സബ്ബസങ്കലനനയകഥാവണ്ണനാ

൮൭൩. പരിവാരേ മുഖാഗതാ കത്ഥപഞ്ഞത്തിവാരാദയോ അട്ഠ വാരാ, തേയേവ പച്ചയ-സദ്ദേന യോജേത്വാ വുത്താ അട്ഠപച്ചയവാരാതി വിഭങ്ഗദ്വയേ വിസും വിസും ദസ്സിതാ സോളസ പരിവാരാ അസ്സാതി സോളസപരിവാരോ, തസ്സ സോളസപരിവാരസ്സ. സബ്ബം സങ്കലനം നയന്തി സബ്ബേസം വുത്താനം സങ്കലനനയാനം സങ്ഗഹേതബ്ബതോ സബ്ബം സങ്കലഭേദനം നയം.

൮൭൫. കായികാ ഛബ്ബിധാതി പഠമപാരാജികാപത്തി, കുടികരണേ പയോഗേ ദുക്കടാപത്തി, ഏകം പിണ്ഡം അനാഗതേ ഥുല്ലച്ചയാപത്തി, തസ്മിം ആഗതേ സങ്ഘാദിസേസാപത്തി, വികാലഭോജനേ പാചിത്തിയാപത്തി, പഠമപാടിദേസനീയാപത്തീതി ഛബ്ബിധാ.

തഥാ വാചസികാപി ചാതി ചതുത്ഥപാരാജികാ, കുടിയാ കാരാപനേ പുബ്ബഗതിയോ, പദസോധമ്മപാചിത്തിയം, ദവകമ്യതായ ഹീനേന ഖുംസനം, തസ്സ ദുബ്ഭാസിതന്തി തഥാ ഛബ്ബിധാ.

ഛാദേന്തസ്സ ച തിസ്സോതി ഭിക്ഖുനിയാ വജ്ജപടിച്ഛാദികായ പാരാജികം, ഭിക്ഖുനോ സങ്ഘാദിസേസഛാദനേ പാചിത്തിയം, അത്തനോ ദുട്ഠുല്ലച്ഛാദനേ ദുക്കടന്തി തിസ്സോ ച.

പഞ്ച സംസഗ്ഗപച്ചയാതി കായസംസഗ്ഗേ ഭിക്ഖുനിയാ പാരാജികം, ഭിക്ഖുനോ സങ്ഘാദിസേസോ, കായേന കായപടിബദ്ധേ ഥുല്ലച്ചയം, നിസ്സഗ്ഗിയേന കായപടിബദ്ധേ ദുക്കടം, അങ്ഗുലിപതോദകേ പാചിത്തിയന്തി കായസംസഗ്ഗപച്ചയാ പഞ്ച ആപത്തിയോ.

൮൭൭. ഭിക്ഖുനിയാ വജ്ജപടിച്ഛാദികായ പാരാജികം, ഭിക്ഖുസ്സ സങ്ഘാദിസേസപടിച്ഛാദകസ്സ പാചിത്തിയന്തി ദുട്ഠുല്ലച്ഛാദനേ ദുവേ.

൮൭൯. ‘‘ഗാമന്തരേ ചതസ്സോവാ’’തിആദി പടിനിദ്ദേസതോ ച വിഞ്ഞായതി.

൮൮൧. വജന്തിയാതി ഗച്ഛന്തിയാ.

൮൮൫. യാ പന ഭിക്ഖുനീ രത്തന്ധകാരേ അപ്പദീപേ ഹത്ഥപാസേ പുരിസേന സദ്ധിം യദി സല്ലപേയ്യ, തസ്സാ പാചിത്തി. ദൂരേ ഠിതാ ഹത്ഥപാസം വിജഹിത്വാ ഠിതാ വദേയ്യ ചേ, ദുക്കടമേവാതി യോജനാ.

൮൮൬. യാ പന ഭിക്ഖുനീ ഛന്നേ പടിച്ഛന്നട്ഠാനേ ദിവാ പുരിസേന സദ്ധിം അസ്സ പുരിസസ്സ ഹത്ഥപാസേ ഠിതാ വദേയ്യ സല്ലപേയ്യ, തസ്സാ പാചിത്തി. ഹത്ഥപാസം വിജഹിത്വാ വദേയ്യ ചേ, ദുക്കടമേവാതി യോജനാ.

൮൯൧. സനിസ്സഗ്ഗാ ച പാചിത്തീതി നിസ്സജ്ജനവിനയകമ്മസഹിതായേവ പാചിത്തി.

൮൯൩. ഇധ ഇമസ്മിം സാസനേ.

