൬. സഹജാതപച്ചയനിദ്ദേസവണ്ണനാ

൬. പോരാണപാഠോതി പുരാതനോ അട്ഠകഥാപാഠോ. ഇമസ്സാതി ഇമസ്സ പദസ്സ. അവുത്തസ്സാതി പാളിയം അവുത്തസ്സ. യദിപി സഹഗതസദ്ദസ്സ അത്ഥസംവണ്ണനായം സംസട്ഠസദ്ദസ്സ വിയ സമാനത്ഥസ്സപി കത്ഥചി സദ്ദന്തരസ്സ അത്ഥോ വുച്ചതി പരിയായവിസേസബോധനത്ഥം, തഥാപി ന മൂലസദ്ദസ്സ അത്ഥോ വിഭാവിതോ ഹോതീതി ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘ന ച…പേ… ഹോതീ’’തി. ‘‘അഞ്ഞമഞ്ഞ’’ന്തി ച ‘‘അഞ്ഞഅഞ്ഞ’’ന്തി വത്തബ്ബേ മ-കാരാഗമം കത്വാ നിദ്ദേസോ, കമ്മബ്യതിഹാരേ ചേതം പദം, തസ്മാ ഇതരേതരന്തി വുത്തം ഹോതി. പച്ചയപച്ചയുപ്പന്നാനം ഏകസ്മിംയേവ ഖണേ പച്ചയുപ്പന്നപച്ചയഭാവസ്സ ഇച്ഛിതത്താ യോ ഹി യസ്സ പച്ചയോ യസ്മിം ഖണേ, തസ്മിംയേവ ഖണേ സോപി തസ്സ പച്ചയോതി അയമേത്ഥ അഞ്ഞമഞ്ഞപച്ചയതാ. തഥാ ഹി അട്ഠകഥായം ‘‘അഞ്ഞോ അഞ്ഞസ്സാ’’തി വത്വാ ‘‘ഇമിനാ…പേ… ദീപേതീ’’തി വുത്തം. ഓക്കമനം പവിസനന്തി അത്ഥോ. ആസനക്ഖണേ ഹി ധമ്മാ പുരിമഭവതോ ഇമം ഭവം പവിസന്താ വിയ ഹോന്തി. തേന വുത്തം ‘‘പരലോകതോ ഇമം ലോകം ആഗന്ത്വാ പവിസന്തം വിയ ഉപ്പജ്ജതീ’’തി. തസ്മാ അവിസേസേന പടിസന്ധി ഓക്കന്തിസദ്ദാഭിധേയ്യാതി അധിപ്പായേന വുത്തം ‘‘ഓക്കന്തി…പേ… അധിപ്പായേനാഹാ’’തി. തംനിവാരണത്ഥന്തി തസ്സ ഖണന്തരേ രൂപീനം സഹജാതപച്ചയഭാവസ്സ ‘‘കഞ്ചി കാലേ ന സഹജാതപച്ചയേന പച്ചയോ’’തി നിവാരണത്ഥം. തേന പദദ്വയേന സമാനേസു പച്ചയപച്ചയുപ്പന്നധമ്മേസു പുരിമതോ പച്ഛിമസ്സ വിസേസമത്ഥം ദസ്സേതി.

