൧. പഠമപാരാജികസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൬൫൬-൭. തത്ഥ തത്ഥ ഠാനുപ്പത്തികപഞ്ഞാ വീമംസാ. പദപടിപാടിയാ ഏവാതി മാതികാപദപടിപാടിയാ ഏവ. ‘‘വുത്തന്തി സങ്ഗീതികാനം ഉപസങ്കപ്പനാനം വിഭാജനം വുത്ത’’ന്തി ലിഖിതം.

൬൫൮. ‘‘ഏഹിഭിക്ഖുനീതി ഭിക്ഖുനീ, തീഹി സരണഗമനേഹി ഉപസമ്പന്നാതി ഭിക്ഖുനീ’’തി ഇദം പന ദേസനാവിലാസവസേന വുത്തന്തി ഏകേ. അഞ്ഞബുദ്ധകാലേ അത്ഥീതി ഏകേ, തം ന യുത്തം വിയ ദിസ്സതി അമ്ഹാകമ്പി ബുദ്ധകാലേ സമ്ഭവപ്പസങ്ഗതോ, ഏഹിഭിക്ഖുനിയാ പടിസേധഛായാദിസ്സനതോ ച. യഥാഹ ധമ്മപദേ വിസാഖാവത്ഥുസ്മിം (ധ. പ. അട്ഠ. ൧. വിസാഖാവത്ഥു) ‘‘തസ്സ ചീവരദാനസ്സ നിസ്സന്ദേന ഇമം മഹാലതാപസാധനം ലഭി. ഇത്ഥീനഞ്ഹി ചീവരദാനം മഹാലതാപസാധനഭണ്ഡേന മത്ഥകം പപ്പോതി, പുരിസാനം ഇദ്ധിമയപത്തചീവരേനാ’’തി. തീഹി സരണഗമനേഹി ഉപസമ്പന്നായ പന ഭിക്ഖുനിയാ സമ്ഭവോ അഞ്ഞബുദ്ധകാലേ കദാചി സിയാ, നത്ഥേവ അമ്ഹാകം ബുദ്ധകാലേ. ദേസനാവിലാസേന പന ഭിക്ഖുദേസനാക്കമേനേവ ഭിക്ഖുനിനിദ്ദേസോ വുത്തോ, തേനേവ ഭിക്ഖുസങ്ഘവസേന ഏകതോഉപസമ്പന്നാ ഭിക്ഖുനിയോ വിജ്ജമാനാപി തത്ഥ ന വുത്താ. താസം അത്ഥിതാ ഇമായ പരിവാരകഥായ വേദിതബ്ബാ –

‘‘ഉഭോ ഏകതോ ഉപസമ്പന്നാ,

ഉഭിന്നം ഹത്ഥതോ ചീവരം പടിഗ്ഗണ്ഹേയ്യ;

സിയാ ആപത്തിയോ നാനാ,

പഞ്ഹാ മേസാ കുസലേഹി ചിന്തിതാ’’തി. (പരി. ൪൭൯);

അഥ വാ പുഥുജ്ജനകാലേ ഏഹിഭിക്ഖുസരണഗമനേന ഉപസമ്പന്നോവ ഇത്ഥിലിങ്ഗപാതുഭാവേന ഭിക്ഖുനിഭാവേ ഠിതാ പുരിസൂപസമ്പന്നം ഉപാദായ ‘‘ഏഹിഭിക്ഖുനീ’’തി, ‘‘തീഹി സരണഗമനേഹി ഉപസമ്പന്നാ ഭിക്ഖുനീ’’തി ച സങ്ഖ്യം ഗച്ഛതി. നോ ചേ, തം വചനം വിരുജ്ഝേയ്യാതി ഏകേ, വിചാരേത്വാ ഗഹേതബ്ബം. ‘‘വിഞ്ഞൂ പടിബലോ’’തി ദ്വിന്നം അവസ്സവഭാവസ്സ ഇജ്ഝനതോ വുത്തം. ഏത്ഥ യസ്മാ യം കിഞ്ചി ആമിസം പടിഗ്ഗണ്ഹന്തീനം അഗ്ഗഹത്ഥാ പുരിസാനം ഹത്ഥേഹി കദാചി മിസ്സീഭാവം ഗച്ഛന്തി, വന്ദന്താനം വാ പുരിസാനം സിരാനി അഗ്ഗപാദേഹി മിസ്സിതാനി കദാചി ഹോന്തി, കേസച്ഛേദനകാലേ വാ സിരം പുരിസാനം ഹത്ഥേഹി മിസ്സിതം ഹോതി, ചിത്തം നാമേതം അതിരദ്ധഗവേസി, ദുരക്ഖിയം വാ, തസ്മാ ‘‘മാ അതിലഹും പാരാജികാപത്തി ഭിക്ഖുനീനം ഹോതൂ’’തി ബുദ്ധാ ഭഗവന്തോ കാരുഞ്ഞേന പാരാജികക്ഖേത്തപരിച്ഛേദം, ഥുല്ലച്ചയക്ഖേത്തപരിച്ഛേദഞ്ച വിസും വിസും ദേസേസുന്തി വേദിതബ്ബം.

