൭. തതുത്തരിസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൫൨൨. സത്തമേ പാളിയം പഗ്ഗാഹികസാലന്തി ദുസ്സവാണിജകാനം ആപണം. ‘‘പഗ്ഗാഹിതസാല’’ന്തിപി പഠന്തി.

൫൨൩-൫൨൪. അഭീതി ഉപസഗ്ഗോതി തസ്സ വിസേസത്ഥാഭാവം ദസ്സേതി. തേനാഹ ‘‘ഹരിതുന്തി അത്ഥോ’’തി. വര-സദ്ദസ്സ ഇച്ഛായം വത്തമാനത്താ ആഹ ‘‘ഇച്ഛാപേയ്യാ’’തി. ദട്ഠു ഖേമതോതി ഏത്ഥ ഗാഥാബന്ധവസേന അനുനാസികലോപോ ദട്ഠബ്ബോ. സഅന്തരന്തി അന്തരവാസകസഹിതം. ഉത്തരന്തി ഉത്തരാസങ്ഗം. അസ്സ ചീവരസ്സാതി സാദിതബ്ബചീവരസ്സ. അച്ഛിന്നസബ്ബചീവരേനാതി അച്ഛിന്നാനി സബ്ബാനി തീണി ചീവരാനി അസ്സാതി അച്ഛിന്നസബ്ബചീവരോ, തേനാതി അത്ഥോ. യസ്സ ഹി അച്ഛിന്ദനസമയേ തീണി ചീവരാനി സന്നിഹിതാനി ഹോന്തി, താനി സബ്ബാനി അച്ഛിന്നാനീതി സോ ‘‘അച്ഛിന്നസബ്ബചീവരോ’’തി വുച്ചതി. തേനേവ ‘‘അച്ഛിന്നസബ്ബചീവരേന തിചീവരകേനാ’’തി വുത്തം. തിചീവരകേനാതി ഹി അച്ഛിന്ദനസമയേ തിചീവരസ്സ സന്നിഹിതഭാവം സന്ധായ വുത്തം, ന പന വിനയതേചീവരികഭാവം ധുതങ്ഗതേചീവരികഭാവം വാ സന്ധായ. ഏവം പടിപജ്ജിതബ്ബന്തി ‘‘സന്തരുത്തരപരമം തേന ഭിക്ഖുനാ തതോ ചീവരം സാദിതബ്ബ’’ന്തി വുത്തവിധിനാ പടിപജ്ജിതബ്ബം. അഞ്ഞേനാതി അച്ഛിന്നഅസബ്ബചീവരേന. യസ്സ തീസു ചീവരേസു ഏകം വാ ദ്വേ വാ ചീവരാനി അച്ഛിന്നാനി ഹോന്തി, തേനാതി അത്ഥോ. അഞ്ഞഥാപീതി ‘‘സന്തരുത്തരപരമ’’ന്തി വുത്തവിധാനതോ അഞ്ഞഥാപി. യസ്സ ഹി തീസു ദ്വേ ചീവരാനി അച്ഛിന്നാനി ഹോന്തി, ഏകം സാദിതബ്ബം. ഏകസ്മിം അച്ഛിന്നേ ന സാദിതബ്ബന്തി ന തസ്സ സന്തരുത്തരപരമസാദിയനം സമ്ഭവതി, അയമേവ ച അത്ഥോ പദഭാജനേന വിഭാവിതോ. തേനാഹ ‘‘തം വിഭാഗം ദസ്സേതു’’ന്തി.

കേചി പന ‘‘തിചീവരകേനാതി വുത്തത്താ തിചീവരം പരിക്ഖാരചോളവസേന അധിട്ഠഹിത്വാ പരിഭുഞ്ജതോ തസ്മിം നട്ഠേ ബഹൂനിപി ഗഹേതും ലഭതീ’’തി വദന്തി, തം ന ഗഹേതബ്ബം. പദഭാജനസ്സ ഹി അധിപ്പായം ദസ്സേന്തേന യസ്മാ പന ‘‘അച്ഛിന്നസബ്ബചീവരേന…പേ… തം വിഭാഗം ദസ്സേതു’’ന്തി വുത്തം, പദഭാജനേ ച ന താദിസോ അത്ഥോ ഉപലബ്ഭതി, തസ്മാ തം ന ഗഹേതബ്ബമേവ. യമ്പി മാതികാട്ഠകഥായം (കങ്ഖാ. അട്ഠ. തതുത്തരിസിക്ഖാപദവണ്ണനാ) വുത്തം ‘‘യസ്സ അധിട്ഠിതചീവരസ്സ തീണി നട്ഠാനീ’’തി, തത്ഥാപി അധിട്ഠിതഗ്ഗഹണം സരൂപകഥനമത്തന്തി ഗഹേതബ്ബം, ന പന തിചീവരാധിട്ഠാനേന അധിട്ഠിതചീവരസ്സേവാതി ഏവമത്ഥോ ഗഹേതബ്ബോ പാളിയം അട്ഠകഥായഞ്ച തഥാ അത്ഥസ്സ അസമ്ഭവതോ. ന ഹി തിചീവരാധിട്ഠാനേന അധിട്ഠിതചീവരസ്സേവ ഇദം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തന്തി സക്കാ വിഞ്ഞാതും. പുരിമസിക്ഖാപദേന ഹി അച്ഛിന്നചീവരസ്സ അഞ്ഞാതകവിഞ്ഞത്തിയാ അനുഞ്ഞാതത്താ പമാണം അജാനിത്വാ വിഞ്ഞാപനവത്ഥുസ്മിം പമാണതോ സാദിയനം അനുജാനന്തേന ഭഗവതാ ഇദം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം, തസ്മാ ‘‘പരിക്ഖാരചോളികസ്സ ബഹുമ്പി സാദിതും വട്ടതീ’’തി അയമത്ഥോ നേവ പാളിയാ സമേതി, ന ച ഭഗവതോ അധിപ്പായം അനുലോമേതി.

