പാരിവാസികക്ഖന്ധകകഥാവണ്ണനാ

൨൭൪൮. ഏവം മഹാവഗ്ഗവിനിച്ഛയം സങ്ഖേപേന ദസ്സേത്വാ ചൂളവഗ്ഗാഗതവിനിച്ഛയം ദസ്സേതുമാഹ ‘‘തജ്ജനീയ’’ന്തിആദി. തജ്ജനീയന്തി കലഹകാരകാനം ഭിക്ഖൂനം തതോ വിരമനത്ഥായ നിഗ്ഗഹവസേന അനുഞ്ഞാതം ഞത്തിചതുത്ഥം തജ്ജനീയകമ്മഞ്ച. നിയസ്സന്തി ബാലസ്സ അബ്യത്തസ്സ ആപത്തിബഹുലസ്സ അനപദാനസ്സ അനനുലോമികേഹി ഗിഹിസംസഗ്ഗേഹി സംസട്ഠസ്സ വിഹരതോ ഭിക്ഖുനോ നിഗ്ഗഹവസേന നിസ്സായ വസനത്ഥായ കാതും അനുഞ്ഞാതം ഞത്തിചതുത്ഥം നിയസ്സകമ്മഞ്ച.

പബ്ബാജന്തി കുലദൂസകസ്സ ഭിക്ഖുനോ യത്ഥ തേന കുലദൂസനം കതം, തത്ഥ ന ലഭിതബ്ബആവാസത്ഥായ നിഗ്ഗഹവസേന അനുഞ്ഞാതം ഞത്തിചതുത്ഥം പബ്ബാജനീയകമ്മഞ്ച. പടിസാരണന്തി സദ്ധസ്സ ഉപാസകസ്സ ദായകസ്സ കാരകസ്സ സങ്ഘുപട്ഠാകസ്സ ജാതിആദീഹി അക്കോസവത്ഥൂഹി അക്കോസകസ്സ ഭിക്ഖുനോ തംഖമാപനത്ഥായ നിഗ്ഗഹവസേന അനുഞ്ഞാതം ഞത്തിചതുത്ഥം പടിസാരണീയകമ്മഞ്ച.

തിവിധുക്ഖേപനന്തി ആപത്തിയാ അദസ്സനേ, ആപത്തിയാ അപ്പടികമ്മേ, പാപികായ ദിട്ഠിയാ അപ്പടിനിസ്സഗ്ഗേ ച തതോ ഓരമിതും നിഗ്ഗഹവസേന അനുഞ്ഞാതം ഞത്തിചതുത്ഥം തിവിധം ഉക്ഖേപനീയകമ്മഞ്ചാതി. ദീപയേതി പാളിയാ, അട്ഠകഥായ ച വുത്തനയേന പകാസേയ്യാതി അത്ഥോ.

തജ്ജനീയാദികമ്മാനം ഓസാരണനിസ്സാരണവസേന പച്ചേകം ദുവിധത്തേപി തം ഭേദം അനാമസിത്വാ കേവലം ജാതിവസേന ‘‘സത്ത കമ്മാനീ’’തി വുത്തന്തി വേദിതബ്ബം. യഥാ ദസ്സിതോ പനേതേസം വിസേസോ അത്ഥുപ്പത്തിവസേനാതി ദട്ഠബ്ബോ. വിത്ഥാരോ പനേസം കമ്മക്ഖന്ധകതോ വേദിതബ്ബോ.

൨൭൪൯. ഖന്ധകേ കമ്മസങ്ഖാതേ ഖന്ധകേ ആഗതാനി തേചത്താലീസ വത്താനി. തദനന്തരേതി തസ്സ കമ്മക്ഖന്ധകസ്സ അനന്തരേ. ഖന്ധകേതി പാരിവാസികക്ഖന്ധകേ. നവ അധികാനി യേസം തേ നവാധികാനി തിംസേവ വത്താനി, ഏകൂനചത്താലീസ വത്താനീതി വുത്തം ഹോതി.

