൮. ചീവരക്ഖന്ധകവണ്ണനാ

ജീവകവത്ഥുകഥാവണ്ണനാ

൩൨൬. രാജഗഹകോതി രാജഗഹവാസീ.

൩൨൮. അമോഹജാതികത്താ ന ചിരസ്സേവ വിഞ്ഞുതം പാപുണി. അഹം തേ പിതാ, കേനട്ഠേന? യസ്മാ ത്വം മയാ പോസാപിതോ.

൩൨൯. ‘‘സക്കേ വിസ്സട്ഠമത്തേ’’തി പാഠോ, അട്ഠമസിക്ഖാപദേ വിസ്സട്ഠമത്തോവ.

പജ്ജോതരാജവത്ഥുകഥാവണ്ണനാ

൩൩൪. ഭുഞ്ജിതും നിസിന്നസ്സാതി ഏത്ഥ ‘‘ധമ്മപദേ ‘ബഹിനഗരേ ദിസ്വാ’തി വുത്തം, തസ്മാ ദ്വീസു ദിവസേസു ദിന്നം തേന തേസു ഏകേകം ഗഹേത്വാ ദ്വീസു അട്ഠകഥാസു വുത്തന്തി യുജ്ജതീ’’തി വദന്തി.

സമത്തിംസവിരേചനകഥാവണ്ണനാ

൩൩൬. കബളേ കബളേതി ഏത്ഥ കിഞ്ചാപി ഗുളാദീസു പക്ഖിത്തം, തം പന ഭഗവാവ പരിഭുഞ്ജി, തസ്മാ നത്ഥി ദോസോ.

വരയാചനകഥാവണ്ണനാ

൩൩൭. മഹാപിട്ഠിയകോജവം നാമ അതിരേകചതുരങ്ഗുലപുപ്ഫം കിര.

കമ്ബലാനുജാനനാദികഥാവണ്ണനാ

൩൪൦. ഉപചാരേതി സുസാനസ്സ ഉപചാരേ. ബഹിപി വട്ടതീതി ഏകേ. കതികകരണം ദസ്സേത്വാ ‘‘മയ്ഹം സന്തകം തവ ച മമ ച ഹോതൂതി വത്വാ ഇതരേന ച തഥാവുത്തേ വട്ടതീ’’തി സമാനപരിക്ഖാരവിധിം വദന്തി.

൩൪൨. ‘‘ഖണ്ഡസീമായപി സമ്മന്നിതും വട്ടതീതി വുത്തത്താ സേസകമ്മാനിപി തത്ഥ നിസീദിത്വാ കാതും വട്ടതീ’’തി വുത്തം. ‘‘ഏവം സന്തേ ചോരികായ കതസദിസം ഹോതി, തസ്മാ ന വട്ടതീ’’തി ദീപവാസിനോ വദന്തി കിര. ‘‘ചോരികായ ഗഹിതത്താ ന പാപുണാതീതി സേനാസനക്ഖന്ധകേ ആഗതസുത്തഞ്ച സാധക’’ന്തി വദന്തി, തസ്മാ തേസം മതേന ഇദം ആവേണികലക്ഖണന്തി വേദിതബ്ബം.

ഭണ്ഡാഗാരസമ്മുതിആദികഥാവണ്ണനാ

൩൪൩. ‘‘ഇദം പന ഭണ്ഡാഗാരന്തി ആവേണികലക്ഖണ’’ന്തി വുത്തം.

ചീവരരജനകഥാവണ്ണനാ

൩൪൪. ഗോമയേ ആപത്തി നത്ഥി, വിരൂപത്താവാരിതം. ‘‘കുങ്കുമപുപ്ഫം ന വട്ടതീ’’തി വദന്തി. ‘‘അല്ലികായാ’’തിപി പാഠോ അത്ഥി.

നിസീദനാദിഅനുജാനനകഥാവണ്ണനാ

൩൫൩. അട്ഠാനമേതന്തി ഏത്ഥ രൂപകണ്ഡേ ‘‘ചതുസമുട്ഠാനിക’’ന്തി വുത്തത്താ കമ്മസമുട്ഠാനം രാഗചിത്താഭാവാ ന മുച്ചതീതി വാ രാഗപച്ചയേ സതി കമ്മസമുട്ഠാനം ഹോതീതി വാ വിചാരേത്വാ ഗഹേതബ്ബം കഥാവത്ഥുനാ ച.