൬൫൯. തബ്ബഹുലനയേന സാ വുത്താതി ഏത്ഥ അയമനുഗണ്ഠിപദക്കമോ – യേഭുയ്യേന കിരിയസമുട്ഠാനത്താ ‘‘കിരിയസമുട്ഠാന’’ന്തി വുത്തം. ‘‘കായസംസഗ്ഗം സമാപജ്ജേയ്യാ’’തി അവത്വാ പന ‘‘സാദിയേയ്യാ’’തി വുത്തത്താ അകിരിയതോപി സമുട്ഠാതീതി വേദിതബ്ബം. യഥാ ചേത്ഥ, ഏവം ഹേട്ഠാ ‘‘മനുസ്സിത്ഥിയാ തയോ മഗ്ഗേ മേഥുനം ധമ്മം പടിസേവന്തസ്സ ആപത്തി പാരാജികസ്സാ’’തിആദിനാ നയേന കിരിയസമുട്ഠാനതം വത്വാ തദനന്തരം ‘‘ഭിക്ഖുപച്ചത്ഥികാ…പേ… സോ ചേ പവേസനം സാദിയതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സാ’’തിആദിനാ (പാരാ. ൫൬) നയേന അകിരിയസമുട്ഠാനതായപി വുത്തത്താ പഠമപാരാജികസ്സാപി തബ്ബഹുലനയേനേവ കിരിയസമുട്ഠാനതാ വേദിതബ്ബാ. ന ഹി പവേസനസാദിയനാദിമ്ഹി കിരിയസമുട്ഠാനതാ ദിസ്സതി. അങ്ഗജാതചലനഞ്ചേത്ഥ ന സാരതോ ദട്ഠബ്ബം ‘‘സോ ചേ പവേസനം ന സാദിയതി, പവിട്ഠം ന സാദിയതി, ഠിതം ന സാദിയതി, ഉദ്ധരണം സാദിയതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സാ’’തി (പാരാ. ൫൮) ഏത്ഥ ഠിത ന സാദിയനേ പകതിയാപി പരിപുണ്ണചലനത്താ. സാദിയനപച്ചയാ ഹി സേവനചലനഞ്ചേത്ഥ ന ദിസ്സതേവാതി തബ്ബഹുലനയേനേവ കിരിയസമുട്ഠാനതാ ഗഹേതബ്ബാ. തത്ഥ തത്ഥ അട്ഠകഥാസു കസ്മാ തബ്ബഹുലനയോ അവുത്തോതി ചേ? ‘‘യോ പന ഭിക്ഖു മേഥുനം ധമ്മം പടിസേവേയ്യാ’’തി (പാരാ. ൩൯, ൪൨) മാതികായം കിരിയസമുട്ഠാനസ്സ സരൂപേന വുത്തത്താ തദനുരൂപവസേന വിഭങ്ഗനയമനോലോകേത്വാ ‘‘കിരിയസമുട്ഠാന’’മിച്ചേവ വുത്തം. യഥാ ചേതേസു തബ്ബഹുലനയേന കിരിയസമുട്ഠാനതാ വുത്താ, തഥാ സുരാദീനം അകുസലേനേവ പാതബ്ബതാ, ന ഇതരഥാ ‘‘യം അകുസലേനേവ ആപജ്ജതി, അയം ലോകവജ്ജാ, സേസാ പണ്ണത്തിവജ്ജാ’’തി (കങ്ഖാ. അട്ഠ. പഠമപാരാജികവണ്ണനാ) വുത്തേ ലോകവജ്ജപണ്ണത്തിവജ്ജാനം നിയമനലക്ഖണസിദ്ധി ഹോതി, തഥാ തം അവത്വാ ‘‘യസ്സാ സചിത്തകപക്ഖേ ചിത്തം അകുസലമേവ ഹോതി, അയം ലോകവജ്ജാ. സേസാ പണ്ണത്തിവജ്ജാ’’തി വുത്തേ ലോകവജ്ജവചനം നിരത്ഥകം സിയാ വത്ഥുഅജാനനപക്ഖേപി അകുസലേനേവ പാതബ്ബത്താ. യസ്മാ തത്ഥ സുരാപാനവീതിക്കമസ്സ അകുസലചിത്തുപ്പാദോ നത്ഥി, തസ്മാ ഖന്ധകട്ഠകഥായം (മഹാവ. അട്ഠ. ൧൦൮) ‘‘മജ്ജപാനേ പന ഭിക്ഖുനോ അജാനിത്വാപി ബീജതോ പട്ഠായ മജ്ജം പിവന്തസ്സ പാചിത്തിയം, സാമണേരോ ജാനിത്വാ പിവന്തോ സീലഭേദം ആപജ്ജതി, ന അജാനിത്വാ’’തി വുത്തം, ന വുത്തം ‘‘വത്ഥുഅജാനനപക്ഖേ പാണാതിപാതാദീനം സിദ്ധികരഅകുസലചിത്തുപ്പാദസദിസേ ചിത്തുപ്പാദേ സതിപി സാമണേരോ സീലഭേദം നാപജ്ജതീ’’തി. അഭിനിവേസവചനം പാണാതിപാതാദീഹി സമാനജാതികത്താ സാമണേരാനം സുരാപാനസ്സ. ‘‘സുരാദയോ പനിമേ’’തി വത്ഥും ജാനിത്വാ പാതബ്ബതാദിവസേന വീതിക്കമന്തസ്സ അകുസലസ്സ അസമ്ഭവോ നത്ഥി. തേന വുത്തം ‘‘യസ്സ സചിത്തകപക്ഖേ’’തിആദി.