കമ്മക്ഖന്ധകേ താവ –

‘‘ആപത്തിയാ അദസ്സനേ ഉക്ഖേപനീയകമ്മകതേന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനാ സമ്മാ വത്തിതബ്ബം. തത്രായം സമ്മാവത്തനാ – ന ഉപസമ്പാദേതബ്ബം, ന നിസ്സയോ ദാതബ്ബോ, ന സാമണേരോ ഉപട്ഠാപേതബ്ബോ, ന ഭിക്ഖുനോവാദകസമ്മുതി സാദിതബ്ബാ, സമ്മതേനാപി ഭിക്ഖുനിയോ ന ഓവദിതബ്ബാ, യായ ആപത്തിയാ സങ്ഘേന ആപത്തിയാ അദസ്സനേ ഉക്ഖേപനീയകമ്മം കതം ഹോതി, സാ ആപത്തി ന ആപജ്ജിതബ്ബാ, അഞ്ഞാ വാ താദിസികാ, തതോ വാ പാപിട്ഠതരാ, കമ്മം ന ഗരഹിതബ്ബം, കമ്മികാ ന ഗരഹിതബ്ബാ, ന പകതത്തസ്സ ഭിക്ഖുനോ അഭിവാദനം പച്ചുട്ഠാനം അഞ്ജലികമ്മം സാമീചികമ്മം ആസനാഭിഹാരോ സേയ്യാഭിഹാരോ പാദോദകം പാദപീഠം പാദകഥലികം പത്തചീവരപടിഗ്ഗഹണം നഹാനേ പിട്ഠിപരികമ്മം സാദിതബ്ബം, ന പകതത്തോ ഭിക്ഖു സീലവിപത്തിയാ അനുദ്ധംസേതബ്ബോ, ന ആചാരവിപത്തിയാ അനുദ്ധംസേതബ്ബോ, ന ദിട്ഠിവിപത്തിയാ അനുദ്ധംസേതബ്ബോ, ന ആജീവവിപത്തിയാ അനുദ്ധംസേതബ്ബോ, ന ഭിക്ഖു ഭിക്ഖൂഹി ഭേദേതബ്ബോ, ന ഗിഹിദ്ധജോ ധാരേതബ്ബോ, ന തിത്ഥിയദ്ധജോ ധാരേതബ്ബോ, ന തിത്ഥിയാ സേവിതബ്ബാ, ഭിക്ഖൂ സേവിതബ്ബാ, ഭിക്ഖുസിക്ഖായ സിക്ഖിതബ്ബം, ന പകതത്തേന ഭിക്ഖുനാ സദ്ധിം ഏകച്ഛന്നേ ആവാസേ വത്ഥബ്ബം, ന ഏകച്ഛന്നേ അനാവാസേ വത്ഥബ്ബം, ന ഏകച്ഛന്നേ ആവാസേ വാ അനാവാസേ വാ വത്ഥബ്ബം, പകതത്തം ഭിക്ഖും ദിസ്വാ ആസനാ വുട്ഠാതബ്ബം, ന പകതത്തോ ഭിക്ഖു ആസാദേതബ്ബോ അന്തോ വാ ബഹി വാ, ന പകതത്തസ്സ ഭിക്ഖുനോ ഉപോസഥോ ഠപേതബ്ബോ, ന പവാരണാ ഠപേതബ്ബാ, ന സവചനീയം കാതബ്ബം, ന അനുവാദോ പട്ഠപേതബ്ബോ, ന ഓകാസോ കാരേതബ്ബോ, ന ചോദേതബ്ബോ, ന സാരേതബ്ബോ, ന ഭിക്ഖൂഹി സമ്പയോജേതബ്ബ’’ന്തി (ചൂളവ. ൫൧) –

ഏവം ചേതാനി തേചത്താലീസ വത്താനി സന്ധായ വുത്തം ‘‘തേചത്താലീസ വത്താനി, ഖന്ധകേ കമ്മസഞ്ഞിതേ’’തി.

പാരിവാസികക്ഖന്ധകേ (ചൂളവ. ൭൬-൮൨) –

‘‘പാരിവാസികേന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനാ സമ്മാ വത്തിതബ്ബം. തത്രായം സമ്മാവത്തനാ – ന ഉപസമ്പാദേതബ്ബം, ന നിസ്സയോ ദാതബ്ബോ, ന സാമണേരോ ഉപട്ഠാപേതബ്ബോ, ന ഭിക്ഖുനോവാദകസമ്മുതി സാദിതബ്ബാ, സമ്മതേനപി ഭിക്ഖുനിയോ ന ഓവദിതബ്ബാ, യായ ആപത്തിയാ സങ്ഘേന പരിവാസോ ദിന്നോ ഹോതി, സാ ആപത്തി ന ആപജ്ജിതബ്ബാ, അഞ്ഞാ വാ താദിസികാ, തതോ വാ പാപിട്ഠതരാ, കമ്മം ന ഗരഹിതബ്ബം, കമ്മികാ ന ഗരഹിതബ്ബാ, ന പകതത്തസ്സ ഭിക്ഖുനോ ഉപോസഥോ ഠപേതബ്ബോ, ന പവാരണാ ഠപേതബ്ബാ, ന സവചനീയം കാതബ്ബം, ന അനുവാദോ പട്ഠപേതബ്ബോ, ന ഓകാസോ കാരേതബ്ബോ, ന ചോദേതബ്ബോ, ന സാരേതബ്ബോ, ന ഭിക്ഖൂഹി സമ്പയോജേതബ്ബം.

‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, പാരിവാസികേന ഭിക്ഖുനാ പകതത്തസ്സ ഭിക്ഖുനോ പുരതോ ഗന്തബ്ബം, ന പുരതോ നിസീദിതബ്ബം, യോ ഹോതി സങ്ഘസ്സ ആസനപരിയന്തോ സേയ്യാപരിയന്തോ വിഹാരപരിയന്തോ, സോ തസ്സ പദാതബ്ബോ, തേന ച സോ സാദിതബ്ബോ.

‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, പാരിവാസികേന ഭിക്ഖുനാ പകതത്തസ്സ ഭിക്ഖുനോ പുരേസമണേന വാ പച്ഛാസമണേന വാ കുലാനി ഉപസങ്കമിതബ്ബാനി, ന ആരഞ്ഞികങ്ഗം സമാദാതബ്ബം, ന പിണ്ഡപാതികങ്ഗം സമാദാതബ്ബം, ന ച തപ്പച്ചയാ പിണ്ഡപാതോ നീഹരാപേതബ്ബോ ‘മാ മം ജാനിംസൂ’തി.

‘‘പാരിവാസികേന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനാ ആഗന്തുകേന ആരോചേതബ്ബം, ആഗന്തുകസ്സ ആരോചേതബ്ബം, ഉപോസഥേ ആരോചേതബ്ബം, പവാരണായ ആരോചേതബ്ബം, സചേ ഗിലാനോ ഹോതി, ദൂതേനപി ആരോചേതബ്ബം.

‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, പാരിവാസികേന ഭിക്ഖുനാ സഭിക്ഖുകാ ആവാസാ അഭിക്ഖുകോ ആവാസോ ഗന്തബ്ബോ അഞ്ഞത്ര പകതത്തേന അഞ്ഞത്ര അന്തരായാ.

‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, പാരിവാസികേന ഭിക്ഖുനാ സഭിക്ഖുകാ ആവാസാ അഭിക്ഖുകോ അനാവാസോ ഗന്തബ്ബോ അഞ്ഞത്ര പകതത്തേന അഞ്ഞത്ര അന്തരായാ. ന, ഭിക്ഖവേ, പാരിവാസികേന ഭിക്ഖുനാ സഭിക്ഖുകാ ആവാസാ അഭിക്ഖുകോ ആവാസോ വാ അനാവാസോ വാ ഗന്തബ്ബോ അഞ്ഞത്ര പകതത്തേന അഞ്ഞത്ര അന്തരായാ.

‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, പാരിവാസികേന ഭിക്ഖുനാ സഭിക്ഖുകാ അനാവാസാ അഭിക്ഖുകോ ആവാസോ ഗന്തബ്ബോ അഞ്ഞത്ര പകതത്തേന അഞ്ഞത്ര അന്തരായാ. ന, ഭിക്ഖവേ, പാരിവാസികേന ഭിക്ഖുനാ സഭിക്ഖുകാ അനാവാസാ അഭിക്ഖുകോ അനാവാസോ ഗന്തബ്ബോ അഞ്ഞത്ര പകതത്തേന അഞ്ഞത്ര അന്തരായാ. ന, ഭിക്ഖവേ, പാരിവാസികേന ഭിക്ഖുനാ സഭിക്ഖുകാ അനാവാസാ അഭിക്ഖുകോ ആവാസോ വാ അനാവാസോ വാ ഗന്തബ്ബോ അഞ്ഞത്ര പകതത്തേന അഞ്ഞത്ര അന്തരായാ.

‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, പാരിവാസികേന ഭിക്ഖുനാ സഭിക്ഖുകാ ആവാസാ വാ അനാവാസാ വാ അഭിക്ഖുകോ ആവാസോ ഗന്തബ്ബോ അഞ്ഞത്ര പകതത്തേന അഞ്ഞത്ര അന്തരായാ. ന, ഭിക്ഖവേ, പാരിവാസികേന ഭിക്ഖുനാ സഭിക്ഖുകാ ആവാസാ വാ അനാവാസാ വാ അഭിക്ഖുകോ അനാവാസോ ഗന്തബ്ബോ അഞ്ഞത്ര പകതത്തേന അഞ്ഞത്ര അന്തരായാ. ന, ഭിക്ഖവേ, പാരിവാസികേന ഭിക്ഖുനാ സഭിക്ഖുകാ ആവാസാ വാ അനാവാസാ വാ അഭിക്ഖുകോ ആവാസോ വാ അനാവാസോ വാ ഗന്തബ്ബോ അഞ്ഞത്ര പകതത്തേന അഞ്ഞത്ര അന്തരായാ.

‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, പാരിവാസികേന ഭിക്ഖുനാ സഭിക്ഖുകാ ആവാസാ സഭിക്ഖുകോ ആവാസോ ഗന്തബ്ബോ യത്ഥസ്സു ഭിക്ഖൂ നാനാസംവാസകാ അഞ്ഞത്ര പകതത്തേന അഞ്ഞത്ര അന്തരായാ. ന, ഭിക്ഖവേ, പാരിവാസികേന ഭിക്ഖുനാ സഭിക്ഖുകാ ആവാസാ സഭിക്ഖുകോ അനാവാസോ ഗന്തബ്ബോ യത്ഥസ്സു ഭിക്ഖൂ നാനാസംവാസകാ അഞ്ഞത്ര പകതത്തേന അഞ്ഞത്ര അന്തരായാ. ന, ഭിക്ഖവേ, പാരിവാസികേന ഭിക്ഖുനാ സഭിക്ഖുകാ ആവാസാ സഭിക്ഖുകോ ആവാസോ വാ അനാവാസോ വാ ഗന്തബ്ബോ യത്ഥസ്സു ഭിക്ഖൂ നാനാസംവാസകാ അഞ്ഞത്ര പകതത്തേന അഞ്ഞത്ര അന്തരായാ.

‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, പാരിവാസികേന ഭിക്ഖുനാ സഭിക്ഖുകാ അനാവാസാ സഭിക്ഖുകോ ആവാസോ ഗന്തബ്ബോ യത്ഥസ്സു ഭിക്ഖൂ നാനാസംവാസകാ അഞ്ഞത്ര പകതത്തേന അഞ്ഞത്ര അന്തരായാ. ന, ഭിക്ഖവേ, പാരിവാസികേന ഭിക്ഖുനാ സഭിക്ഖുകാ അനാവാസാ സഭിക്ഖുകോ അനാവാസോ ഗന്തബ്ബോ യത്ഥസ്സു ഭിക്ഖൂ നാനാസംവാസകാ അഞ്ഞത്ര പകതത്തേന അഞ്ഞത്ര അന്തരായാ. ന, ഭിക്ഖവേ, പാരിവാസികേന ഭിക്ഖുനാ സഭിക്ഖുകാ അനാവാസാ സഭിക്ഖുകോ ആവാസോ വാ അനാവാസോ വാ ഗന്തബ്ബോ യത്ഥസ്സു ഭിക്ഖൂ നാനാസംവാസകാ അഞ്ഞത്ര പകതത്തേന അഞ്ഞത്ര അന്തരായാ.

‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, പാരിവാസികേന ഭിക്ഖുനാ സഭിക്ഖുകാ ആവാസാ വാ അനാവാസാ വാ സഭിക്ഖുകോ ആവാസോ ഗന്തബ്ബോ യത്ഥസ്സു ഭിക്ഖൂ നാനാസംവാസകാ അഞ്ഞത്ര പകതത്തേന അഞ്ഞത്ര അന്തരായാ. ന, ഭിക്ഖവേ, പാരിവാസികേന ഭിക്ഖുനാ സഭിക്ഖുകാ ആവാസാ വാ അനാവാസാ വാ സഭിക്ഖുകോ അനാവാസോ ഗന്തബ്ബോ യത്ഥസ്സു ഭിക്ഖൂ നാനാസംവാസകാ അഞ്ഞത്ര പകതത്തേന അഞ്ഞത്ര അന്തരായാ. ന, ഭിക്ഖവേ, പാരിവാസികേന ഭിക്ഖുനാ സഭിക്ഖുകാ ആവാസാ വാ അനാവാസാ വാ സഭിക്ഖുകോ ആവാസോ വാ അനാവാസോ വാ ഗന്തബ്ബോ യത്ഥസ്സു ഭിക്ഖൂ നാനാസംവാസകാ അഞ്ഞത്ര പകതത്തേന അഞ്ഞത്ര അന്തരായാ.

