മഹാവിഭങ്ഗസങ്ഗഹകഥാവണ്ണനാ

൪. ഏവം സോതുജനം സവനേ നിയോജേത്വാ യഥാപടിഞ്ഞാതം ഉത്തരവിനിച്ഛയം ദസ്സേതുമാഹ ‘‘മേഥുന’’ന്തിആദി. ‘‘കതി ആപത്തിയോ’’തി അയം ദിട്ഠസംസന്ദനാ, അദിട്ഠജോതനാ, വിമതിച്ഛേദനാ, അനുമതി, കഥേതുകമ്യതാപുച്ഛാതി പഞ്ചന്നം പുച്ഛാനം കഥേതുകമ്യതാപുച്ഛാ. തിസ്സോ ആപത്തിയോ ഫുസേതി തസ്സാ സങ്ഖേപതോ വിസ്സജ്ജനം.

൫. ഏവം ഗണനാവസേന ദസ്സിതാനം ‘‘ഭവേ’’തിആദി സരൂപതോ ദസ്സനം. ഖേത്തേതി തിണ്ണം മഗ്ഗാനം അഞ്ഞതരസ്മിം അല്ലോകാസേ തിലബീജമത്തേപി പദേസേ. മേഥുനം പടിസേവന്തസ്സ പാരാജികം ഭവേതി സമ്ബന്ധോ. ‘‘ഥുല്ലച്ചയ’’ന്തി വുത്തന്തി യോജനാ. ‘‘യേഭുയ്യക്ഖായിതേ’’തി ഇദം നിദസ്സനമത്തം, ഉപഡ്ഢക്ഖായിതേപി ഥുല്ലച്ചയസ്സ ഹേട്ഠാ വുത്തത്താ. വട്ടകതേ മുഖേ അഫുസന്തം അങ്ഗജാതം പവേസേന്തസ്സ ദുക്കടം വുത്തന്തി യോജനാ.

൬. ‘‘അദിന്നം ആദിയന്തോ’’തിആദയോപി വുത്തനയായേവ.

൭. പഞ്ചമാസഗ്ഘനേ വാപീതി പോരാണകസ്സ നീലകഹാപണസ്സ ചതുത്ഥഭാഗസങ്ഖാതേ പഞ്ചമാസേ, തദഗ്ഘനകേ വാ. അധികേ വാതി അതിരേകപഞ്ചമാസകേ വാ തദഗ്ഘനകേ വാ. അദിന്നേ പഞ്ചവീസതിയാ അവഹാരാനം അഞ്ഞതരേന അവഹടേ പരാജയോ ഹോതീതി അത്ഥോ. മാസേ വാ ഊനമാസേ വാ തദഗ്ഘനകേ വാ ദുക്കടം. തതോ മജ്ഝേതി പഞ്ചമാസകതോ മജ്ഝേ. പഞ്ച മാസാ സമാഹടാ, പഞ്ചന്നം മാസാനം സമാഹാരോതി വാ പഞ്ചമാസം, പഞ്ചമാസം അഗ്ഘതീതി പഞ്ചമാസഗ്ഘനം, പഞ്ചമാസഞ്ച പഞ്ചമാസഗ്ഘനഞ്ച പഞ്ചമാസഗ്ഘനം, ഏകദേസസരൂപേകസേസോയം, തസ്മിം. മാസേ വാതി ഏത്ഥാപി മാസോ ച മാസഗ്ഘനകഞ്ച മാസമാസഗ്ഘനകോതി വത്തബ്ബേ ‘‘മാസേ’’തി ഏകദേസസരൂപേകസേസോ, ഉത്തരപദലോപോ ച ദട്ഠബ്ബോ.

‘‘പഞ്ചമാസഗ്ഘനേ’’തി സാമഞ്ഞേന വുത്തേപി പോരാണകസ്സ നീലകഹാപണസ്സേവ ചതുത്ഥഭാഗവസേന പഞ്ചമാസനിയമോ കാതബ്ബോ. തഥാ ഹി ഭഗവതാ ദുതിയപാരാജികം പഞ്ഞാപേന്തേന ഭിക്ഖൂസു പബ്ബജിതം പുരാണവോഹാരികമഹാമത്തം ഭിക്ഖും ‘‘കിത്തകേന വത്ഥുനാ രാജാ മാഗധോ സേനിയോ ബിമ്ബിസാരോ ചോരം ഗഹേത്വാ ഹനതി വാ ബന്ധതി വാ പബ്ബാജേതി വാ’’തി പുച്ഛിത്വാ തേന ‘‘പാദേന വാ പാദാരഹേന വാ’’തി വുത്തേ തേനേവ പമാണേന അദിന്നം ആദിയന്തസ്സ പഞ്ഞത്തം. അട്ഠകഥായഞ്ച –

‘‘പഞ്ചമാസകോ പാദോതി പാളിം ഉല്ലിങ്ഗിത്വാ ‘തദാ രാജഗഹേ വീസതിമാസകോ കഹാപണോ ഹോതി, തസ്മാ പഞ്ചമാസകോ പാദോ’. ഏതേന ലക്ഖണേന സബ്ബജനപദേസു കഹാപണസ്സ ചതുത്ഥോ ഭാഗോ ‘പാദോ’തി വേദിതബ്ബോ. സോ ച ഖോ പോരാണകസ്സ നീലകഹാപണസ്സ വസേന, ന ഇതരേസം ദുദ്രദാമകാദീനം. തേന ഹി പാദേന അതീതാ ബുദ്ധാപി പാരാജികം പഞ്ഞപേസും, അനാഗതാപി പഞ്ഞപേസ്സന്തി. സബ്ബബുദ്ധാനഞ്ഹി പാരാജികവത്ഥുമ്ഹി വാ പാരാജികേ വാ നാനത്തം നത്ഥി, ഇമാനേവ ചത്താരി പാരാജികവത്ഥൂനി, ഇമാനേവ ചത്താരി പാരാജികാനി, ഇതോ ഊനം വാ അതിരേകം വാ നത്ഥി. തസ്മാ ഭഗവാപി ധനിയം വിഗരഹിത്വാ പാദേനേവ ദുതിയപാരാജികം പഞ്ഞപേന്തോ ‘യോ പന ഭിക്ഖു അദിന്നം ഥേയ്യസങ്ഖാത’ന്തിആദിമാഹാ’’തി (പാരാ. അട്ഠ. ൧.൮൮) വുത്തം.

