൨. സതിവിനയോ

൧൮൯. [ഇദം വത്ഥു പാരാ. ൩൮൦ ആദയോ] തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ രാജഗഹേ വിഹരതി വേളുവനേ കലന്ദകനിവാപേ. തേന ഖോ പന സമയേന ആയസ്മതാ ദബ്ബേന മല്ലപുത്തേന ജാതിയാ സത്തവസ്സേന അരഹത്തം സച്ഛികതം ഹോതി. യം കിഞ്ചി സാവകേന പത്തബ്ബം സബ്ബം തേന അനുപ്പത്തം ഹോതി. നത്ഥി ചസ്സ കിഞ്ചി ഉത്തരി [ഉത്തരിം (സീ.)] കരണീയം, കതസ്സ വാ പതിചയോ. അഥ ഖോ ആയസ്മതോ ദബ്ബസ്സ മല്ലപുത്തസ്സ രഹോഗതസ്സ പടിസല്ലീനസ്സ ഏവം ചേതസോ പരിവിതക്കോ ഉദപാദി – ‘‘മയാ ഖോ ജാതിയാ സത്തവസ്സേന അരഹത്തം സച്ഛികതം. യം കിഞ്ചി സാവകേന പത്തബ്ബം സബ്ബം മയാ അനുപ്പത്തം. നത്ഥി ച മേ കിഞ്ചി ഉത്തരികരണീയം, കതസ്സ വാ പതിചയോ. കിം നു ഖോ അഹം സങ്ഘസ്സ വേയ്യാവച്ചം കരേയ്യ’’ന്തി?

അഥ ഖോ ആയസ്മതോ ദബ്ബസ്സ മല്ലപുത്തസ്സ ഏതദഹോസി – ‘‘യംനൂനാഹം സങ്ഘസ്സ സേനാസനഞ്ച പഞ്ഞപേയ്യം ഭത്താനി ച ഉദ്ദിസേയ്യ’’ന്തി. അഥ ഖോ ആയസ്മാ ദബ്ബോ മല്ലപുത്തോ സായന്ഹസമയം പടിസല്ലാനാ വുട്ഠിതോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി, ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ ആയസ്മാ ദബ്ബോ മല്ലപുത്തോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘ഇധ മയ്ഹം, ഭന്തേ, രഹോഗതസ്സ പടിസല്ലീനസ്സ ഏവം ചേതസോ പരിവിതക്കോ ഉദപാദി – ‘മയാ ഖോ ജാതിയാ സത്തവസ്സേന അരഹത്തം സച്ഛികതം. യം കിഞ്ചി സാവകേന പത്തബ്ബം, സബ്ബം മയാ അനുപ്പത്തം. നത്ഥി ച മേ കിഞ്ചി ഉത്തരികരണീയം, കതസ്സ വാ പതിചയോ. കിം നു ഖോ അഹം സങ്ഘസ്സ വേയ്യാവച്ചം കരേയ്യ’ന്തി? തസ്സ മയ്ഹം, ഭന്തേ, ഏതദഹോസി – ‘യംനൂനാഹം സങ്ഘസ്സ സേനാസനഞ്ച പഞ്ഞപേയ്യം ഭത്താനി ച ഉദ്ദിസേയ്യ’ന്തി. ഇച്ഛാമഹം, ഭന്തേ, സങ്ഘസ്സ സേനാസനഞ്ച പഞ്ഞാപേതും ഭത്താനി ച ഉദ്ദിസിതു’’ന്തി. ‘‘സാധു സാധു, ദബ്ബ. തേന ഹി ത്വം, ദബ്ബ, സങ്ഘസ്സ സേനാസനഞ്ച പഞ്ഞപേഹി ഭത്താനി ച ഉദ്ദിസാഹീ’’തി [ഉദ്ദിസാതി (പാരാ. ൩൮൦)]. ‘‘ഏവം, ഭന്തേ’’തി ഖോ ആയസ്മാ ദബ്ബോ മല്ലപുത്തോ ഭഗവതോ പച്ചസ്സോസി. അഥ ഖോ ഭഗവാ ഏതസ്മിം നിദാനേ ഏതസ്മിം പകരണേ ധമ്മിം കഥം കത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘തേന ഹി, ഭിക്ഖവേ, സങ്ഘോ ദബ്ബം മല്ലപുത്തം സേനാസനപഞ്ഞാപകഞ്ച ഭത്തുദ്ദേസകഞ്ച സമ്മന്നതു. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, സമ്മന്നിതബ്ബോ. പഠമം ദബ്ബോ മല്ലപുത്തോ യാചിതബ്ബോ [ദബ്ബോ യാചിതബ്ബോ (സ്യാ. ക.)]. യാചിത്വാ ബ്യത്തേന ഭിക്ഖുനാ പടിബലേന സങ്ഘോ ഞാപേതബ്ബോ –

