അന്തരപേയ്യാലം

കതിപുച്ഛാവാരവണ്ണനാ

൨൭൧. പടിനിദ്ദേസന്തി പുനപ്പുനം നിദ്ദിസനം. ആപത്തിക്ഖന്ധേഹി വിനീതാനി സംവരാനീതി അത്ഥോ. ഏതേഹി ആപത്തിക്ഖന്ധേഹി. ‘‘ആരകാ’’തി നിവത്തിഅത്ഥേന വുത്തത്താ തം പുന സരൂപേന വത്തുകാമോ ‘‘ഭുസാ വാ’’തി ആഹ. ‘‘ഗേഹം ധൂമേന പുണ്ണം ആധൂമിത’’ന്തിആദീസു വിയ രാഗാദിവേരം മണതി വിനാസേതി. ഏതായാതി വിരതിയാ. വേല ചലനേ. നിയ്യാനം മഗ്ഗം സിനോതി ബന്ധതീതി സേതു. ‘‘സേതുഘാതോതി വീതിക്കമപടിപക്ഖഭൂതാ വിരതി, തദത്ഥനിബ്ബത്തികരചിത്തുപ്പാദോ വാ’’തി വുത്തം. ‘‘ധമ്മസ്സവനഗ്ഗന്തി ധമ്മം സുണന്താനം സമൂഹ’’ന്തി ലിഖിതം. സചേ ന ഗച്ഛതി, വിക്ഖിത്തോ വാ നിസീദതി. കായപ്പാഗബ്ഭിയം കായദുച്ചരിതം. ‘‘പമാദേ’’തി വത്വാ തദത്ഥം ദസ്സേതും ‘‘സതിവിപ്പവാസേ’’തി വുത്തം.

൨൭൨-൩. സപരസന്താനേ വാതി സസന്താനേ വാ പരസന്താനേ വാ. തഥാ വിവദന്താ പനാതി ഭേദകരവത്ഥൂനി നിസ്സായ വിവദന്താ. ഉഭയേഹിപീതി ഥേരനവേഹി. നന്തി മേത്തം കായകമ്മം. യേസം പുഗ്ഗലാനം പിയം കരോതി, തേസം മേത്താകായകമ്മസങ്ഖാതോ ധമ്മോ. ഏത്തകന്തി ആമിസവിഭത്തിദസ്സനം. അസുകസ്സ ചാതി പുഗ്ഗലവിഭത്തിദസ്സനം. ‘‘ദുസ്സീലസ്സ അദാതുമ്പി വട്ടതീ’’തി വുത്തത്താ ഏവ അലജ്ജിപരിഭോഗോ വാരിതോ. സബ്ബേസം ദാതബ്ബമേവാതി സന്നിട്ഠാനേന അജാനന്തേന വിഭാഗം അകത്വാ ദാതബ്ബഭാവം ദീപേതീതി ഏകേ. ‘‘സബ്ബേസം ദാതബ്ബമേവാ’’തി വുത്തം അട്ഠകഥാസു. തത്ഥ ‘‘അലജ്ജിഉക്ഖിത്തകാനം പരിഭോഗസീസേന സഹത്ഥാ ന ദാതബ്ബം, ദാപേതബ്ബന്തി അപരേ’’തി വുത്തം. വിചിനിത്വാ ദാനം വിചേയ്യ ദാനം. യസ്മാ അയം വിസേസോ കാതബ്ബോയേവാതി അയം കരോതി, തസ്മാ പുഗ്ഗലവിഭാഗോ ന കതോതി സമ്ബന്ധോ. പകതിവണ്ണേന വിസഭാഗവണ്ണേന. ‘‘ഇദം നാമ ആപന്നോ’’തി പരേഹി അപരാമസിതബ്ബതോ അപരാമട്ഠാനി. അനുലോമേഹി ഗഹിതസങ്ഖാരാരമ്മണേഹി നിബ്ബാനാരമ്മണം കത്വാ നിയ്യാതി.

ഛആപത്തിസമുട്ഠാനവാരാദിവണ്ണനാ

൨൭൬. ‘‘പഠമേന ആപത്തിസമുട്ഠാനേന ദുബ്ഭാസിതം ആപജ്ജേയ്യാതി ന ഹീതി വത്തബ്ബ’’ന്തി വുത്തം വാചാചിത്തവസേനേവാപജ്ജിതബ്ബതോ.

൨൭൭. കുടിം കരോതീതി ഏത്ഥ സഞ്ചരിത്തമവത്വാ ദുക്കടഥുല്ലച്ചയസങ്ഘാദിസേസാനം ഏകസ്മിം വത്ഥുസ്മിം പടിപാടിയാ ഉപ്പത്തിദസ്സനത്ഥമിദം വുത്തം. ന ഹി സഞ്ചരിത്തേ ഏവ ആപജ്ജതി. ‘‘ഇമിനാ പന നയേന സബ്ബത്ഥ പടിപാടിയാ അഗ്ഗഹണേ കാരണം വേദിതബ്ബ’’ന്തി വുത്തം.

൨൮൩. വിവേകദസ്സിനാതി തദങ്ഗവിവേകാദിപഞ്ചവിധവിവേകദസ്സിനാ.

൨൮൪. അത്തനോ ദുട്ഠുല്ലന്തി സങ്ഘാദിസേസം.

൨൮൮. വിവാദാധികരണപച്ചയാതി അഞ്ഞേഹി, അത്തനാ വാ പുബ്ബഭാഗേ ആപന്നപച്ചയാതി അത്ഥോ. ഓമസതീതി ‘‘അയം ധമ്മോ, അയം വിനയോ’’തി വിവദന്തോ ‘‘ത്വം കിം ജാനാസീ’’തിആദിനാ ഓമസതി. തീഹി സമഥേഹി സമ്മുഖാവിനയപടിഞ്ഞാതകരണതിണവത്ഥാരകേഹി. ‘‘സമ്മുഖാവിനയഞ്ചേത്ഥ സബ്ബത്ഥ ഇച്ഛിതബ്ബതോ ‘സമ്മുഖാവിനയേന ചേവ പടിഞ്ഞാതകരണേന ചാ’തിആദിനാ ദ്വീഹിപി യോജിതം. ഏസ നയോ സബ്ബത്ഥാ’’തി വുത്തം.

൨൯൧. ഠപേത്വാ സത്ത ആപത്തിയോതി ഏത്ഥ ‘‘കിഞ്ചാപി അവസേസാ നത്ഥി, തഥാപി പടിപാടിയാ പാടവജനനത്ഥം പുച്ഛാ കതാ’’തി വുത്തം.

അന്തരപേയ്യാലം നിട്ഠിതം.