സാരത്ഥദീപനിയഞ്ച –

‘‘ചതുത്ഥോ ഭാഗോ പാദോതി വേദിതബ്ബോതി ഇമിനാവ സബ്ബജനപദേസു കഹാപണസ്സേവ വീസതിമോ ഭാഗോമാസകോതി ഇദഞ്ച വുത്തമേവ ഹോതീതി ദട്ഠബ്ബം. പോരാണസത്ഥാനുരൂപം ലക്ഖണസമ്പന്നാ ഉപ്പാദിതാ നീലകഹാപണാതി വേദിതബ്ബാ. ദുദ്രദാമേന ഉപ്പാദിതോ ദുദ്രദാമകോ. സോ കിര നീലകഹാപണസ്സ തിഭാഗം അഗ്ഘതീ’തി വത്വാ ‘യസ്മിം പദേസേ നീലകഹാപണാ ന സന്തി, തത്ഥാപി നീലകഹാപണവസേനേവ പരിച്ഛേദോ കാതബ്ബോ. കഥം? നീലകഹാപണാനം വളഞ്ജനട്ഠാനേ ച അവളഞ്ജനട്ഠാനേ ച സമാനഅഗ്ഘവസേന പവത്തമാനം ഭണ്ഡം നീലകഹാപണേന സമാനഗ്ഘം ഗഹേത്വാ തസ്സ ചതുത്ഥഭാഗഗ്ഘനകം നീലകഹാപണസ്സ പാദഗ്ഘനകന്തി പരിച്ഛിന്ദിത്വാ വിനിച്ഛയോ കാതബ്ബോ’’തി (സാരത്ഥ. ടീ. ൨.൮൮) അയമത്ഥോവ വുത്തോ.

ഏത്ഥ കഹാപണം നാമ കരോന്താ സുവണ്ണേനപി കരോന്തി രജതേനപി തമ്ബേനപി സുവണ്ണരജതതമ്ബമിസ്സകേനപി. തേസു കതരം കഹാപണം നീലകഹാപണന്തി? കേചി താവ ‘‘സുവണ്ണകഹാപണ’’ന്തി. കേചി ‘‘മിസ്സകകഹാപണ’’ന്തി. തത്ഥ ‘‘സുവണ്ണകഹാപണ’’ന്തി വദന്താനം അയമധിപ്പായോ – പാരാജികവത്ഥുനാ പാദേന സബ്ബത്ഥ ഏകലക്ഖണേന ഭവിതബ്ബം, കാലദേസപരിഭോഗാദിവസേന അഗ്ഘനാനത്തം പാദസ്സേവ ഭവിതബ്ബം. ഭഗവതാ ഹി ധമ്മികരാജൂഹി ഹനനബന്ധനപബ്ബാജനാനുരൂപേനേവ അദിന്നാദാനേ പാരാജികം പഞ്ഞത്തം, ന ഇതരഥാ. തസ്മാ ഏസാ സബ്ബദാ സബ്ബത്ഥ അബ്യഭിചാരീതി സുവണ്ണമയസ്സ കഹാപണസ്സ ചതുത്ഥേന പാദേന ഭവിതബ്ബന്തി.

‘‘മിസ്സകകഹാപണ’’ന്തി വദന്താനം പന അയമധിപ്പായോ –

അട്ഠകഥായം –

‘‘തദാ രാജഗഹേ വീസതിമാസകോ കഹാപണോ ഹോതി, തസ്മാ പഞ്ചമാസകോ പാദോ. ഏതേന ലക്ഖണേന സബ്ബജനപദേസു കഹാപണസ്സ ചതുത്ഥോ ഭാഗോ ‘പാദോ’തി വേദിതബ്ബോ. സോ ച ഖോ പോരാണകസ്സ നീലകഹാപണസ്സ വസേന, ന ഇതരേസം ദുദ്രദാമകാദീന’’ന്തി (പാരാ. അട്ഠ. ൧.൮൮) –

വുത്തത്താ, സാരത്ഥദീപനിയഞ്ച –

‘‘പോരാണസത്ഥാനുരൂപം ലക്ഖണസമ്പന്നാ ഉപ്പാദിതാ നീലകഹാപണാതി വേദിതബ്ബാ’’തി (സാരത്ഥ. ടീ. ൨.൮൮) –

വുത്തത്താ ച ‘‘വിനയവിനിച്ഛയം പത്വാ ഗരുകേ ഠാതബ്ബ’’ന്തി വചനതോ ച മിസ്സകകഹാപണോയേവ നീലകഹാപണോ. തത്ഥേവ ഹി പോരാണസത്ഥവിഹിതം ലക്ഖണം ദിസ്സതി. കഥം? പഞ്ച മാസാ സുവണ്ണസ്സ, തഥാ രജതസ്സ, ദസ മാസാ തമ്ബസ്സാതി ഏതേ വീസതി മാസേ മിസ്സേത്വാ ബന്ധനത്ഥായ വീഹിമത്തം ലോഹം പക്ഖിപിത്വാ അക്ഖരാനി ച ഹത്ഥിആദീനമഞ്ഞതരഞ്ച രൂപം ദസ്സേത്വാ കതോ നിദ്ദോസത്താ നീലകഹാപണോ നാമ ഹോതീതി.

സിക്ഖാഭാജനവിനിച്ഛയേ ച കേസുചി പോത്ഥകേസു ‘‘പാദോ നാമ പഞ്ച മാസാ സുവണ്ണസ്സാ’’തി പുരിമപക്ഖവാദീനം മതേന പാഠോ ലിഖിതോ. കേസുചി പോത്ഥകേസു ദുതിയപക്ഖവാദീനം മതേന ‘‘പഞ്ച മാസാ ഹിരഞ്ഞസ്സാ’’തി പാഠോ ലിഖിതോ. സീഹളഭാസായ പോരാണകേഹി ലിഖിതായ സാമണേരസിക്ഖായ പന –

‘‘പോരാണകസ്സ നീലകഹാപണസ്സാതി വുത്തഅട്ഠകഥാവചനസ്സ, പോരാണകേ രതനസുത്താഭിധാനകസുത്തേ വുത്തകഹാപണലക്ഖണസ്സ ച അനുരൂപതോ ‘സുവണ്ണരജതതമ്ബാനി മിസ്സേത്വാ ഉട്ഠാപേത്വാ കതകഹാപണം കഹാപണം നാമാ’തി ച ‘സാമണേരാനമുപസമ്പന്നാനഞ്ച അദിന്നാദാനപാരാജികവത്ഥുമ്ഹി കോ വിസേസോ’തി പുച്ഛം കത്വാ ‘സാമണേരാനം ദസികസുത്തേനാപി പാരാജികോ ഹോതി, ഉപസമ്പന്നാനം പന സുവണ്ണസ്സ വീസതിവീഹിമത്തേനാ’’തി –

ച വിസേസോ ദസ്സിതോ.