൧൯൦. ‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ. യദി സങ്ഘസ്സ പത്തകല്ലം, സങ്ഘോ ആയസ്മന്തം ദബ്ബം മല്ലപുത്തം സേനാസനപഞ്ഞാപകഞ്ച ഭത്തുദ്ദേസകഞ്ച സമ്മന്നേയ്യ. ഏസാ ഞത്തി.

‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ. സങ്ഘോ ആയസ്മന്തം ദബ്ബം മല്ലപുത്തം സേനാസനപഞ്ഞാപകഞ്ച ഭത്തുദ്ദേസകഞ്ച സമ്മന്നതി. യസ്സായസ്മതോ ഖമതി ആയസ്മതോ ദബ്ബസ്സ മല്ലപുത്തസ്സ സേനാസനപഞ്ഞാപകസ്സ ച ഭത്തുദ്ദേസകസ്സ ച സമ്മുതി, സോ തുണ്ഹസ്സ; യസ്സ നക്ഖമതി, സോ ഭാസേയ്യ.

‘‘സമ്മതോ സങ്ഘേന ആയസ്മാ ദബ്ബോ മല്ലപുത്തോ സേനാസനപഞ്ഞാപകോ ച ഭത്തുദ്ദേസകോ ച. ഖമതി സങ്ഘസ്സ, തസ്മാ തുണ്ഹീ, ഏവമേതം ധാരയാമീ’’തി.

൧൯൧. സമ്മതോ ച പനായസ്മാ ദബ്ബോ മല്ലപുത്തോ സഭാഗാനം ഭിക്ഖൂനം ഏകജ്ഝം സേനാസനം പഞ്ഞപേതി. യേ തേ ഭിക്ഖൂ സുത്തന്തികാ തേസം ഏകജ്ഝം സേനാസനം പഞ്ഞപേതി – തേ അഞ്ഞമഞ്ഞം സുത്തന്തം സങ്ഗായിസ്സന്തീതി. യേ തേ ഭിക്ഖൂ വിനയധരാ തേസം ഏകജ്ഝം സേനാസനം പഞ്ഞപേതി – തേ അഞ്ഞമഞ്ഞം വിനയം വിനിച്ഛിനിസ്സന്തീതി. യേ തേ ഭിക്ഖൂ ധമ്മകഥികാ തേസം ഏകജ്ഝം സേനാസനം പഞ്ഞപേതി – തേ അഞ്ഞമഞ്ഞം ധമ്മം സാകച്ഛിസ്സന്തീതി. യേ തേ ഭിക്ഖൂ ഝായിനോ തേസം ഏകജ്ഝം സേനാസനം പഞ്ഞപേതി – തേ അഞ്ഞമഞ്ഞം ന ബ്യാബാധിസ്സന്തീതി. യേ തേ ഭിക്ഖൂ തിരച്ഛാനകഥികാ കായദള്ഹിബഹുലാ [കായദഡ്ഢിബഹുലാ (സീ.)] വിഹരന്തി തേസമ്പി ഏകജ്ഝം സേനാസനം പഞ്ഞപേതി – ഇമായപിമേ ആയസ്മന്തോ രതിയാ അച്ഛിസ്സന്തീതി. യേപി തേ ഭിക്ഖൂ വികാലേ ആഗച്ഛന്തി തേസമ്പി തേജോധാതും സമാപജ്ജിത്വാ തേനേവ ആലോകേന സേനാസനം പഞ്ഞപേതി; അപിസു ഭിക്ഖൂ സഞ്ചിച്ച വികാലേ ആഗച്ഛന്തി – മയം ആയസ്മതോ ദബ്ബസ്സ മല്ലപുത്തസ്സ ഇദ്ധിപാടിഹാരിയം പസ്സിസ്സാമാതി.