കിഞ്ചേത്ഥ യുത്തിവചനേന അരഹന്താനം അപ്പവിസനതോ സചിത്തകാചിത്തകപക്ഖേസു അകുസലനിയമോതി ചേ? ന, ധമ്മതാവസേന സേക്ഖാനമ്പി അപ്പവിസനതോ. അചിത്തകപക്ഖേ അകുസലനിയമാഭാവദസ്സനത്ഥം സുപന്തസ്സ മുഖേ പക്ഖിത്തജലബിന്ദുമിവ സുരാബിന്ദുആദയോ ഉദാഹരിതബ്ബാതി. തബ്ബഹുലനയേന ഹി അത്ഥേ ഗഹിതേ പുബ്ബേനാപരം അട്ഠകഥായ സമേതി. ‘‘സദ്ധിം പാളിയാ അവിസേസത്ഥോ പരതോ ആവി ഭവിസ്സതീതി അപരേ’’തി വുത്തം. ഇദമേത്ഥ വിചാരേതബ്ബം. യദി വത്ഥുജാനനപക്ഖേ വിനാ അകുസലേന മജ്ജപാനം സിയാ, കസ്മാ നാളിമജ്ഝം നാതിക്കമതി അരിയാനം പാനകാദിസഞ്ഞീനന്തി? സീലഭേദവത്ഥുവീതിക്കമോ വിനാപി ചിത്തേന അരിയാനം ധമ്മതാവസേനേവ ന സമ്ഭവതീതി ചേ, ന, ചക്ഖുപാലത്ഥേരവത്ഥു (ധ. പ. അട്ഠ. ൧.൧) ആദിവിരോധതോതി. അപിച ഭിക്ഖുനോപി സാമണേരസ്സ വിയ സുരാപാനം സചിത്തകമേവ കസ്മാ ന ജാതന്തി? അപ്പതിരൂപത്താതി ചേ, സാമണേരാനമ്പി അപ്പതിരൂപമേവ. സഹധമ്മികാ ഏവ ഹി തേ. മഹാസാവജ്ജത്താതി ചേ? സാമണേരാനമ്പി താദിസമേവ. സാമണേരാനം സചിത്തകമേവ പാരാജികം, ഇതരം ദണ്ഡകമ്മവത്ഥൂതി ചേ? ഭിക്ഖൂനമ്പി മജ്ജപാനേ നത്ഥി. ഏത്ഥ തികപാചിത്തിയേന ന ഭവിതബ്ബം. മജ്ജേ അമജ്ജസഞ്ഞിസ്സ ദുക്കടാപത്തി പഞ്ഞാപേതബ്ബാ സിയാ. ഭിക്ഖുസ്സ പാചിത്തിയവത്ഥു സാമണേരാനം പാരാജികം ഹോതി തിരച്ഛാനഗതസാമണേരാനം വിയാതി ചേ? അചിത്തകമ്പി മജ്ജപാനാദീനം സാമണേരാനം പാരാജികം പഞ്ഞാപേതബ്ബം സിയാ. നാചിത്തകം