തം പന സുവണ്ണമാസകവസേന അഡ്ഢതിയമാസകം ഹോതി, പഞ്ചമാസകേന ച ഭഗവതാ പാരാജികം പഞ്ഞത്തം. തസ്മാ തസ്സ യഥാവുത്തലക്ഖണസ്സ കഹാപണസ്സ സബ്ബദേസേസു അലബ്ഭമാനത്താ സബ്ബദേസസാധാരണേന തസ്സ മിസ്സകകഹാപണസ്സ പഞ്ചമാസപാദഗ്ഘനകേന സുവണ്ണേനേവ പാരാജികവത്ഥുമ്ഹി നിയമിതേ സബ്ബദേസവാസീനം ഉപകാരായ ഹോതീതി ഏവം സുവണ്ണേനേവ പാരാജികവത്ഥുപരിച്ഛേദോ കതോ. അയമേവ നിയമോ സീഹളാചരിയവാദേഹി സാരോതി ഗഹിതോ. തസ്മാ സിക്ഖാഗരുകേഹി സബ്ബത്ഥ പേസലേഹി വിനയധരേഹി അയമേവ വിനിച്ഛയോ സാരതോ പച്ചേതബ്ബോ. ഹോന്തി ചേത്ഥ –

‘‘ഹേമരജതതമ്ബേഹി, സത്ഥേ നിദ്ദിട്ഠലക്ഖണം;

അഹാപേത്വാ കതോ വീസ-മാസോ നീലകഹാപണോ.

ഹേമപാദം സജ്ഝുപാദം, തമ്ബപാദദ്വയഞ്ഹി സോ;

മിസ്സേത്വാ രൂപമപ്പേത്വാ, കാതും സത്ഥേസു ദസ്സിതോ.

‘ഏലാ’തി വുച്ചതേ ദോസോ, നിദ്ദോസത്താ തഥീരിതോ;

തസ്സ പാദോ സുവണ്ണസ്സ, വീസവീഹഗ്ഘനോ മതോ.

യസ്മിം പന പദേസേ സോ, ന വത്തതി കഹാപണോ;

വീസസോവണ്ണവീഹഗ്ഘം, തപ്പാദഗ്ഘന്തി വേദിയം.

വീസസോവണ്ണവീഹഗ്ഘം, ഥേനേന്താ ഭിക്ഖവോ തതോ;

ചവന്തി സാമഞ്ഞഗുണാ, ഇച്ചാഹു വിനയഞ്ഞുനോ’’തി.

൯. ഓപാതന്തി ആവാടം. ദുക്ഖേ ജാതേതി യോജനാ.

൧൦. ഉത്തരിം ധമ്മന്തി ഏത്ഥ ‘‘ഉത്തരിമനുസ്സധമ്മ’’ന്തി വത്തബ്ബേ നിരുത്തിനയേന മജ്ഝപദലോപം, നിഗ്ഗഹീതാഗമഞ്ച കത്വാ ‘‘ഉത്തരിം ധമ്മ’’ന്തി വുത്തം. ഉത്തരിമനുസ്സാനം ഝായീനഞ്ചേവ അരിയാനഞ്ച ധമ്മം ഉത്തരിമനുസ്സധമ്മം. അത്തുപനായികന്തി അത്തനി തം ഉപനേതി ‘‘മയി അത്ഥീ’’തി സമുദാചരന്തോ, അത്താനം വാ തത്ഥ ഉപനേതി ‘‘അഹം ഏത്ഥ സന്ദിസ്സാമീ’’തി സമുദാചരന്തോതി അത്തുപനായികോ, തം അത്തുപനായികം, ഏവം കത്വാ വദന്തോതി സമ്ബന്ധോ.

൧൧. പരിയായേതി ‘‘യോ തേ വിഹാരേ വസതി, സോ ഭിക്ഖു അരഹാ’’തിആദിനാ (പരി. ൨൮൭) പരിയായഭണനേ. ഞാതേതി യം ഉദ്ദിസ്സ ഭണതി, തസ്മിം വിഞ്ഞുമ്ഹി മനുസ്സജാതികേ അചിരേന ഞാതേ. നോ ചേതി നോ ചേ ജാനാതി.

ഇതി ഉത്തരേ ലീനത്ഥപകാസനിയാ

പാരാജികകഥാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൧൩. ചേതേതി, ഉപക്കമതി, മുച്ചതി, ഏവം അങ്ഗത്തയേ പുണ്ണേ ഗരുകം വുത്തം. ദ്വങ്ഗേ ചേതേതി, ഉപക്കമതി യദി ന മുച്ചതി, ഏവം അങ്ഗദ്വയേ ഥുല്ലച്ചയന്തി യോജനാ. പയോഗേതി പയോജേത്വാ ഉപക്കമിതും അങ്ഗജാതാമസനം, പരസ്സ ആണാപനന്തി ഏവരൂപേ സാഹത്ഥികാണത്തികപയോഗേ.

൧൪. വുത്തനയേനേവ ഉപരൂപരി പഞ്ഹാപുച്ഛനം ഞാതും സക്കാതി തം അവത്തുകാമോ ആഹ ‘‘ഇതോ പട്ഠായാ’’തിആദി. മയമ്പി യദേത്ഥ പുബ്ബേ അവുത്തമനുത്താനത്ഥഞ്ച, തദേവ വണ്ണയിസ്സാമ.

൧൫. കായേനാതി അത്തനോ കായേന. കായന്തി ഇത്ഥിയാ കായം. ഏസ നയോ ‘‘കായബദ്ധ’’ന്തി ഏത്ഥാപി.

൧൬. അത്തനോ കായേന പടിബദ്ധേന ഇത്ഥിയാ കായപടിബദ്ധേ ഫുട്ഠേ തു ദുക്കടന്തി യോജനാ.

൧൭. തിസ്സോ ആപത്തിയോ സിയുന്തി യോജനാ. ദ്വിന്നം മഗ്ഗാനന്തി വച്ചമഗ്ഗപസ്സാവമഗ്ഗാനം.

൧൮. വണ്ണാദിഭഞ്ഞേതി വണ്ണാദിനാ ഭണനേ. കായപടിബദ്ധേ വണ്ണാദിനാ ഭഞ്ഞേ ദുക്കടന്തി യോജനാ.

൧൯. അത്തകാമചരിയായാതി അത്തകാമപാരിചരിയായ.

