൪. അനന്തരപച്ചയനിദ്ദേസവണ്ണനാ

൪. യഥാവുത്താ നിരോധാനന്തരസുഞ്ഞതാ നിരോധപ്പത്തതാ ഓകാസദാനവിസേസോ, അത്തനോ അനുരൂപചിത്തുപ്പാദനസമത്ഥതാ ചിത്തനിയമഹേതുതാ, തത്ഥ അനന്തരുപ്പാദനസമത്ഥതാ ച സണ്ഠാനാഭാവതോ സുട്ഠുതരം നിരന്തരുപ്പാദനസമത്ഥതാ ച ചിത്തനിയമഹേതുവിസേസോ ദട്ഠബ്ബോ. ധാതുവസേനാതി വിഞ്ഞാണധാതുമനോധാതുമനോവിഞ്ഞാണധാതുവസേന. ഏത്തകാ ഏവ ഹി ധാതുയോ ഭിന്നസഭാവാ അനന്തരപച്ചയതായ നിയമേത്വാ വത്തബ്ബാ, അഭിന്നസഭാവാ പന വിസേസാഭാവതോ പുരിമതാമത്തംയേവ വിസേസം പുരക്ഖത്വാ വത്തബ്ബാതി താ കുസലാദിഭേദേന തഥാ വുത്താ. തേനാഹ ‘‘കുസലാദിവസേന ചാ’’തി. യാ പന മനോധാതുമനോവിഞ്ഞാണധാതുവസേന അനന്തരപച്ചയതാ വത്തബ്ബാ, തത്ഥ മനോവിഞ്ഞാണധാതു മനോധാതുയാ അനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോതി വുച്ചമാനോ സമ്മോഹോ സിയാ, പുരേ മനോധാതുയാ അനന്തരപച്ചയഭാവേന വുത്താ, ഇദാനി മനോവിഞ്ഞാണധാതു മനോധാതുയാതി പച്ചയപച്ചയുപ്പന്നവിസേസാ ന വിഞ്ഞായേയ്യ, മനോധാതുയാ പന ചക്ഖുവിഞ്ഞാണാദിധാതൂനം അനന്തരപച്ചയഭാവേ വുച്ചമാനേ നിയമോ നത്ഥി. തേനാഹ ‘‘മനോധാതു ചക്ഖുവിഞ്ഞാണധാതുയാതി ചാ’’തി. തഥേവാതി നിയമാഭാവതോ ഏവാതി അത്ഥോ. തസ്മാതി യസ്മാ ഇതോ അഞ്ഞഥാ ദേസനായ പച്ചയപച്ചയുപ്പന്നാനം വിസേസാഭാവോ ചിത്തവിസേസദസ്സനവിച്ഛേദോ നിയമാഭാവോ ചാതി ഇമേ ദോസാ ആപജ്ജന്തി, തസ്മാ. നിദസ്സനേനാതി ധാതുവസേന നിദസ്സനേന. നയം ദസ്സേത്വാതി ‘‘മനോവിഞ്ഞാണധാതു തംസമ്പയുത്തകാ ച ധമ്മാ മനോധാതുയാ തംസമ്പയുത്തകാനഞ്ച ധമ്മാനം അനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ’’തി ഏവമാദികസ്സ അനന്തരപച്ചയതാഗ്ഗഹണസ്സ നയം ദസ്സേത്വാ. നിരവസേസദസ്സനത്ഥന്തി നിരവസേസസ്സ അനന്തരപച്ചയഭാവിനോ ചിത്തുപ്പാദസ്സ ദസ്സനത്ഥം.

സദിസകുസലാനന്തി സമാനകുസലാനം, സമാനതാ ചേത്ഥ ഏകവീഥിപരിയാപന്നതായ വേദിതബ്ബാ. തേനേവാഹ ‘‘ഭൂമിഭിന്നാനമ്പി പച്ചയഭാവോ വുത്തോ ഹോതീ’’തി. സമാനവീഥിതാ ച യസ്മാ സമാനവേദനാ സമാനഹേതുകാ ച ഹോന്തി, തസ്മാ ‘‘വേദനായ വാ ഹേതൂഹി വാ സദിസകുസലാന’’ന്തി ആഹ. വാ-സദ്ദോ ചേത്ഥ അനിയമത്ഥോ. തേന ഞാണസങ്ഖാരാദിഭേദസ്സപി വികപ്പനവസേന സങ്ഗഹോ ദട്ഠബ്ബോ. ചുതിപി ഗഹിതാ തംസഭാവത്താ. ഭവങ്ഗചിത്തമേവ ഹി പരിയോസാനേ ‘‘ചുതീ’’തി വുച്ചതി. കുസലാകുസലാനന്തരഞ്ച കദാചി സാ ഉപ്പജ്ജതീതി തദാരമ്മണമ്പി ഗഹിതന്തി ദട്ഠബ്ബം, കിരിയജവനാനന്തരം തദാരമ്മണുപ്പത്തിയന്തി അധിപ്പായോ.

കാമാവചരകിരിയായ ആവജ്ജനസ്സാതി അയമേത്ഥ അത്ഥോ അധിപ്പേതോതി ദസ്സേന്തോ ‘‘ആവജ്ജനഗ്ഗഹണേന കാമാവചരകിരിയം വിസേസേതീ’’തി ആഹ. തമേവ ഹി അത്ഥം പാകടതരം കാതും ‘‘കാമാവചരവിപാകോ’’തിആദി വുത്തം. വോട്ഠബ്ബനമ്പി ഗഹിതം സന്തീരണാനന്തരത്താതി അധിപ്പായോ.

അനന്തരപച്ചയനിദ്ദേസവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.