൨. ഗണഭോജനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൨൦൯. ദുതിയേ അഭിമാരേതി അഭിഗന്ത്വാ ഭഗവതോ മാരണത്ഥായ നിയോജിതേ ധനുദ്ധരേ. ഗുള്ഹപടിച്ഛന്നോതി അപാകടോ. പവിജ്ഝീതി വിസ്സജ്ജേസി. നനു രാജാനമ്പി മാരാപേസീതി വചനതോ ഇദം സിക്ഖാപദം അജാതസത്തുനോ കാലേ പഞ്ഞത്തന്തി സിദ്ധം, ഏവഞ്ച സതി പരതോ അനുപഞ്ഞത്തിയം –

‘‘തേന ഖോ പന സമയേന രഞ്ഞോ മാഗധസ്സ സേനിയസ്സ ബിമ്ബിസാരസ്സ ഞാതിസാലോഹിതോ ആജീവകേസു പബ്ബജിതോ ഹോതി. അഥ ഖോ സോ ആജീവകോ യേന രാജാ മാഗധോ സേനിയോ ബിമ്ബിസാരോ തേനുപസങ്കമി, ഉപസങ്കമിത്വാ രാജാനം മാഗധം സേനിയം ബിമ്ബിസാരം ഏതദവോച…പേ… കുക്കുച്ചായന്താ നാധിവാസേന്തീ’’തി –

ഇദം കസ്മാ വുത്തന്തി? സോ കിര ആജീവകോ തം ദാനം ദേന്തോ ബിമ്ബിസാരകാലതോ പട്ഠായ അദാസി, പച്ഛാ അജാതസത്തുകാലേ സിക്ഖാപദപഞ്ഞത്തിതോ പട്ഠായ ഭിക്ഖൂ കുക്കുച്ചായന്താ തം ദാനം ന പടിഗ്ഗണ്ഹിംസു, തസ്മാ ആദിതോ പട്ഠായ തം വത്ഥു ദസ്സിതന്തി വേദിതബ്ബം. ‘‘അഥ ഖോ സോ ആജീവകോ ഭിക്ഖൂനം സന്തികേ ദൂതം പാഹേസീ’’തി ഇദഞ്ച തതോ പഭുതി സോ ആജീവകോ അന്തരന്തരാ ഭിക്ഖൂ നിമന്തേത്വാ ദാനം ദേന്തോ അജാതസത്തുകാലേ സിക്ഖാപദേ പഞ്ഞത്തേ യം ഭിക്ഖൂനം സന്തികേ ദൂതം പാഹേസി, തം സന്ധായ വുത്തം.

൨൧൫. അഞ്ഞമഞ്ഞവിസിട്ഠത്താ വിസദിസം രജ്ജം വിരജ്ജം, തതോ ആഗതാ, തത്ഥ വാ ജാതാ, ഭവാതി വാ വേരജ്ജാ, തേ ഏവ വേരജ്ജകാ. തേ പന യസ്മാ ഗോത്തചരണാദിവിഭാഗേന നാനപ്പകാരാ, തസ്മാ വുത്തം ‘‘നാനാവേരജ്ജകേ’’തി. അട്ഠകഥായം പന നാനാവിധേഹി അഞ്ഞരജ്ജേഹി ആഗതേതി രജ്ജാനംയേവ വസേന നാനപ്പകാരതാ വുത്താ.