തേ ആയസ്മന്തം ദബ്ബം മല്ലപുത്തം ഉപസങ്കമിത്വാ ഏവം വദന്തി – ‘‘അമ്ഹാകം, ആവുസോ ദബ്ബ, സേനാസനം പഞ്ഞപേഹീ’’തി. തേ ആയസ്മാ ദബ്ബോ മല്ലപുത്തോ ഏവം വദേതി – ‘‘കത്ഥ ആയസ്മന്താ ഇച്ഛന്തി കത്ഥ പഞ്ഞപേമീ’’തി? തേ സഞ്ചിച്ച ദൂരേ അപദിസന്തി – ‘‘അമ്ഹാകം, ആവുസോ ദബ്ബ, ഗിജ്ഝകൂടേ പബ്ബതേ സേനാസനം പഞ്ഞപേഹി. അമ്ഹാകം, ആവുസോ, ചോരപപാതേ സേനാസനം പഞ്ഞപേഹി. അമ്ഹാകം, ആവുസോ, ഇസിഗിലിപസ്സേ കാളസിലായം സേനാസനം പഞ്ഞപേഹി. അമ്ഹാകം, ആവുസോ, വേഭാരപസ്സേ സത്തപണ്ണിഗുഹായം സേനാസനം പഞ്ഞപേഹി. അമ്ഹാകം, ആവുസോ, സീതവനേ സപ്പസോണ്ഡികപബ്ഭാരേ സേനാസനം പഞ്ഞപേഹി. അമ്ഹാകം, ആവുസോ, ഗോതമകകന്ദരായം [ഗോമടകന്ദരായം (സ്യാ. കം.)] സേനാസനം പഞ്ഞപേഹി. അമ്ഹാകം, ആവുസോ, തിന്ദുകകന്ദരായം സേനാസനം പഞ്ഞപേഹി. അമ്ഹാകം, ആവുസോ, തപോദകന്ദരായം [കപോതകന്ദരായം (ക.)] സേനാസനം പഞ്ഞപേഹി. അമ്ഹാകം, ആവുസോ, തപോദാരാമേ സേനാസനം പഞ്ഞപേഹി. അമ്ഹാകം, ആവുസോ, ജീവകമ്ബവനേ സേനാസനം പഞ്ഞപേഹി. അമ്ഹാകം, ആവുസോ, മദ്ദകുച്ഛിമ്ഹി മിഗദായേ സേനാസനം പഞ്ഞപേഹീ’’തി.

തേസം ആയസ്മാ ദബ്ബോ മല്ലപുത്തോ തേജോധാതും സമാപജ്ജിത്വാ അങ്ഗുലിയാ ജലമാനായ പുരതോ പുരതോ ഗച്ഛതി. തേപി തേനേവ ആലോകേന ആയസ്മതോ ദബ്ബസ്സ മല്ലപുത്തസ്സ പിട്ഠിതോ പിട്ഠിതോ ഗച്ഛന്തി. തേസം ആയസ്മാ ദബ്ബോ മല്ലപുത്തോ ഏവം സേനാസനം പഞ്ഞപേതി – അയം മഞ്ചോ, ഇദം പീഠം, അയം ഭിസി, ഇദം ബിബ്ബോഹനം [ബിമ്ബോഹനം (സീ. സ്യാ. കം.)], ഇദം വച്ചട്ഠാനം, ഇദം പസ്സാവട്ഠാനം, ഇദം പാനീയം, ഇദം പരിഭോജനീയം, അയം കത്തരദണ്ഡോ, ഇദം സങ്ഘസ്സ കതികസണ്ഠാനം, ഇമം കാലം പവിസിതബ്ബം, ഇമം കാലം നിക്ഖമിതബ്ബന്തി. തേസം ആയസ്മാ ദബ്ബോ മല്ലപുത്തോ ഏവം സേനാസനം പഞ്ഞപേത്വാ പുനദേവ വേളുവനം പച്ചാഗച്ഛതി.