യസ്സ തീണി നട്ഠാനി, തേന ദ്വേ സാദിതബ്ബാനീതി ഏത്ഥ യസ്സ തിചീവരതോ അധികമ്പി ചീവരം അഞ്ഞത്ഥ ഠിതം അത്ഥി, തദാതസ്സ ചീവരസ്സ അലബ്ഭനീയഭാവതോ തേനപി സാദിതും വട്ടതീതി വേദിതബ്ബം. പകതിയാവ സന്തരുത്തരേന ചരതീതി സാസങ്കസിക്ഖാപദവസേന വാ അവിപ്പവാസസമ്മുതിവസേന വാ തതിയസ്സ അലാഭേന വാ ചരതി. ‘‘ദ്വേ നട്ഠാനീ’’തി അധികാരത്താ വുത്തം ‘‘ദ്വേ സാദിതബ്ബാനീ’’തി. ഏകം സാദിയന്തേനേവ സമോ ഭവിസ്സതീതി തിണ്ണം ചീവരാനം ദ്വീസു നട്ഠേസു ഏകം സാദിയന്തേന സമോ ഭവിസ്സതി ഉഭിന്നമ്പി സന്തരുത്തരപരമതായ അവട്ഠാനതോ. യസ്സ ഏകംയേവ ഹോതീതി അഞ്ഞേന കേനചി കാരണേന വിനട്ഠസേസചീവരം സന്ധായ വുത്തം.

൫൨൬. ‘‘സേസകം തുയ്ഹേവ ഹോതൂതി ദേന്തീ’’തി വുത്തത്താ ‘‘പമാണയുത്തം ഗണ്ഹിസ്സാമ, സേസകം ആഹരിസ്സാമാ’’തി വത്വാ ഗഹേത്വാ ഗമനസമയേപി ‘‘സേസകമ്പി തുമ്ഹാകഞ്ഞേവ ഹോതൂ’’തി വദന്തി, ലദ്ധകപ്പിയമേവ. പവാരിതാനന്തി അച്ഛിന്നകാലതോ പുബ്ബേയേവ പവാരിതാനം. പാളിയാ ന സമേതീതി സന്തരുത്തരപരമതോ ഉത്തരി സാദിയനേ അനാപത്തിദസ്സനത്ഥം ‘‘അനാപത്തി ഞാതകാനം പവാരിതാന’’ന്തി വുത്തത്താ ന സമേതി. സന്തരുത്തരപരമം സാദിയന്തസ്സ ഹി ആപത്തിപ്പസങ്ഗോയേവ നത്ഥി, സതി ച സിക്ഖാപദേന ആപത്തിപ്പസങ്ഗേ അനാപത്തി യുത്താ ദസ്സേതുന്തി അധിപ്പായോ. കേചി പന ‘‘പമാണമേവ വട്ടതീതി ഇദം സല്ലേഖദസ്സനത്ഥം വുത്ത’’ന്തി വദന്തി.

യസ്മാ പനിദം…പേ… ന വുത്തന്തി ഏത്ഥായമധിപ്പായോ – ‘‘അഞ്ഞസ്സത്ഥായാ’’തി വുച്ചമാനേ അഞ്ഞേസം അത്ഥായ പമാണം അതിക്കമിത്വാപി ഗണ്ഹിതും വട്ടതീതി ആപജ്ജതി, തഞ്ച അഞ്ഞസ്സത്ഥായ വിഞ്ഞാപനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തത്താ വത്ഥുനാ സംസന്ദിയമാനം ന സമേതി. ന ഹി യം വത്ഥും നിസ്സായ സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം, തസ്മിംയേവ അനാപത്തിവചനം യുത്തന്തി. ഗണ്ഠിപദേസു പന തീസുപി ‘‘ഇമസ്സ സിക്ഖാപദസ്സ അത്തനോ സാദിയനപടിബദ്ധതാവസേന പവത്തത്താ ‘അഞ്ഞസ്സത്ഥായാ’തി വത്തും ഓകാസോയേവ നത്ഥി, തസ്മാ ന വുത്ത’’ന്തി കഥിതം. ഇധ ‘‘അഞ്ഞസ്സത്ഥായാ’’തി അവുത്തത്താ അഞ്ഞേസം അത്ഥായ ഞാതകപവാരിതേസു അധികം വിഞ്ഞാപേന്തസ്സ ആപത്തീതി ചേ? ന, തത്ഥ പുരിമസിക്ഖാപദേനേവ അനാപത്തിസിദ്ധിതോ. തതുത്തരിതാ, അച്ഛിന്നാദികാരണതാ, അഞ്ഞാതകവിഞ്ഞത്തി, തായ ച പടിലാഭോതി ഇമാനേത്ഥ ചത്താരി അങ്ഗാനി.

തതുത്തരിസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.