കഥിനഭേദവണ്ണനാ

കഥിനഅത്ഥതാദിവണ്ണനാ

൪൦൩-൪. കിന്തി കഥം. അനാദിയദാനം താവകാലികവത്ഥു. ‘‘അനാഗതവസേന അനന്തരാ ഹുത്വാ’’തി ഉദകാഹരണാദിപയോഗസ്സ ധോവനാദിപുബ്ബകരണസ്സ പച്ഛാ ഉപ്പജ്ജനതോ, ധോവനാദികിരിയഞ്ച സന്ധായ പയോഗകരണതോ വുത്തം. പുരേജാതപച്ചയേ പനേസ പയോഗോതി അത്ഥോ. ഏകം ധമ്മമ്പി ന ലഭതി അത്തനോ പുരേജാതസ്സ നത്ഥിതായ.

കഥിനാദിജാനിതബ്ബവിഭാഗവണ്ണനാ

൪൧൨. രൂപാദിധമ്മേസൂതി വണ്ണഗന്ധാദിഅട്ഠകേസു. ‘‘വസ്സാനസ്സ പച്ഛിമോ മാസോ’’തി (പാരാ. ൨൧൮) വുത്തത്താ പച്ഛിമേ മാസേ യസ്മിം വാ തസ്മിം വാ ദിവസേ അത്ഥരിതും വട്ടതീതി സിദ്ധം.

൪൧൫. ‘‘ആദിച്ചബന്ധുനാതി വുത്തത്താ ഥേരവചന’’ന്തി വദന്തി.

പലിബോധപഞ്ഹാബ്യാകരണകഥാവണ്ണനാ

൪൧൫-൬. സന്നിട്ഠാനന്തികോ കഥം ബഹിസീമായ ഉദ്ധരീയതി? ഭിക്ഖു അകതചീവരം സമാദായ പക്കമതി ‘‘ന പച്ചേസ്സ’’ന്തി, തസ്സ ബഹിസീമാഗതസ്സ ഏവം ഹോതി ‘‘നേവിമം ചീവരം കാരേസ്സ’’ന്തി, ഏവമേതസ്സ ബഹിസീമാഗതസ്സ ഉദ്ധരീയതി. കഥം അന്തോസീമായ? അകതചീവരം സമാദായ പക്കമതി ‘‘ന പച്ചേസ്സ’’ന്തി, തതോ തത്ഥ ഫാസുവിഹാരം അലഭന്തോ തമേവ വിഹാരം ആഗച്ഛതി, തസ്സ ചീവരപലിബോധോയേവ ഠിതോ, സോ ച ‘‘നേവിമം ചീവരം കാരേസ്സ’’ന്തി ചിത്തേ ഉപ്പന്നേ ഛിജ്ജതി, തസ്മാ ‘‘അന്തോസീമായ ഉദ്ധരീയതീ’’തി വുത്തം. സന്നിട്ഠാനന്തികം ദുവിധം ‘‘ന പച്ചേസ്സ’’ന്തി ആവാസപലിബോധം ഛിന്ദിത്വാ തതോ പുനപി തമേവ വിഹാരം ആഗന്ത്വാ ‘‘നേവിമം ചീവരം കാരേസ്സ’’ന്തി സന്നിട്ഠാനം കരോതി, ബഹിസീമായ ഠത്വാ ‘‘നേവിമം ചീവരം കാരേസ്സം ന പച്ചേസ്സ’’ന്തി ചിത്തുപ്പാദേന സന്നിട്ഠാനന്തികം ഹോതി. ഗാഥായമ്പി ‘‘ദ്വേ പലിബോധാ അപുബ്ബം അചരിമ’’ന്തി ഇദം ഇമമേവ സന്ധായ. ‘‘ആസാവച്ഛേദികോ കഥം അന്തോസീമായ? ആസീസിതേന ‘തുമ്ഹേ വിഹാരമേവ പത്ഥേഥ, അഹം പഹിണിസ്സാമീ’തി വുത്തോ പുബ്ബേ ‘ന പച്ചേസ്സ’ന്തി ആവാസപലിബോധം ഛിന്ദിത്വാ ഗതോ പുന തം വിഹാരം ഗന്ത്വാ തേന ‘നാഹം സക്കോമി ദാതു’ന്തി പഹിതോ ഹോതീ’’തി ലിഖിതം. ‘‘അത്ഥാരേ ഹി സതി ഉദ്ധാരോ നാമാ’’തി അത്ഥാരം വിനാ ഉദ്ധാരം ന ലഭന്തി, തസ്മാ വുത്തം. പുരിമാ ദ്വേതി ‘‘ദ്വേ കഥിനുദ്ധാരാ ഏകുപ്പാദാ ഏകനിരോധാ’’തി വുത്താധികാരേ പഠമം വുത്താ അന്തരബ്ഭാരസഹുബ്ഭാരാ. ന പക്കമനന്തികാദയോ ദ്വേ. ഏകതോ നിരുജ്ഝന്തീതി ഉദ്ധാരഭാവം പാപുണന്തീതി അത്ഥോ.

കഥിനഭേദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

പഞ്ഞത്തിവഗ്ഗവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.