ഉത്തരവിനിച്ഛയ-ടീകാ

ഗന്ഥാരമ്ഭകഥാവണ്ണനാ

(ക)

ദേവാതിദേവം സുഗതം, ദേവബ്രഹ്മിന്ദവന്ദിതം;

ധമ്മഞ്ച വട്ടുപച്ഛേദം, നത്വാ വട്ടാതിതം ഗണം.

(ഖ)

വന്ദനാമയപുഞ്ഞേന, കമ്മേന രതനത്തയേ;

ഛേത്വാ ഉപദ്ദവേ സബ്ബേ, ആരഭിസ്സം സമാഹിതോ.

(ഗ)

ഥേരേന ബുദ്ധദത്തേന, രചിതസ്സ സമാസതോ;

സംവണ്ണനമസംകിണ്ണം, ഉത്തരസ്സ യഥാബലം.

൧. അഥായമാചരിയോ അത്തനോ വിരചിതേ വിനയേ തസ്സുപനിസ്സയേ വിനയപിടകേ ച ഭിക്ഖൂനം നാനപ്പകാരകോസല്ലജനനത്ഥം പരിവാരട്ഠകഥായഞ്ച ആഗതവിനിച്ഛയം സങ്ഗഹേത്വാ ഉത്തരപകരണം വണ്ണയിതുകാമോ പഠമം താവ അന്തരായനിവാരണേന യഥാധിപ്പേതസാധനത്ഥം രതനത്തയം വന്ദന്തോ ആഹ ‘‘സബ്ബസത്തുത്തമ’’ന്തിആദി.

പകരണാരമ്ഭേ രതനത്തയവന്ദനാപയോജനം തത്ഥ തത്ഥാചരിയേഹി ബഹുധാ പപഞ്ചിതം, അമ്ഹേഹി ച വിനയവിനിച്ഛയവണ്ണനായം സമാസതോ ദസ്സിതന്തി ന തം ഇധ വണ്ണയിസ്സാമ. പകരണാഭിധേയ്യ കരണപ്പകാരപയോജനാനിപി തത്ഥ ദസ്സിതനയാനുസാരേന ഇധാപി വേദിതബ്ബാനി. സമ്ബന്ധാദിദസ്സനമുഖേന അനുത്താനപദവണ്ണനമേവേത്ഥ കരിസ്സാമി.

ജിനം, ധമ്മഞ്ച, ഗണഞ്ച വന്ദിത്വാ ഉത്തരം ദാനി കരിസ്സാമീതി സമ്ബന്ധോ. കിംവിസിട്ഠം ജിനം, ധമ്മം, ഗണഞ്ച വന്ദിത്വാതി ആഹ ‘‘സബ്ബസത്തുത്തമ’’ന്തിആദി. തത്ഥ സബ്ബസത്തുത്തമന്തി പഞ്ചസു കാമഗുണേസു സത്താ ആസത്താ വിസത്താ ലഗ്ഗിതാതി സത്താ, പരമത്ഥതോ സത്തപഞ്ഞത്തിയാ ഉപാദാനഭൂതാ ഉപാദാനക്ഖന്ധാ വോഹാരതോ ഖന്ധസന്തതിം ഉപാദായ പഞ്ഞത്താ സമ്മുതി ‘‘സത്താ’’തി വുച്ചന്തി. തേ പന കാമാവചരാദിഭൂമിവസേന, നിരയാദിപദേസവസേന, അഹേതുകാദിപടിസന്ധിവസേനാതി ഏവമാദീഹി അനന്തപഭേദാ. തേസു ഖീണാസവാനം യഥാവുത്തനിബ്ബചനത്ഥേന സത്തവോഹാരോ ന ലബ്ഭതി. തഥാപി തേ ഭൂതപുബ്ബഗതിയാ വാ തംസദിസത്താ വാ ‘‘സത്താ’’തി വുച്ചന്തി. സബ്ബേ ച തേ സത്താ ചാ തി സബ്ബസത്താ. ഉദ്ധടതമത്താ, ഉഗ്ഗതതമത്താ, സേട്ഠത്താ ച ഉത്തമോ, സബ്ബസത്താനം ലോകിയലോകുത്തരേഹി രൂപാരൂപഗുണേഹി ഉത്തമോ, സബ്ബസത്തേസു വാ ഉത്തമോ പവരോ സേട്ഠോതി സബ്ബസത്തുത്തമോ. ‘‘ജിന’’ന്തി ഏതസ്സ വിസേസനം.

പുനപി കിംവിസിട്ഠന്തി ആഹ ‘‘ധീര’’ന്തി. ധീ വുച്ചതി പഞ്ഞാ, തായ ഈരതി വത്തതീതി ധീരോ, തം. താദിഭാവേന ഇന്ദഖീലസിനേരുആദയോ വിയ അട്ഠലോകധമ്മസങ്ഖാതേന ഭുസവാതേന അകമ്പിയട്ഠേന, ചതുവേസാരജ്ജവസേന സദേവകേ ലോകേ കേനചി അകമ്പനീയട്ഠേന ച ധീരം, ധിതിസമ്പന്നന്തി അത്ഥോ. ഇദമ്പി തസ്സേവ വിസേസനം.

