൮. ഭൂതാരോചനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൭൭. അട്ഠമേ അന്തരാതി പരിനിബ്ബാനസമയതോ അഞ്ഞസ്മിം കാലേ. അതികഡ്ഢിയമാനേനാതി ‘‘വദഥ, ഭന്തേ, കിം തുമ്ഹേഹി അധിഗത’’ന്തി ഏവം നിപ്പീളിയമാനേന. അനതികഡ്ഢിയമാനേനപി പുച്ഛിതേ വാ അപുച്ഛിതേ വാ തഥാരൂപേ കാരണേ സതി ആരോചേതും വട്ടതിയേവ. തേനേവ അഞ്ഞതരേന ദഹരഭിക്ഖുനാ ഉപവദിതോ അഞ്ഞതരോ ഥേരോ ‘‘ആവുസോ, ഉപരിമഗ്ഗത്ഥായ വായാമം മാ അകാസി, ഖീണാസവോ തയാ ഉപവദിതോ’’തി ആഹ. ഥേരേന ച ‘‘അത്ഥി തേ, ആവുസോ, ഇമസ്മിം സാസനേ പതിട്ഠാ’’തി വുത്തോ ദഹരഭിക്ഖു ‘‘ആമ, ഭന്തേ, സോതാപന്നോ അഹ’’ന്തി അവോച. ‘‘കാരകോ അയ’’ന്തി ഞത്വാപി പടിപത്തിയാ അമോഘഭാവദസ്സനേന സമുത്തേജനായ സമ്പഹംസനായ ച അരിയാ അത്താനം പകാസേന്തിയേവ. സുതപരിയത്തിസീലഗുണന്തി സുതഗുണം പരിയത്തിഗുണം സീലഗുണഞ്ച. ഉമ്മത്തകസ്സ ഇധ അവചനേ കാരണം വദന്തേന ഖിത്തചിത്തവേദനട്ടാനമ്പി അവചനേ കാരണം വുത്തമേവാതി ദട്ഠബ്ബം. ഇതി-സദ്ദേന വാ ആദിഅത്ഥേന ഖിത്തചിത്തവേദനട്ടേ സങ്ഗണ്ഹാതി. തേനേവ വദതി ‘‘ചിത്തക്ഖേപസ്സ വാ അഭാവാ’’തി. ദിട്ഠിസമ്പന്നാനന്തി മഗ്ഗഫലദിട്ഠിയാ സമന്നാഗതാനം. അരിയാനമേവ ഹി ഉമ്മത്തകാദിഭാവോ നത്ഥി. ഝാനലാഭിനോ പന തസ്മിം സതി ഝാനാ പരിഹായന്തി, തസ്മാ തേസം അഭൂതാരോചനപച്ചയാ അനാപത്തി വത്തബ്ബാ, ന ഭൂതാരോചനപച്ചയാ. തേനേവാഹ ‘‘ഭൂതാരോചനപച്ചയാ അനാപത്തി ന വത്തബ്ബാ’’തി.

പുബ്ബേ അവുത്തേഹീതി ചതുത്ഥപാരാജികേ അവുത്തേഹി. ഇദഞ്ച സിക്ഖാപദം പണ്ണത്തിഅജാനനവസേന അചിത്തകസമുട്ഠാനം ഹോതി. അരിയാ ചേത്ഥ പണ്ണത്തിം ജാനന്താ വീതിക്കമം ന കരോന്തി, പുഥുജ്ജനാ പന പണ്ണത്തിം ജാനിത്വാപി വീതിക്കമം കരോന്തി, തേ ച സത്ഥുനോ ആണാവീതിക്കമചേതനായ ബലവഅകുസലഭാവതോ ഝാനാ പരിഹായന്തീതി ദട്ഠബ്ബം, ഉക്കട്ഠപരിച്ഛേദേന അരിയപുഗ്ഗലേ ഏവ സന്ധായ ‘‘കുസലാബ്യാകതചിത്തേഹി ദ്വിചിത്ത’’ന്തി വുത്തം. പണ്ണത്തിം അജാനന്താ പന ഝാനലാഭീ പുഥുജ്ജനാ വത്ഥുമ്ഹി ലോഭവസേന അകുസലചിത്തേനപി ന ആരോചേന്തീതി നത്ഥി. ഇധ ദുക്ഖവേദനായ അഭാവതോ ‘‘ദ്വിവേദന’’ന്തി ഇമസ്സ അനുരൂപം കത്വാ ദ്വിചിത്തന്തി ഇദം വുത്തന്തി ഏവം വാ ഏത്ഥ അധിപ്പായോ ഗഹേതബ്ബോ. സേസം ഉത്താനമേവ. ഉത്തരിമനുസ്സധമ്മസ്സ ഭൂതതാ, അനുപസമ്പന്നസ്സ ആരോചനം, തങ്ഖണവിജാനനാ, അനഞ്ഞപ്പദേസോതി ഇമാനി പനേത്ഥ ചത്താരി അങ്ഗാനി.

ഭൂതാരോചനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.