‘‘ഗന്തബ്ബോ, ഭിക്ഖവേ, പാരിവാസികേന ഭിക്ഖുനാ സഭിക്ഖുകാ ആവാസാ സഭിക്ഖുകോ ആവാസോ യത്ഥസ്സു ഭിക്ഖൂ സമാനസംവാസകാ യം ജഞ്ഞാ ‘സക്കോമി അജ്ജേവ ഗന്തു’ന്തി.

‘‘ഗന്തബ്ബോ, ഭിക്ഖവേ, പാരിവാസികേന ഭിക്ഖുനാ സഭിക്ഖുകാ ആവാസാ സഭിക്ഖുകോ അനാവാസോ യത്ഥസ്സു ഭിക്ഖൂ സമാനസംവാസകാ യം ജഞ്ഞാ ‘സക്കോമി അജ്ജേവ ഗന്തു’ന്തി.

‘‘ഗന്തബ്ബോ, ഭിക്ഖവേ, പാരിവാസികേന ഭിക്ഖുനാ സഭിക്ഖുകാ ആവാസാ സഭിക്ഖുകോ ആവാസോ വാ അനാവാസോ വാ യത്ഥസ്സു ഭിക്ഖൂ സമാനസംവാസകാ യം ജഞ്ഞാ ‘സക്കോമി അജ്ജേവ ഗന്തു’ന്തി.

‘‘ഗന്തബ്ബോ, ഭിക്ഖവേ, പാരിവാസികേന ഭിക്ഖുനാ സഭിക്ഖുകാ അനാവാസാ സഭിക്ഖുകോ ആവാസോ യത്ഥസ്സു ഭിക്ഖൂ സമാനസംവാസകാ യം ജഞ്ഞാ ‘സക്കോമി അജ്ജേവ ഗന്തു’ന്തി.

‘‘ഗന്തബ്ബോ, ഭിക്ഖവേ, പാരിവാസികേന ഭിക്ഖുനാ സഭിക്ഖുകാ അനാവാസാ സഭിക്ഖുകോ അനാവാസോ യത്ഥസ്സു ഭിക്ഖൂ സമാനസംവാസകാ യം ജഞ്ഞാ ‘സക്കോമി അജ്ജേവ ഗന്തു’ന്തി.

‘‘ഗന്തബ്ബോ, ഭിക്ഖവേ, പാരിവാസികേന ഭിക്ഖുനാ സഭിക്ഖുകാ അനാവാസാ സഭിക്ഖുകോ ആവാസോ വാ അനാവാസോ വാ യത്ഥസ്സു ഭിക്ഖൂ സമാനസംവാസകാ യം ജഞ്ഞാ ‘സക്കോമി അജ്ജേവ ഗന്തു’ന്തി.

‘‘ഗന്തബ്ബോ, ഭിക്ഖവേ, പാരിവാസികേന ഭിക്ഖുനാ സഭിക്ഖുകാ ആവാസാ വാ അനാവാസാ വാ സഭിക്ഖുകോ ആവാസോ യത്ഥസ്സു ഭിക്ഖൂ സമാനസംവാസകാ യം ജഞ്ഞാ ‘സക്കോമി അജ്ജേവ ഗന്തു’ന്തി.

‘‘ഗന്തബ്ബോ, ഭിക്ഖവേ, പാരിവാസികേന ഭിക്ഖുനാ സഭിക്ഖുകാ ആവാസാ വാ അനാവാസാ വാ സഭിക്ഖുകോ അനാവാസോ യത്ഥസ്സു ഭിക്ഖൂ സമാനസംവാസകാ യം ജഞ്ഞാ ‘സക്കോമി അജ്ജേവ ഗന്തു’ന്തി.

‘‘ഗന്തബ്ബോ, ഭിക്ഖവേ, പാരിവാസികേന ഭിക്ഖുനാ സഭിക്ഖുകാ ആവാസാ വാ അനാവാസാ വാ സഭിക്ഖുകോ ആവാസോ വാ അനാവാസോ വാ യത്ഥസ്സു ഭിക്ഖൂ സമാനസംവാസകാ യം ജഞ്ഞാ ‘സക്കോമി അജ്ജേവ ഗന്തു’ന്തി.

‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, പാരിവാസികേന ഭിക്ഖുനാ പകതത്തേന ഭിക്ഖുനാ സദ്ധിം ഏകച്ഛന്നേ ആവാസേ വത്ഥബ്ബം, ന ഏകച്ഛന്നേ അനാവാസേ വത്ഥബ്ബം, ന ഏകച്ഛന്നേ ആവാസേ വാ അനാവാസേ വാ വത്ഥബ്ബം, പകതത്തം ഭിക്ഖും ദിസ്വാ ആസനാ വുട്ഠാതബ്ബം, പകതത്തോ ഭിക്ഖു ആസനേന നിമന്തേതബ്ബോ, ന പകതത്തേന ഭിക്ഖുനാ സദ്ധിം ഏകാസനേ നിസീദിതബ്ബം, ന നീചേ ആസനേ നിസിന്നേ ഉച്ചേ ആസനേ നിസീദിതബ്ബം, ന ഛമായം നിസിന്നേ ആസനേ നിസീദിതബ്ബം, ന ഏകചങ്കമേ ചങ്കമിതബ്ബം, ന നീചേ ചങ്കമേ ചങ്കമന്തേ ഉച്ചേ ചങ്കമേ ചങ്കമിതബ്ബം, ന ഛമായം ചങ്കമന്തേ ചങ്കമേ ചങ്കമിതബ്ബം.

‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, പാരിവാസികേന ഭിക്ഖുനാ പാരിവാസികേന വുഡ്ഢതരേന ഭിക്ഖുനാ സദ്ധിം…പേ… മൂലായപടികസ്സനാരഹേന ഭിക്ഖുനാ സദ്ധിം…പേ… മാനത്താരഹേന ഭിക്ഖുനാ സദ്ധിം…പേ… മാനത്തചാരികേന ഭിക്ഖുനാ സദ്ധിം…പേ… അബ്ഭാനാരഹേന ഭിക്ഖുനാ സദ്ധിം ഏകച്ഛന്നേ ആവാസേ വത്ഥബ്ബം, ന ഏകച്ഛന്നേ അനാവാസേ വത്ഥബ്ബം, ന ഏകച്ഛന്നേ ആവാസേ വാ അനാവാസേ വാ വത്ഥബ്ബം, ന ഏകാസനേ നിസീദിതബ്ബം, ന നീചേ ആസനേ നിസിന്നേ ഉച്ചേ ആസനേ നിസീദിതബ്ബം, ന ഛമായം നിസിന്നേ ആസനേ നിസീദിതബ്ബം, ന ഏകചങ്കമേ ചങ്കമിതബ്ബം, ന നീചേ ചങ്കമേ ചങ്കമന്തേ ഉച്ചേ ചങ്കമേ ചങ്കമിതബ്ബം, ന ഛമായം ചങ്കമന്തേ ചങ്കമേ ചങ്കമിതബ്ബം.

‘‘പാരിവാസികചതുത്ഥോ ചേ, ഭിക്ഖവേ, പരിവാസം ദദേയ്യ, മൂലായ പടികസ്സേയ്യ, മാനത്തം ദദേയ്യ, തംവീസോ അബ്ഭേയ്യ, അകമ്മം ന ച കരണീയ’’ന്തി (ചൂളവ. ൭൬-൮൨) –

ഏവം പാരിവാസികാനം ചതുനവുതി വത്താനി.

സാ ച നേസം ചതുനവുതിസങ്ഖാ ഏവം വേദിതബ്ബാ – നഉപസമ്പാദനാദിനകമ്മികഗരഹപരിയോസാനാനി നവ വത്താനി, തതോ പകതത്തസ്സ ഉപോസഥട്ഠപനാദിഭിക്ഖൂഹിസമ്പയോജനപരിയോസാനാനി അട്ഠ, തതോ നപുരതോഗമനാദീ പഞ്ച, നപുരേഗമനാദീ ചത്താരി, ആഗന്തുകേന ആരോചനാദീ ചത്താരീതി തിംസ, സഭിക്ഖുകാവാസാദിതോ അഭിക്ഖുകാവാസാദിഗമനപഅസംയുത്താനി തീണി നവകാനി ചാതി സത്തപഞ്ഞാസ, തതോ നപകതത്തേന സദ്ധിം ഏകച്ഛന്നവാസാദിപടിസംയുത്താനി ഏകാദസ, തതോ നപാരിവാസികവുഡ്ഢതരമൂലായപടികസ്സനാരഹമാനത്താരഹമാനത്തചാരികഅബ്ഭാനാരഹേഹി സദ്ധിം ഏകച്ഛന്നവാസാദിപടിസംയുത്താനി പച്ചേകം ഏകാദസ കത്വാ പഞ്ചപഞ്ഞാസായ വത്തേസു പാരിവാസികവുഡ്ഢതരമൂലായപടികസ്സനാരഹമാനത്താരഹാനം തിണ്ണം സമാനത്താ തേസു ഏകം ഏകാദസകം, മാനത്തചാരികഅബ്ഭാനാരഹാനം ദ്വിന്നം സമാനത്താ തേസു ഏകം ഏകാദസകന്തി ദുവേ ഏകാദസകാനി, അന്തേ പാരിവാസികചതുത്ഥസ്സ സങ്ഘസ്സ പരിവാസാദിദാനചതുക്കേ ഗണപൂരണത്ഥദോസതോ നിവത്തിവസേന ചത്താരി ചത്താരീതി ചതുനവുതി വത്താനി. താനി അഗ്ഗഹിതഗ്ഗഹണേന ഏകൂനചത്താലീസവത്താനി നാമ. ആദിതോ നവ, ഉപോസഥട്ഠപനാദീനി അട്ഠ, പകതത്തേന ഏകച്ഛന്നവാസാദീ ചത്താരി ചാതി ഏകവീസതി വത്താനി കമ്മക്ഖന്ധകേ ഗഹിതത്താ ഇധ ഗണനായ അഗ്ഗഹേത്വാ തതോ സേസേസു തേസത്തതിയാ വത്തേസു പാരിവാസികവുഡ്ഢതരാദീഹി ഏകച്ഛന്നേ വാസാദിപടിസംയുത്താനി ദ്വാവീസതി വത്താനി പകതത്തേഹി സമാനത്താ താനി ച ‘‘ഗന്തബ്ബോ ഭിക്ഖവേ’’തിആദികം നവകം തഥാ ഗച്ഛന്തസ്സ അനാപത്തിദസ്സനപരം, ന ആവാസതോ ഗച്ഛന്തസ്സ ആപത്തിദസ്സനപരന്തി തഞ്ച അഗ്ഗഹേത്വാ അവസേസേസു ദ്വാചത്താലീസവത്തേസു പാരിവാസികചതഉത്ഥാദികമ്മചതുക്കം ഗരുകാപത്തിവുട്ഠാനായ ഗണപൂരണത്ഥസാമഞ്ഞേന ഏകം കത്വാ തയോ അപനേത്വാ ഗണിതാനി ഏകൂനചത്താലീസാനി ഹോന്തീതി വുത്തം ‘‘നവാധികാനി തിംസേവ, ഖന്ധകേ തദനന്തരേ’’തി.