൧൯൨. തേന ഖോ പന സമയേന മേത്തിയഭൂമജകാ [മേത്തിയഭുമ്മജകാ (സീ. സ്യാ. കം.)] ഭിക്ഖൂ നവകാ ചേവ ഹോന്തി അപ്പപുഞ്ഞാ ച. യാനി സങ്ഘസ്സ ലാമകാനി സേനാസനാനി താനി തേസം പാപുണന്തി ലാമകാനി ച ഭത്താനി. തേന ഖോ പന സമയേന രാജഗഹേ മനുസ്സാ ഇച്ഛന്തി ഥേരാനം ഭിക്ഖൂനം അഭിസങ്ഖാരികം പിണ്ഡപാതം ദാതും – സപ്പിമ്പി, തേലമ്പി, ഉത്തരിഭങ്ഗമ്പി. മേത്തിയഭൂമജകാനം പന ഭിക്ഖൂനം പാകതികം ദേന്തി – യഥാരന്ധം [യഥാരദ്ധം (സ്യാ.)] കണാജകം ബിലങ്ഗദുതിയം. തേ പച്ഛാഭത്തം പിണ്ഡപാതപ്പടിക്കന്താ ഥേരേ ഭിക്ഖൂ പുച്ഛന്തി – ‘‘തുമ്ഹാകം, ആവുസോ, ഭത്തഗ്ഗേ കിം അഹോസി, തുമ്ഹാകം കിം അഹോസീ’’തി [കിം നാഹോസി (സ്യാ. കം.)]? ഏകച്ചേ ഥേരാ ഏവം വദന്തി – ‘‘അമ്ഹാകം, ആവുസോ, സപ്പി അഹോസി, തേലം അഹോസി, ഉത്തരിഭങ്ഗം അഹോസീ’’തി. മേത്തിയഭൂമജകാ പന ഭിക്ഖൂ ഏവം വദന്തി – ‘‘അമ്ഹാകം, ആവുസോ, ന കിഞ്ചി അഹോസി – പാകതികം യഥാരന്ധം കണാജകം ബിലങ്ഗദുതിയ’’ന്തി.

തേന ഖോ പന സമയേന കല്യാണഭത്തികോ ഗഹപതി സങ്ഘസ്സ ചതുക്കഭത്തം ദേതി നിച്ചഭത്തം. സോ ഭത്തഗ്ഗേ സപുത്തദാരോ ഉപതിട്ഠിത്വാ പരിവിസതി – അഞ്ഞേ ഓദനേന പുച്ഛന്തി, അഞ്ഞേ സൂപേന പുച്ഛന്തി, അഞ്ഞേ തേലേന പുച്ഛന്തി, അഞ്ഞേ ഉത്തരിഭങ്ഗേന പുച്ഛന്തി. തേന ഖോ പന സമയേന കല്യാണഭത്തികസ്സ ഗഹപതിനോ ഭത്തം സ്വാതനായ മേത്തിയഭൂമജകാനം ഭിക്ഖൂനം ഉദ്ദിട്ഠം ഹോതി. അഥ ഖോ കല്യാണഭത്തികോ ഗഹപതി ആരാമം അഗമാസി കേനചിദേവ കരണീയേന. സോ യേനായസ്മാ ദബ്ബോ മല്ലപുത്തോ തേനുപസങ്കമി, ഉപസങ്കമിത്വാ ആയസ്മന്തം ദബ്ബം മല്ലപുത്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നം ഖോ കല്യാണഭത്തികം ഗഹപതിം ആയസ്മാ ദബ്ബോ മല്ലപുത്തോ ധമ്മിയാ കഥായ സന്ദസ്സേസി സമാദപേസി സമുത്തേജേസി സമ്പഹംസേസി. അഥ ഖോ കല്യാണഭത്തികോ ഗഹപതി ആയസ്മതാ ദബ്ബേന മല്ലപുത്തേന ധമ്മിയാ കഥായ സന്ദസ്സിതോ സമാദപിതോ സമുത്തേജിതോ സമ്പഹംസിതോ ആയസ്മന്തം ദബ്ബം മല്ലപുത്തം ഏതദവോച – ‘‘കസ്സ, ഭന്തേ, അമ്ഹാകം ഘരേ സ്വാതനായ ഭത്തം ഉദ്ദിട്ഠ’’ന്തി? ‘‘മേത്തിയഭൂമജകാനം ഖോ, ഗഹപതി, ഭിക്ഖൂനം തുമ്ഹാകം ഘരേ സ്വാതനായ ഭത്തം ഉദ്ദിട്ഠ’’ന്തി. അഥ ഖോ കല്യാണഭത്തികോ ഗഹപതി അനത്തമനോ അഹോസി. കഥഞ്ഹി നാമ പാപഭിക്ഖൂ അമ്ഹാകം ഘരേ ഭുഞ്ജിസ്സന്തീതി ഘരം ഗന്ത്വാ ദാസിം ആണാപേസി – ‘‘യേ, ജേ, സ്വേ ഭത്തികാ ആഗച്ഛന്തി തേ കോട്ഠകേ ആസനം പഞ്ഞപേത്വാ കണാജകേന ബിലങ്ഗദുതിയേന പരിവിസാ’’തി. ‘‘ഏവം അയ്യാ’’തി ഖോ സാ ദാസീ കല്യാണഭത്തികസ്സ ഗഹപതിനോ പച്ചസ്സോസി.