൮൯൬. ദുവിന്നന്തി ദ്വിന്നം.

൮൯൮. സമാനസംവാസകഭൂമി നാമ പകതത്തസ്സ ഭിക്ഖുനോ സമാനലദ്ധികസ്സ ഏകസീമായം ഠിതഭാവോ. നാനാപദം പുബ്ബം ഏതിസ്സാതി നാനാപദപുബ്ബികാ, നാനാസംവാസകഭൂമീതി അത്ഥോ. ഉക്ഖിത്തനാനാലദ്ധികനാനാസീമഗതാ നാനാസംവാസകഭൂമി. ഇമാ ദ്വേയേവ സംവാസകഭൂമിയോ ഹി മഹേസിനാ കാരുണികേന വുത്താതി യോജനാ.

൮൯൯. ദുവിന്നന്തി പാരിവാസികമാനത്തചാരീനം ദ്വിന്നം പുഗ്ഗലാനം. ദ്വയാതീതേനാതി കാമസുഖല്ലികാനുയോഗഅത്തകിലമഥാനുയോഗസങ്ഖാതം അന്തദ്വയം അതിക്കമ്മ മജ്ഝിമായ പടിപദായ ഠിതേന. അഥ വാ സസ്സതുച്ഛേദദ്വയം അതിക്കന്തേന.

൯൦൦. ‘‘ദ്വങ്ഗുലപബ്ബപരമം ആദാതബ്ബ’’ന്തി ച തഥേവ ‘‘ദ്വങ്ഗുലം വാ ദുമാസം വാ’’തി ച ദ്വങ്ഗുലാ ദുവേ പഞ്ഞത്താതി യോജനാ.

൯൦൫. ആണത്തിയാ മനുസ്സമാരണം, ആണത്തിയാ അദിന്നാദാനമ്പീതി യോജനാ.

൯൦൭. തിസ്സോ ഓഭാസനായിമാതി ഇമാ തിസ്സോ മേഥുനാധിപ്പായപ്പകാസനാ.

൯൦൮. സങ്ഘാദിസേസോ ഏവ സങ്ഘാദിസേസതാ.

൯൧൦. വനപ്പതി നാമ പുപ്ഫം വിനാ ഫലന്തീ നിഗ്രോധഉദുമ്ബരഅസ്സത്ഥപിലക്ഖകാദിരുക്ഖജാതി, ഇധ പന വനജേട്ഠോ രക്ഖിതഗോപിതചേതിയരുക്ഖോ വനപ്പതീതി അധിപ്പായോ. ഥുല്ലതാതി ഥുല്ലച്ചയം.

൯൧൨. വിസ്സട്ഠീതി വിസ്സജ്ജി സമ്ഭവധാതു. ഛഡ്ഡനേതി ഉപക്കമിത്വാ മോചനേ. ‘‘ഹരിതേ ഉച്ചാരം പസ്സാവം ഛഡ്ഡനേ’’തി പദച്ഛേദോ.

൯൧൩. കിം പമാണമേതാസന്തി കിത്തകാ.

൯൧൫. ഭിക്ഖു ഭിക്ഖുനിയാ സദ്ധിന്തി ഏത്ഥ ഭിക്ഖൂതി സാമിവചനപ്പസങ്ഗേ പച്ചത്തം, ഭിക്ഖുനോതി അത്ഥോ. ഗാഥാബന്ധവസേന വാ വണ്ണലോപോ.

൯൧൮. ദുതിയായ ഹത്ഥപാസകം.

൯൨൨. ‘‘യാവതതിയകേ തിസ്സോ ആപത്തിയോ’’തി (പരി. അട്ഠ. ൪൭൬ അത്ഥതോ സമാനം) പദസ്സ നിദ്ദേസേ ‘‘ഥുല്ലച്ചയം സിയാ സങ്ഘ-ഭേദകസ്സാനുവത്തിനോ’’തി പഠന്തി. ‘‘തിണ്ണം സങ്ഘഭേദാനുവത്താകാനം കോകാലികാദീനം സങ്ഘാദിസേസോ’’തി അട്ഠകഥായം വുത്തത്താ തഥാ പാഠോ ന ഗഹേതബ്ബോ.

൯൨൩. യാവതതിയകേതി തിണ്ണം പൂരണീ തതിയാ, കമ്മവാചാ, യാവതതിയായ കമ്മവാചായ പരിയോസാനേ ആപജ്ജിതബ്ബാ ആപത്തി യാവതതിയകാ നാമ.

