖതാ, വിനയസമ്മുഖതാ? യേന ധമ്മേന യേന വിനയേന യേന സത്ഥുസാസനേന തം അധികരണം വൂപസമ്മതി – അയം തത്ഥ ധമ്മസമ്മുഖതാ, വിനയസമ്മുഖതാ. കാ ച തത്ഥ പുഗ്ഗലസമ്മുഖതാ? യോ ച വിവദതി, യേന ച വിവദതി, ഉഭോ അത്ഥപച്ചത്ഥികാ സമ്മുഖീഭൂതാ ഹോന്തി – അയം തത്ഥ പുഗ്ഗലസമ്മുഖതാ. ഏവം വൂപസന്തം ചേ, ഭിക്ഖവേ, അധികരണം കാരകോ ഉക്കോടേതി, ഉക്കോടനകം പാചിത്തിയം; ഛന്ദദായകോ ഖീയതി, ഖീയനകം പാചിത്തിയം.

൨൩൦. ‘‘തേ ചേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ തം ആവാസം ആഗച്ഛന്താ അന്തരാമഗ്ഗേ ന സക്കോന്തി തം അധികരണം വൂപസമേതും, തേഹി, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂഹി, തം ആവാസം ഗന്ത്വാ ആവാസികാ ഭിക്ഖൂ ഏവമസ്സു വചനീയാ – ‘ഇദം ഖോ, ആവുസോ, അധികരണം ഏവം ജാതം, ഏവം സമുപ്പന്നം; സാധായസ്മന്താ ഇമം അധികരണം വൂപസമേന്തു ധമ്മേന വിനയേന സത്ഥുസാസനേന, യഥയിദം അധികരണം സുവൂപസന്തം അസ്സാ’തി.

‘‘സചേ, ഭിക്ഖവേ, ആവാസികാ ഭിക്ഖൂ വുഡ്ഢതരാ ഹോന്തി, ആഗന്തുകാ ഭിക്ഖൂ നവകതരാ, തേഹി, ഭിക്ഖവേ, ആവാസികേഹി ഭിക്ഖൂഹി ആഗന്തുകാ ഭിക്ഖൂ ഏവമസ്സു വചനീയാ – ‘ഇങ്ഘ തുമ്ഹേ, ആയസ്മന്തോ, മുഹുത്തം ഏകമന്തം ഹോഥ, യാവ മയം മന്തേമാ’തി. സചേ പന, ഭിക്ഖവേ, ആവാസികാ ഭിക്ഖൂ നവകതരാ ഹോന്തി, ആഗന്തുകാ ഭിക്ഖൂ വുഡ്ഢതരാ, തേഹി, ഭിക്ഖവേ, ആവാസികേഹി ഭിക്ഖൂഹി ആഗന്തുകാ ഭിക്ഖൂ ഏവമസ്സു വചനീയാ – ‘തേന ഹി തുമ്ഹേ, ആയസ്മന്തോ, മുഹുത്തം ഇധേവ താവ ഹോഥ, യാവ മയം മന്തേമാ’തി.

‘‘സചേ പന, ഭിക്ഖവേ, ആവാസികാനം ഭിക്ഖൂനം മന്തയമാനാനം ഏവം ഹോതി – ‘ന മയം സക്കോമ ഇമം അധികരണം വൂപസമേതും ധമ്മേന വിനയേന സത്ഥുസാസനേനാ’തി, ന തം അധികരണം ആവാസികേഹി ഭിക്ഖൂഹി സമ്പടിച്ഛിതബ്ബം. സചേ പന, ഭിക്ഖവേ, ആവാസികാനം ഭിക്ഖൂനം മന്തയമാനാനം ഏവം ഹോതി – ‘സക്കോമ മയം ഇമം അധികരണം വൂപസമേതും ധമ്മേന വിനയേന സത്ഥുസാസനേനാ’തി, തേഹി, ഭിക്ഖവേ, ആവാസികേഹി ഭിക്ഖൂഹി ആഗന്തുകാ ഭിക്ഖൂ ഏവമസ്സു വചനീയാ – ‘സചേ തുമ്ഹേ, ആയസ്മന്തോ, അമ്ഹാകം ഇമം അധികരണം യഥാജാതം യഥാസമുപ്പന്നം ആരോചേസ്സഥ, യഥാ ച മയം ഇമം അധികരണം വൂപസമേസ്സാമ ധമ്മേന വിനയേന സത്ഥുസാസനേന തഥാ സുവൂപസന്തം ഭവിസ്സതി. ഏവം മയം ഇമം അധികരണം സമ്പടിച്ഛിസ്സാമ. നോ ചേ തുമ്ഹേ, ആയസ്മന്തോ, അമ്ഹാകം ഇമം അധികരണം യഥാജാതം യഥാസമുപ്പന്നം ആരോചേസ്സഥ, യഥാ ച മയം ഇമം അധികരണം വൂപസമേസ്സാമ ധമ്മേന വിനയേന സത്ഥുസാസനേന തഥാ ന സുവൂപസന്തം ഭവിസ്സതി, ന മയം ഇമം അധികരണം സമ്പടിച്ഛിസ്സാമാ’തി. ഏവം സുപരിഗ്ഗഹിതം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, കത്വാ ആവാസികേഹി ഭിക്ഖൂഹി തം അധികരണം സമ്പടിച്ഛിതബ്ബം.

‘‘തേഹി, ഭിക്ഖവേ, ആഗന്തുകേഹി ഭിക്ഖൂഹി ആവാസികാ ഭിക്ഖൂ ഏവമസ്സു വചനീയാ – ‘യഥാജാതം യഥാസമുപ്പന്നം മയം ഇമം അധികരണം ആയസ്മന്താനം ആരോചേസ്സാമ. സചേ ആയസ്മന്താ സക്കോന്തി ഏത്തകേന വാ ഏത്തകേന വാ അന്തരേന ഇമം അധികരണം വൂപസമേതും ധമ്മേന വിനയേന സത്ഥുസാസനേന തഥാ സുവൂപസന്തം ഭവിസ്സതി. ഏവം മയം ഇമം അധികരണം ആയസ്മന്താനം നിയ്യാദേസ്സാമ. നോ ചേ ആയസ്മന്താ സക്കോന്തി ഏത്തകേന വാ ഏത്തകേന വാ അന്തരേന ഇമം അധികരണം വൂപസമേതും ധമ്മേന വിനയേന സത്ഥുസാസനേന തഥാ ന സുവൂപസന്തം ഭവിസ്സതി, ന മയം ഇമം അധികരണം ആയസ്മന്താനം നിയ്യാദേസ്സാമ. മയമേവ ഇമസ്സ അധികരണസ്സ സാമിനോ ഭവിസ്സാമാ’തി. ഏവം സുപരിഗ്ഗഹിതം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, കത്വാ ആഗന്തുകേഹി ഭിക്ഖൂഹി തം അധികരണം ആവാസികാനം ഭിക്ഖൂനം നിയ്യാദേതബ്ബം.

‘‘തേ ചേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ സക്കോന്തി തം അധികരണം വൂപസമേതും, ഇദം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അധികരണം വൂപസന്തം. കേന വൂപസന്തം? സമ്മുഖാവിനയേന. കിഞ്ച തത്ഥ സമ്മുഖാവിനയസ്മിം? സങ്ഘസമ്മുഖതാ, ധമ്മസമ്മുഖതാ, വിനയസമ്മുഖതാ, പുഗ്ഗലസമ്മുഖതാ…പേ… ഏവം വൂപസന്തം ചേ, ഭിക്ഖവേ, അധികരണം കാരകോ ഉക്കോടേതി, ഉക്കോടനകം പാചിത്തിയം; ഛന്ദദായകോ ഖീയതി, ഖീയനകം പാചിത്തിയം.