൨൭൫൦. ഇമാനി ഏകൂനചത്താലീസ വത്താനി പുരിമേഹി തേചത്താലീസവത്തേഹി സദ്ധിം ദ്വാസീതി ഹോന്തീതി ആഹ ‘‘ഏവം സബ്ബാനി…പേ… ഗഹിതാഗഹണേന തൂ’’തി.

ഏവം കമ്മക്ഖന്ധകപാരിവാസികക്ഖന്ധകേസു മഹേസിനാ വുത്താനി ഖന്ധകവത്താനി ഗഹിതാഗഹണേന ദ്വാസീതി ഏവ ഹോന്തീതി യോജനാ. ഏവമേത്ഥ ദ്വാസീതിക്ഖന്ധകവത്താനി ദസ്സിതാനി.

ആഗമട്ഠകഥാവണ്ണനായം പന –

‘‘പാരിവാസികാനം ഭിക്ഖൂനം വത്തം പഞ്ഞപേസ്സാമീതി (ചൂളവ. ൭൫) ആരഭിത്വാ ‘ന ഉപസമ്പാദേതബ്ബം…പേ… ന ഛമായം ചങ്കമന്തേ ചങ്കമേ ചങ്കമിതബ്ബ’ന്തി (ചൂളവ. ൭൬-൮൧) വുത്താവസാനാനി ഛസട്ഠി, തതോ പരം ‘ന, ഭിക്ഖവേ, പാരിവാസികേന ഭിക്ഖുനാ പാരിവാസികേന വുഡ്ഢതരേന ഭിക്ഖുനാ സദ്ധിം, മൂലായപടികസ്സനാരഹേന, മാനത്താരഹേന, മാനത്തചാരികേന, അബ്ഭാനാരഹേന ഭിക്ഖുനാ സദ്ധിം ഏകച്ഛന്നേ ആവാസേ വത്ഥബ്ബ’ന്തിആദീനം (ചൂളവ. ൮൨) പകതത്തേ ചരിതബ്ബേഹി അനഞ്ഞത്താ വിസും തേ അഗണേത്വാ പാരിവാസികവുഡ്ഢതരാദീസു പുഗ്ഗലന്തരേസു ചരിതബ്ബത്താ തേസം വസേന സമ്പിണ്ഡേത്വാ ഏകേകം കത്വാ ഗണിതാനി പഞ്ചാതി ഏകസത്തതി വത്താനി, ഉക്ഖേപനീയകമ്മകതവത്തേസു വത്തപഞ്ഞാപനവസേന വുത്തം ‘ന പകതത്തസ്സ ഭിക്ഖുനോ അഭിവാദനം …പേ… നഹാനേ പിട്ഠിപരികമ്മം സാദിതബ്ബ’ന്തി (ചൂളവ. ൫൧) ഇദം അഭിവാദനാദീനം അസാദിയനം ഏകം, ‘ന പകതത്തോ ഭിക്ഖു സീലവിപത്തിയാ അനുദ്ധംസേതബ്ബോ’തിആദീനി ച ദസാതി ഏവമേതാനി ദ്വാസീതി ഹോന്തി. ഏതേസ്വേവ കാനിചി തജ്ജനീയകമ്മാദിവത്താനി, കാനിചി പാരിവാസികാദിവത്താനീതി അഗ്ഗഹിതഗ്ഗഹണേന ദ്വാസീതി ഏവാ’’തി (മ. നി. ടീ. ൨.൨൫; സാരത്ഥ. ടീ. ൨.൩൯; വി. വി. ടീ. ൧.൩൯) –

വുത്തം. ഏതാനി പന വത്താനി കദാചി തജ്ജനീയകമ്മകതാദികാലേ, പാരിവാസികാദികാലേ ച ചരിതബ്ബാനി ഖുദ്ദകവത്താനീതി ഗഹേതബ്ബാനി ആഗന്തുകവത്താദീനം ചുദ്ദസമഹാവത്താനം വക്ഖമാനത്താ.

൨൭൫൧. ഇദാനി പാരിവാസികസ്സ ഭിക്ഖുനോ രത്തിച്ഛേദം, വത്തഭേദഞ്ച ദസ്സേതുമാഹ ‘‘പരിവാസഞ്ച വത്തഞ്ചാ’’തിആദി. പരിവാസഞ്ച വത്തഞ്ച സമാദിന്നസ്സാതി ‘‘പരിവാസം സമാദിയാമീ’’തി പരിവാസഞ്ച ‘‘വത്തം സമാദിയാമീ’’തി വത്തഞ്ച പകതത്തസ്സ ഭിക്ഖുനോ സന്തികേ ഉക്കുടികം നിസീദിത്വാ അഞ്ജലിം പഗ്ഗഹേത്വാ വചീഭേദം കത്വാ സമാദിന്നസ്സ. ഭിക്ഖുനോതി പാരിവാസികസ്സ ഭിക്ഖുനോ.

൨൭൫൨. സഹവാസാദയോ ‘‘ഏകച്ഛന്നേ’’തിആദിനാ സയമേവ വക്ഖതി. സഹവാസോ, വിനാവാസോ, അനാരോചനമേവ ചാതി ഇമേഹി തീഹി പാരിവാസികഭിക്ഖുസ്സ രത്തിച്ഛേദോ ച ദുക്കടഞ്ച ഹോതീതി യോജനാ.