൯൨൬. ‘‘അവസ്സുതസ്സ…പേ… കിഞ്ചീ’’തി ഇദം ഗരുകാപത്തിയാ വത്ഥുദസ്സനം. ‘‘സബ്ബം മംസം അകപ്പിയ’’ന്തി ഇദം ഥുല്ലച്ചയദുക്കടാനം വത്ഥുദസ്സനം.

൯൨൭. ‘‘വിഞ്ഞാപേത്വാന…പേ… ഭോജനമ്പി ചാ’’തി ഇദം പാടിദേസനീയവത്ഥുദസ്സനം. ‘‘ലസുണമ്പി ചാ’’തി ഇദം പാചിത്തിയവത്ഥുദസ്സനം. ‘‘ഏകതോ അജ്ഝോഹരന്തിയാ’’തി പദച്ഛേദോ.

൯൩൦. രത്തചിത്തേന ഇത്ഥിയാ അങ്ഗജാതം ഓലോകേന്തസ്സ ദുക്കടം വുത്തന്തി യോജനാ.

൯൩൧. സമ്മാവത്തനാവ സമ്മാവത്തനകാ. തേചത്താലീസ വത്തനാ ദ്വാസീതിക്ഖന്ധകവത്താനം പരിപൂരണട്ഠാനേ ദസ്സിതാ.

൯൩൨. അദസ്സനഅപടികമ്മേ ആപന്നാപത്തിയാ ദുവേ പുഗ്ഗലാ, പാപികായ ദിട്ഠിയാ അപ്പടിനിസ്സഗ്ഗേ ആപന്നാപത്തിയാ ഏകോതി ഇമേ തയോ ഉക്ഖിത്തപുഗ്ഗലാ.

൯൩൪. ദൂസകോതി ഭിക്ഖുനിദൂസകോ. കണ്ടകോതി കണ്ടകസാമണേരോ.

൯൩൭. ദദേയ്യച്ചേവമാദികാതി ഞത്തികാലേ ‘‘സങ്ഘോ ദദേയ്യാ’’തിആദിഭേദാ ഞത്തികപ്പനാ, ഞത്തികിരിയാതി അത്ഥോ. ദേതി സങ്ഘോ കരോതീതിആദീതി കമ്മവാചാകാലേ ‘‘സങ്ഘോ ദേതീ’’തി വാ ‘‘കരോതീ’’തി വാ ആദിഭേദാ വചനകമ്മസ്സ അനിട്ഠിതത്താ വിപ്പകതപച്ചുപ്പന്നം നാമ സിയാ.

൯൩൮. ദിന്നം കതം പനിച്ചാദീതി കമ്മവാചായ നിട്ഠിതായ ‘‘ദിന്നം സങ്ഘേനാ’’തി വാ ‘‘കതം സങ്ഘേനാ’’തി വാതിആദിവചനം അതീതകരണം നാമ സിയാ.

൯൩൯. സങ്ഘേതി സങ്ഘമജ്ഝേ.

‘‘കാരണേഹി പന ദ്വീഹി, സങ്ഘോ ഭിജ്ജതി നഞ്ഞഥാ’’തി കസ്മാ വുത്തം, നനു ‘‘പഞ്ചഹുപാലി, ആകാരേഹി സങ്ഘോ ഭിജ്ജതി. കതമേഹി പഞ്ചഹി? കമ്മേന, ഉദ്ദേസേന, വോഹരന്തോ, അനുസ്സാവനേന, സലാകഗ്ഗാഹേനാ’’തി (പരി. ൪൫൮) വുത്തത്താ, അട്ഠകഥായഞ്ച (പരി. അട്ഠ. ൪൫൮) ‘‘പഞ്ചഹി കാരണേഹീ’’തി വചനതോ ച ഇധ ഇമേഹി ദ്വീഹേവ കാരണേഹി സങ്ഘഭേദകഥനം അയുത്തന്തി? വുച്ചതേ – നായുത്തം പുബ്ബപയോഗകാരകവസേന വുത്തത്താ. തഥാ ഹി അട്ഠകഥായം –