അഥ ഖോ മേത്തിയഭൂമജകാ ഭിക്ഖൂ – ഹിയ്യോ ഖോ, ആവുസോ, അമ്ഹാകം കല്യാണഭത്തികസ്സ ഗഹപതിനോ ഭത്തം ഉദ്ദിട്ഠം; സ്വേ അമ്ഹേ കല്യാണഭത്തികോ ഗഹപതി സപുത്തദാരോ ഉപതിട്ഠിത്വാ പരിവിസിസ്സതി; അഞ്ഞേ ഓദനേന പുച്ഛിസ്സന്തി, അഞ്ഞേ സൂപേന പുച്ഛിസ്സന്തി, അഞ്ഞേ തേലേന പുച്ഛിസ്സന്തി, അഞ്ഞേ ഉത്തരിഭങ്ഗേന പുച്ഛിസ്സന്തീതി. തേ തേനേവ സോമനസ്സേന ന ചിത്തരൂപം രത്തിയാ സുപിംസു. അഥ ഖോ മേത്തിയഭൂമജകാ ഭിക്ഖൂ പുബ്ബണ്ഹസമയം നിവാസേത്വാ പത്തചീവരമാദായ യേന കല്യാണഭത്തികസ്സ ഗഹപതിനോ നിവേസനം തേനുപസങ്കമിംസു. അദ്ദസാ ഖോ സാ ദാസീ മേത്തിയഭൂമജകേ ഭിക്ഖൂ ദൂരതോവ ആഗച്ഛന്തേ; ദിസ്വാന കോട്ഠകേ ആസനം പഞ്ഞാപേത്വാ മേത്തിയഭൂമജകേ ഭിക്ഖൂ ഏതദവോച – ‘‘നിസീദഥ, ഭന്തേ’’തി. അഥ ഖോ മേത്തിയഭൂമജകാനം ഭിക്ഖൂനം ഏതദഹോസി – ‘‘നിസ്സംസയം ഖോ ന താവ ഭത്തം സിദ്ധം ഭവിസ്സതി യഥാ മയം കോട്ഠകേ നിസീദാപിയാമാ’’തി [നിസീദാപേയ്യാമാതി (ക.)]. അഥ ഖോ സാ ദാസീ കണാജകേന [കാണാജകേന (സ്യാ. കം.)] ബിലങ്ഗദുതിയേന ഉപഗഞ്ഛി – ഭുഞ്ജഥ, ഭന്തേതി. ‘‘മയം ഖോ, ഭഗിനി, നിച്ചഭത്തികാ’’തി. ‘‘ജാനാമി അയ്യാ നിച്ചഭത്തികാതി. അപി ചാഹം ഹിയ്യോവ ഗഹപതിനാ ആണത്താ – ‘യേ, ജേ, സ്വേ ഭത്തികാ ആഗച്ഛന്തി, തേ കോട്ഠകേ ആസനം പഞ്ഞാപേത്വാ കണാജകേന ബിലങ്ഗദുതിയേന പരിവിസാ’തി. ഭുഞ്ജഥ, ഭന്തേ’’തി. അഥ ഖോ മേത്തിയഭൂമജകാ ഭിക്ഖൂ – ഹിയ്യോ ഖോ, ആവുസോ, കല്യാണഭത്തികോ ഗഹപതി ആരാമം അഗമാസി ദബ്ബസ്സ മല്ലപുത്തസ്സ സന്തികേ. നിസ്സംസയം ഖോ മയം ദബ്ബേന മല്ലപുത്തേന ഗഹപതിനോ അന്തരേ പരിഭിന്നാതി [സന്തികേ പരിഭിന്നാതി (സ്യാ. കം.)]. തേ തേനേവ ദോമനസ്സേന ന ചിത്തരൂപം ഭുഞ്ജിംസു. അഥ ഖോ മേത്തിയഭൂമജകാ ഭിക്ഖൂ പച്ഛാഭത്തം പിണ്ഡപാതപ്പടിക്കന്താ ആരാമം ഗന്ത്വാ പത്തചീവരം പടിസാമേത്വാ ബഹാരാമകോട്ഠകേ സങ്ഘാടിപല്ലത്ഥികായ നിസീദിംസു തുണ്ഹീഭൂതാ മങ്കുഭൂതാ പത്തക്ഖന്ധാ അധോമുഖാ പജ്ഝായന്താ അപ്പടിഭാനാ.