൨൦. പണ്ഡകസ്സ സന്തികേപി അത്തകാമപാരിചരിയായ വണ്ണം വദതോ തസ്സ ഭിക്ഖുനോതി യോജനാ. തിരച്ഛാനഗതസ്സാപി സന്തികേതി ഏത്ഥാപി ഏസേവ നയോ.

൨൧. ഇത്ഥിപുരിസാനമന്തരേ സഞ്ചരിത്തം സഞ്ചരണഭാവം സമാപന്നേ ഭിക്ഖുമ്ഹി പടിഗ്ഗണ്ഹനവീമംസാപച്ചാഹരണകത്തികേ സമ്പന്നേ തസ്സ ബുധോ ഗരുകം നിദ്ദിസേതി യോജനാ.

൨൨. ദ്വങ്ഗസമായോഗേതി തീസ്വേതേസു ദ്വിന്നം അങ്ഗാനം യഥാകഥഞ്ചി സമായോഗേ. അങ്ഗേ സതി പനേകസ്മിന്തി തിണ്ണമേകസ്മിം പന അങ്ഗേ സതി.

൨൪. പയോഗേതി ‘‘അദേസിതവത്ഥുകം പമാണാതിക്കന്തം കുടിം, അദേസിതവത്ഥുകം മഹല്ലകവിഹാരഞ്ച കാരേസ്സാമീ’’തി ഉപകരണത്ഥം അരഞ്ഞഗമനതോ പട്ഠായ സബ്ബപയോഗേ. ഏകപിണ്ഡേ അനാഗതേതി സബ്ബപരിയന്തിമം പിണ്ഡം സന്ധായ വുത്തം.

൨൫. ഇധ യോ ഭിക്ഖു അമൂലകേന പാരാജികേന ധമ്മേന അനുദ്ധംസേതീതി യോജനാ.

൨൬. ഓകാസം ന ച കാരേത്വാതി ‘‘കരോതു മേ, ആയസ്മാ, ഓകാസം, അഹം തേ വത്തുകാമോ’’തി ഏവം തേന ഭിക്ഖുനാ ഓകാസം അകാരാപേത്വാ.

൨൮. അഞ്ഞഭാഗിയേതി അഞ്ഞഭാഗിയപദേന ഉപലക്ഖിതസിക്ഖാപദേ. ഏവം അഞ്ഞത്രപി ഈദിസേസു ഠാനേസു അത്ഥോ വേദിതബ്ബോ.

൨൯. ‘‘സമനുഭാസനായ ഏവാ’’തി പദച്ഛേദോ. ന പടിനിസ്സജന്തി അപ്പടിനിസ്സജന്തോ.

൩൦. ഞത്തിയാ ദുക്കടം ആപന്നോ സിയാ, ദ്വീഹി കമ്മവാചാഹി ഥുല്ലതം ആപന്നോ സിയാ, കമ്മവാചായ ഓസാനേ ഗരുകം ആപന്നോ സിയാതി യോജനാ. ‘‘ഥുല്ലത’’ന്തി ഇദം ഥുല്ലച്ചയാപത്തിഉപലക്ഖണവചനം.

൩൧. ചതൂസു യാവതതിയകേസു പഠമേ ആപത്തിപരിച്ഛേദം ദസ്സേത്വാ ഇതരേസം തിണ്ണം തേനപി ഏകപരിച്ഛേദത്താ തത്ഥ വുത്തനയമേവ തേസു അതിദിസന്തോ ആഹ ‘‘ഭേദാനുവത്തകേ’’തിആദി.

ഇതി ഉത്തരേ ലീനത്ഥപകാസനിയാ

സങ്ഘാദിസേസകഥാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൩൨. അതിരേകചീവരന്തി അനധിട്ഠിതം, അവികപ്പിതം വികപ്പനുപഗപമാണം ചീവരം ലദ്ധാ ദസാഹം അതിക്കമന്തോ ഏകമേവ നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം ആപജ്ജതി. തിചീവരേന ഏകരത്തിമ്പി വിനാ വസന്തോ ഏകമേവ നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം ആപജ്ജതി. ഇദഞ്ച ജാതിവസേന ഏകത്തം സന്ധായ വുത്തം വത്ഥുഗണനായ ആപത്തീനം പരിച്ഛിന്ദിതബ്ബത്താ.

൩൩. ഗഹേത്വാകാലചീവരന്തി അകാലചീവരം പടിഗ്ഗഹേത്വാ. മാസന്തി സതിയാ പച്ചാസായ നിക്ഖിപിതും അനുഞ്ഞാതം മാസം. അതിക്കമന്തോതി സതിയാപി പച്ചാസായ വീതിക്കമന്തോ അന്തോമാസേ അനധിട്ഠഹിത്വാ, അവികപ്പേത്വാ വാ തിംസദിവസാനി അതിക്കമന്തോ, ചീവരുപ്പാദദിവസം അരുണം ആദിം കത്വാ ഏകതിംസമം അരുണം ഉട്ഠാപേന്തോതി അത്ഥോ. ഏകം നിസ്സഗ്ഗിയം ആപത്തിം ആപജ്ജതീതി ഉദീരിതന്തി യോജനാ.

൩൪. അഞ്ഞാതികായ ഭിക്ഖുനിയാ. യംകിഞ്ചി പുരാണചീവരന്തി ഏകവാരമ്പി പരിഭുത്തം സങ്ഘാടിആദീനമഞ്ഞതരം ചീവരം.

൩൫. പയോഗസ്മിന്തി ‘‘ധോവാ’’തിആദികേ ഭിക്ഖുനോ ആണത്തികപയോഗേ, ഏവം ആണത്തായ ച ഭിക്ഖുനിയാ ഉദ്ധനാദികേ സബ്ബസ്മിം പയോഗേ ച. ‘‘നിസ്സഗ്ഗിയാവ പാചിത്തി ഹോതീതി നിസ്സഗ്ഗിയാ പാചിത്തി ച ഹോതീതി യോജനാ.

൩൬. പടിഗണ്ഹതോതി ഏത്ഥ ‘‘അഞ്ഞത്ര പാരിവത്തകാ’’തി യോജനാ.

൩൮. പയോഗസ്മിന്തി വിഞ്ഞാപനപയോഗേ. വിഞ്ഞാപിതേതി വിഞ്ഞാപിതചീവരേ പടിലദ്ധേ.

൩൯. ഭിക്ഖൂതി അച്ഛിന്നചീവരോ വാ നട്ഠചീവരോ വാ ഭിക്ഖു. തദുത്തരിന്തി സന്തരുത്തരപരമതോ ഉത്തരിം.

൪൧. പയോഗേതി വികപ്പനാപജ്ജനപയോഗേ.