ഉബ്ബാഹികായവൂപസമനം

൨൩൧. ‘‘തേഹി ചേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂഹി തസ്മിം അധികരണേ വിനിച്ഛിയമാനേ അനന്താനി [അനഗ്ഗാനി (സീ.)] ചേവ ഭസ്സാനി ജായന്തി, ന ചേകസ്സ [ന ചേതസ്സ (ക.)] ഭാസിതസ്സ അത്ഥോ വിഞ്ഞായതി, അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ഏവരൂപം അധികരണം ഉബ്ബാഹികായ വൂപസമേതും. ‘‘ദസഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു ഉബ്ബാഹികായ സമ്മന്നിതബ്ബോ – സീലവാ ഹോതി, പാതിമോക്ഖസംവരസംവുതോ വിഹരതി ആചാരഗോചരസമ്പന്നോ അണുമത്തേസു വജ്ജേസു ഭയദസ്സാവീ, സമാദായ സിക്ഖതി സിക്ഖാപദേസു; ബഹുസ്സുതോ ഹോതി സുതധരോ സുതസന്നിചയോ, യേ തേ ധമ്മാ ആദികല്യാണാ മജ്ഝേകല്യാണാ പരിയോസാനകല്യാണാ സാത്ഥം സബ്യഞ്ജനം കേവലപരിപുണ്ണം പരിസുദ്ധം ബ്രഹ്മചരിയം അഭിവദന്തി, തഥാരൂപസ്സ ധമ്മാ ബഹുസ്സുതാ ഹോന്തി, ധാതാ [ധതാ (സീ. സ്യാ.)] വചസാ പരിചിതാ മനസാനുപേക്ഖിതാ ദിട്ഠിയാ സുപ്പടിവിദ്ധാ; ഉഭയാനി ഖോ പനസ്സ പാതിമോക്ഖാനി വിത്ഥാരേന സ്വാഗതാനി ഹോന്തി സുവിഭത്താനി സുപ്പവത്തീനി സുവിനിച്ഛിതാനി സുത്തസോ അനുബ്യഞ്ജനസോ; വിനയേ ഖോ പന ഠിതോ [ഛേകോ (ക.)] ഹോതി അസംഹീരോ; പടിബലോ ഹോതി ഉഭോ അത്ഥപച്ചത്ഥികേ അസ്സാസേതും സഞ്ഞാപേതും നിജ്ഝാപേതും പേക്ഖേതും പസാദേതും; അധികരണസമുപ്പാദവൂപസമനകുസലോ ഹോതി; അധികരണം ജാനാതി; അധികരണസമുദയം ജാനാതി; അധികരണനിരോധം ജാനാതി; അധികരണനിരോധഗാമിനിപടിപദം ജാനാതി. അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ഇമേഹി ദസഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതം ഭിക്ഖും ഉബ്ബാഹികായ സമ്മന്നിതും. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, സമ്മന്നിതബ്ബോ. പഠമം ഭിക്ഖു യാചിതബ്ബോ, യാചിത്വാ ബ്യത്തേന ഭിക്ഖുനാ പടിബലേന സങ്ഘോ ഞാപേതബ്ബോ –

൨൩൨. ‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ. അമ്ഹാകം ഇമസ്മിം അധികരണേ വിനിച്ഛിയമാനേ അനന്താനി ചേവ ഭസ്സാനി ജായന്തി, ന ചേകസ്സ ഭാസിതസ്സ അത്ഥോ വിഞ്ഞായതി. യദി സങ്ഘസ്സ പത്തകല്ലം, സങ്ഘോ ഇത്ഥന്നാമഞ്ച ഇത്ഥന്നാമഞ്ച ഭിക്ഖും സമ്മന്നേയ്യ ഉബ്ബാഹികായ ഇമം അധികരണം വൂപസമേതും. ഏസാ ഞത്തി.

‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ. അമ്ഹാകം ഇമസ്മിം അധികരണേ വിനിച്ഛിയമാനേ അനന്താനി ചേവ ഭസ്സാനി ജായന്തി, ന ചേകസ്സ ഭാസിതസ്സ അത്ഥോ വിഞ്ഞായതി. സങ്ഘോ ഇത്ഥന്നാമഞ്ച ഇത്ഥന്നാമഞ്ച ഭിക്ഖും സമ്മന്നതി ഉബ്ബാഹികായ ഇമം അധികരണം വൂപസമേതും. യസ്സായസ്മതോ ഖമതി ഇത്ഥന്നാമസ്സ ച ഇത്ഥന്നാമസ്സ ച ഭിക്ഖുനോ സമ്മുതി ഉബ്ബാഹികായ ഇമം അധികരണം വൂപസമേതും, സോ തുണ്ഹസ്സ; യസ്സ നക്ഖമതി, സോ ഭാസേയ്യ.

‘‘സമ്മതോ സങ്ഘേന ഇത്ഥന്നാമോ ച ഇത്ഥന്നാമോ ച ഭിക്ഖു ഉബ്ബാഹികായ ഇമം അധികരണം വൂപസമേതും. ഖമതി സങ്ഘസ്സ, തസ്മാ തുണ്ഹീ, ഏവമേതം ധാരയാമീ’’തി.

‘‘തേ ചേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ സക്കോന്തി തം അധികരണം ഉബ്ബാഹികായ വൂപസമേതും, ഇദം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അധികരണം വൂപസന്തം. കേന വൂപസന്തം? സമ്മുഖാവിനയേന. കിഞ്ച തത്ഥ സമ്മുഖാവിനയസ്മിം? ധമ്മസമ്മുഖതാ, വിനയസമ്മുഖതാ, പുഗ്ഗലസമ്മുഖതാ…പേ… ഏവം വൂപസന്തം ചേ, ഭിക്ഖവേ, അധികരണം കാരകോ ഉക്കോടേതി, ഉക്കോടനകം പാചിത്തിയം.

൨൩൩. ‘‘തേഹി ചേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂഹി തസ്മിം അധികരണേ വിനിച്ഛിയമാനേ തത്രാസ്സ ഭിക്ഖു ധമ്മകഥികോ, തസ്സ നേവ സുത്തം ആഗതം ഹോതി, നോ സുത്തവിഭങ്ഗോ, സോ അത്ഥം അസല്ലക്ഖേന്തോ ബ്യഞ്ജനച്ഛായായ അത്ഥം പടിബാഹതി, ബ്യത്തേന ഭിക്ഖുനാ പടിബലേന തേ ഭിക്ഖൂ ഞാപേതബ്ബാ –

‘‘സുണന്തു മേ ആയസ്മന്താ. അയം ഇത്ഥന്നാമോ ഭിക്ഖു ധമ്മകഥികോ. ഇമസ്സ നേവ സുത്തം ആഗതം ഹോതി, നോ സുത്തവിഭങ്ഗോ. സോ അത്ഥം അസല്ലക്ഖേന്തോ ബ്യഞ്ജനച്ഛായായ അത്ഥം പടിബാഹതി. യദായസ്മന്താനം പത്തകല്ലം, ഇത്ഥന്നാമം ഭിക്ഖും വുട്ഠാപേത്വാ അവസേസാ ഇമം അധികരണം വൂപസമേയ്യാമാതി.

‘‘തേ ചേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ തം ഭിക്ഖും വുട്ഠാപേത്വാ സക്കോന്തി തം അധികരണം വൂപസമേതും, ഇദം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അധികരണം വൂപസന്തം. കേന വൂപസന്തം? സമ്മുഖാവിനയേന. കിഞ്ച തത്ഥ സമ്മുഖാവിനയസ്മിം? ധമ്മസമ്മുഖതാ, വിനയസമ്മുഖതാ, പുഗ്ഗലസമ്മുഖതാ…പേ… ഏവം വൂപസന്തം ചേ, ഭിക്ഖവേ, അധികരണം കാരകോ ഉക്കോടേതി, ഉക്കോടനകം പാചിത്തിയം.

‘‘തേഹി ചേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂഹി തസ്മിം അധികരണേ വിനിച്ഛിയമാനേ തത്രാസ്സ ഭിക്ഖു ധമ്മകഥികോ, തസ്സ സുത്തഞ്ഹി ഖോ ആഗതം ഹോതി, നോ സുത്തവിഭങ്ഗോ, സോ അത്ഥം അസല്ലക്ഖേന്തോ ബ്യഞ്ജനച്ഛായായ അത്ഥം പടിബാഹതി, ബ്യത്തേന ഭിക്ഖുനാ പടിബലേന തേ ഭിക്ഖൂ ഞാപേതബ്ബാ –

‘‘സുണന്തു മേ ആയസ്മന്താ. അയം ഇത്ഥന്നാമോ ഭിക്ഖു ധമ്മകഥികോ. ഇമസ്സ സുത്തഞ്ഹി ഖോ ആഗതം ഹോതി, നോ സുത്തവിഭങ്ഗോ. സോ അത്ഥം അസല്ലക്ഖേന്തോ ബ്യഞ്ജനച്ഛായായ അത്ഥം പടിബാഹതി. യദായസ്മന്താനം പത്തകല്ലം, ഇത്ഥന്നാമം ഭിക്ഖും വുട്ഠാപേത്വാ അവസേസാ ഇമം അധികരണം വൂപസമേയ്യാമാതി.

‘‘തേ ചേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ തം ഭിക്ഖും വുട്ഠാപേത്വാ സക്കോന്തി തം അധികരണം വൂപസമേതും, ഇദം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അധികരണം വൂപസന്തം. കേന വൂപസന്തം? സമ്മുഖാവിനയേന. കിഞ്ച തത്ഥ സമ്മുഖാവിനയസ്മിം? ധമ്മസമ്മുഖതാ, വിനയസമ്മുഖതാ, പുഗ്ഗലസമ്മുഖതാ…പേ… ഏവം വൂപസന്തം ചേ, ഭിക്ഖവേ, അധികരണം കാരകോ ഉക്കോടേതി, ഉക്കോടനകം പാചിത്തിയം.