‘‘കമ്മേനാതി അപലോകനാദീസു ചതൂസു കമ്മേസു അഞ്ഞതരേന കമ്മേന. ഉദ്ദേസേനാതി പഞ്ചസു പാതിമോക്ഖുദ്ദേസേസു അഞ്ഞതരേന ഉദ്ദേസേന. വോഹരന്തോതി കഥയന്തോ, താഹി താഹി ഉപപത്തീഹി ‘അധമ്മം ധമ്മോ’തിആദീനി അട്ഠാരസ ഭേദകരവത്ഥൂനി ദീപേന്തോ. അനുസ്സാവനേനാതി ‘നനു തുമ്ഹേ ജാനാഥ മയ്ഹം ഉച്ചാകുലാ പബ്ബജിതഭാവം, ബഹുസ്സുതഭാവഞ്ച, മാദിസോ നാമ ഉദ്ധമ്മം ഉബ്ബിനയം സത്ഥുസാസനം കരേയ്യാതി ചിത്തേ ഉപ്പാദേതും തുമ്ഹാകം യുത്തം, കിം മയ്ഹം അവീചി നീലുപ്പലവനമിവ സീതലോ, കിമഹം അപായതോ ന ഭായാമീ’തിആദിനാ നയേന കണ്ണമൂലേ വചീഭേദം കത്വാ അനുസ്സാവനേന. സലാകഗ്ഗാഹേനാതി ഏവം അനുസ്സാവേത്വാ തേസം ചിത്തം ഉപത്ഥമ്ഭേത്വാ അനിവത്തിധമ്മേ കത്വാ ‘ഗണ്ഹഥ ഇമം സലാക’ന്തി സലാകഗ്ഗാഹേന.

‘‘ഏത്ഥ ച കമ്മമേവ, ഉദ്ദേസോ വാ പമാണം, വോഹാരാനുസ്സാവനസലാകഗ്ഗാഹാ പന പുബ്ബഭാഗാ. അട്ഠാരസവത്ഥുദീപനവസേന ഹി വോഹരന്തേ തത്ഥ രുചിജനനത്ഥം അനുസ്സാവേത്വാ സലാകായ ഗഹിതായപി അഭിന്നോവ ഹോതി സങ്ഘോ. യദാ പന ഏവം ചത്താരോ വാ അതിരേകേ വാ സലാകം ഗാഹേത്വാ ആവേണികം കമ്മം വാ ഉദ്ദേസം വാ കരോതി, തദാ സങ്ഘോ ഭിന്നോ നാമ ഹോതീ’’തി (പരി. അട്ഠ. ൪൫൮) –

വുത്തത്താ സലാകഗ്ഗാഹകമ്മാനി ദ്വേ പധാനകാരണാനീതി ഇധ താനേവ ദസ്സിതാനി.

നനു ച സലാകഗ്ഗാഹോപി സങ്ഘഭേദസ്സ പുബ്ബഭാഗോ വുത്തോ, ഉദ്ദേസകമ്മാനേവ പധാനഭാവേന വുത്താനി, തസ്മാ കഥമസ്സ സലാകഗ്ഗാഹസ്സ പധാനകാരണഭാവോതി? വുച്ചതേ – ഉദ്ദേസകമ്മാനിപി സലാകഗ്ഗാഹേ സിദ്ധേ അവസ്സമ്ഭവനതോ അത്ഥസാധനപയോഗേന വിനാ അസിദ്ധാനേവ ഹോന്തീതി സോ പധാനഭാവേന ഇധ ഗഹിതോ, ഉദ്ദേസോ പന പഞ്ഞത്തകമ്മപുബ്ബങ്ഗമത്താ കമ്മേനേവ സങ്ഗഹിതോതി ഇധ വിസും ന വുത്തോതി ദട്ഠബ്ബം.

൯൪൧. പയുത്തായുത്തവാചായാതി പച്ചയുപ്പാദനത്ഥായ പയുത്താ ച സാ സക്യപുത്തിയഭാവസ്സ അയുത്താ അനനുരൂപാ ചാതി പയുത്തായുത്താ, സായേവ വാചാതി പയുത്തായുത്തവാചാ, തായ.

൯൪൪. യാ ഭിക്ഖുനീ വിഞ്ഞാപേത്വാ ഭുഞ്ജതി, തസ്സാ ച പാടിദേസനീയം സിയാതി യോജനാ.

൯൪൫. അനാമയോതി അഗിലാനോ.

൯൪൬. ‘‘ദസസതാനീ’’തിആദിഗാഥായ രത്തീനന്തി ഏത്ഥ ‘‘സത’’ന്തി സേസോ. ഛാദനകിരിയായ അച്ചന്തസംയോഗേ ഉപയോഗവചനം. ദസസതാനി ആപത്തിയോ രത്തീനം സതം ഛാദേത്വാതി യോജനാ. ഏവം കത്തബ്ബയോജനായം –

‘‘ദസ സതം രത്തിസതം, ആപത്തിയോ ഛാദയിത്വാന;

