൬. അഞ്ഞാതകവിഞ്ഞത്തിസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൫൧൫. ഛട്ഠേ പതികിട്ഠോതി നിഹീനോ, ലാമകോതി അത്ഥോ. ലോലജാതികോതി ലോലസഭാവോ. പടുയേവ പട്ടോ. തേനാഹ ‘‘ഛേകോ’’തിആദി. കിസ്മിം വിയാതി ഏത്ഥ ‘‘കിസ്മിം വിയാ’’തി നിപാതവസേന സമാനത്ഥം ‘‘കിംസു വിയാ’’തി നിപാതപദന്തി ആഹ ‘‘കിംസു വിയാ’’തി, കിം വിയാതി അത്ഥോ, ദുക്ഖം വിയാതി അധിപ്പായോ. തേനാഹ ‘‘കിലേസോ വിയാ’’തിആദി. ധമ്മവസേന ഉപചാരവസേന നിമന്തനാ ധമ്മനിമന്തനാതി പാളിപദസ്സ അത്ഥോ വേദിതബ്ബോ. സചേ പന ‘‘വദേയ്യാഥ, ഭന്തേ, യേനത്ഥോ’’തി ഇദം സച്ചമേവ വുത്തം സിയാ, പവാരിതോയേവ ഹോതി. യസ്മാ പന പവാരേത്വാപി അദാതുകാമോ അപ്പവാരിതട്ഠാനേയേവ തിട്ഠതി, തസ്മാ ഭഗവാ പവാരിതാപവാരിതഭാവം അവിചാരേത്വാ ‘‘ഞാതകോ തേ, ഉപനന്ദ, അഞ്ഞാതകോ’’തി ഞാതകഅഞ്ഞാതകഭാവംയേവ വിചാരേസി. മുസിംസൂതി വിലുമ്പിംസു.

൫൧൭. അനുപുബ്ബകഥാതി അനുപുബ്ബേന വിനിച്ഛയകഥാ. സേസപരിക്ഖാരാനം സദ്ധിവിഹാരികേഹി ഗഹിതത്താ നിവാസനപാരുപനമത്തമേവ അവസിട്ഠന്തി ആഹ ‘‘നിവാസനപാരുപനമത്തംയേവ ഹരിത്വാ’’തി. സദ്ധിവിഹാരികാനം താവ ആഗമനസ്സ വാ അനാഗമനസ്സ വാ അജാനനതായ വുത്തം ‘‘ഥേരേഹി നേവ താവ…പേ… ഭഞ്ജിതബ്ബ’’ന്തി. പരേസമ്പി അത്ഥായ ലഭന്തീതി അത്തനോ ചീവരം ദദമാനാ സയം സാഖാഭങ്ഗേന പടിച്ഛാദേന്തീതി തേസം അത്ഥായപി ഭഞ്ജിതും ലഭന്തി. ‘‘തിണേന വാ പണ്ണേന വാ പടിച്ഛാദേത്വാ ആഗന്തബ്ബ’’ന്തി വചനതോ ഈദിസേസു ഭൂതഗാമപാതബ്യതാപി അനുഞ്ഞാതായേവ ഹോതീതി ആഹ – ‘‘നേവ ഭൂതഗാമപാതബ്യതായ പാചിത്തിയം ഹോതീ’’തി. ന തേസം ധാരണേ ദുക്കടന്തി തേസം തിത്ഥിയദ്ധജാനം ധാരണേപി ദുക്കടം നത്ഥി.