യേഭുയ്യസികാവിനയോ

൨൩൪. ‘‘തേ ചേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ ന സക്കോന്തി തം അധികരണം ഉബ്ബാഹികായ വൂപസമേതും, തേഹി, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂഹി തം അധികരണം സങ്ഘസ്സ നിയ്യാദേതബ്ബം – ‘ന മയം [ന ച മയം (ക.)], ഭന്തേ, സക്കോമ ഇമം അധികരണം ഉബ്ബാഹികായ വൂപസമേതും, സങ്ഘോവ ഇമം അധികരണം വൂപസമേതൂ’തി. അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ഏവരൂപം അധികരണം യേഭുയ്യസികായ വൂപസമേതും. പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു സലാകഗ്ഗാഹാപകോ സമ്മന്നിതബ്ബോ – യോ ന ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛേയ്യ, ന ദോസാഗതിം ഗച്ഛേയ്യ, ന മോഹാഗതിം ഗച്ഛേയ്യ, ന ഭയാഗതിം ഗച്ഛേയ്യ, ഗഹിതാഗഹിതഞ്ച ജാനേയ്യ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, സമ്മന്നിതബ്ബോ. പഠമം ഭിക്ഖു യാചിതബ്ബോ, യാചിത്വാ ബ്യത്തേന ഭിക്ഖുനാ പടിബലേന സങ്ഘോ ഞാപേതബ്ബോ –

‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ. യദി സങ്ഘസ്സ പത്തകല്ലം, സങ്ഘോ ഇത്ഥന്നാമം ഭിക്ഖും സലാകഗ്ഗാഹാപകം സമ്മന്നേയ്യ. ഏസാ ഞത്തി.

‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ. സങ്ഘോ ഇത്ഥന്നാമം ഭിക്ഖും സലാകഗ്ഗാഹാപകം സമ്മന്നതി. യസ്സായസ്മതോ ഖമതി ഇത്ഥന്നാമസ്സ ഭിക്ഖുനോ സലാകഗ്ഗാഹാപകസ്സ സമ്മുതി, സോ തുണ്ഹസ്സ; യസ്സ നക്ഖമതി, സോ ഭാസേയ്യ.

‘‘സമ്മതോ സങ്ഘേന ഇത്ഥന്നാമോ ഭിക്ഖു സലാകഗ്ഗാഹാപകോ. ഖമതി സങ്ഘസ്സ, തസ്മാ തുണ്ഹീ, ഏവമേതം ധാരയാമീ’’തി.

‘‘തേന സലാകഗ്ഗാഹാപകേന ഭിക്ഖുനാ സലാകാ ഗാഹേതബ്ബാ. യഥാ ബഹുതരാ ഭിക്ഖൂ ധമ്മവാദിനോ വദന്തി തഥാ തം അധികരണം വൂപസമേതബ്ബം. ഇദം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അധികരണം വൂപസന്തം. കേന വൂപസന്തം? സമ്മുഖാവിനയേന ച, യേഭുയ്യസികായ ച. കിഞ്ച തത്ഥ സമ്മുഖാവിനയസ്മിം? സങ്ഘസമ്മുഖതാ, ധമ്മസമ്മുഖതാ, വിനയസമ്മുഖതാ, പുഗ്ഗലസമ്മുഖതാ. കാ ച തത്ഥ സങ്ഘസമ്മുഖതാ? യാവതികാ ഭിക്ഖൂ കമ്മപ്പത്താ തേ ആഗതാ ഹോന്തി, ഛന്ദാരഹാനം ഛന്ദോ ആഹടോ ഹോതി, സമ്മുഖീഭൂതാ ന പടിക്കോസന്തി – അയം തത്ഥ സങ്ഘസമ്മുഖതാ. കാ ച തത്ഥ ധമ്മസമ്മുഖതാ, വിനയസമ്മുഖതാ? യേന ധമ്മേന യേന വിനയേന യേന സത്ഥുസാസനേന തം അധികരണം വൂപസമ്മതി – അയം തത്ഥ ധമ്മസമ്മുഖതാ, വിനയസമ്മുഖതാ. കാ ച തത്ഥ പുഗ്ഗലസമ്മുഖതാ? യോ ച വിവദതി, യേന ച വിവദതി, ഉഭോ അത്ഥപച്ചത്ഥികാ സമ്മുഖീഭൂതാ ഹോന്തി – അയം തത്ഥ പുഗ്ഗലസമ്മുഖതാ. കാ ച തത്ഥ യേഭുയ്യസികായ? യാ യേഭുയ്യസികാകമ്മസ്സ കിരിയാ കരണം ഉപഗമനം അജ്ഝുപഗമനം അധിവാസനാ അപ്പടിക്കോസനാ – അയം തത്ഥ യേഭുയ്യസികായ. ഏവം വൂപസന്തം ചേ, ഭിക്ഖവേ, അധികരണം കാരകോ ഉക്കോടേതി, ഉക്കോടനകം പാചിത്തിയം; ഛന്ദദായകോ ഖീയതി, ഖീയനകം പാചിത്തിയ’’ന്തി.

തിവിധസലാകഗ്ഗാഹോ

൨൩൫. തേന ഖോ പന സമയേന സാവത്ഥിയാ ഏവം ജാതം ഏവം സമുപ്പന്നം അധികരണം ഹോതി. അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ – അസന്തുട്ഠാ സാവത്ഥിയാ സങ്ഘസ്സ അധികരണവൂപസമനേന – അസ്സോസും ഖോ അമുകസ്മിം കിര ആവാസേ സമ്ബഹുലാ ഥേരാ വിഹരന്തി ബഹുസ്സുതാ ആഗതാഗമാ ധമ്മധരാ വിനയധരാ മാതികാധരാ പണ്ഡിതാ വിയത്താ മേധാവിനോ ലജ്ജിനോ കുക്കുച്ചകാ സിക്ഖാകാമാ. തേ ചേ ഥേരാ ഇമം അധികരണം വൂപസമേയ്യും ധമ്മേന വിനയേന സത്ഥുസാസനേന, ഏവമിദം അധികരണം സുവൂപസന്തം അസ്സാതി. അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ തം ആവാസം ഗന്ത്വാ തേ ഥേരേ ഏതദവോചും – ‘‘ഇദം, ഭന്തേ, അധികരണം ഏവം ജാതം, ഏവം സമുപ്പന്നം. സാധു, ഭന്തേ, ഥേരാ ഇമം അധികരണം വൂപസമേന്തു ധമ്മേന വിനയേന സത്ഥുസാസനേന, യഥയിദം അധികരണം സുവൂപസന്തം അസ്സാ’’തി. അഥ ഖോ തേ ഥേരാ – യഥാ സാവത്ഥിയാ സങ്ഘേന അധികരണം വൂപസമിതം തഥാ സുവൂപസന്തന്തി [യഥാ സുവൂപസന്തം (സീ. സ്യാ.)] – തഥാ തം അധികരണം വൂപസമേസും.

അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ – അസന്തുട്ഠാ സാവത്ഥിയാ സങ്ഘസ്സ അധികരണവൂപസമനേന, അസന്തുട്ഠാ സമ്ബഹുലാനം ഥേരാനം അധികരണവൂപസമനേന – അസ്സോസും ഖോ അമുകസ്മിം കിര ആവാസേ തയോ ഥേരാ വിഹരന്തി…പേ… ദ്വേ ഥേരാ വിഹരന്തി…പേ… ഏകോ ഥേരോ വിഹരതി ബഹുസ്സുതോ ആഗതാഗമോ ധമ്മധരോ വിനയധരോ മാതികാധരോ പണ്ഡിതോ വിയത്തോ മേധാവീ ലജ്ജീ കുക്കുച്ചകോ സിക്ഖാകാമോ. സോ ചേ ഥേരോ ഇമം അധികരണം വൂപസമേയ്യ ധമ്മേന വിനയേന സത്ഥുസാസനേന, ഏവമിദം അധികരണം സുവൂപസന്തം അസ്സാതി. അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ തം ആവാസം ഗന്ത്വാ തം ഥേരം ഏതദവോചും – ‘‘ഇദം, ഭന്തേ, അധികരണം ഏവം ജാതം, ഏവം സമുപ്പന്നം. സാധു, ഭന്തേ, ഥേരോ ഇമം അധികരണം വൂപസമേതു ധമ്മേന വിനയേന സത്ഥുസാസനേന, യഥയിദം അധികരണം സുവൂപസന്തം അസ്സാ’’തി. അഥ ഖോ സോ ഥേരോ – യഥാ സാവത്ഥിയാ സങ്ഘേന അധികരണം വൂപസമിതം, യഥാ സമ്ബഹുലേഹി ഥേരേഹി അധികരണം വൂപസമിതം, യഥാ തീഹി ഥേരേഹി അധികരണം വൂപസമിതം, യഥാ ദ്വീഹി ഥേരേഹി അധികരണം വൂപസമിതം, തഥാ സുവൂപസന്തന്തി – തഥാ തം അധികരണം വൂപസമേസി.

അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ അസന്തുട്ഠാ സാവത്ഥിയാ സങ്ഘസ്സ അധികരണവൂപസമനേന, അസന്തുട്ഠാ സമ്ബഹുലാനം ഥേരാനം അധികരണവൂപസമനേന, അസന്തുട്ഠാ തിണ്ണം ഥേരാനം അധികരണവൂപസമനേന, അസന്തുട്ഠാ ദ്വിന്നം ഥേരാനം അധികരണവൂപസമനേന, അസന്തുട്ഠാ ഏകസ്സ ഥേരസ്സ അധികരണവൂപസമനേന, യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമിംസു, ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും…പേ… ‘‘നിഹതമേതം, ഭിക്ഖവേ, അധികരണം സന്തം വൂപസന്തം സുവൂപസന്തം. അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, തേസം ഭിക്ഖൂനം സഞ്ഞത്തിയാ തയോ സലാകഗ്ഗാഹേ – ഗൂള്ഹകം, സകണ്ണജപ്പകം, വിവടകം.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, ഗൂള്ഹകോ സലാകഗ്ഗാഹോ ഹോതി? തേന സലാകഗ്ഗാഹാപകേന ഭിക്ഖുനാ സലാകായോ വണ്ണാവണ്ണായോ കത്വാ ഏകമേകോ ഭിക്ഖു ഉപസങ്കമിത്വാ ഏവമസ്സ വചനീയോ – ‘അയം ഏവംവാദിസ്സ സലാകാ, അയം ഏവംവാദിസ്സ സലാകാ. യം ഇച്ഛസി തം ഗണ്ഹാഹീ’തി. ഗഹിതേ വത്തബ്ബോ – ‘മാ ച കസ്സചി ദസ്സേഹീ’തി. സചേ ജാനാതി – അധമ്മവാദീ ബഹുതരാതി, ദുഗ്ഗഹോതി, പച്ചുക്കഡ്ഢിതബ്ബം. സചേ ജാനാതി – ധമ്മവാദീ ബഹുതരാതി, സുഗ്ഗഹോതി, സാവേതബ്ബം. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഗൂള്ഹകോ സലാകഗ്ഗാഹോ ഹോതി.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, സകണ്ണജപ്പകോ സലാകഗ്ഗാഹോ ഹോതി? തേന സലാകഗ്ഗാഹാപകേന ഭിക്ഖുനാ ഏകമേകസ്സ ഭിക്ഖുനോ ഉപകണ്ണകേ ആരോചേതബ്ബം – ‘അയം ഏവംവാദിസ്സ സലാകാ, അയം ഏവംവാദിസ്സ സലാകാ. യം ഇച്ഛസി തം ഗണ്ഹാഹീ’തി. ഗഹിതേ വത്തബ്ബോ – ‘മാ ച കസ്സചി ആരോചേഹീ’തി. സചേ ജാനാതി – അധമ്മവാദീ ബഹുതരാതി, ദുഗ്ഗഹോതി, പച്ചുക്കഡ്ഢിതബ്ബം. സചേ ജാനാതി – ധമ്മവാദീ ബഹുതരാതി, സുഗ്ഗഹോതി, സാവേതബ്ബം. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സകണ്ണജപ്പകോ സലാകഗ്ഗാഹോ ഹോതി.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, വിവടകോ സലാകഗ്ഗാഹോ ഹോതി? സചേ ജാനാതി – ധമ്മവാദീ ബഹുതരാതി, വിസ്സട്ഠേനേവ വിവടേന ഗാഹേതബ്ബോ. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, വിവടകോ സലാകഗ്ഗാഹോ ഹോതി. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തയോ സലാകഗ്ഗാഹാ’’തി.

സതിവിനയോ

൨൩൬. [പരി. ൨൯൨-൨൯൩, ൩൦൭ ആദയോ] ‘‘അനുവാദാധികരണം കതിഹി സമഥേഹി സമ്മതി? അനുവാദാധികരണം ചതൂഹി സമഥേഹി സമ്മതി – സമ്മുഖാവിനയേന ച, സതിവിനയേന ച, അമൂള്ഹവിനയേന ച, തസ്സപാപിയസികായ ച. സിയാ അനുവാദാധികരണം ദ്വേ സമഥേ അനാഗമ്മ – അമൂള്ഹവിനയഞ്ച, തസ്സപാപിയസികഞ്ച; ദ്വീഹി സമഥേഹി സമ്മേയ്യ – സമ്മുഖാവിനയേന ച, സതിവിനയേന ചാതി? സിയാതിസ്സ വചനീയം. യഥാ കഥം വിയ? ഇധ പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖും അമൂലികായ സീലവിപത്തിയാ അനുദ്ധംസേന്തി. തസ്സ ഖോ, ഭിക്ഖവേ [തസ്സ ഖോ തം ഭിക്ഖവേ (സ്യാ. ക.)], ഭിക്ഖുനോ സതിവേപുല്ലപ്പത്തസ്സ സതിവിനയോ ദാതബ്ബോ. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ദാതബ്ബോ –

‘‘തേന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനാ സങ്ഘം ഉപസങ്കമിത്വാ ഏകംസം ഉത്തരാസങ്ഗ കരിത്വാ…പേ… ഏവമസ്സ വചനീയോ – ‘മം, ഭന്തേ, ഭിക്ഖൂ അമൂലികായ സീലവിപത്തിയാ അനുദ്ധംസേന്തി. സോഹം, ഭന്തേ, സതിവേപുല്ലപ്പത്തോ സങ്ഘം സതിവിനയം യാചാമീ’തി. ദുതിയമ്പി യാചിതബ്ബോ. തതിയമ്പി യാചിതബ്ബോ. ബ്യത്തേനം ഭിക്ഖുനാ പടിബലേന സങ്ഘോ ഞാപേതബ്ബോ –

‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ. ഭിക്ഖൂ ഇത്ഥന്നാമം ഭിക്ഖും അമൂലികായ സീലവിപത്തിയാ അനുദ്ധംസേന്തി. സോ സതിവേപുല്ലപ്പത്തോ സങ്ഘം സതിവിനയം യാചതി. യദി സങ്ഘസ്സ പത്തകല്ലം, സങ്ഘോ ഇത്ഥന്നാമസ്സ ഭിക്ഖുനോ സതിവേപുല്ലപ്പത്തസ്സ സതിവിനയം ദദേയ്യ. ഏസാ ഞത്തി.

‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ. ഭിക്ഖൂ ഇത്ഥന്നാമം ഭിക്ഖും അമൂലികായ സീലവിപത്തിയാ അനുദ്ധംസേന്തി. സോ സതിവേപുല്ലപ്പത്തോ സങ്ഘം സതിവിനയം യാചതി. സങ്ഘോ ഇത്ഥന്നാമസ്സ ഭിക്ഖുനോ സതിവേപുല്ലപ്പത്തസ്സ സതിവിനയം ദേതി. യസ്സായസ്മതോ ഖമതി ഇത്ഥന്നാമസ്സ ഭിക്ഖുനോ സതിവേപുല്ലപ്പത്തസ്സ സതിവിനയസ്സ ദാനം, സോ തുണ്ഹസ്സ; യസ്സ നക്ഖമതി, സോ ഭാസേയ്യ.

‘‘ദുതിയമ്പി ഏതമത്ഥം വദാമി…പേ… തതിയമ്പി ഏതമത്ഥം വദാമി…പേ….

‘‘ദിന്നോ സങ്ഘേന ഇത്ഥന്നാമസ്സ ഭിക്ഖുനോ സതിവേപുല്ലപ്പത്തസ്സ സതിവിനയോ. ഖമതി സങ്ഘസ്സ, തസ്മാ തുണ്ഹീ, ഏവമേതം ധാരയാമീ’’തി.

‘‘ഇദം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അധികരണം വൂപസന്തം. കേന വൂപസന്തം? സമ്മുഖാവിനയേന ച സതിവിനയേന ച. കിഞ്ച തത്ഥ സമ്മുഖാവിനയസ്മിം? സങ്ഘസമ്മുഖതാ, ധമ്മസമ്മുഖതാ, വിനയസമ്മുഖതാ, പുഗ്ഗലസമ്മുഖതാ…പേ… കാ ച തത്ഥ പുഗ്ഗലസമ്മുഖതാ? യോ ച അനുവദതി, യഞ്ച അനുവദതി, ഉഭോ സമ്മുഖീഭൂതാ ഹോന്തി – അയം തത്ഥ പുഗ്ഗലസമ്മുഖതാ. കിഞ്ച തത്ഥ സതിവിനയസ്മിം? യാ സതിവിനയസ്സ കമ്മസ്സ കിരിയാ കരണം ഉപഗമനം അജ്ഝുപഗമനം അധിവാസനാ അപ്പടിക്കോസനാ – ഇദം തത്ഥ സതിവിനയസ്മിം. ഏവം വൂപസന്തം ചേ, ഭിക്ഖവേ, അധികരണം കാരകോ ഉക്കോടേതി, ഉക്കോടനകം പാചിത്തിയം; ഛന്ദദായകോ ഖീയതി, ഖീയനകം പാചിത്തിയം.