ദസ രത്തിയോ വസിത്വാന, മുച്ചേയ്യ പാരിവാസികോ’’തി. (പരി. ൪൭൭) –

അയം പരിവാരഗാഥാപമാണം. ഏകദിവസം സതംസങ്ഘാദിസേസാപത്തിയോ ആപജ്ജിത്വാ ദസദിവസേ ഛാദനവസേന സതംദിവസേ സഹസ്സസങ്ഘാദിസേസാപത്തിയോ ഛാദയിത്വാതി അത്ഥോ. അയമേത്ഥ സങ്ഖേപത്ഥോ – യോ ദസദിവസേ സതം സങ്ഘാദിസേസാ ആപത്തിയോ ആപജ്ജിത്വാ ദസദിവസേ പടിച്ഛാദേതി, തേന രത്തിസതം ആപത്തിസഹസ്സം പടിച്ഛാദിതം ഹോതീതി. ദസ രത്തിയോ വസിത്വാനാതി ‘‘സബ്ബാവ താ ആപത്തിയോ ദസാഹപടിച്ഛന്നാ’’തി പരിവാസം യാചിത്വാ ദസ രത്തിയോ വസിത്വാതി അത്ഥോ. മുച്ചേയ്യ പാരിവാസികോതി പരിവാസം വസന്തോ ഭിക്ഖു അത്തനാ വസിതബ്ബപരിവാസതോ മുച്ചേയ്യ, മുത്തോ ഭവേയ്യാതി അത്ഥോ.

൯൪൭. പാരാജികാനി അട്ഠേവാതി അഗ്ഗഹിതഗ്ഗഹണേന. തേവീസ ഗരുകാതി ഭിക്ഖൂഹി അസാധാരണാ ഭിക്ഖുനീനം ദസ, ഭിക്ഖുനീഹി അസാധാരണാ ഭിക്ഖൂനം ഛ, ഉഭിന്നം സാധാരണാ സത്താതി ഏവം തേവീസ സങ്ഘാദിസേസാ.

൯൪൮. വുത്താനീതി യഥാവുത്താനി നിസ്സഗ്ഗിയാനി. ദ്വേചത്താലീസ ഹോന്തീതി ഭിക്ഖുവിഭങ്ഗാഗതാ തിംസ, ഭിക്ഖൂഹി അസാധാരണാ ഭിക്ഖുനീനം ആദിതോ ദ്വാദസ ചാതി ദ്വാചത്താലീസ നിസ്സഗ്ഗിയാനി ഹോന്തി. അട്ഠാസീതിസതം പാചിത്തിയാ പുബ്ബേ ദസ്സിതാവ.

൯൪൯. സുസിക്ഖേനാതി സുട്ഠു സിക്ഖിതഅധിസീലാദിതിവിധസിക്ഖേന ഭഗവതാ.

൯൫൦. സുപഞ്ഞേനാതി സോഭണാ ദസബലചതുവേസാരജ്ജഛഅസാധാരണാദയോ പഞ്ഞാ യസ്സ സോ സുപഞ്ഞോ, തേന. യസസ്സിനാതി അട്ഠഅരിയപുഗ്ഗലസമൂഹസങ്ഖാതപരിവാരയസാ ച സബ്ബലോകബ്യാപകഗുണഘോസസങ്ഖാതകിത്തിയസാ ച തേന സമന്നാഗതത്താ യസസ്സിനാ. അഡ്ഢുഡ്ഢാനി സതാനി ഭവന്തീതി യഥാദസ്സിതഗണനായ പിണ്ഡവസേന പഞ്ഞാസാധികാനി തീണി സതാനി ഭവന്തീതി അത്ഥോ. സുപഞ്ഞേന യസസ്സിനാ ഗോതമേന പഞ്ഞത്താനി സബ്ബാനി സിക്ഖാപദാനി അഡ്ഢുഡ്ഢാനി സതാനി ഭവന്തീതി യോജനാ.

൯൫൧. ഏതേസു സിക്ഖാപദേസു യോ സാരഭൂതോ വിനിച്ഛയോ വത്തബ്ബോ, സോ സകലോ മയാ സമാസേന സബ്ബഥാ സബ്ബാകാരേന വുത്തോതി യോജനാ.

൯൫൨. ഇദം ഉത്തരം നാമ പകരണം.