യാനി ച നേസം വത്ഥാനി ദേന്തീതി സമ്ബന്ധോ. ഥേരാനം സയമേവ ദിന്നത്താ വുത്തം ‘‘അച്ഛിന്നചീവരട്ഠാനേ ഠിതത്താ’’തി. യദി ലദ്ധിം ഗണ്ഹാതി, തിത്ഥിയപക്കന്തകോ നാമ ഹോതി, തസ്മാ വുത്തം ‘‘ലദ്ധിം അഗ്ഗഹേത്വാ’’തി. ‘‘നോ ചേ ഹോതി സങ്ഘസ്സ വിഹാരചീവരം വാ…പേ… ആപത്തി ദുക്കടസ്സാ’’തി ഇമിനാ അന്തരാമഗ്ഗേ പവിട്ഠവിഹാരതോ നിക്ഖമിത്വാ അഞ്ഞത്ഥ അത്തനോ അഭിരുചിതട്ഠാനം ഗച്ഛന്തസ്സ ദുക്കടം വുത്തം. ഇമിനാ ച ‘‘യം ആവാസം പഠമം ഉപഗച്ഛതീ’’തി വുത്തം അന്തരാമഗ്ഗേ ഠിതവിഹാരമ്പി സചേ നഗ്ഗോ ഹുത്വാ ഗച്ഛതി, ദുക്കടമേവാതി വേദിതബ്ബം. യദി ഏവം തത്ഥ കസ്മാ ന വുത്തന്തി ചേ? അനോകാസത്താ. തത്ഥ ഹി ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, അച്ഛിന്നചീവരസ്സ വാ…പേ… ചീവരം വിഞ്ഞാപേതു’’ന്തി ഇമിനാ സമ്ബന്ധേന സങ്ഘികമ്പി ചീവരം നിവാസേതും പാരുപിതുഞ്ച അനുജാനന്തോ ‘‘യം ആവാസം പഠമം…പേ… ഗഹേത്വാ പാരുപിതു’’ന്തി ആഹ, തസ്മാ തത്ഥ അനോകാസത്താ ദുക്കടം ന വുത്തം.

വിഹാരചീവരന്തി സേനാസനചീവരം. ചിമിലികാഹീതി പടപിലോതികാഹി. തസ്സ ഉപരീതി ഭൂമത്ഥരണസ്സ ഉപരി. വിദേസഗതേനാതി അഞ്ഞം ചീവരം അലഭിത്വാ വിദേസഗതേന. ഏകസ്മിം…പേ… ഠപേതബ്ബന്തി ഏത്ഥ ‘‘ലേസേന ഗഹേത്വാ അഗതത്താ ഠപേന്തേന ച സങ്ഘികപരിഭോഗേനേവ ഠപിതത്താ അഞ്ഞസ്മിം സേനാസനേ നിയമിതമ്പി അഞ്ഞത്ഥ ഠപേതും വട്ടതീ’’തി വദന്തി. പരിഭോഗേനേവാതി അഞ്ഞം ചീവരം അലഭിത്വാ പരിഭുഞ്ജനേന.

൫൧൯-൫൨൧. പരിഭോഗജിണ്ണന്തി യഥാ തേന ചീവരേന സരീരം പടിച്ഛാദേതും ന സക്കാ, ഏവം ജിണ്ണം. കപ്പിയവോഹാരേനാതി കയവിക്കയാപത്തിതോ മോചനത്ഥം വുത്തം. ‘‘വിഞ്ഞാപേന്തസ്സാ’’തി ഇമസ്സേവ അത്ഥം വിഭാവേതി ‘‘ചേതാപേന്തസ്സ പരിവത്താപേന്തസ്സാ’’തി. അത്തനോ ധനേന ഹി വിഞ്ഞാപനം നാമ പരിവത്തനമേവാതി അധിപ്പായോ. സങ്ഘവസേന പവാരിതാനം വിഞ്ഞാപനേ വത്തം ദസ്സേതി ‘‘പമാണമേവ വട്ടതീ’’തി. സങ്ഘവസേന ഹി പവാരിതേ സബ്ബേസം സാധാരണത്താ അധികം വിഞ്ഞാപേതും ന വട്ടതി. യം യം പവാരേതീതി യം യം ചീവരാദിം ദസ്സാമീതി പവാരേതി. വിഞ്ഞാപനകിച്ചം നത്ഥീതി വിനാ വിഞ്ഞത്തിയാ ദീയമാനത്താ വിഞ്ഞാപേത്വാ കിം കരിസ്സതീതി അധിപ്പായോ. അഞ്ഞസ്സത്ഥായാതി ഏത്ഥാപി ‘‘ഞാതകാനം പവാരിതാന’’ന്തി ഇദം അനുവത്തതിയേവാതി ആഹ ‘‘അത്തനോ ഞാതകപവാരിതേ’’തിആദി. വികപ്പനുപഗചീവരതാ, സമയാഭാവോ, അഞ്ഞാതകവിഞ്ഞത്തി, തായ ച പടിലാഭോതി ഇമാനേത്ഥ ചത്താരി അങ്ഗാനി.

അഞ്ഞാതകവിഞ്ഞത്തിസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.