അമൂള്ഹവിനയോ

൨൩൭. ‘‘സിയാ അനുവാദാധികരണം ദ്വേ സമഥേ അനാഗമ്മ – സതിവിനയഞ്ച, തസ്സപാപിയസികഞ്ച; ദ്വീഹി സമഥേഹി സമ്മേയ്യ – സമ്മുഖാവിനയേന ച, അമൂള്ഹവിനയേന ചാതി? സിയാതിസ്സ വചനീയം. യഥാ കഥം വിയ? ഇധ പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു ഉമ്മത്തകോ ഹോതി ചിത്തവിപരിയാസകതോ. തേന ഉമ്മത്തകേന ചിത്തവിപരിയാസകതേന ബഹും അസ്സാമണകം അജ്ഝാചിണ്ണം ഹോതി ഭാസിതപരിക്കന്തം. തം ഭിക്ഖൂ ഉമ്മത്തകേന ചിത്തവിപരിയാസകതേന അജ്ഝാചിണ്ണേന ആപത്തിയാ ചോദേന്തി – ‘സരതായസ്മാ ഏവരൂപിം ആപത്തിം ആപജ്ജിതാ’തി. സോ ഏവം വദേതി – ‘അഹം ഖോ, ആവുസോ, ഉമ്മത്തകോ അഹോസിം ചിത്തവിപരിയാസകതോ. തേന മേ ഉമ്മത്തകേന ചിത്തവിപരിയാസകതേന ബഹും അസ്സാമണകം അജ്ഝാചിണ്ണം ഭാസിതപരിക്കന്തം. നാഹം തം സരാമി. മൂള്ഹേന മേ ഏതം കത’ന്തി. ഏവമ്പി നം വുച്ചമാനാ ചോദേന്തേവ – ‘സരതായസ്മാ ഏവരൂപിം ആപത്തിം ആപജ്ജിതാ’തി. ‘‘തസ്സ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനോ അമൂള്ഹസ്സ അമൂള്ഹവിനയോ ദാതബ്ബോ. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ദാതബ്ബോ –

‘‘തേന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനാ സങ്ഘം ഉപസങ്കമിത്വാ ഏകംസം ഉത്തരാസങ്ഗം കരിത്വാ…പേ… ഏവമസ്സ വചനീയോ – ‘അഹം, ഭന്തേ, ഉമ്മത്തകോ അഹോസിം ചിത്തവിപരിയാസകതോ. തേന മേ ഉമ്മത്തകേന ചിത്തവിപരിയാസകതേന ബഹും അസ്സാമണകം അജ്ഝാചിണ്ണം ഭാസിതപരിക്കന്തം. മം ഭിക്ഖൂ ഉമ്മത്തകേന ചിത്തവിപരിയാസകതേന അജ്ഝാചിണ്ണേന ആപത്തിയാ ചോദേന്തി – ‘സരതായസ്മാ ഏവരൂപിം ആപത്തിം ആപജ്ജിതാ’തി. ത്യാഹം ഏവം വദാമി – ‘അഹം ഖോ, ആവുസോ, ഉമ്മത്തകോ അഹോസിം ചിത്തവിപരിയാസകതോ. തേന മേ ഉമ്മത്തകേന ചിത്തവിപരിയാസകതേന ബഹും അസ്സാമണകം അജ്ഝാചിണ്ണം ഭാസിതപരിക്കന്തം. നാഹം തം സരാമി. മൂള്ഹേന മേ ഏതം കത’ന്തി. ഏവമ്പി മം വുച്ചമാനാ ചോദേന്തേവ – ‘സരതായസ്മാ ഏവരൂപിം ആപത്തിം ആപജ്ജിതാ’തി. ‘സോഹം, ഭന്തേ, അമൂള്ഹോ സങ്ഘം അമൂള്ഹവിനയം യാചാമീ’തി. ദുതിയമ്പി യാചിതബ്ബോ. തതിയമ്പി യാചിതബ്ബോ. ബ്യത്തേന ഭിക്ഖുനാ പടിബലേന സങ്ഘോ ഞാപേതബ്ബോ –

‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ. അയം ഇത്ഥന്നാമോ ഭിക്ഖു ഉമ്മത്തകോ അഹോസി ചിത്തവിപരിയാസകതോ. തേന ഉമ്മത്തകേന ചിത്തവിപരിയാസകതേന ബഹും അസ്സാമണകം അജ്ഝാചിണ്ണം ഭാസിതപരിക്കന്തം. തം ഭിക്ഖൂ ഉമ്മത്തകേന ചിത്തവിപരിയാസകതേന അജ്ഝാചിണ്ണേന ആപത്തിയാ ചോദേന്തി – ‘സരതായസ്മാ ഏവരൂപിം ആപത്തിം ആപജ്ജിതാ’തി. സോ ഏവം വദേതി – ‘അഹം ഖോ, ആവുസോ, ഉമ്മത്തകോ അഹോസിം ചിത്തവിപരിയാസകതോ. തേന മേ ഉമ്മത്തകേന ചിത്തവിപരിയാസകതേന ബഹും അസ്സാമണകം അജ്ഝാചിണ്ണം ഭാസിതപരിക്കന്തം. നാഹം തം സരാമി. മൂള്ഹേന മേ ഏതം കത’ന്തി. ഏവമ്പി നം വുച്ചമാനാ ചോദേന്തേവ – ‘സരതായസ്മാ ഏവരൂപിം ആപത്തിം ആപജ്ജിതാ’തി. സോ അമൂള്ഹോ സങ്ഘം അമൂള്ഹവിനയം യാചതി. യദി സങ്ഘസ്സ പത്തകല്ലം, സങ്ഘോ ഇത്ഥന്നാമസ്സ ഭിക്ഖുനോ അമൂള്ഹസ്സ അമൂള്ഹവിനയം ദദേയ്യ. ഏസാ ഞത്തി.

‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ. അയം ഇത്ഥന്നാമോ ഭിക്ഖു ഉമ്മത്തകോ അഹോസി ചിത്തവിപരിയാസകതോ. തേന ഉമ്മത്തകേന ചിത്തവിപരിയാസകതേന ബഹും അസ്സാമണകം അജ്ഝാചിണ്ണം ഭാസിതപരിക്കന്തം. തം ഭിക്ഖൂ ഉമ്മത്തകേന ചിത്തവിപരിയാസകതേന അജ്ഝാചിണ്ണേന ആപത്തിയാ ചോദേന്തി – ‘സരതായസ്മാ ഏവരൂപിം ആപത്തിം ആപജ്ജിതാ’തി. സോ ഏവം വദേതി – ‘അഹം ഖോ, ആവുസോ, ഉമ്മത്തകോ അഹോസിം ചിത്തവിപരിയാസകതോ. തേന മേ ഉമ്മത്തകേന ചിത്തവിപരിയാസകതേന ബഹും അസ്സാമണകം അജ്ഝാചിണ്ണം ഭാസിതപരിക്കന്തം. നാഹം തം സരാമി. മൂള്ഹേന മേ ഏതം കത’ന്തി. ഏവമ്പി നം വുച്ചമാനാ ചോദേന്തേവ – ‘സരതായസ്മാ ഏവരൂപിം ആപത്തിം ആപജ്ജിതാ’തി. സോ അമൂള്ഹോ സങ്ഘം അമൂള്ഹവിനയം യാചതി. സങ്ഘോ ഇത്ഥന്നാമസ്സ ഭിക്ഖുനോ അമൂള്ഹസ്സ അമൂള്ഹവിനയം ദേതി. യസ്സായസ്മതോ ഖമതി ഇത്ഥന്നാമസ്സ ഭിക്ഖുനോ അമൂള്ഹസ്സ അമൂള്ഹവിനയസ്സ ദാനം, സോ തുണ്ഹസ്സ; യസ്സ നക്ഖമതി, സോ ഭാസേയ്യ.

‘‘ദുതിയമ്പി ഏതമത്ഥം വദാമി…പേ… തതിയമ്പി ഏതമത്ഥം വദാമി…പേ….

‘‘ദിന്നോ സങ്ഘേന ഇത്ഥന്നാമസ്സ ഭിക്ഖുനോ അമൂള്ഹസ്സ അമൂള്ഹവിനയോ. ഖമതി സങ്ഘസ്സ, തസ്മാ തുണ്ഹീ, ഏവമേതം ധാരയാമീ’’തി.

‘‘ഇദം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അധികരണം വൂപസന്തം. കേന വൂപസന്തം? സമ്മുഖാവിനയേന ച, അമൂള്ഹവിനയേന ച. കിഞ്ച തത്ഥ സമ്മുഖാവിനയസ്മിം? സങ്ഘസമ്മുഖതാ, ധമ്മസമ്മുഖതാ, വിനയസമ്മുഖതാ, പുഗ്ഗലസമ്മുഖതാ…പേ… കിഞ്ച തത്ഥ അമൂള്ഹവിനയസ്മിം? യാ അമൂള്ഹവിനയസ്സ കമ്മസ്സ കിരിയാ കരണം ഉപഗമനം അജ്ഝുപഗമനം അധിവാസനാ അപ്പടിക്കോസനാ – ഇദം തത്ഥ അമൂള്ഹവിനയസ്മിം. ഏവം വൂപസന്തം ചേ, ഭിക്ഖവേ, അധികരണം കാരകോ ഉക്കോടേതി, ഉക്കോടനകം പാചിത്തിയം; ഛന്ദദായകോ ഖീയതി, ഖീയനകം പാചിത്തിയം.