൯൫൩. തസ്മാതി മയാ വിചാരേത്വാ വുത്തത്താവ. അത്ഥേതി വചനത്ഥഭാവത്ഥാദിഭേദേ അത്ഥേ വാ. അക്ഖരബന്ധേ വാതി അക്ഖരസങ്ഖാതപദബന്ധേ വാ. വിഞ്ഞാസസ്സ കമേപി വാതി ഉദ്ദേസവസേന ഗന്ഥനിക്ഖേപസ്സ കമേപി. കങ്ഖാ ന കാതബ്ബാതി ‘‘യഥാഅധിപ്പേതസ്സ ഇദം വാചകം നു ഖോ, അവാചക’’ന്തി വാ ‘‘ഇദമയുത്തം നു ഖോ, യുത്ത’’ന്തി വാ ‘‘ഇദമധികം നു ഖോ, ഊന’’ന്തി വാ ‘‘ഇദമഘട്ടിതക്കമം നു ഖോ, ഘട്ടിതക്കമ’’ന്തി വാ ‘‘ഇദം വിരുദ്ധസമയം നു ഖോ, അവിരുദ്ധസമയ’’ന്തി വാ ‘‘ഇദം ദുരുത്തം നു ഖോ, സുവുത്ത’’ന്തി വാ ‘‘ഇദം സത്ഥകം നു ഖോ, നിരത്ഥക’’ന്തി വാ കങ്ഖാ വിമതി യേന കേനചി ന കാതബ്ബാ. ബഹുമാനതാതി ‘‘വിനയോ സംവരത്ഥായാ’’തിആദിനാ (പരി. ൩൬൬) നിദ്ദിട്ഠപയോജനപരമ്പരായ മൂലകാരണത്താ മഹതീ സമ്മാനാ കാതബ്ബാതി അത്ഥോ.

൯൫൪. യോ ഭിക്ഖു സഉത്തരം ഉത്തരപകരണേന സഹിതം വിനയസ്സവിനിച്ഛയം നാമ പകരണം ജാനാതി ധമ്മതോ ചേവ അത്ഥതോ ച വിനിച്ഛയതോ ച സബ്ബഥാ അവബുജ്ഝതി, സോ ഭിക്ഖു അത്തനാ സിക്ഖിതബ്ബായ സിക്ഖായ സബ്ബസോ വിഞ്ഞാതത്താ സിക്ഖാപകേന ആചരിയേന വിനാപി സിക്ഖിതും സമത്ഥോതി. നിസ്സയം വിമുഞ്ചിത്വാതി ആചരിയുപജ്ഝായേ നിസ്സായ വാസം മുഞ്ചിത്വാ. യഥാകാമങ്ഗതോ സിയാതി യാദിസാ യാദിസാ അത്തനാ ഗാമിതാ, തത്ഥ തത്ഥ ഗമനാരഹോ ഭവേയ്യാതി അത്ഥോ.

൯൫൫. നിസ്സയം ദാതുകാമേന. സഹ വിഭങ്ഗേന സവിഭങ്ഗം. സഹ മാതികായ സമാതികം. ഇദം സഉത്തരം വിനയവിനിച്ഛയപകരണം സുട്ഠു വാചുഗ്ഗതം കത്വാ ഗന്ഥതോ സുട്ഠു പഗുണം വാചുഗ്ഗതം കത്വാ അത്ഥതോ, വിനിച്ഛയതോ ച സമ്മാ ജാനിത്വാ ഏവം ദാതബ്ബന്തി യോജനാ.

൯൫൬-൭. യോ ഭിക്ഖു ഇമം സഉത്തരം വിനയവിനിച്ഛയപകരണം വാചായ പഠതി, മനസാ ചിന്തേതി, അഞ്ഞേഹി വുച്ചമാനം സുണാതി, അത്ഥം പരിപുച്ഛതി, പരം വാചേതി, നിച്ചം അത്ഥം ഉപപരിക്ഖതി യഥാപരിപുച്ഛിതമത്ഥം ഹേതുഉദാഹരണപവത്തിവസേന ഉപഗന്ത്വാ സമന്തതോ ഇക്ഖതി പഞ്ഞായ നിയമേതി വവത്ഥപേതി, തസ്സ പന ഭിക്ഖുസ്സ വിനയനിസ്സിതാ സബ്ബേവ അത്ഥാ ആപത്താനാപത്തികപ്പിയാകപ്പിയാദിപഭേദാ സബ്ബേ അത്ഥാ ഹത്ഥേ ആമലകം വിയ കരതലേ അമലമണിരതനം വിയ ഉപട്ഠഹന്തി പാകടാ ഭവന്തീതി യോജനാ. നത്ഥി ഏതസ്സ മലന്തി അമലം, അമലമേവ ആമലകന്തി മണിരതനം വുച്ചതി.