൨൭൫൩. ഉദകപാതേന സമന്താ നിബ്ബകോസസ്സ ഉദകപാതട്ഠാനേന. ഏകച്ഛന്നേതി ഏകച്ഛന്നേ പരിച്ഛന്നേ വാ അപരിച്ഛന്നേ വാ ആവാസേ. പകതത്തേന ഭിക്ഖുനാ സഹ ഉക്ഖിത്തസ്സ നിവാസോ നിവാരിതോതി യോജനാ. ‘‘നിവാരിതോ’’തി ഇമിനാ ദുക്കടം ഹോതീതി ദീപേതി.

൨൭൫൪. അന്തോയേവാതി ഏകച്ഛന്നസ്സ ആവാസപരിച്ഛേദസ്സ അന്തോയേവ. ‘‘ന ലബ്ഭതീ’’തി ഇമിനാ രത്തിച്ഛേദോ ച ദുക്കടഞ്ച ഹോതീതി ദീപേതി.

൨൭൫൫. മഹാഅട്ഠകഥാദിസൂതി ആദി-സദ്ദേന കുരുന്ദട്ഠകഥാദിം സങ്ഗണ്ഹാതി. ഉഭിന്നന്തി ഉക്ഖിത്തകപാരിവാസികാനം. ഇതി അവിസേസേന നിദ്ദിട്ഠന്തി യോജനാ.

൨൭൫൬. ഇമിനാ സഹവാസേന രത്തിച്ഛേദഞ്ച ദുക്കടഞ്ച ദസ്സേത്വാ വിനാവാസേന ദസ്സേതുമാഹ ‘‘അഭിക്ഖുകേ പനാവാസേ’’തി. ആവാസേതി വസനത്ഥായ കതസേനാസനേ. അനാവാസേതി വാസത്ഥായ അകതേ ചേതിയഘരേ വാ ബോധിഘരേ വാ സമ്മജ്ജനിഅട്ടകേ വാ ദാരുഅട്ടകേ വാ പാനീയമാളേ വാ വച്ചകുടിയം വാ ദ്വാരകോട്ഠകേ വാ അഞ്ഞത്ര വാ യത്ഥ കത്ഥചി ഏവരൂപേ ഠാനേ. വിപ്പവാസം വസന്തസ്സാതി പകതത്തേന വിനാ വാസം കപ്പേന്തസ്സ. രത്തിച്ഛേദോ ച ദുക്കടന്തി രത്തിച്ഛേദോ ചേവ വത്തഭേദദുക്കടഞ്ച ഹോതി.

൨൭൫൭. ഏവം വിപ്പവാസേന രത്തിച്ഛേദദുക്കടാനി ദസ്സേത്വാ അനാരോചനേന ദസ്സേതുമാഹ ‘‘പാരിവാസികഭിക്ഖുസ്സാ’’തിആദി. ഭിക്ഖും ദിസ്വാനാതി ആകാസേനാപി ഗച്ഛന്തം സമാനസംവാസകം ആഗന്തുകം ഭിക്ഖും ദിസ്വാ. തങ്ഖണേതി തസ്മിം ദിട്ഠക്ഖണേയേവ. ‘‘അനാരോചേന്തസ്സ ഏവ ഏതസ്സാ’’തി പദച്ഛേദോ. ഏവകാരേന രത്തിച്ഛേദോ ച ദുക്കടഞ്ചാതി ഉഭയം ഏതസ്സ ഹോതീതി ദീപേന്തേന അദിട്ഠോ ചേ, രത്തിച്ഛേദോവ ഹോതീതി ഞാപേതി. യഥാഹ – ‘‘സോപിസ്സ രത്തിച്ഛേദം കരോതി, അഞ്ഞാതത്താ പന വത്തഭേദദുക്കടം നത്ഥീ’’തി (ചൂളവ. അട്ഠ. ൭൫). നാനാസംവാസകേന സഹ വിനയകമ്മം കാതും ന വട്ടതി, തസ്സ അനാരോചനേപി രത്തിച്ഛേദോ ന ഹോതി.

൨൭൫൮-൯. പാരിവാസികോ ഭിക്ഖു യത്ഥ സങ്ഘനവകട്ഠാനേ ഠിതോ, തത്ഥേവ തസ്മിംയേവ ഠാനേ ഠത്വാ യഥാവുഡ്ഢം പകതത്തേഹിപി സദ്ധിം വുഡ്ഢപടിപാടിയാ പഞ്ച കിച്ചാനി കാതും വട്ടതീതി യോജനാ.

താനി സരൂപതോ ദസ്സേതുമാഹ ‘‘ഉപോസഥപവാരണ’’ന്തിആദി. ഉപോസഥപവാരണം യഥാവുഡ്ഢം കാതും ലഭതീതി യോജനാ. ദേന്തീതി ഏത്ഥ ‘‘ഘണ്ടിം പഹരിത്വാ’’തി സേസോ. സങ്ഘദായകാതി കമ്മധാരയസമാസോ. സങ്ഘസ്സ ഏകത്തേപി ഗരൂസു ബഹുവചനനിദ്ദേസോ. ‘‘ദേതി ചേ സങ്ഘദായകോ’’തിപി പാഠോ. തത്ഥ ഘണ്ടിം പഹരിത്വാ ഭാജേത്വാ ദേന്തോ സങ്ഘോ വസ്സികസാടികം ദേതി ചേ, പാരിവാസികോ യഥാവുഡ്ഢം അത്തനോ പത്തട്ഠാനേ ലഭതീതി യോജനാ.