൨൧൭-൨൧൮. ഇമസ്സ സിക്ഖാപദസ്സ വിഞ്ഞത്തിം കത്വാ ഭുഞ്ജനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തത്താ വിഞ്ഞത്തിതോ ഗണഭോജനം വത്ഥുവസേനേവ പാകടന്തി തം അവത്വാ ‘‘ഗണഭോജനം നാമ യത്ഥ…പേ… നിമന്തിതാ ഭുഞ്ജന്തീ’’തി നിമന്തനവസേനേവ പദഭാജനേ ഗണഭോജനം വുത്തം. ‘‘കിഞ്ചി പന സിക്ഖാപദം വത്ഥുഅനനുരൂപമ്പി സിയാതി പദഭാജനേ വുത്തനയേന നിമന്തനവസേനേവ ഗണഭോജനം ഹോതീതി കേസഞ്ചി ആസങ്കാ ഭവേയ്യാ’’തി തംനിവത്തനത്ഥം ‘‘തം പനേതം ഗണഭോജനം ദ്വീഹാകാരേഹി പസവതീ’’തി വുത്തം. പഞ്ചന്നം ഭോജനാനം നാമം ഗഹേത്വാതി ഏത്ഥ ‘‘ഭോജനം ഗണ്ഹഥാതി വുത്തേപി ഗണഭോജനം ഹോതിയേവാ’’തി വദന്തി. ‘‘ഹേട്ഠാ അദ്ധാനഗമനവത്ഥുസ്മിം നാവാഭിരുഹനവത്ഥുസ്മിഞ്ച ‘ഇധേവ, ഭന്തേ, ഭുഞ്ജഥാ’തി വുത്തേ യസ്മാ കുക്കുച്ചായന്താ ന പടിഗ്ഗണ്ഹിംസു, തസ്മാ ‘ഭുഞ്ജഥാ’തി വുത്തേപി ഗണഭോജനം ന ഹോതിയേവാ’’തി തീസുപി ഗണ്ഠിപദേസു വുത്തം. ‘‘പഞ്ചന്നം ഭോജനാനം നാമം ഗഹേത്വാ നിമന്തേതീ’’തി വുത്തത്താ പന ‘‘ഓദനം ഭുഞ്ജഥാ’’തി വാ ‘‘ഭത്തം ഭുഞ്ജഥാ’’തി വാ ഭോജനനാമം ഗഹേത്വാവ വുത്തേ ഗണഭോജനം ഹോതി, ന അഞ്ഞഥാ. ‘‘ഇധേവ, ഭന്തേ, ഭുഞ്ജഥാ’’തി ഏത്ഥാപി ‘‘ഓദന’’ന്തി വാ ‘‘ഭത്ത’’ന്തി വാ വത്വാവ തേ ഏവം നിമന്തേസുന്തി ഗഹേതബ്ബം. ഗണവസേന വാ നിമന്തിതത്താ തേ ഭിക്ഖൂ അപകതഞ്ഞുതായ കുക്കുച്ചായന്താ ന പടിഗ്ഗണ്ഹിംസൂതി അയം അമ്ഹാകം ഖന്തി, വീമംസിത്വാ യുത്തതരം ഗഹേതബ്ബം.

ഏകതോ ഗണ്ഹന്തീതി ഏത്ഥ അഞ്ഞമഞ്ഞസ്സ ദ്വാദസഹത്ഥം അമുഞ്ചിത്വാ ഠിതാ ഏകതോ ഗണ്ഹന്തി നാമാതി ഗഹേതബ്ബം. ‘‘അമ്ഹാകം ചതുന്നമ്പി ഭത്തം ദേഹീതി വാ വിഞ്ഞാപേയ്യു’’ന്തി വചനതോ ഹേട്ഠാ ‘‘ത്വം ഏകസ്സ ഭിക്ഖുനോ ഭത്തം ദേഹി, ത്വം ദ്വിന്നന്തി ഏവം വിഞ്ഞാപേത്വാ’’തി വചനതോ ച അത്തനോ അത്ഥായ അഞ്ഞേഹി വിഞ്ഞത്തമ്പി സാദിയന്തസ്സ ഗണഭോജനം ഹോതിയേവാതി ദട്ഠബ്ബം. ഏവം വിഞ്ഞത്തിതോ പസവതീതി ഏത്ഥ വിഞ്ഞത്തിയാ സതി ഗണ്ഹന്തസ്സ ഏകതോ ഹുത്വാ ഗഹണേ ഇമിനാ സിക്ഖാപദേന ആപത്തി, വിസും ഗഹണേ പണീതഭോജനസൂപോദനവിഞ്ഞത്തീഹി ആപത്തി വേദിതബ്ബാ.