൯൫൮. നത്ഥി ഏതേസം ബുദ്ധീതി അബുദ്ധീ, അബുദ്ധീ ച തേ ജനാ ചാതി അബുദ്ധിജനാ, അബുദ്ധിജനാനം സാരം അവസാരം ഓസീദനം ദദാതി ആദദാതി കരോതീതി അബുദ്ധിജനസാരദം, ബുദ്ധിവിരഹിതാനം അഗാധം ഗമ്ഭീരം. തേഹി അലദ്ധപതിട്ഠം അമതസാഗരം സദ്ദത്ഥരസാമതസ്സ, നിബ്ബാനാമതസ്സ വാ പടിലാഭകാരണത്താ സാഗരസദിസം പരമം ഉത്തമം ഇമം ഉത്തരം സാഗരം ആസന്നപച്ചക്ഖം ഉത്തരപകരണസങ്ഖാതം സമുദ്ദസാഗരം സാരദോ ഹുത്വാ ഉത്തരം ഉത്തരന്തോ പരിയോസാപേന്തോ നരോ ഭിക്ഖു ഹി യസ്മാ വിനയപാരഗോ വിനയപിടകസ്സ പരിയന്തം ഗതോ ഹുത്വാ പാരഗോ പാരം സംസാരസ്സ പാരസങ്ഖാതം നിബ്ബാനം ഗച്ഛന്തോ സിയാ ഭവേയ്യാതി യോജനാ.

൯൫൯. അതോതി തസ്മാദേവ കാരണാ അവപൂരതോരതോ പാപപൂരതോ നിരാസങ്കതായ ഓരതോ നിവത്തോ പാപഭീരുകോ നരോ തമം വിധൂയ പാപഭീരുകതായ ഏവ ചിത്തപരിയുട്ഠാനവസേന ഉപ്പജ്ജനകം മോഹന്ധകാരം തദങ്ഗപഹാനവസേന വിധമേത്വാ. സബ്ബങ്ഗണകമ്മദം സബ്ബേസം രാഗാദീനം അങ്ഗണാനം കമ്മം തദങ്ഗാദിപഹാനം ദദാതി ആവഹതീതി ‘‘സബ്ബങ്ഗണകമ്മദ’’ന്തി ലദ്ധനാമം സുഖസ്സ പദം ലോകിയലോകുത്തരസ്സ സുഖസ്സ കാരണം ഗുണസംഹിതം സീലാദീഹി അത്ഥഭൂതേഹി ഗുണേഹി സംഹിതം യുത്തം ഗുണപ്പകാസകം ഹിതം അമതോസധം വിയ സബ്ബദോസസബ്ബബ്യാധിരഹിതതായ അജരാഅമതാദിഗുണാവഹത്താ ഹിതം ഇമം ഉത്തരം നാമ പകരണം സക്കച്ചം ആദരോ ഹുത്വാ നിച്ചം സതതം സിക്ഖേ ‘‘ഏവം പരിചയന്തം കരോമീ’’തി ചിന്തേത്വാ ഏകന്തേന യഥാവുത്തപയോജനസാധനയോഗ്ഗം കത്വാ അജ്ഝേനാദിവസേന സിക്ഖേയ്യ ഏവ, ന അജ്ഝുപേക്ഖകോ ഭവേയ്യാതി യോജനാ.

൯൬൦. പടുഭാവകരേ പാതിമോക്ഖസംവരസീലപൂരണേ, സാസനപച്ചത്ഥികാഭിഭവനേ ച പടുഭാവം ഛേകത്തം വേസാരജ്ജം കരോതി അത്താനം ധാരേന്താനം ലജ്ജിപുഗ്ഗലാനന്തി പടുഭാവകരേ പരമേ തതോയേവ ഉത്തമേ പിടകേ വിനയപിടകേ പടുതം പാടവം പഞ്ഞാകോസല്ലം അഭിപത്ഥയന്തേന പടുനാ യതിനാ നിമ്മലപ്പവത്തികേന പടുനാ വിധിനാ ഛേകേന സാരേന വിധാനേന ഇദം സഉത്തരം വിനയവിനിച്ഛയപകരണം സതതം നിരന്തരം പരിയാപുണിതബ്ബം ഉഗ്ഗഹണധാരണപരിപുച്ഛാചിന്തനാദിവസേന സിക്ഖിതബ്ബന്തി യോജനാ.

ഇതി ഉത്തരേ ലീനത്ഥപകാസനിയാ

സബ്ബസങ്കലനനയകഥാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

നിഗമനകഥാവണ്ണനാ

൯൬൧-൩. മഹേസിനോ തിവിധസ്സാപി സാസനസ്സ സുചിരട്ഠിതികാമേന അതിചിരകാലപ്പവത്തിം ഇച്ഛന്തേന ധീമതാ പസത്ഥതരഞാണേന സുദ്ധചിത്തേന ലാഭസക്കാരനിരപേക്ഖതായ പരിസുദ്ധജ്ഝാസയേന ബുദ്ധദത്തേന ബുദ്ധദത്താഭിധാനേന ആചരിയവരേന രചിതോ.