അഥ ഖോ മേത്തിയാ ഭിക്ഖുനീ യേന മേത്തിയഭൂമജകാ ഭിക്ഖൂ തേനുപസങ്കമി, ഉപസങ്കമിത്വാ മേത്തിയഭൂമജകേ ഭിക്ഖൂ ഏതദവോച – ‘‘വന്ദാമി അയ്യാ’’തി. ഏവം വുത്തേ മേത്തിയഭൂമജകാ ഭിക്ഖൂ നാലപിംസു. ദുതിയമ്പി ഖോ…പേ… തതിയമ്പി ഖോ മേത്തിയാ ഭിക്ഖുനീ മേത്തിയഭൂമജകേ ഭിക്ഖൂ ഏതദവോച – ‘‘വന്ദാമി അയ്യാ’’തി. തതിയമ്പി ഖോ മേത്തിയഭൂമജകാ ഭിക്ഖൂ നാലപിംസു. ‘‘ക്യാഹം അയ്യാനം അപരജ്ഝാമി? കിസ്സ മം അയ്യാ നാലപന്തീ’’തി? ‘‘തഥാ ഹി പന ത്വം, ഭഗിനി, അമ്ഹേ ദബ്ബേന മല്ലപുത്തേന വിഹേഠിയമാനേ അജ്ഝുപേക്ഖസീ’’തി? ‘‘ക്യാഹം, അയ്യാ, കരോമീ’’തി? ‘‘സചേ ഖോ ത്വം, ഭഗിനി, ഇച്ഛേയ്യാസി, അജ്ജേവ ഭഗവാ ആയസ്മന്തം ദബ്ബം മല്ലപുത്തം നാസാപേയ്യാ’’തി. ‘‘ക്യാഹം, അയ്യാ, കരോമി? കിം മയാ സക്കാ കാതു’’ന്തി? ‘‘ഏഹി ത്വം, ഭഗിനി, യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി, ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം ഏവം വദേഹി – ‘ഇദം, ഭന്തേ, നച്ഛന്നം നപ്പതിരൂപം, യായം, ഭന്തേ, ദിസാ അഭയാ അനീതികാ അനുപദ്ദവാ സായം ദിസാ സഭയാ സഈതികാ സഉപദ്ദവാ; യതോ നിവാതം തതോ സവാതം [തതോ പവാതം (സീ. സ്യാ. കം.)]; ഉദകം മഞ്ഞേ ആദിത്തം; അയ്യേനമ്ഹി ദബ്ബേന മല്ലപുത്തേന ദൂസിതാ’’’തി. ‘‘ഏവം അയ്യാ’’തി ഖോ മേത്തിയാ ഭിക്ഖുനീ മേത്തിയഭൂമജകാനം ഭിക്ഖൂനം പടിസ്സുത്വാ [പടിസ്സുണിത്വാ (സ്യാ. കം.)] യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി, ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം അട്ഠാസി. ഏകമന്തം ഠിതാ ഖോ മേത്തിയാ [സാ മേത്തിയാ (സ്യാ. ക.)] ഭിക്ഖുനീ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘ഇദം, ഭന്തേ, നച്ഛന്നം നപ്പതിരൂപം, യായം, ഭന്തേ, ദിസാ അഭയാ അനീതികാ അനുപദ്ദവാ സായം ദിസാ സഭയാ സഈതികാ സഉപദ്ദവാ; യതോ നിവാതം തതോ സവാതം; ഉദകം മഞ്ഞേ ആദിത്തം; അയ്യേനമ്ഹി ദബ്ബേന മല്ലപുത്തേന ദൂസിതാ’’തി.