വിചാരേതീതി പഞ്ചഖണ്ഡാദിവസേന സംവിദഹതി. ഘട്ടേതീതി അനുവാതം ഛിന്ദിത്വാ ഹത്ഥേന ദണ്ഡകേന വാ ഘട്ടേതി. സുത്തം കരോതീതി സുത്തം വട്ടേതി. വലേതീതി ദണ്ഡകേ വാ ഹത്ഥേ വാ ആവട്ടേതി. ‘‘അഭിനവസ്സേവ ചീവരസ്സ കരണം ഇധ ചീവരകമ്മം നാമ, പുരാണചീവരേ സൂചികമ്മം നാമ ന ഹോതീ’’തി വദന്തി. ‘‘ചതുത്ഥേ ആഗതേ ന യാപേന്തീതി വചനതോ സചേ അഞ്ഞോ കോചി ആഗച്ഛന്തോ നത്ഥി, ചത്താരോയേവ ച തത്ഥ നിസിന്നാ യാപേതും ന സക്കോന്തി, ന വട്ടതീ’’തി വദന്തി.

൨൨൦. ഗണഭോജനാപത്തിജനകനിമന്തനഭാവതോ ‘‘അകപ്പിയനിമന്തന’’ന്തി വുത്തം. സമ്പവേസേത്വാതി നിസീദാപേത്വാ. ഗണോ ഭിജ്ജതീതി ഗണോ ആപത്തിം ന ആപജ്ജതീതി അധിപ്പായോ. ‘‘യത്ഥ ചത്താരോ ഭിക്ഖൂ…പേ… ഭുഞ്ജന്തീ’’തി ഇമായ പാളിയാ സംസന്ദനതോ ‘‘ഇതരേസം പന ഗണപൂരകോ ഹോതീ’’തി വുത്തം. അവിസേസേനാതി ‘‘ഗിലാനോ വാ ചീവരകാരകോ വാ’’തി അവിസേസേത്വാ സബ്ബസാധാരണവചനേന. തസ്മാതി അവിസേസിതത്താ. ഭുത്വാ ഗതേസൂതി ഏത്ഥ അഗതേസുപി ഭോജനകിച്ചേ നിട്ഠിതേ ഗണ്ഹിതും വട്ടതി. താനി ച തേഹി ഏകതോ ന ഗഹിതാനീതി യേഹി ഭോജനേഹി വിസങ്കേതോ നത്ഥി, താനി ഭോജനാനി തേഹി ഭിക്ഖൂഹി ഏകതോ ന ഗഹിതാനി ഏകേന പച്ഛാ ഗഹിതത്താ. മഹാഥേരേതി ഭിക്ഖൂ സന്ധായ വുത്തം. ദൂതസ്സ പുന പടിപഥം ആഗന്ത്വാ ‘‘ഭത്തം ഗണ്ഹഥാ’’തി വചനഭയേന ‘‘ഗാമദ്വാരേ അട്ഠത്വാവാ’’തി വുത്തം. തത്ഥ തത്ഥ ഗന്ത്വാതി അന്തരവീഥിആദീസു തത്ഥ തത്ഥ ഠിതാനം സന്തികം ഗന്ത്വാ. ഭിക്ഖൂനം അത്ഥായ ഘരദ്വാരേ ഠപേത്വാ ദിയ്യമാനേപി ഏസേവ നയോ. നിവത്തഥാതി വുത്തപദേ നിവത്തിതും വട്ടതീതി ‘‘നിവത്തഥാ’’തി വിച്ഛിന്ദിത്വാ പച്ഛാ ‘‘ഭത്തം ഗണ്ഹഥാ’’തി വുത്തത്താ വട്ടതി. സേസമേത്ഥ ഉത്താനമേവ. ഗണഭോജനതാ, സമയാഭാവോ, അജ്ഝോഹരണന്തി ഇമാനി പനേത്ഥ തീണി അങ്ഗാനി.

ഗണഭോജനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.