൭. സത്തമസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൮൨൦-൮൨൨. ‘‘നഗരം അതിഹരന്തീ’’തി പാഠോ. ‘‘നഗരദ്വാരേ അതിഹരന്തീ’’തി കത്ഥചി, തത്ഥ ദ്വാരേനാതി അത്ഥോ. അയമേവ വാ പാഠോ. തം പുബ്ബാപരവിരുദ്ധന്തി ‘‘പുനപി വുത്ത’’ന്തി വുത്തം വാദം സന്ധായ, ന തതോ പുബ്ബേ തത്ഥ വുത്തം വാദം. ഏത്ഥ ‘‘മാതരമ്പി വിഞ്ഞാപേത്വാതി വചനേന വിരുജ്ഝതീ’’തി ലിഖിതം, തം ദുല്ലിഖിതം, ന ഹി തേന വിരോധം സന്ധായ ഇദം വുത്തന്തി. കരണേ ചേ പാചിത്തിയം, കാരാപനേപി പാചിത്തിയേനേവ ഭവിതബ്ബം. അഥ കാരാപനേ ദുക്കടം, കരണേപി ദുക്കടേനേവ ഭവിതബ്ബം. ന ഹി കരണേ വാ കാരാപനേ വാ വിസേസോ അത്ഥി ആപജ്ജനേ സതീതി അധിപ്പായോ.

൮൨൩. സമ്പടിച്ഛിതും വട്ടതീതി അപ്പടിക്ഖിപിത്വാ ‘‘സാധൂ’’തി വത്തും വട്ടതീതി അധിപ്പായോ. ന ഹി പടിഗ്ഗഹേതും വട്ടതി. അനാമാസത്താ ‘‘ആമകധഞ്ഞം പന ഞാതകപവാരിതട്ഠാനേപി ന വട്ടതീ’’തി വുത്തം. അനുഗണ്ഠിപദേ പന ‘‘കപ്പിയേന ലദ്ധം ധഞ്ഞം ഭജ്ജിത്വാ ഭുഞ്ജന്തിയാ ദുക്കടം. അപരണ്ണേപി ഏസേവ നയോ’’തി ച ‘‘അനാപത്തി ആബാധപച്ചയാതി വചനതോ സത്ത ധഞ്ഞാനിപി അനാമാസാനീതി സിദ്ധം, തേനേവ ഹേട്ഠാ അട്ഠകഥായം ദുക്കടവത്ഥുമ്ഹി സത്ത ധഞ്ഞാനിപി ഗഹിതാനി അനാമാസാനീ’’തി ച വുത്താനി. ആമാസാനി കപ്പിയവത്ഥൂനി ച യദി ഭവേയ്യും, യഥാ ഞാതകപവാരിതേ സന്ധായ ‘‘അപരണ്ണം വിഞ്ഞാപേതീ’’തി അവിസേസേന വുത്തം, ഏവം ‘‘അനാപത്തി ഞാതകാനം പവാരിതാനം അഞ്ഞസ്സ അത്ഥായ വിഞ്ഞാപേതി, ഉമ്മത്തികായ ആദികമ്മികായാ’’തി വത്തബ്ബം. യസ്മാ ദുക്കടവത്ഥുത്താ ച അനാമാസത്താ ച മാതരമ്പി സത്തവിധം ധഞ്ഞം വിഞ്ഞാപേതും ന വട്ടതി, തസ്മാ തദത്ഥദീപനത്ഥം സത്തവിധം ധഞ്ഞം സന്ധായ ‘‘അനാപത്തി ആബാധപച്ചയാ’’തി വുത്തം, യഥാ ഭിക്ഖുനിയാ ആബാധപച്ചയാ വട്ടതി, തഥാ ഭിക്ഖുസ്സാപീതി ച. യഥാ വാ പന ഭിക്ഖുനിയാ ഭജ്ജനാദീനി കാരാപേതും ന വട്ടതി, ഏവം ഭിക്ഖുസ്സാപി. വുത്തമ്പി ചേതം അന്ധകട്ഠകഥായം ‘‘അഞ്ഞതരോ ബാലഭിക്ഖു കപ്പിയം അജാനന്തോ ഏതദവോച ‘ആമകധഞ്ഞം സമ്പടിച്ഛിതും ഭിക്ഖൂനം ന വട്ടതി. ഏതം ധഞ്ഞം ഭജ്ജിത്വാ കോട്ടേത്വാ പചിത്വാ യാഗുഖജ്ജകം ഭത്തഞ്ച ദേഥാ’തി, ആണാപകസ്സേവ ഭിക്ഖുസ്സ ആപത്തി, സബ്ബേസം അനാപത്തീ’’തി. തസ്മാ ‘‘സങ്ഘവാരികാനം ധഞ്ഞം കോട്ടേഥാ’’തി ആരാമികാനം വത്തുഞ്ച ന വട്ടതി. ‘‘ദിവസം പരിബ്ബയം ഗണ്ഹഥ, തണ്ഡുലേ സമ്പാദേഥ, ത്വം ഏത്തകേ ഗണ്ഹ, ത്വം ഏത്തകേ’’തി ഏവമാദീനി പന വത്തും വട്ടതീതി ച. യം പന ‘‘അവിഞ്ഞത്തിയാ ലബ്ഭമാനം പന നവകമ്മത്ഥായ സമ്പടിച്ഛിതും വട്ടതീ’’തി വുത്തം, തമ്പി ഹേട്ഠാ ‘‘ഇമം തളാകം ഖേത്തം വത്ഥും വിഹാരസ്സ ദേമാ’തി വുത്തേ ‘സമ്പടിച്ഛിതും വട്ടതീ’’തി വുത്തം നയം സന്ധായ വുത്തത്താ സുവുത്തമേവ. ‘‘നവകമ്മത്ഥായ ധഞ്ഞം ദേമാ’’തി വുത്തേ ‘‘സാധൂ’’തി വത്തബ്ബം. യം പന ഹേട്ഠാ ‘‘തത്ഥ നിസ്സഗ്ഗിയവത്ഥും അത്തനോ വാ സങ്ഘഗണപുഗ്ഗലചേതിയാനം വാ അത്ഥായ സമ്പടിച്ഛിതും ന വട്ടതി…പേ… ദുക്കടവത്ഥും സബ്ബേസമ്പി അത്ഥായ സമ്പടിച്ഛതോ ദുക്കടമേവാ’’തി വുത്തം, തമ്പി സുവുത്തമേവ. കസ്മാ? ‘‘ചേതിയസ്സ അത്ഥായ ധഞ്ഞം ദാതുകാമോമ്ഹി, തുമ്ഹേ ഭന്തേ തദത്ഥായ സമ്പടിച്ഛഥാ’’തി വുത്തേ പടിഗ്ഗഹേതും അകപ്പിയത്താ. ‘‘ഇദം പന താദിസം ന ഹോതീ’’തി ച വുത്തം. സബ്ബോപായം ഉപതിസ്സത്ഥേരവാദോ കിര. ധമ്മസിരിത്ഥേരോ പനേവമാഹ ‘‘പുബ്ബേപി നവകമ്മത്ഥായ പടിഗ്ഗഹോ ന വാരിതോ, സങ്ഘസ്സത്ഥായ പടിഗ്ഗഹിതമ്പി പടിഗ്ഗാഹകസ്സേവ അകപ്പിയ’’ന്തി.

സത്തമസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.