പജ്ജവസേന ഗന്ഥതോ, അത്ഥതോ ചേവ പരമുത്തരോ ഉത്തരോ വിനിച്ഛയോ അന്തരായം അന്തരേന അജ്ഝത്തികം, ബാഹിരം വാ അന്തരായം വിനാ യഥാ സിദ്ധിം ഉപാഗതോ പരിനിട്ഠാനം പത്തോ, തഥാ സത്താനം ധമ്മസംയുതാ കുസലൂപസംഹിതാ സങ്കപ്പാ മനോരഥാ സിജ്ഝന്തു അന്തരായം വിനാ നിപ്പജ്ജന്തു, ഏതേന ഉത്തരവിനിച്ഛയരചനാമയേന മഹതാ പുഞ്ഞോദയേന ചതൂഹി സങ്ഗഹവത്ഥൂഹി ജനം രഞ്ജേതീതി ‘‘രാജാ’’തി സങ്ഖം ഗതോ മഹീപാലോ മഹിം പഥവിസന്നിസ്സിതം ജനകായം സമ്മാ ഞായേന ദസ രാജധമ്മേ അകോപേന്തോ പാലേതു. ദേവോ പജ്ജുന്നോ കാലേ ഥാവരജങ്ഗമാനം ഉപയോഗാരഹകാലേ സമ്മാ പവസ്സതു അവുട്ഠിഅതിവുട്ഠികം അകത്വാ സമ്മാ പവച്ഛതു.

൯൬൪. സേലിന്ദോ സിനേരുപബ്ബതരാജാ യാവ തിട്ഠതി യാവ ലോകേ പവത്തതി, ചന്ദോ സകലജനപദനയനസായനോ യാവ വിരോചതി യാവ അത്തനോ സഭാവം ജോതേതി, താവ യസസ്സിനോ ഗോതമസ്സ അരഹതോ സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സ സദ്ധമ്മോ പരിയത്തിപടിപത്തിപടിവേധവസേന തിവിധോ സദ്ധമ്മോ തിട്ഠതു പവത്തതു.

൯൬൫. സീഹാദീനം, ദാഹാദീനഞ്ച ബാഹിരജ്ഝത്തികാനം പരിസ്സയാനം ഖമനം സഹനം അഭിഭവിത്വാ പവത്തനം ഖന്തി. സോരച്ചന്തി സോഭനേ രതോതി സുരതോ, സുരതസ്സ ഭാവോ സോരച്ചം. സുന്ദരം അഖണ്ഡതാദിഗുണസമന്നാഗതം സീലം അസ്സാതി സുസീലോ. സുസീലസ്സ ഭാവോ.

നിഗമനകഥാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

ഉത്തരവിനിച്ഛയടീകാ നിട്ഠിതാ.

ഇതി വിനയത്ഥസാരസന്ദീപനീ നാമ വിനയവിനിച്ഛയവണ്ണനാ,

ലീനത്ഥപകാസനീ നാമ ഉത്തരവിനിച്ഛയവണ്ണനാ ച

സമത്താ.

പച്ഛാ ഠപിതഗാഥായോ

ഥേരേന ഥിരചിത്തേന, സാസനുജ്ജോതനത്ഥിനാ;

പുഞ്ഞവാ ഞാണവാ സീലീ, സുഹജ്ജോ മുദുകോ തഥാ.

യോ സീഹളാരിമദ്ദേസു, ചന്ദിമാ സൂരിയോ വിയ;

പാകടോ സീവലിത്ഥേരോ, മഹാതേജോ മഹായസോ.

തേന നീതാ സീഹളാ യാ, ഇധ പത്താ സുധീമതാ;

ഏസാ സംവണ്ണനാ സീഹ-ളക്ഖരേന സുലിക്ഖിതാ.

രേവതോ ഇതി നാമേന, ഥേരേന ഥിരചേതസാ;

അരിമദ്ദികേ രക്ഖന്തേന, പരിവത്തേത്വാന സാധുകം.

ലിഖാപിതാ ഹിതത്ഥായ, ഭിക്ഖൂനം അരിമദ്ദികേ;

ഏസാ സംവണ്ണനാ സുട്ഠു, സന്നിട്ഠാനമുപാഗതാ;

തഥേവ സബ്ബസത്താനം, സബ്ബത്ഥോ ച സമിജ്ഝതൂതി.