൪൨. ദുവേതി ദുക്കടപാചിത്തിയവസേന ദുവേ ആപത്തിയോ ഫുസേതി യോജേതബ്ബം.

൪൪. പയോഗേതി അനുഞ്ഞാതപയോഗതോ അതിരേകാഭിനിപ്ഫാദനപയോഗേ. ലാഭേതി ചീവരസ്സ പടിലാഭേ.

കഥിനവഗ്ഗവണ്ണനാ പഠമാ.

൪൫. കോസിയവഗ്ഗസ്സ ആദീസു പഞ്ചസു സിക്ഖാപദേസു ദ്വേ ദ്വേ ആപത്തിയോതി യോജനാ. പയോഗേതി കരണകാരാപനപയോഗേ. ലാഭേതി കത്വാ വാ കാരേത്വാ വാ പരിനിട്ഠാപനേ.

൪൬. ‘‘ഗഹേത്വാ ഏളകലോമാനീ’’തി പദച്ഛേദോ. അതിക്കമന്തി അതിക്കമന്തോ.

൪൭. അഞ്ഞായാതി അഞ്ഞാതികായ ഭിക്ഖുനിയാ. ‘‘ധോവാപേതി ഏളലോമക’’ന്തി പദച്ഛേദോ. ഏളലോമകന്തി ഏളകലോമാനി. നിരുത്തിനയേന ക-കാരസ്സ വിപരിയായോ. പയോഗേതി ധോവാപനപയോഗേ.

൪൮. പയോഗേതി പടിഗ്ഗണ്ഹനപയോഗേ.

൪൯. നാനാകാരന്തി നാനപ്പകാരം. സമാപജ്ജന്തി സമാപജ്ജന്തോ ഭിക്ഖു. സമാപന്നേതി സംവോഹാരേ സമാപന്നേ സതി. പയോഗേതി സമാപജ്ജനപയോഗേ.

൫൦. പയോഗേതി കയവിക്കയാപജ്ജനപയോഗേ. തസ്മിം കതേതി തസ്മിം ഭണ്ഡേ അത്തനോ സന്തകഭാവം നീതേ.

കോസിയവഗ്ഗവണ്ണനാ ദുതിയാ.

൫൧. അതിരേകകന്തി അനധിട്ഠിതം, അവികപ്പിതം വാ പത്തം. ദസാഹം അതിക്കമേന്തസ്സ തസ്സ ഭിക്ഖുനോ ഏകാവ നിസ്സഗ്ഗിയാപത്തി ഹോതീതി യോജനാ.

൫൨-൩. നത്ഥി ഏതസ്സ പഞ്ച ബന്ധനാനീതി അപഞ്ചബന്ധനോ, തസ്മിം, ഊനപഞ്ചബന്ധനേ പത്തേതി അത്ഥോ. പയോഗേതി വിഞ്ഞാപനപയോഗേ. തസ്സ പത്തസ്സ ലാഭേ പടിലാഭേ.

൫൪. ഭേസജ്ജന്തി സപ്പിആദികം.

൫൫. പയോഗേതി പരിയേസനപയോഗേ.

൫൬. പയോഗേതി അച്ഛിന്ദനഅച്ഛിന്ദാപനപയോഗേ. ഹടേതി അച്ഛിന്ദിത്വാ ഗഹിതേ.

൫൭. ദ്വേ പനാപത്തിയോ ഫുസേതി വായാപനപയോഗേ ദുക്കടം, വികപ്പനുപഗപച്ഛിമചീവരപമാണേന വീതേ നിസ്സഗ്ഗിയന്തി ദ്വേ ആപത്തിയോ ആപജ്ജതീതി അത്ഥോ.

൫൮-൯. യോ പന ഭിക്ഖു അപ്പവാരിതോ അഞ്ഞാതകസ്സേവ തന്തവായേ സമേച്ച ഉപസങ്കമിത്വാ ചീവരേ വികപ്പം ആപജ്ജന്തോ ഹോതി. സോതി സോ ഭിക്ഖു. ദ്വേ ആപത്തിയോ ആപജ്ജതി, ന സംസയോതി യോജനാ. പയോഗേതി വികപ്പാപജ്ജനപയോഗേ.

൬൦. അച്ചേകസഞ്ഞിതം ചീവരം പടിഗ്ഗഹേത്വാതി യോജനാ. കാലന്തി ചീവരകാലം.

൬൧. തിണ്ണമഞ്ഞതരം വത്ഥന്തി തിണ്ണം ചീവരാനം അഞ്ഞതരം ചീവരം. ഘരേതി അന്തരഘരേ. നിദഹിത്വാതി നിക്ഖിപിത്വാ. തേന ചീവരേന വിനാ ഛാരത്തതോ അധികം ദിവസം യസ്സ ആരഞ്ഞകസ്സ വിഹാരസ്സ ഗോചരഗാമേ തം ചീവരം നിക്ഖിത്തം, തമ്ഹാ വിഹാരാ അഞ്ഞത്ര വസന്തോ നിസ്സഗ്ഗിയം ഫുസേതി യോജനാ.

൬൨. സങ്ഘികം ലാഭം പരിണതം ജാനം ജാനന്തോ.

൬൩. പയോഗേതി പരിണാമനപയോഗേ. സബ്ബത്ഥാതി പാരാജികാദീസു സബ്ബസിക്ഖാപദേസു. അപ്പനാവാരപരിഹാനീതി പരിവാരേ പഠമം വുത്തകത്ഥപഞ്ഞത്തിവാരസ്സ പരിഹാപനം, ഇധ അവചനന്തി അത്ഥോ, തസ്സ വാരസ്സ പരിവാരേ സബ്ബപഠമത്താ പഠമം വത്തബ്ബഭാവേപി തത്ഥ വത്തബ്ബം പച്ഛാ ഗണ്ഹിതുകാമേന മയാ തം ഠപേത്വാ പഠമം ആപത്തിദസ്സനത്ഥം തദനന്തരോ കതാപത്തിവാരോ പഠമം വുത്തോതി അധിപ്പായോ.

പത്തവഗ്ഗവണ്ണനാ തതിയാ.

ഇതി ഉത്തരേ ലീനത്ഥപകാസനിയാ

തിംസനിസ്സഗ്ഗിയകഥാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൬൪. മനുസ്സുത്തരിധമ്മേതി ഉത്തരിമനുസ്സധമ്മേ. അഭൂതസ്മിം ഉത്തരിമനുസ്സധമ്മേ സമുല്ലപിതേ പരാജയോ പാരാജികാപത്തി.