ഏവഞ്ച ‘‘കഞ്ചി കാലേ’’തി പദസ്സ ‘‘കേചി കാലേതി വാ, കിസ്മിഞ്ചി കാലേ’’തി വാ വിഭത്തിവിപല്ലാസേന അത്ഥോ ഗഹേതബ്ബോതി അധിപ്പായേന പഠമവികപ്പം ദസ്സേത്വാ ഇദാനി പകാരന്തരേന ദസ്സേതും ‘‘കഞ്ചി കാലേതി കേചി കിസ്മിഞ്ചി കാലേതി വാ അത്ഥോ’’തി ആഹ. തേന ‘‘കഞ്ചീ’’തി അയം സാമഞ്ഞനിദ്ദേസോതി ദസ്സേതി. യോ ഹി അയം ‘‘കേചീ’’തി പച്ചത്തബഹുവചനാഭിധേയ്യോ അത്ഥോ, യോ ച ‘‘കിസ്മിഞ്ചീ’’തി ഭുമ്മേകവചനാഭിധേയ്യോ, തദുഭയം സതി കാലവന്തകാലതാവിഭാഗേ കിം-സദ്ദസ്സ വചനീയതാസാമഞ്ഞേന പന ഏകജ്ഝം കത്വാ ‘‘കഞ്ചീ’’തി പാളിയം വുത്തന്തി തം വിഭജിത്വാ ദസ്സേതും ‘‘കേചി കിസ്മിഞ്ചീ’’തി വുത്തം. അട്ഠകഥായം പന ‘‘കിസ്മിഞ്ചീ’’തി ഭുമ്മവസേനേവ വുത്തം. തേന യഥാവുത്തഅത്ഥവിഭാഗേന പദേന. വത്ഥുഭൂതാതി വത്ഥുസഭാവാ. ഹദയരൂപമേവ സന്ധായ വദതി. രൂപന്തരാനന്തി ഹദയവത്ഥുതോ അഞ്ഞരൂപാനം. അരൂപീനം സഹജാതപച്ചയതം പുബ്ബേ ‘‘ഓക്കന്തിക്ഖണേ നാമരൂപ’’ന്തി ഏത്ഥ അനിവാരിതം നിവാരേതീതി യോജനാ, തഥാ വത്ഥുസ്സ ച കാലന്തരേ പടിസന്ധികാലതോ അഞ്ഞസ്മിം കാലേ അരൂപീനം നിവാരേതീതി. ഏവഞ്ച കത്വാതിആദിനാ യഥാവുത്തഅത്ഥവണ്ണനായ പാളിയം വിഭത്തിനിദ്ദേസസ്സ രൂപകഭാവമാഹ. പുനപി പുരിമതോ പച്ഛിമസ്സ ഉപചയേന വിസേസം ദസ്സേതും ‘‘പുരിമേന ചാ’’തിആദി വുത്തം. തത്ഥ പുരിമേനാതി ‘‘ഓക്കന്തിക്ഖണേ നാമരൂപ’’ന്തി ഇമിനാ പച്ചയനിദ്ദേസവചനേന. ‘‘ഏകോ ഖന്ധോ വത്ഥു ച തിണ്ണം ഖന്ധാന’’ന്തിആദിനാ പടിച്ചവാരാദിപാഠേന. അത്ഥവിവരണഞ്ഹി പച്ചയനിദ്ദേസപാളിയാ സബ്ബേപി സത്ത മഹാവാരാ. വത്ഥുസ്സ വത്തബ്ബത്തേ ആപന്നേ കിന്തി പച്ചയോതി തസ്സ നാമസ്സാതി യോജനാ. ഏതേനാതി ‘‘രൂപിനോ ധമ്മാ അരൂപീനം ധമ്മാന’’ന്തി ഏതേന വചനേന. കേവലസ്സാതി നാമരഹിതസ്സ വത്ഥുസ്സ. തഥാതി നാമസ്സ പച്ചയഭാവേന.

കത്ഥചീതി ‘‘രൂപിനോ ധമ്മാ അരൂപീനം ധമ്മാനം കഞ്ചി കാലം സഹജാതപച്ചയേന പച്ചയോ’’തി ഏതസ്മിം നിദ്ദേസേ. ഏത്ഥ ഹി അഞ്ഞമഞ്ഞസഹജാതപച്ചയഭാവോ ലബ്ഭതി. വചനേനാതി ‘‘അഞ്ഞമഞ്ഞ’’ന്തി ഇമിനാ വചനേന പാളിയം സഹജാതപച്ചയഭാവസ്സ അസങ്ഗഹിതത്താ, അത്ഥതോ പന ലബ്ഭതേവാതി. തേനാഹ ‘‘ലബ്ഭമാനേപീ’’തി. തസ്സാതി അഞ്ഞമഞ്ഞപച്ചയത്തസ്സ. ഏവന്തി ‘‘ന അഞ്ഞമഞ്ഞവസേനാ’’തി ഇമിനാ പകാരേന. സമുദായേകദേസവസേന സാമിവചനന്തി അവയവാവയവിസമ്ബന്ധേ അവയവിനി സാമിവചനന്തി അത്ഥോ, നിദ്ധാരണേ വാ ‘‘കണ്ഹാ ഗാവീന’’ന്തിആദീസു വിയ.

സഹജാതപച്ചയനിദ്ദേസവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.