തസ്സപാപിയസികാവിനയോ

൨൩൮. ‘‘സിയാ അനുവാദാധികരണം ദ്വേ സമഥേ അനാഗമ്മ – സതിവിനയഞ്ച, അമൂള്ഹവിനയഞ്ച; ദ്വീഹി സമഥേഹി സമ്മേയ്യ – സമ്മുഖാവിനയേന ച, തസ്സപാപിയസികായ ചാതി? സിയാതിസ്സ വചനീയം. യഥാ കഥം വിയ? ഇധ പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു ഭിക്ഖും സങ്ഘമജ്ഝേ ഗരുകായ ആപത്തിയാ ചോദേതി – ‘സരതായസ്മാ ഏവരൂപിം ഗരുകം ആപത്തിം ആപജ്ജിതാ, പാരാജികം വാ പാരാജികസാമന്തം വാ’തി. സോ ഏവം വദേതി – ‘ന ഖോ അഹം, ആവുസോ, സരാമി ഏവരൂപിം ഗരുകം ആപത്തിം ആപജ്ജിതാ, പാരാജികം വാ പാരാജികസാമന്തം വാ’തി. തമേനം സോ നിബ്ബേഠേന്തം അതിവേഠേതി – ‘ഇങ്ഘായസ്മാ സാധുകമേവ ജാനാഹി, യദി സരസി ഏവരൂപിം ഗരുകം ആപത്തിം ആപജ്ജിതാ, പാരാജികം വാ പാരാജികസാമന്തം വാ’തി. സോ ഏവം വദേതി – ‘ന ഖോ അഹം, ആവുസോ, സരാമി ഏവരൂപിം ഗരുകം ആപത്തിം ആപജ്ജിതാ, പാരാജികം വാ പാരാജികസാമന്തം വാ. സരാമി ച ഖോ അഹം, ആവുസോ, ഏവരൂപിം അപ്പമത്തികം ആപത്തിം ആപജ്ജിതാ’തി. തമേനം സോ നിബ്ബേഠേന്തം അതിവേഠേതി – ‘ഇങ്ഘായസ്മാ സാധുകമേവ ജാനാഹി, യദി സരസി ഏവരൂപിം ഗരുകം ആപത്തിം ആപജ്ജിതാ, പാരാജികം വാ പാരാജികസാമന്തം വാ’തി. സോ ഏവം വദേതി – ‘ഇമഞ്ഹി നാമാഹം, ആവുസോ, അപ്പമത്തികം ആപത്തിം ആപജ്ജിത്വാ അപുട്ഠോ പടിജാനിസ്സാമി. കിം പനാഹം ഏവരൂപിം ഗരുകം ആപത്തിം ആപജ്ജിത്വാ, പാരാജികം വാ പാരാജികസാമന്തം വാ, പുട്ഠോ ന പടിജാനിസ്സാമീ’തി? സോ ഏവം വദേതി – ‘ഇമഞ്ഹി നാമ ത്വം, ആവുസോ, അപ്പമത്തികം ആപത്തിം ആപജ്ജിത്വാ അപുട്ഠോ ന പടിജാനിസ്സസി. കിം പന ത്വം ഏവരൂപിം ഗരുകം ആപത്തിം ആപജ്ജിത്വാ, പാരാജികം വാ പാരാജികസാമന്തം വാ, അപുട്ഠോ പടിജാനിസ്സസി? ഇങ്ഘായസ്മാ സാധുകമേവ ജാനാഹി, യദി സരസി ഏവരൂപിം ഗരുകം ആപത്തിം ആപജ്ജിതാ, പാരാജികം വാ പാരാജികസാമന്തം വാ’തി. സോ ഏവം വദേസി – ‘സരാമി ഖോ അഹം, ആവുസോ, ഏവരൂപിം ഗരുകം ആപത്തിം ആപജ്ജിതാ, പാരാജികം വാ പാരാജികസാമന്തം വാ. ദവാ മേ ഏതം വുത്തം, രവാ മേ ഏതം വുത്തം – നാഹം തം സരാമി ഏവരൂപിം ഗരുകം ആപത്തിം ആപജ്ജിതാ, പാരാജികം വാ പാരാജികസാമന്തം വാ’തി. തസ്സ ഖോ, ഭിക്ഖവേ [തസ്സ ഖോ തം ഭിക്ഖവേ (ക.) തസ്സ ഖ്വതം ഭിക്ഖവേ (സ്യാ.)], ഭിക്ഖുനോ തസ്സപാപിയസികാകമ്മം കാതബ്ബം. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, കാതബ്ബം. ബ്യത്തേന ഭിക്ഖുനാ പടിബലേന സങ്ഘോ ഞാപേതബ്ബോ –

‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ സങ്ഘോ. അയം ഇത്ഥന്നാമോ ഭിക്ഖു സങ്ഘമജ്ഝേ ഗരുകായ ആപത്തിയാ അനുയുഞ്ജിയമാനോ അവജാനിത്വാ പടിജാനാതി, പടിജാനിത്വാ അവജാനാതി, അഞ്ഞേനാഞ്ഞം പടിചരതി, സമ്പജാനമുസാ ഭാസതി. യദി സങ്ഘസ്സ പത്തകല്ലം, സങ്ഘോ ഇത്ഥന്നാമസ്സ ഭിക്ഖുനോ തസ്സപാപിയസികാകമ്മം കരേയ്യ. ഏസാ ഞത്തി.

‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ. അയം ഇത്ഥന്നാമോ ഭിക്ഖു സങ്ഘമജ്ഝേ ഗരുകായ ആപത്തിയാ അനുയുഞ്ജിയമാനോ അവജാനിത്വാ പടിജാനാതി, പടിജാനിത്വാ അവജാനാതി, അഞ്ഞേനാഞ്ഞം പടിചരതി, സമ്പജാനമുസാ ഭാസതി. സങ്ഘോ ഇത്ഥന്നാമസ്സ ഭിക്ഖുനോ തസ്സപാപിയസികാകമ്മം കരോതി. യസ്സായസ്മതോ ഖമതി ഇത്ഥന്നാമസ്സ ഭിക്ഖുനോ തസ്സപാപിയസികാകമ്മസ്സ കരണം, സോ തുണ്ഹസ്സ; യസ്സ നക്ഖമതി, സോ ഭാസേയ്യ.

‘‘ദുതിയമ്പി ഏതമത്ഥം വദാമി…പേ… തതിയമ്പി ഏതമത്ഥം വദാമി…പേ….

‘‘കതം സങ്ഘേന ഇത്ഥന്നാമസ്സ ഭിക്ഖുനോ തസ്സപാപിയസികാകമ്മം. ഖമതി സങ്ഘസ്സ, തസ്മാ തുണ്ഹീ, ഏവമേതം ധാരയാമീ’’തി.

‘‘ഇദം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അധികരണം വൂപസന്തം. കേന വൂപസന്തം? സമ്മുഖാവിനയേന ച, തസ്സപാപിയസികായ ച. കിഞ്ച തത്ഥ സമ്മുഖാവിനയസ്മിം? സങ്ഘസമ്മുഖതാ, ധമ്മസമ്മുഖതാ, വിനയസമ്മുഖതാ…പേ… കാ ച തത്ഥ തസ്സപാപിയസികായ? യാ തസ്സപാപിയസികാകമ്മസ്സ കിരിയാ കരണം ഉപഗമനം അജ്ഝുപഗമനം അധിവാസനാ അപ്പടിക്കോസനാ – അയം തത്ഥ തസ്സപാപിയസികായ. ഏവം വൂപസന്തം ചേ, ഭിക്ഖവേ, അധികരണം കാരകോ ഉക്കോടേതി, ഉക്കോടനകം പാചിത്തിയം; ഛന്ദദായകോ ഖീയതി, ഖീയനകം പാചിത്തിയം.

പടിഞ്ഞാതകരണം

൨൩൯. [പരി. ൨൯൫, ൩൦൬, ൩൦൮ ആദയോ] ‘‘ആപത്താധികരണം കതിഹി സമഥേഹി സമ്മതി? ആപത്താധികരണം തീഹി സമഥേഹി സമ്മതി – സമ്മുഖാവിനയേന ച, പടിഞ്ഞാതകരണേന ച, തിണവത്ഥാരകേന ച. സിയാ ആപത്താധികരണം ഏകം സമഥം അനാഗമ്മ – തിണവത്ഥാരകം, ദ്വീഹി സമഥേഹി സമ്മേയ്യ – സമ്മുഖാവിനയേന ച, പടിഞ്ഞാതകരണേന ചാതി? സിയാതിസ്സ വചനീയം. യഥാ കഥം വിയ? ഇധ പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു ലഹുകം ആപത്തിം ആപന്നോ ഹോതി. തേന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനാ ഏകം ഭിക്ഖും ഉപസങ്കമിത്വാ ഏകംസം ഉത്തരാസങ്ഗം കരിത്വാ ഉക്കുടികം നിസീദിത്വാ അഞ്ജലിം പഗ്ഗഹേത്വാ ഏവമസ്സ വചനീയോ – ‘അഹം, ആവുസോ, ഇത്ഥന്നാമം ആപത്തിം ആപന്നോ; തം പടിദേസേമീ’തി. തേന വത്തബ്ബോ – ‘പസ്സസീ’തി? ‘ആമ പസ്സാമീ’തി. ‘ആയതിം സംവരേയ്യാസീ’തി.