പാരാജികം സമ്ഭവതീതി ചേ? ന, പണ്ണത്തിവജ്ജമ്പി പാരാജികം സമ്ഭവതീതി. നികായന്തരപക്ഖേ അയമേവ ദോസോ. അമ്ഹാകഞ്ഹി ലോകവജ്ജമേവ മജ്ജപാനന്തി. കസ്മാ പനേത്ഥ സുരാപാനമേവ ധമ്മതാവസേന അരിയാ ന കരോന്തീതി? ന കേവലം സുരാപാനമേവ ധമ്മതാവസേന അരിയാ ന കരോന്തി, പാണേസുപി കോധവസേന പാണസഞ്ഞിതായ സീസച്ഛേദനാദീനി ന കരോന്തി, സദാരസഞ്ഞായ പരദാരം ന വീതിക്കമന്തി, അനത്ഥഭഞ്ജകസഞ്ഞായ അത്ഥഭഞ്ജകമുസാ ന വദന്തി, സമ്മാദിട്ഠിസഞ്ഞായ മിച്ഛാദിട്ഠിം ന പടിപജ്ജന്തീതി വേദിതബ്ബാ. ആചരിയാപി സുരാപാനേ അകുസലനിയമാഭാവമേവ വദന്തി, തസ്മാ ഏവ മാതികാട്ഠകഥായ ഗണ്ഠിപദേ ലോകവജ്ജപണ്ണത്തിവജ്ജാധികാരേ ‘‘സചിത്തകപക്ഖേഅകുസലന്തി സുരാപാനാദിസങ്ഗഹത്ഥം, ഇതരഥാ യസ്സ അകുസലമേവാതി വദേയ്യാ’’തി ലിഖിതം. കിരിയസമുട്ഠാനതാ പനസ്സ തബ്ബഹുലനയമേവ, ന പഠമപാരാജികേ. കഥം? കായസംസഗ്ഗസിക്ഖാപദം പഠമപാരാജികസമുട്ഠാനം. ഏത്ഥ ഭിക്ഖുസ്സ ച ഭിക്ഖുനിയാ ച കായസംസഗ്ഗഭാവേ സതി ഭിക്ഖുനീ കായങ്ഗമചോപയമാനാപി ചിത്തേനേവ അധിവാസേന്തീ ആപജ്ജതി, ന ഏവം ഭിക്ഖു. ഭിക്ഖു പന ചോപയമാനോവ ആപജ്ജതി, ഏവമേവ പഠമപാരാജികേപി ചോപനേ സതി ഏവ ആപജ്ജതി, നാസതി. പവേസനം സാദിയതീതി ഏത്ഥ പവേസനസാദിയനം നാമ സേവനചിത്തസ്സുപ്പാദനന്തി, ഏവം സന്തേപി ‘‘വീമംസിത്വാ ഗഹേതബ്ബ’’ന്തി വുത്തം.

പഠമപാരാജികസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.