൧൯൩. അഥ ഖോ ഭഗവാ ഏതസ്മിം നിദാനേ ഏതസ്മിം പകരണേ ഭിക്ഖുസങ്ഘം സന്നിപാതാപേത്വാ ആയസ്മന്തം ദബ്ബം മല്ലപുത്തം പടിപുച്ഛി – ‘‘സരസി ത്വം, ദബ്ബ, ഏവരൂപം കത്താ യഥായം ഭിക്ഖുനീ ആഹാ’’തി? ‘‘യഥാ മം, ഭന്തേ, ഭഗവാ ജാനാതീ’’തി. ദുതിയമ്പി ഖോ ഭഗവാ ആയസ്മന്തം ദബ്ബം മല്ലപുത്തം ഏതദവോച – ‘‘സരസി ത്വം, ദബ്ബ, ഏവരൂപം കത്താ യഥായം ഭിക്ഖുനീ ആഹാ’’തി? ‘‘യഥാ മം, ഭന്തേ, ഭഗവാ ജാനാതീ’’തി. തതിയമ്പി ഖോ ഭഗവാ ആയസ്മന്തം ദബ്ബം മല്ലപുത്തം ഏതദവോച – ‘‘സരസി ത്വം, ദബ്ബ, ഏവരൂപം കത്താ യഥായം ഭിക്ഖുനീ ആഹാ’’തി? ‘‘യഥാ മം, ഭന്തേ, ഭഗവാ ജാനാതീ’’തി. ‘‘ന ഖോ, ദബ്ബ, ദബ്ബാ ഏവം നിബ്ബേഠേന്തി. സചേ തയാ കതം കതന്തി വദേഹി. സചേ അകതം അകതന്തി വദേഹീ’’തി. ‘‘യതോഹം, ഭന്തേ, ജാതോ നാഭിജാനാമി സുപിനന്തേനപി മേഥുനം ധമ്മം പടിസേവിതാ, പഗേവ ജാഗരോ’’തി. അഥ ഖോ ഭഗവാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘തേന ഹി, ഭിക്ഖവേ, മേത്തിയം ഭിക്ഖുനിം നാസേഥ. ഇമേ ച ഭിക്ഖൂ അനുയുഞ്ജഥാ’’തി. ഇദം വത്വാ ഭഗവാ ഉട്ഠായാസനാ വിഹാരം പാവിസി.

അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ മേത്തിയം ഭിക്ഖുനിം നാസേസും. അഥ ഖോ മേത്തിയഭൂമജകാ ഭിക്ഖൂ തേ ഭിക്ഖൂ ഏതദവോചും – ‘‘മാവുസോ, മേത്തിയം ഭിക്ഖുനിം നാസേഥ, ന സാ കിഞ്ചി അപരജ്ഝതി; അമ്ഹേഹി സാ ഉസ്സാഹിതാ കുപിതേഹി അനത്തമനേഹി ചാവനാധിപ്പായേഹീ’’തി. ‘‘കിം പന തുമ്ഹേ, ആവുസോ, ആയസ്മന്തം ദബ്ബം മല്ലപുത്തം അമൂലികായ സീലവിപത്തിയാ അനുദ്ധംസേഥാ’’തി? ‘‘ഏവമാവുസോ’’തി. യേ തേ ഭിക്ഖൂ അപ്പിച്ഛാ…പേ… തേ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ മേത്തിയഭൂമജകാ ഭിക്ഖൂ ആയസ്മന്തം ദബ്ബം മല്ലപുത്തം അമൂലികായ സീലവിപത്തിയാ അനുദ്ധംസേസ്സന്തീ’’തി! അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും …പേ… ‘‘സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, മേത്തിയഭൂമജകാ ഭിക്ഖൂ ദബ്ബം മല്ലപുത്തം അമൂലികായ സീലവിപത്തിയാ അനുദ്ധംസേന്തീ’’തി? ‘‘സച്ചം ഭഗവാ’’തി…പേ… വിഗരഹിത്വാ…പേ… ധമ്മിം കഥം കത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി –

‘‘തേന ഹി, ഭിക്ഖവേ, സങ്ഘോ ദബ്ബസ്സ മല്ലപുത്തസ്സ സതിവേപുല്ലപ്പത്തസ്സ സതിവിനയം ദേതു. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ദാതബ്ബോ – ‘‘തേന, ഭിക്ഖവേ, ദബ്ബേന മല്ലപുത്തേന സങ്ഘം ഉപസങ്കമിത്വാ, ഏകംസം ഉത്തരാസങ്ഗം കരിത്വാ, വുഡ്ഢാനം ഭിക്ഖൂനം പാദേ വന്ദിത്വാ, ഉക്കുടികം നിസീദിത്വാ, അഞ്ജലിം പഗ്ഗഹേത്വാ, ഏവമസ്സ വചനീയോ – ‘ഇമേ മം, ഭന്തേ, മേത്തിയഭൂമജകാ ഭിക്ഖൂ അമൂലികായ സീലവിപത്തിയാ അനുദ്ധംസേന്തി. സോഹം, ഭന്തേ, സതിവേപുല്ലപ്പത്തോ സങ്ഘം സതിവിനയം യാചാമീ’തി. ദുതിയമ്പി യാചിതബ്ബോ. തതിയമ്പി യാചിതബ്ബോ – ‘ഇമേ മം, ഭന്തേ മേത്തിയഭൂമജകാ ഭിക്ഖൂ അമൂലികായ സീലവിപത്തിയാ അനുദ്ധംസേന്തി. സോഹം [സോഹം ഭന്തേ (ക.)] സതിവേപുല്ലപ്പത്തോ തതിയമ്പി, ഭന്തേ, സങ്ഘം സതിവിനയം യാചാമീ’തി. ‘‘ബ്യത്തേന ഭിക്ഖുനാ പടിബലേന സങ്ഘോ ഞാപേതബ്ബോ –