൬൫. അമൂലന്തിമവത്ഥുനാ അമൂലകേന പാരാജികേന ധമ്മേന ഭിക്ഖും ചോദനായ ഗരു സങ്ഘാദിസേസോ ഹോതീതി യോജനാ. പരിയായവചനേതി ‘‘യോ തേ വിഹാരേ വസതീ’’തിആദിനാ (പരി. ൨൮൭) പരിയായേന കഥനേ. ഞാതേതി യസ്സ കഥേതി, തസ്മിം വചനാനന്തരമേവ ഞാതേ.

൬൬. നോ ചേ പന വിജാനാതീതി അഥ തം പരിയായേന വുത്തം വചനാനന്തരമേവ സചേ ന ജാനാതി. സമുദാഹടന്തി കഥിതം.

൬൭. ഓമസതോ ഭിക്ഖുസ്സ ദുവേ ആപത്തിയോ വുത്താ. ഉപസമ്പന്നം ഓമസതോ പാചിത്തി സിയാ. ഇതരം അനുപസമ്പന്നം ഓമസതോ ദുക്കടം സിയാതി യോജനാ.

൬൮. പേസുഞ്ഞഹരണേപി ദ്വേ ആപത്തിയോ ഹോന്തി.

൬൯. പയോഗേതി പദസോ ധമ്മം വാചേന്തസ്സ വചനകിരിയാരമ്ഭതോ പട്ഠായ യാവ പദാദീനം പരിസമാപനം, ഏത്ഥന്തരേ അക്ഖരുച്ചാരണപയോഗേ ദുക്കടം. പദാനം പരിസമത്തിയം പാചിത്തിയം.

൭൦. ‘‘തിരത്താ അനുപസമ്പന്നസഹസേയ്യായാ’’തി പദച്ഛേദോ. അനുപസമ്പന്നേന സഹസേയ്യാ അനുപസമ്പന്നസഹസേയ്യാ, തായ. തിരത്താ ഉത്തരിം അനുപസമ്പന്നസഹസേയ്യായാതി യോജനാ. പയോഗേതി സയനത്ഥായ സേയ്യാപഞ്ഞാപനകായാവജ്ജനാദിപുബ്ബപയോഗേ. പന്നേതി കായപസാരണലക്ഖണേന സയനേന നിപന്നേ.

൭൧. യോ പന ഭിക്ഖു ഏകരത്തിയം മാതുഗാമേന സഹസേയ്യം കപ്പേതി. ദുക്കടാദയോതി ‘‘പയോഗേ ദുക്കടം, നിപന്നേ പാചിത്തിയ’’ന്തി യഥാവുത്തദ്വേആപത്തിയോ ആപജ്ജതീതി യോജനാ.

൭൨. പയോഗേതി യഥാവുത്തലക്ഖണപയോഗേ.

൭൩. അനുപസമ്പന്നേതി സമീപത്ഥേ ചേതം ഭുമ്മം. അനുപസമ്പന്നസ്സ സന്തികേ ഭൂതം ഉത്തരിമനുസ്സധമ്മം യോ സചേ ആരോചേതീതി യോജനാ. ദുക്കടാദയോതി യസ്സ ആരോചേതി, സോ നപ്പടിവിജാനാതി, ദുക്കടം, പടിവിജാനാതി, പാചിത്തിയന്തി ഏവം ദ്വേ ആപത്തിയോ തസ്സ ഹോന്തി.

൭൪. അഞ്ഞതോ അഞ്ഞസ്സ ഉപസമ്പന്നസ്സ ദുട്ഠുല്ലസ്സ ആപത്തിം അനുപസമ്പന്നേ അനുപസമ്പന്നസ്സ സന്തികേ വദം വദന്തോതി യോജനാ. പയോഗേതി ആരമ്ഭതോ പട്ഠായ പുബ്ബപയോഗേ ദുക്കടം ആഗച്ഛതി ദുക്കടം ആപജ്ജതി. ആരോചിതേ പാചിത്തി സിയാതി യോജനാ.

൭൫. പയോഗേതി ‘‘അകപ്പിയപഥവിം ഖണിസ്സാമീ’’തി കുദാല പരിയേസനാദിസബ്ബപയോഗേതി.

മുസാവാദവഗ്ഗവണ്ണനാ പഠമാ.

൭൬. പാതേന്തോതി വികോപേന്തോ. തസ്സാതി ഭൂതഗാമസ്സ. പാതേതി വികോപനേ.

൭൭. അഞ്ഞവാദകവിഹേസകാനം ഏകയോഗനിദ്ദിട്ഠത്താ തത്ഥ വുത്തനയേനേവ വിഹേസകേ ച ഞാതും സക്കാതി തത്ഥ വിസും ആപത്തിഭേദോ ന വുത്തോ.

൭൮. പരന്തി അഞ്ഞം സങ്ഘേന സമ്മതസേനാസനപഞ്ഞാപകാദികം ഉപസമ്പന്നം. ഉജ്ഝാപേന്തോതി തസ്സ അയസം ഉപ്പാദേതുകാമതായ ഭിക്ഖൂഹി അവജാനാപേതും ‘‘ഛന്ദായ ഇത്ഥന്നാമോ ഇദം നാമ കരോതീ’’തിആദീനി വത്വാ അവഞ്ഞായ ഓലോകാപേന്തോ, ലാമകതോ വാ ചിന്താപേന്തോ. പയോഗേതി ഉജ്ഝാപനത്ഥായ തസ്സ അവണ്ണഭണനാദികേ പുബ്ബപയോഗേ.

൮൩. സങ്ഘികേ വിഹാരേ പുബ്ബൂപഗതം ഭിക്ഖും ജാനം ജാനന്തോ അനുപഖജ്ജ സേയ്യം കപ്പേതി, തസ്സേവം സേയ്യം കപ്പയതോതി യോജനാ. പയോഗേദുക്കടാദയോതി ഏത്ഥ അലുത്തസമാസോ. ആദി-സദ്ദേന സേയ്യാകപ്പനേ പാചിത്തിയം സങ്ഗണ്ഹാതി.

൮൪. പയോഗേതി ‘‘നിക്കഡ്ഢഥ ഇമ’’ന്തിആദികേ ആണത്തികേ വാ ‘‘യാഹി യാഹീ’’തിആദികേ വാചസികേ വാ ഹത്ഥേന തസ്സ അങ്ഗപരാമസനാദിവസേന കതേ കായികേ വാ നിക്കഡ്ഢനപയോഗേ. സേസന്തി പാചിത്തിയം.