‘‘ഇദം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അധികരണം വൂപസന്തം. കേന വൂപസന്തം? സമ്മുഖാവിനയേന ച, പടിഞ്ഞാതകരണേന ച. കിഞ്ച തത്ഥ സമ്മുഖാവിനയസ്മിം? ധമ്മസമ്മുഖതാ, വിനയസമ്മുഖതാ, പുഗ്ഗലസമ്മുഖതാ…പേ… കാ ച തത്ഥ പുഗ്ഗലസമ്മുഖതാ? യോ ച ദേസേതി, യസ്സ ച ദേസേതി, ഉഭോ സമ്മുഖീഭൂതാ ഹോന്തി – അയം തത്ഥ പുഗ്ഗലസമ്മുഖതാ. കിഞ്ച തത്ഥ പടിഞ്ഞാതകരണസ്മിം? യാ പടിഞ്ഞാതകരണസ്സ കമ്മസ്സ കിരിയാ കരണം ഉപഗമനം അജ്ഝുപഗമനം അധിവാസനാ അപ്പടിക്കോസനാ – ഇദം തത്ഥ പടിഞ്ഞാതകരണസ്മിം. ഏവം വൂപസന്തം ചേ, ഭിക്ഖവേ, അധികരണം പടിഗ്ഗാഹകോ ഉക്കോടേതി, ഉക്കോടനകം പാചിത്തിയം. ഏവഞ്ചേതം ലഭേഥ, ഇച്ചേതം കുസലം. നോ ചേ ലഭേഥ, തേന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനാ സമ്ബഹുലേ ഭിക്ഖൂ ഉപസങ്കമിത്വാ ഏകംസം ഉത്തരാസങ്ഗം കരിത്വാ വുഡ്ഢാനം ഭിക്ഖൂനം പാദേ വന്ദിത്വാ ഉക്കുടികം നിസീദിത്വാ അഞ്ജലിം പഗ്ഗഹേത്വാ ഏവമസ്സു വചനീയാ – ‘അഹം, ഭന്തേ, ഇത്ഥന്നാമം ആപത്തിം ആപന്നോ; തം പടിദേസേമീ’തി. ബ്യത്തേന ഭിക്ഖുനാ പടിബലേന തേ ഭിക്ഖൂ ഞാപേതബ്ബാ –

‘‘സുണന്തു മേ ആയസ്മന്താ. അയം ഇത്ഥന്നാമോ ഭിക്ഖു ആപത്തിം സരതി, വിവരതി, ഉത്താനിം കരോതി ദേസേതി. യദായസ്മന്താനം പത്തകല്ലം, അഹം ഇത്ഥന്നാമസ്സ ഭിക്ഖുനോ ആപത്തിം പടിഗ്ഗണ്ഹേയ്യന്തി. തേന വത്തബ്ബോ – ‘പസ്സസീ’തി? ‘ആമ പസ്സാമീ’തി. ‘ആയതിം സംവരേയ്യാസീ’തി.

‘‘ഇദം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അധികരണം വൂപസന്തം. കേന വൂപസന്തം? സമ്മുഖാവിനയേന ച, പടിഞ്ഞാതകരണേന ച. കിഞ്ച തത്ഥ സമ്മുഖാവിനയസ്മിം? ധമ്മസമ്മുഖതാ, വിനയസമ്മുഖതാ, പുഗ്ഗലസമ്മുഖതാ…പേ… കാ ച തത്ഥ പുഗ്ഗലസമ്മുഖതാ? യോ ച ദേസേതി, യസ്സ ച ദേസേതി, ഉഭോ സമ്മുഖീഭൂതാ ഹോന്തി – അയം തത്ഥ പുഗ്ഗലസമ്മുഖതാ. കിഞ്ച തത്ഥ പടിഞ്ഞാതകരണസ്മിം? യാ പടിഞ്ഞാതകരണസ്സ കമ്മസ്സ കിരിയാ കരണം ഉപഗമനം അജ്ഝുപഗമനം അധിവാസനാ അപ്പടിക്കോസനാ – ഇദം തത്ഥ പടിഞ്ഞാതകരണസ്മിം. ഏവം വൂപസന്തം ചേ, ഭിക്ഖവേ, അധികരണം പടിഗ്ഗാഹകോ ഉക്കോടേതി, ഉക്കോടനകം പാചിത്തിയം. ഏവഞ്ചേതം ലഭേഥ, ഇച്ചേതം കുസലം. നോ ചേ ലഭേഥ, തേന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനാ സങ്ഘം ഉപസങ്കമിത്വാ ഏകംസം ഉത്തരാസങ്ഗം കരിത്വാ വുഡ്ഢാനം ഭിക്ഖൂനം പാദേ വന്ദിത്വാ ഉക്കുടികം നിസീദിത്വാ അഞ്ജലിം പഗ്ഗഹേത്വാ ഏവമസ്സ വചനീയോ – ‘അഹം, ഭന്തേ, ഇത്ഥന്നാമം ആപത്തിം ആപന്നോ; തം പടിദേസേമീ’തി. ബ്യത്തേന ഭിക്ഖുനാ പടിബലേന സങ്ഘോ ഞാപേതബ്ബോ –

‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ. അയം ഇത്ഥന്നാമോ ഭിക്ഖു ആപത്തിം സരതി, വിവരതി, ഉത്താനിം കരോതി, ദേസേതി. യദി സങ്ഘസ്സ പത്തകല്ലം, അഹം ഇത്ഥന്നാമസ്സ ഭിക്ഖുനോ ആപത്തിം പടിഗ്ഗണ്ഹേയ്യന്തി. തേന വത്തബ്ബോ – ‘പസ്സസീ’തി? ‘ആമ പസ്സാമീ’തി. ‘ആയതിം സംവരേയ്യാസീ’തി.

‘‘ഇദം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അധികരണം വൂപസന്തം. കേന വൂപസന്തം? സമ്മുഖാവിനയേന ച, പടിഞ്ഞാതകരണേന ച. കിഞ്ച തത്ഥ സമ്മുഖാവിനയസ്മിം? സങ്ഘസമ്മുഖതാ, ധമ്മസമ്മുഖതാ, വിനയസമ്മുഖതാ, പുഗ്ഗലസമ്മുഖതാ…പേ… ഏവം വൂപസന്തം ചേ, ഭിക്ഖവേ, അധികരണം പടിഗ്ഗാഹകോ ഉക്കോടേതി, ഉക്കോടനകം പാചിത്തിയം; ഛന്ദദായകോ ഖീയതി, ഖീയനകം പാചിത്തിയം.

തിണവത്ഥാരകം

൨൪൦. ‘‘സിയാ ആപത്താധികരണം ഏകം സമഥം അനാഗമ്മ – പടിഞ്ഞാതകരണം, ദ്വീഹി സമഥേഹി സമ്മേയ്യ – സമ്മുഖാവിനയേന ച, തിണവത്ഥാരകേന ചാതി? സിയാതിസ്സ വചനീയം. യഥാ കഥം വിയ? ഇധ പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂനം ഭണ്ഡനജാതാനം കലഹജാതാനം വിവാദാപന്നാനം വിഹരതം ബഹും അസ്സാമണകം അജ്ഝാചിണ്ണം ഹോതി ഭാസിതപരിക്കന്തം. തത്ര ചേ ഭിക്ഖൂനം ഏവം ഹോതി – ‘അമ്ഹാകം ഖോ ഭണ്ഡനജാതാനം കലഹജാതാനം വിവാദാപന്നാനം വിഹരതം ബഹും അസ്സാമണകം അജ്ഝാചിണ്ണം ഭാസിതപരിക്കന്തം. സചേ മയം ഇമാഹി ആപത്തീഹി അഞ്ഞമഞ്ഞം കാരേസ്സാമ, സിയാപി തം അധികരണം കക്ഖളത്തായ വാളത്തായ ഭേദായ സംവത്തേയ്യാ’തി. അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ഏവരൂപം അധികരണം തിണവത്ഥാരകേന വൂപസമേതും. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, വൂപസമേതബ്ബം. സബ്ബേഹേവ ഏകജ്ഝം സന്നിപതിതബ്ബം, സന്നിപതിത്വാ ബ്യത്തേന ഭിക്ഖുനാ പടിബലേന സങ്ഘോ ഞാപേതബ്ബോ –

‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ. അമ്ഹാകം ഭണ്ഡനജാതാനം കലഹജാതാനം വിവാദാപന്നാനം വിഹരതം ബഹും അസ്സാമണകം അജ്ഝാചിണ്ണം ഭാസിതപരിക്കന്തം. സചേ മയം ഇമാഹി ആപത്തീഹി അഞ്ഞമഞ്ഞം കാരേസ്സാമ, സിയാപി തം അധികരണം കക്ഖളത്തായ വാളത്തായ ഭേദായ സംവത്തേയ്യ. യദി സങ്ഘസ്സ പത്തകല്ലം, സങ്ഘോ ഇമം അധികരണം തിണവത്ഥാരകേന വൂപസമേയ്യ, ഠപേത്വാ ഥുല്ലവജ്ജം, ഠപേത്വാ ഗിഹിപ്പടിസംയുത്തന്തി. ‘‘ഏകതോപക്ഖികാനം ഭിക്ഖൂനം ബ്യത്തേന ഭിക്ഖുനാ പടിബലേന സകോ പക്ഖോ ഞാപേതബ്ബോ –