൧൯൪. സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ. ഇമേ മേത്തിയഭൂമജകാ ഭിക്ഖൂ ആയസ്മന്തം ദബ്ബം മല്ലപുത്തം അമൂലികായ സീലവിപത്തിയാ അനുദ്ധംസേന്തി. ആയസ്മാ ദബ്ബോ മല്ലപുത്തോ സതിവേപുല്ലപ്പത്തോ സങ്ഘം സതിവിനയം യാചതി. യദി സങ്ഘസ്സ പത്തകല്ലം, സങ്ഘോ ആയസ്മതോ ദബ്ബസ്സ മല്ലപുത്തസ്സ സതിവേപുല്ലപ്പത്തസ്സ സതിവിനയം ദദേയ്യ. ഏസാ ഞത്തി.

‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ. ഇമേ മേത്തിയഭൂമജകാ ഭിക്ഖൂ ആയസ്മന്തം ദബ്ബം മല്ലപുത്തം അമൂലികായ സീലവിപത്തിയാ അനുദ്ധംസേന്തി. ആയസ്മാ ദബ്ബോ മല്ലപുത്തോ സതിവേപുല്ലപ്പത്തോ സങ്ഘം സതിവിനയം യാചതി. സങ്ഘോ ആയസ്മതോ ദബ്ബസ്സ മല്ലപുത്തസ്സ സതിവേപുല്ലപ്പത്തസ്സ സതിവിനയം ദേതി. യസ്സായസ്മതോ ഖമതി ആയസ്മതോ ദബ്ബസ്സ മല്ലപുത്തസ്സ സതിവേപുല്ലപ്പത്തസ്സ സതിവിനയസ്സ ദാനം, സോ തുണ്ഹസ്സ; യസ്സ നക്ഖമതി, സോ ഭാസേയ്യ.

‘‘ദുതിയമ്പി ഏതമത്ഥം വദാമി…പേ… തതിയമ്പി ഏതമത്ഥം വദാമി – സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ. ഇമേ മേത്തിയഭൂമജകാ ഭിക്ഖൂ ആയസ്മന്തം ദബ്ബം മല്ലപുത്തം അമൂലികായ സീലവിപത്തിയാ അനുദ്ധംസേന്തി. ആയസ്മാ ദബ്ബോ മല്ലപുത്തോ സതിവേപുല്ലപ്പത്തോ സങ്ഘം സതിവിനയം യാചതി. സങ്ഘോ ആയസ്മതോ ദബ്ബസ്സ മല്ലപുത്തസ്സ സതിവേപുല്ലപ്പത്തസ്സ സതിവിനയം ദേതി. യസ്സായസ്മതോ ഖമതി ആയസ്മതോ ദബ്ബസ്സ മല്ലപുത്തസ്സ സതിവേപുല്ലപ്പത്തസ്സ സതിവിനയസ്സ ദാനം, സോ തുണ്ഹസ്സ; യസ്സ നക്ഖമതി, സോ ഭാസേയ്യ.

‘‘ദിന്നോ സങ്ഘേന ആയസ്മതോ ദബ്ബസ്സ മല്ലപുത്തസ്സ സതിവേപുല്ലപ്പത്തസ്സ സതിവിനയോ. ഖമതി സങ്ഘസ്സ, തസ്മാ തുണ്ഹീ, ഏവമേതം ധാരയാമീ’’തി.

൧൯൫. ‘‘പഞ്ചിമാനി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മികാനി സതിവിനയസ്സ ദാനാനി. സുദ്ധോ ഹോതി ഭിക്ഖു അനാപത്തികോ, അനുവദന്തി ച നം, യാചതി ച, തസ്സ സങ്ഘോ സതിവിനയം ദേതി ധമ്മേന സമഗ്ഗേന – ഇമാനി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ച ധമ്മികാനി സതിവിനയസ്സ ദാനാനീ’’തി.