൧൨. സത്തസതികക്ഖന്ധകവണ്ണനാ

ദസവത്ഥുകഥാവണ്ണനാ

൪൪൬. നിക്ഖിത്തമണിസുവണ്ണാതി സിക്ഖാപദേനേവ പടിക്ഖിത്തമണിസുവണ്ണാ. തത്ഥ മണിഗ്ഗഹണേന സബ്ബം ദുക്കടവത്ഥു, സുവണ്ണഗ്ഗഹണേന സബ്ബം പാചിത്തിയവത്ഥു ഗഹിതം ഹോതി. ഭിക്ഖഗ്ഗേന ഭിക്ഖുഗണനായാതി വുത്തം ഹോതി.

൪൪൭. മഹികാതി ഹിമം. പോസാതി സത്താ. സരജാതി സകിലേസരജാ. മഗാതി മഗസദിസാ. തസ്മിം തസ്മിം വിസയേ, ഭവേ വാ നേതീതി നേത്തി, തണ്ഹായേതം അധിവചനം, തായ സഹ വത്തന്തീതി സനേത്തികാ.

൪൫൦-൨. അഹോഗങ്ഗോതി പബ്ബതസ്സ നാമം. അനുമാനേസ്സാമാതി പഞ്ഞാപേസ്സാമ. ആസുതാതി സജ്ജിതാ, ‘‘അസുത്താ’’തി വാ പാഠോ, അനാവിലാ അപക്കാ തരുണാ.

൪൫൩. ഉജ്ജവിംസു പടിസോതേന ഗച്ഛിംസു.

൪൫൫. അപ്പേവ നാമാതി സാധു നാമ. മൂലാ ദായകാ പേസലകാ. ‘‘കുല്ലകവിഹാരേനാതി ഖുദ്ദകവിഹാരേനാ’’തി ലിഖിതം. രൂപാവതാരത്താ കുല്ലകവിഹാരോ നാമ. കഥം പനേതം പഞ്ഞായതി, യേന സന്നിധികതം യാവജീവികം യാവകാലികേന തദഹുപടിഗ്ഗഹിതേന സമ്ഭിന്നരസം തദഹുപടിഗ്ഗഹിതസങ്ഖയം ആഗന്ത്വാ സന്നിധികതാമിസസങ്ഖ്യമേവ ഗച്ഛതീതി? വുച്ചതേ – ‘‘യാവകാലികേന, ഭിക്ഖവേ, യാവജീവികം തദഹുപടിഗ്ഗഹിത’’ന്തി വചനതോ പുരേപടിഗ്ഗഹിതം യാവജീവികം തദഹുപടിഗ്ഗഹിതേനാമിസേന ചേ സമ്ഭിന്നം, പുരേപടിഗ്ഗഹിതസങ്ഖ്യമേവ ഗച്ഛതീതി സിദ്ധം. അഞ്ഞഥാ ‘‘സത്താഹകാലികേന, ഭിക്ഖവേ, യാവജീവികം പടിഗ്ഗഹിതം സത്താഹം കപ്പതീ’’തി (മഹാവ. ൩൦൫) വുത്തട്ഠാനേ വിയ ഇധാപി ‘‘യാവകാലികേന, ഭിക്ഖവേ, യാവജീവികം പടിഗ്ഗഹിതം കാലേ കപ്പതീ’’തി വദേയ്യ, തഞ്ചാവുത്തം. തസ്മാ പുരേപടിഗ്ഗഹിതം തം ആമിസസമ്ഭിന്നം ആമിസഗതികമേവാതി വേദിതബ്ബം. ഗണ്ഠിപദേ പന ‘‘സന്നിധികാരകം ഖാദനീയം വാ ഭോജനീയം വാ’’തി (പാചി. ൨൫൩) വുത്തം. ബ്യഞ്ജനമത്തം ന ഗഹേതബ്ബം.

൪൫൭. ഇധാതി ഇമസ്മിം പാഠേ. ‘‘‘കാലേ കപ്പതി, വികാലേ ന കപ്പതീ’തി (മഹാവ. ൩൦൫) വുത്തവചനമത്തേന ‘വികാലേ കപ്പതീ’തി വികാലഭോജനപാചിത്തിയം ആവഹം ഹോതീതി അത്ഥോ, ‘ന കപ്പതീ’തി സന്നിധിഭോജനപാചിത്തിയം ആവഹം ഹോതീതി അത്ഥോ, യദി സമ്ഭിന്നരസം അജ്ജപടിഗ്ഗഹിതമ്പി യാവജീവികന്തി അത്ഥോ’’തി ലിഖിതം. സുത്തവിഭങ്ഗേതി മാതികാസങ്ഖാതേ സുത്തേ ച തസ്സ പദഭാജനീയസങ്ഖാതേ വിഭങ്ഗേ ചാതി അത്ഥോ. ഇദം ആഗതമേവ. കതരന്തി? ‘‘അതിക്കാമയതോ ഛേദനക’’ന്തി ഇദം.

തിവിദത്ഥിപമാണഞ്ചേ, അദസം തം നിസീദനം;

നിസീദനം കഥം ഹോതി, സദസം തഞ്ഹി ലക്ഖണം.

തിവിദത്ഥിപമാണം തം, ദസാ തത്ഥ വിദത്ഥി ചേ;

തംനിസീദനനാമത്താ, തസ്മിം ഛേദനകം സിയാ.

അനിസീദനനാമമ്ഹി, കഥം ഛേദനകം ഭവേ;

ഇതി ചേ നേവ വത്തബ്ബം, നിസീദനവിദത്ഥിതോ.

കപ്പതേ സദസാമത്തം, നിസീദനമിതി കാരണം;

കഥം യുജ്ജതി നോ ചേതം, നിസീദനസ്സ നാമകം.

നിസീദനന്തി വുത്തത്താ, പമാണസമതിക്കമാ;

തസ്സാനുമതിഹേതുത്താ, തത്ഥ ഛേദനകം ഭവേ.

ജാതരൂപകപ്പേ –

ജാതരൂപം പടിക്ഖിത്തം, പുഗ്ഗലസ്സേവ പാളിയം;

ന സങ്ഘസ്സാതി സങ്ഘസ്സ, തഞ്ചേ കപ്പതി സബ്ബസോ.

വികാലഭോജനഞ്ചാപി, പുഗ്ഗലസ്സേവ വാരിതം;

ന സങ്ഘസ്സാതി സങ്ഘസ്സ, കപ്പതീതി കഥം സമം.

സത്തസതികക്ഖന്ധകവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

ചൂളവഗ്ഗവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

നമോ തസ്സ ഭഗവതോ അരഹതോ സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സ