‘‘സുണന്തു മേ ആയസ്മന്താ. അമ്ഹാകം ഭണ്ഡനജാതാനം കലഹജാതാനം വിവാദാപന്നാനം വിഹരതം ബഹും അസ്സാമണകം അജ്ഝാചിണ്ണം ഭാസിതപരിക്കന്തം. സചേ മയം ഇമാഹി ആപത്തീഹി അഞ്ഞമഞ്ഞം കാരേസ്സാമ, സിയാപി തം അധികരണം കക്ഖളത്തായ വാളത്തായ ഭേദായ സംവത്തേയ്യ. യദായസ്മന്താനം പത്തകല്ലം, അഹം യാ ചേവ ആയസ്മന്താനം ആപത്തി, യാ ച അത്തനോ ആപത്തി, ആയസ്മന്താനഞ്ചേവ അത്ഥായ, അത്തനോ ച അത്ഥായ, സങ്ഘമജ്ഝേ തിണവത്ഥാരകേന ദേസേയ്യം, ഠപേത്വാ ഥുല്ലവജ്ജം, ഠപേത്വാ ഗിഹിപ്പടിസംയുത്തന്തി.

൨൪൧. ‘‘അഥാപരേസം ഏകതോപക്ഖികാനം ഭിക്ഖൂനം ബ്യത്തേന ഭിക്ഖുനാ പടിബലേന സകോ പക്ഖോ ഞാപേതബ്ബോ –

‘‘സുണന്തു മേ ആയസ്മന്താ. അമ്ഹാകം ഭണ്ഡനജാതാനം കലഹജാതാനം വിവാദാപന്നാനം വിഹരതം ബഹും അസ്സാമണകം അജ്ഝാചിണ്ണം ഭാസിതപരിക്കന്തം. സചേ മയം ഇമാഹി ആപത്തീഹി അഞ്ഞമഞ്ഞം കാരേസ്സാമ, സിയാപി തം അധികരണം കക്ഖളത്തായ വാളത്തായ ഭേദായ സംവത്തേയ്യ. യദായസ്മന്താനം പത്തകല്ലം, അഹം യാ ചേവ ആയസ്മന്താനം ആപത്തി, യാ ച അത്തനോ ആപത്തി, ആയസ്മന്താനഞ്ചേവ അത്ഥായ, അത്തനോ ച അത്ഥായ, സങ്ഘമജ്ഝേ തിണവത്ഥാരകേന ദേസേയ്യം, ഠപേത്വാ ഥുല്ലവജ്ജം, ഠപേത്വാ ഗിഹിപ്പടിസംയുത്തന്തി.

൨൪൨. ‘‘അഥാപരേസം ഏകതോപക്ഖികാനം ഭിക്ഖൂനം ബ്യത്തേന ഭിക്ഖുനാ പടിബലേന സങ്ഘോ ഞാപേതബ്ബോ –

‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ. അമ്ഹാകം ഭണ്ഡനജാതാനം കലഹജാതാനം വിവാദാപന്നാനം വിഹരതം ബഹും അസ്സാമണകം അജ്ഝാചിണ്ണം ഭാസിതപരിക്കന്തം. സചേ മയം ഇമാഹി ആപത്തീഹി അഞ്ഞമഞ്ഞം കാരേസ്സാമ, സിയാപി തം അധികരണം കക്ഖളത്തായ വാളത്തായ ഭേദായ സംവത്തേയ്യ. യദി സങ്ഘസ്സ പത്തകല്ലം, അഹം യാ ചേവ ഇമേസം ആയസ്മന്താനം ആപത്തി, യാ ച അത്തനോ ആപത്തി, ഇമേസഞ്ചേവ ആയസ്മന്താനം അത്ഥായ, അത്തനോ ച അത്ഥായ, സങ്ഘമജ്ഝേ തിണവത്ഥാരകേന ദേസേയ്യം, ഠപേത്വാ ഥുല്ലവജ്ജം, ഠപേത്വാ ഗിഹിപ്പടിസംയുത്തം. ഏസാ ഞത്തി.

‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ. അമ്ഹാകം ഭണ്ഡനജാതാനം കലഹജാതാനം വിവാദാപന്നാനം വിഹരതം ബഹും അസ്സാമണകം അജ്ഝാചിണ്ണം ഭാസിതപരിക്കന്തം. സചേ മയം ഇമാഹി ആപത്തീഹി അഞ്ഞമഞ്ഞം കാരേസ്സാമ, സിയാപി തം അധികരണം കക്ഖളത്തായ വാളത്തായ ഭേദായ സംവത്തേയ്യ. അഹം യാ ചേവ ഇമേസം ആയസ്മന്താനം ആപത്തി, യാ ച അത്തനോ ആപത്തി, ഇമേസഞ്ചേവ ആയസ്മന്താനം അത്ഥായ, അത്തനോ ച അത്ഥായ, സങ്ഘമജ്ഝേ തിണവത്ഥാരകേന ദേസേമി, ഠപേത്വാ ഥുല്ലവജ്ജം, ഠപേത്വാ ഗിഹിപ്പടിസംയുത്തം. യസ്സായസ്മതോ ഖമതി അമ്ഹാകം ഇമാസം ആപത്തീനം സങ്ഘമജ്ഝേ തിണവത്ഥാരകേന ദേസനാ, ഠപേത്വാ ഥുല്ലവജ്ജം, ഠപേത്വാ ഗിഹിപ്പടിസംയുത്തം, സോ തുണ്ഹസ്സ; യസ്സ നക്ഖമതി, സോ ഭാസേയ്യ.

‘‘ദേസിതാ അമ്ഹാകം ഇമാ ആപത്തിയോ സങ്ഘമജ്ഝേ തിണവത്ഥാരകേന, ഠപേത്വാ ഥുല്ലവജ്ജം, ഠപേത്വാ ഗിഹിപ്പടിസംയുത്തം. ഖമതി സങ്ഘസ്സ, തസ്മാ തുണ്ഹീ, ഏവമേതം ധാരയാമീ’’തി.

‘‘അഥാപരേസം…പേ… ഏവമേതം ധാരയാമീ’’തി.

‘‘ഇദം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അധികരണം വൂപസന്തം. കേന വൂപസന്തം? സമ്മുഖാവിനയേന ച, തിണവത്ഥാരകേന ച. കിഞ്ച തത്ഥ സമ്മുഖാവിനയസ്മിം? സങ്ഘസമ്മുഖതാ, ധമ്മസമ്മുഖതാ, വിനയസമ്മുഖതാ, പുഗ്ഗലസമ്മുഖതാ.

‘‘കാ ച തത്ഥ സങ്ഘസമ്മുഖതാ? യാവതികാ ഭിക്ഖൂ കമ്മപ്പത്താ, തേ ആഗതാ ഹോന്തി, ഛന്ദാരഹാനം ഛന്ദോ ആഹടോ ഹോതി, സമ്മുഖീഭൂതാ ന പടിക്കോസന്തി – അയം തത്ഥ സങ്ഘസമ്മുഖതാ.

‘‘കാ ച തത്ഥ ധമ്മസമ്മുഖതാ, വിനയസമ്മുഖതാ? യേന ധമ്മേന യേന വിനയേന യേന സത്ഥുസാസനേന തം അധികരണം വൂപസമ്മതി – അയം തത്ഥ ധമ്മസമ്മുഖതാ, വിനയസമ്മുഖതാ.

‘‘കാ ച തത്ഥ പുഗ്ഗലസമ്മുഖതാ? യോ ച ദേസേതി, യസ്സ ച ദേസേതി, ഉഭോ സമ്മുഖീഭൂതാ ഹോന്തി – അയം തത്ഥ പുഗ്ഗലസമ്മുഖതാ.

‘‘കിഞ്ച തത്ഥ തിണവത്ഥാരകസ്മിം? യാ തിണവത്ഥാരകസ്സ കമ്മസ്സ കിരിയാ കരണം ഉപഗമനം അജ്ഝുപഗമനം അധിവാസനാ അപ്പടിക്കോസനാ – ഇദം തത്ഥ തിണവത്ഥാരകസ്മിം. ഏവം വൂപസന്തം ചേ, ഭിക്ഖവേ, അധികരണം പടിഗ്ഗാഹകോ ഉക്കോടേതി, ഉക്കോടനകം പാചിത്തിയം; ഛന്ദദായകോ ഖീയതി, ഖീയനകം പാചിത്തിയം.

[പരി. ൨൯൫, ൩൦൭, ൩൦൮] ‘‘കിച്ചാധികരണം കതിഹി സമഥേഹി സമ്മതി? കിച്ചാധികരണം ഏകേന സമഥേന സമ്മതി – സമ്മുഖാവിനയേനാ’’തി.

സമഥക്ഖന്ധകം നിട്ഠിതം ചതുത്ഥം.