൮൫. ‘‘വേഹാസകുടിയാ ഉപരീ’’തി പദച്ഛേദോ. ആഹച്ചപാദകേതി ഏത്ഥ ‘‘മഞ്ചേ വാ പീഠേ വാ’’തി സേസോ. സീദന്തി നിസീദന്തോ. ദുക്കടാദയോതി പയോഗേ ദുക്കടം, നിപജ്ജായ പാചിത്തിയന്തി ഇമാ ആപത്തിയോ ഫുസേതി അത്ഥോ.

൮൬. അസ്സ പജ്ജസ്സ പഠമപാദം ദസക്ഖരപാദകം ഛന്ദോവിചിതിയം വുത്തഗാഥാ, ‘‘ഗാഥാഛന്ദോ അതീതദ്വയ’’ന്തി ഇമിനാ ഛന്ദോവിചിതിലക്ഖണേന ഗാഥാഛന്ദത്താ അധിട്ഠിത്വാ ദ്വത്തിപരിയായേതി ഏത്ഥ അക്ഖരദ്വയം അധികം വുത്തന്തി ദട്ഠബ്ബം. പയോഗേതി അധിട്ഠാനപയോഗേ. അധിട്ഠിതേതി ദ്വത്തിപരിയായാനം ഉപരി അധിട്ഠാനേ കതേ.

൮൭. പയോഗേതി സിഞ്ചനസിഞ്ചാപനപയോഗേ. സിത്തേതി സിഞ്ചനകിരിയപരിയോസാനേ.

ഭൂതഗാമവഗ്ഗവണ്ണനാ ദുതിയാ.

൮൮. ദുക്കടം ഫുസേതി യോജനാ. ഓവദിതേ പാചിത്തി സിയാതി യോജനാ.

൮൯. വിഭാഗോയേവ വിഭാഗതാ.

൯൦. അഞ്ഞാതികായ ഭിക്ഖുനിയാ അഞ്ഞത്ര പാരിവത്തകാ ചീവരം ദേന്തോ ഭിക്ഖു ദുവേ ആപത്തിയോ ഫുസേതി യോജനാ. പയോഗേതി ദാനപയോഗേ.

൯൩. ‘‘നാവം ഏക’’ന്തി പദച്ഛേദോ. പയോഗേതി അഭിരുഹണപയോഗേ. ദുക്കടാദയോതി ആദി-സദ്ദേന അഭിരുള്ഹേ പാചിത്തിയം സങ്ഗണ്ഹാതി.

൯൪. ‘‘ദുവിധം ആപത്തി’’ന്തി പദച്ഛേദോ.

൯൬. ഭിക്ഖുനിയാ സദ്ധിം രഹോ നിസജ്ജം കപ്പേന്തോ ഭിക്ഖു പയോഗേദുക്കടാദയോ ദ്വേപി ആപത്തിയോ ഫുസേതി യോജനാ.

ഓവാദവഗ്ഗവണ്ണനാ തതിയാ.

൯൭. തദുത്തരിന്തി തതോ ഭുഞ്ജിതും അനുഞ്ഞാതഏകദിവസതോ ഉത്തരിം ദുതിയദിവസതോ പട്ഠായ. അനന്തരസ്സ വഗ്ഗസ്സാതി ഓവാദവഗ്ഗസ്സ. നവമേനാതി ഭിക്ഖുനിയാ പരിപാചിതപിണ്ഡപാതസിക്ഖാപദേന.

൯൯. ദ്വത്തിപത്തേതി ദ്വത്തിപത്തപൂരേ. തദുത്തരിന്തി ദ്വത്തിപത്തപൂരതോ ഉത്തരിം. പയോഗേതി പടിഗ്ഗഹണപയോഗേ.

൧൦൧. അഭിഹട്ഠുന്തി അഭിഹരിത്വാ.

൧൦൨. തസ്സാതി അഭിഹരന്തസ്സ. പിടകേതി വിനയപിടകേ.

൧൦൩. ദസമേപീതി ഏത്ഥ ‘‘ദസമേ അപീ’’തി പദച്ഛേദോ.

ഭോജനവഗ്ഗവണ്ണനാ ചതുത്ഥാ.

൧൦൪. അചേലകാദിനോതി ആദി-സദ്ദേന ‘‘പരിബ്ബാജകസ്സ വാ പരിബ്ബാജികായ വാ’’തി (പാചി. ൨൭൦) വുത്തേ സങ്ഗണ്ഹാതി. ഭോജനാദികന്തി ആദി-സദ്ദേന ഖാദനീയം സങ്ഗണ്ഹാതി. പയോഗേതി സഹത്ഥാ ദാനപയോഗേ.

൧൦൫. ദാപേത്വാ വാ അദാപേത്വാ വാ കിഞ്ചി ആമിസം. പയോഗേതി ഉയ്യോജനപയോഗേ. തസ്മിന്തി തസ്മിം ഭിക്ഖുമ്ഹി. ഉയ്യോജിതേ പാചിത്തി സിയാതി യോജനാ.

൧൦൯. ഉമ്മാരാതിക്കമേതി ഇന്ദഖീലാതിക്കമേ.

൧൧൦. തദുത്തരിന്തി തതോ പരിച്ഛിന്നരത്തിപരിയന്തതോ വാ പരിച്ഛിന്നഭേസജ്ജപരിയന്തതോ വാ ഉത്തരിം.

൧൧൧. ഉയ്യുത്തം ദസ്സനത്ഥായ ഗച്ഛന്തോ ദ്വേ ആപത്തിയോ ഫുസേതി യോജനാ.

അചേലകവഗ്ഗവണ്ണനാ പഞ്ചമാ.

൧൧൪. മേരേയ്യന്തി മേരയം. നിരുത്തിനയേന അ-കാരസ്സ ഏ-കാരോ, യ-കാരസ്സ ച ദ്വിത്തം. മേരയ-സദ്ദപരിയായോ വാ മേരേയ്യ-സദ്ദോ. മുനീതി ഭിക്ഖു.

൧൧൫. ‘‘ഭിക്ഖു അങ്ഗുലിപതോദേനാ’’തി പദച്ഛേദോ. പയോഗേതി ഹാസാപനപയോഗേ. തസ്സാതി ഹാസാപേന്തസ്സ.

൧൧൬. ഗോപ്ഫകാ ഹേട്ഠാ ഉദകേ ദുക്കടം. ഗോപ്ഫകതോ ഉപരി ഉപരിഗോപ്ഫകം, ഉദകം, തസ്മിം, ഗോപ്ഫകതോ അധികപ്പമാണേ ഉദകേതി അത്ഥോ.

൧൧൭. അനാദരിയന്തി പുഗ്ഗലാനാദരിയം, ധമ്മാനാദരിയം വാ. പയോഗേതി അനാദരിയവസേന പവത്തേ കായപയോഗേ വാ വചീപയോഗേ വാ. കതേ അനാദരിയേ.