ഓണോജനന്തി വിസ്സജ്ജനം, സങ്ഘതോ അത്തനോ പത്താനം ദ്വിന്നം, തിണ്ണം വാ ഉദ്ദേസഭത്താദീനം അത്തനോ പുഗ്ഗലികഭത്തപച്ചാസായ പടിഗ്ഗഹേത്വാ ‘‘മയ്ഹം അജ്ജ ഭത്തപച്ചാസാ അത്ഥി, സ്വേ ഗണ്ഹിസ്സാമീ’’തി വത്വാ സങ്ഘവിസ്സജ്ജനം ലഭതീതി വുത്തം ഹോതി. ഭത്തന്തി ആഗതാഗതേഹി വുഡ്ഢപടിപാടിയാ ഗഹേത്വാ ഗന്തബ്ബം വിഹാരേ സങ്ഘസ്സ ചതുസ്സാലഭത്തം. തഥാ പാരിവാസികോ യഥാവുഡ്ഢം ലഭതീതി യോജനാ. ഇമേ പഞ്ചാതി വുത്തമേവത്ഥം നിഗമയതി.

തത്രായം വിനിച്ഛയോ (ചൂളവ. അട്ഠ. ൭൫) – ഉപോസഥപവാരണേ താവ പാതിമോക്ഖേ ഉദ്ദിസ്സമാനേ ഹത്ഥപാസേ നിസീദിതും വട്ടതി. മഹാപച്ചരിയം പന ‘‘പാളിയാ അനിസീദിത്വാ പാളിം വിഹായ ഹത്ഥപാസം അമുഞ്ചന്തേന നിസീദിതബ്ബ’’ന്തി വുത്തം. പാരിസുദ്ധിഉപോസഥേ കരിയമാനേ സങ്ഘനവകട്ഠാനേ നിസീദിത്വാ തത്ഥേവ നിസിന്നേന അത്തനോ പാളിയാ പാരിസുദ്ധിഉപോസഥോ കാതബ്ബോവ. പവാരണായപി സങ്ഘനവകട്ഠാനേ നിസീദിത്വാ തത്ഥേവ നിസിന്നേന അത്തനോ പാളിയാ പവാരേതബ്ബം. സങ്ഘേന ഘണ്ടിം പഹരിത്വാ ഭാജിയമാനം വസ്സികസാടികമ്പി അത്തനോ പത്തട്ഠാനേ ഗഹേതും വട്ടതി.

ഓണോജനേ സചേ പാരിവാസികസ്സ ദ്വേ തീണി ഉദ്ദേസഭത്താദീനി പാപുണന്തി, അഞ്ഞാ ചസ്സ പുഗ്ഗലികഭത്തപച്ചാസാ ഹോതി, താനി പടിപാടിയാ ഗഹേത്വാ ‘‘ഭന്തേ, ഹേട്ഠാ ഗാഹേഥ, അജ്ജ മയ്ഹം ഭത്തപച്ചാസാ അത്ഥി, സ്വേവ ഗണ്ഹിസ്സാമീ’’തി വത്വാ വിസ്സജ്ജേതബ്ബാനി, ഏവം താനി പുനദിവസേസു ഗണ്ഹിതും ലഭതി. ‘‘പുനദിവസേ സബ്ബപഠമം ഏതസ്സ ദാതബ്ബ’’ന്തി കുരുന്ദിയം വുത്തം. യദി പന ന ഗണ്ഹാതി ന വിസ്സജ്ജേതി, പുനദിവസേ ന ലഭതി. ഇദം ഓണോജനം നാമ പാരിവാസികസ്സേവ ഓദിസ്സ അനുഞ്ഞാതം. കസ്മാ? തസ്സ ഹി സങ്ഘനവകട്ഠാനേ നിസിന്നസ്സ ഭത്തഗ്ഗേ യാഗുഖജ്ജകാദീനി പാപുണന്തി വാ ന വാ, തസ്മാ ‘‘സോ ഭിക്ഖാഹാരേന മാ കിലമിത്ഥാ’’തി ഇദമസ്സ സങ്ഗഹകരണത്ഥായ ഓദിസ്സ അനുഞ്ഞാതം.

ഭത്തേ ചതുസ്സാലഭത്തം യഥാവുഡ്ഢം ലഭതി, പാളിയാ പന ഗന്തും വാ ഠാതും വാ ന ലഭതി. തസ്മാ പാളിതോ ഓസക്കിത്വാ ഹത്ഥപാസേ ഠിതേന ഹത്ഥം പസാരേത്വാ യഥാ സേനോ നിപതിത്വാ ഗണ്ഹാതി, ഏവം ഗണ്ഹിതബ്ബം. ആരാമികസമണുദ്ദേസേഹി ആഹരാപേതും ന ലഭതി. സചേ സയമേവ ആഹരന്തി, വട്ടതി. രഞ്ഞോ മഹാപേളഭത്തേപി ഏസേവ നയോ. ചതുസ്സാലഭത്തേ പന സചേ ഓണോജനം കത്തുകാമോ ഹോതി, അത്തനോ അത്ഥായ ഉക്ഖിത്തേ പിണ്ഡേ ‘‘അജ്ജ മേ ഭത്തം അത്ഥി, സ്വേവ ഗണ്ഹിസ്സാമീ’’തി വത്തബ്ബം. ‘‘പുനദിവസേ ദ്വേ പിണ്ഡേ ലഭതീ’’തി (ചൂളവ. അട്ഠ. ൭൫) മഹാപച്ചരിയം വുത്തം. ഉദ്ദേസഭത്താദീനിപി പാളിതോ ഓസക്കിത്വാവ ഗഹേതബ്ബാനി. യത്ഥ പന നിസീദാപേത്വാ പരിവിസന്തി, തത്ഥ സാമണേരാനം ജേട്ഠകേന ഭിക്ഖൂനം സങ്ഘനവകേന ഹുത്വാ നിസീദിതബ്ബന്തി.

പാരിവാസികക്ഖന്ധകകഥാവണ്ണനാ.