വന്ദിത്വാതി കായവചീമനോദ്വാരേഹി അഭിവാദേത്വാതി അത്ഥോ, യഥാഭുച്ചഗുണസംകിത്തനേന ഥോമേത്വാ. സിരസാതി ഭത്തിഭാവനതുത്തമങ്ഗേന കരണഭൂതേന. ഇമിനാ വിസേസതോ കായപണാമോ ദസ്സിതോ, ഗുണസംകിത്തനേന വചീപണാമോ, ഉഭയപണാമേഹി നാനന്തരിയകതായ മനോപണാമോപി ദസ്സിതോ ച ഹോതി.

ജിനന്തി ദേവപുത്തകിലേസാഭിസങ്ഖാരമച്ചുഖന്ധമാരസങ്ഖാതേ പഞ്ചവിധേ മാരേ ബലവിധമനസമഉച്ഛേദപഹാനസഹായവേകല്ലനിദാനോപച്ഛേദവിസയാതിക്കമവസേന പഞ്ചഹി ആകാരേഹി ജിതവാതി ജിനോ, തം.

‘‘ധമ്മ’’ന്തി ഏതസ്സ നിബ്ബചനാദിവസേന അത്ഥവിനിച്ഛയോ ഹേട്ഠാ ദസ്സിതോവ. അധമ്മവിദ്ധംസന്തി ധമ്മസങ്ഖാതസ്സ കുസലസ്സ പടിപക്ഖത്താ അധമ്മോ വുച്ചതി അകുസലധമ്മോ, തം അകുസലസങ്ഖാതം അധമ്മം വിദ്ധംസേതി വിനാസേതി പജഹതി തദങ്ഗവിക്ഖമ്ഭനസമുച്ഛേദപടിപ്പസ്സദ്ധിനിസ്സരണപ്പഹാനേനാതി അധമ്മവിദ്ധംസോ, സപരിയത്തികോ നവലോകുത്തരോ ധമ്മോ. പരിയത്തി ഹി പഞ്ചന്നം പഹാനാനം മൂലകാരണത്താ ഫലൂപചാരേന തഥാ വുച്ചതി, തം അധമ്മവിദ്ധംസം. ‘‘ധമ്മ’’ന്തി ഏതസ്സ വിസേസനം.

ഗണന്തി അട്ഠന്നം അരിയപുഗ്ഗലാനം സമൂഹം, സങ്ഘന്തി അത്ഥോ. അങ്ഗണനാസനന്തി അത്തനോ നിസ്സയം അങ്ഗന്തി മത്ഥേന്തീതി അങ്ഗണാ, കിലേസാ രാഗദോസമോഹാ, തേ അങ്ഗണേ നാസേതി യഥായോഗം തദങ്ഗവിക്ഖമ്ഭനസമുച്ഛേദപടിപ്പസ്സദ്ധിനിസ്സരണപ്പഹാനേഹി പജഹതീതി അങ്ഗണനാസനോ, തം. ‘‘ഗണ’’ന്തി ഏതസ്സ വിസേസനം.

൨. മയാ വിനയസ്സ യോ സാരോ വിനിച്ഛയോ രചിതോ, തസ്സ വിനിച്ഛയസ്സാതി യോജനാ. നത്ഥി തസ്സ ഉത്തരോതി അനുത്തരോ, സബ്ബേസു വിനിച്ഛയേസു, സബ്ബേസം വാ വിനിച്ഛയാനം അനുത്തരോ ഉത്തമോ വിനിച്ഛയോതി സബ്ബാനുത്തരോ, തം. ഉത്തരം പകരണം ഇദാനി കരിസ്സാമീതി യോജനാ.

൩. ഭണതോതി ഭണന്തസ്സ പഗുണം വാചുഗ്ഗതം കരോന്തസ്സ. പഠതോതി പഠന്തസ്സ വാചുഗ്ഗതം സജ്ഝായന്തസ്സ. പയുഞ്ജതോതി തത്ഥ പകാരേന യുഞ്ജന്തസ്സ, തം അഞ്ഞേസം വാചേന്തസ്സ വാ. സുണതോതി പരേഹി വുച്ചമാനം സുണന്തസ്സ. ചിന്തയതോതി യഥാസുതം അത്ഥതോ, സദ്ദതോ ച ചിന്തേന്തസ്സ. ‘‘അബുദ്ധസ്സ ബുദ്ധിവഡ്ഢന’’ന്തി വത്തബ്ബേ ഗാഥാബന്ധവസേന വിഭത്തിലോപോ. അബുദ്ധസ്സ ബാലസ്സ വിനയേ അപ്പകതഞ്ഞുനോ ഭിക്ഖുഭിക്ഖുനിജനസ്സ. ബുദ്ധിവഡ്ഢനം വിനയവിനിച്ഛയേ പഞ്ഞാവുദ്ധിനിപ്ഫാദകം. അഥ വാ ബുദ്ധസ്സ വിനിച്ഛയേ കതപരിചയത്താ പഞ്ഞവതോ ജനസ്സ ബുദ്ധിവഡ്ഢനം ബുദ്ധിയാ പഞ്ഞായ തിക്ഖവിസദഭാവാപാദനേന ഭിയ്യോഭാവസാധകം. പരമം ഉത്തമം ഉത്തരം നാമ പകരണം വദതോ കഥേന്തസ്സ മേ മമ സന്തികാ നിരതാ വിനിച്ഛയേ, തീസു സിക്ഖാസു വാ വിസേസേന രതാ നിബോധഥ ജാനാഥ സുതമയഞാണം അഭിനിപ്ഫാദേഥാതി സോതുജനം സവനേ നിയോജേതി.