൧൧൮. പയോഗേതി ഭിംസാപനപയോഗേ.

൧൧൯. ജോതിന്തി അഗ്ഗിം. സമാദഹിത്വാനാതി ജാലേത്വാ. ‘‘വിസിബ്ബേന്തോ’’തി ഇമിനാ ഫലൂപചാരേന കാരണം വുത്തം. വിസിബ്ബനകിരിയാ ഹി സമാദഹനകിരിയായ ഫലന്തി വിസിബ്ബനകിരിയാവോഹാരേന സമാദഹനകിരിയാവ. തസ്മാ വിസിബ്ബേന്തോതി ഏത്ഥ സമാദഹന്തോതി അത്ഥോ. പയോഗേതി സമാദഹനസമാദഹാപനപയോഗേ. വിസീവിതേതി വുത്തനയേന സമാദഹിതേതി അത്ഥോ.

൧൨൦. പയോഗേതി ചുണ്ണമത്തികാഭിസങ്ഖരണാദിസബ്ബപയോഗേ. ഇതരന്തി പാചിത്തിയം.

൧൨൧. തിണ്ണം ദുബ്ബണ്ണകരണാനന്തി കംസനീലപത്തനീലകദ്ദമസങ്ഖാതാനം തിണ്ണം ദുബ്ബണ്ണകരണാനം. ഏകം അഞ്ഞതരം അനാദിയ അദത്വാ. ചീവരന്തി നവചീവരം.

൧൨൨. നത്ഥി ഏതസ്സ ഉദ്ധാരന്തി അനുദ്ധാരോ, തം അനുദ്ധാരന്തി വത്തബ്ബേ ഗാഥാബന്ധവസേന രസ്സത്തം, അകതപച്ചുദ്ധാരന്തി അത്ഥോ.

൧൨൩. അപനിധേന്തോതി അപനേത്വാ നിധേന്തോ നിക്ഖിപേന്തോ. പത്താദികന്തി ആദി-സദ്ദേന ചീവരനിസീദനസൂചിഘരകായബന്ധനാനം ഗഹണം. പയോഗേതി അപനിധാനപയോഗേ. തസ്മിം പത്താദികേ പഞ്ചവിധേ പരിക്ഖാരേ. അപനിഹിതേ സേസാ പാചിത്തിയാപത്തി സിയാതി യോജനാ.

സുരാപാനവഗ്ഗവണ്ണനാ ഛട്ഠാ.

൧൨൪. തപോധനോതി പാതിമോക്ഖസംവരസീലസങ്ഖാതം തപോധനമസ്സാതി തപോധനോ, ഭിക്ഖു.

൧൨൫. തസ്മിം ഓപാതേ.

൧൨൬. മനുസ്സവിഗ്ഗഹോ മനുസ്സസരീരോ. തിരച്ഛാനഗതോ നാഗോ വാ സുപണ്ണോ വാ. തസ്സ ഓപാതഖണകസ്സ.

൧൨൭. പടുബുദ്ധിനാതി സബ്ബേസു ഞേയ്യധമ്മേസു നിപുനഞാണേന ഭഗവതാ.

൧൨൮. പയോഗേതി പരിഭോഗത്ഥായ ഗഹണാദികേ പയോഗേ. തസ്സാതി ഭിക്ഖുസ്സ.

൧൨൯. ഉക്കോടേന്തോതി ഉച്ചാലേന്തോ യഥാഠാനേ ഠാതും അദേന്തോ. പയോഗേതി ഉക്കോടനപയോഗേ. ഉക്കോടിതേ പാചിത്തിയം സിയാതി യോജനാ.

൧൩൦. ദുട്ഠുല്ലം വജ്ജകന്തി സങ്ഘാദിസേസാദികേ. ഏകം പാചിത്തിയം ആപത്തിം ആപജ്ജതി ഇതി ദീപിതന്തി യോജനാ.

൧൩൧. പയോഗേതി ഗണപരിയേസനാദിപയോഗേ. ദുക്കടം പത്തോ സിയാ ദുക്കടാപത്തിം ആപന്നോ ഭവേയ്യാതി അത്ഥോ. സേസാതി പാചിത്തിയാപത്തി ഉപസമ്പാദിതേ സിയാ. ഗാഥാബന്ധവസേന ഉപസഗ്ഗലോപോ.

൧൩൨-൩. ജാനം ഥേയ്യസത്ഥേന സഹ സംവിധായ മഗ്ഗം പടിപജ്ജതോ ച തഥേവ മാതുഗാമേന സഹ സംവിധായ മഗ്ഗം പടിപജ്ജതോ ചാതി യോജനാ. പയോഗേതി സംവിധായ ഗന്തും പടിപുച്ഛാദികരണപയോഗേ. പടിപന്നേതി മഗ്ഗപടിപന്നേ. അനന്തരന്തി അദ്ധയോജനഗാമന്തരാതിക്കമനാനന്തരം.

൧൩൪. ഞത്തിയാ ഓസാനേ ദുക്കടം ഫുസേതി യോജനാ.

൧൩൫. അകതാനുധമ്മേനാതി അനുധമ്മോ വുച്ചതി ആപത്തിയാ അദസ്സനേ വാ അപ്പടികമ്മേ വാ പാപികായ ദിട്ഠിയാ അപ്പടിനിസ്സഗ്ഗേ വാ ധമ്മേന വിനയേന സത്ഥുസാസനേന ഉക്ഖിത്തകസ്സ അനുലോമവത്തം ദിസ്വാ കത്വാ ഓസാരണാ, സോ ഓസാരണസങ്ഖാതോ അനുധമ്മോ യസ്സ ന കതോ, അയം അകതാനുധമ്മോ നാമ, താദിസേന ഭിക്ഖുനാ സദ്ധിന്തി അത്ഥോ. സമ്ഭുഞ്ജന്തോതി ആമിസസമ്ഭോഗം കരോന്തോ ഭിക്ഖു. പയോഗേതി ഭുഞ്ജിതും ആമിസപടിഗ്ഗഹണാദിപയോഗേ. ഭുത്തേതി സമ്ഭുത്തേ, ഉഭയസമ്ഭോഗേ, തദഞ്ഞതരേ വാ കതേതി അത്ഥോ.

൧൩൬. ഉപലാപേന്തോതി പത്തചീവരഉദ്ദേസപരിപുച്ഛനാദിവസേന സങ്ഗണ്ഹന്തോ. പയോഗേതി ഉപലാപനപയോഗേ.