൩൬൨. അഗ്ഗളഗുത്തിയേവ പമാണന്തി ഇമേഹി ചതൂഹി നിക്ഖേപകാരണേഹി ഠപേന്തേന അഗ്ഗളഗുത്തിവിഹാരേയേവ ഠപേതും വട്ടതീതി അധിപ്പായോ.

സങ്ഘികചീവരുപ്പാദകഥാവണ്ണനാ

൩൬൩. നോ ചേ അത്ഥതം ഹോതി ‘‘ഏകം ചീവരമാസ’’ന്തി ന വത്തബ്ബം. കസ്മാ? ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, തസ്സേവ താനി ചീവരാനി യാവ ചീവരമാസാ’’തി വചനസ്സ അഭാവതോ, തസ്മാ അനത്ഥതകഥിനസ്സ അനനുഞ്ഞാതന്തി ചേ? ന, ഹേട്ഠാ അനുഞ്ഞാതത്താ, തതോ ലീനത്ഥദീപനത്ഥമിധ തഥാ വുത്തത്താ ച. ഹേട്ഠാ ഹി ‘‘അകാലചീവരം നാമ അനത്ഥതേ കഥിനേ ഏകാദസമാസേ ഉപ്പന്നം, അത്ഥതേ കഥിനേ സത്തമാസേ ഉപ്പന്നം, കാലേപി ആദിസ്സ ദിന്നം, ഏതം അകാലചീവരം നാമാ’’തി (പാരാ. ൫൦൦) വചനതോ അനത്ഥതകഥിനാനം ഏകചീവരമാസേ ഉപ്പന്നം, തേസംയേവ ഹോതീതി സിദ്ധം, തസ്മാ ഇധ തം അവത്വാ ഏകോപി തയോ ഗണപൂരകേ ലഭിത്വാ കഥിനം അത്ഥരിതും ലഭതീതി ഇമം ലീനത്ഥം പകാസേതും ‘‘യാവ കഥിനസ്സ ഉബ്ഭാരായാ’’തി വുത്തം. ഇതരഥാ അയമത്ഥോ ന ഞായതി. ‘‘ജാനിതബ്ബോ ച വിനയധരേഹീതി തഥാ വുത്തോതി അപരേ’’തി വുത്തം. അത്ഥതം ഹോതി, പഞ്ച മാസേ സബ്ബം തസ്സേവ ഭിക്ഖുനോ ഹോതീതി സമ്ബന്ധോ. അച്ചന്തസംയോഗവസേന ഉപയോഗവചനം. ‘‘ഇധ വസ്സംവുത്ഥസങ്ഘസ്സാ’’തി നിയമിതത്താ ‘‘വസ്സാവാസികം ദേമാ’’തി ഏത്ഥ ച ‘‘ഇധാ’’തി അധികാരത്താ തസ്മിം വുത്തേ ലഭതി. ‘‘പിട്ഠിസമയേ ഉപ്പന്നത്താതി ചീവരകാലസ്സാസന്നത്താ ച അനത്ഥതകഥിനാനമ്പി വുത്ഥവസ്സാനഞ്ച അനുഞ്ഞാതട്ഠാനത്താ ഏവ വുത്ത’’ന്തി അഞ്ഞതരസ്മിം ഗണ്ഠിപദേ ലിഖിതം. കേചി പന ‘‘യം പന ഇദം ‘ഇധ വസ്സംവുത്ഥസങ്ഘസ്സാ’തിആദിം കത്വാ യാവ ‘അനാഗതവസ്സേ’തി പദം, താവ പുച്ഛിത്വാ ‘കസ്മാ? പിട്ഠിസമയേ ഉപ്പന്നത്താ’തി ഇദം പരതോ ‘തത്ര സമ്മുഖീഭൂതാനം സബ്ബേസം പാപുണാതീ’തി ഇമസ്സ പരിയോസാനേ ‘കസ്മാ? പിട്ഠിസമയേ ഉപ്പന്നത്താ’തി ലിഖിതബ്ബം. കസ്മാതി ചേ? പരതോ ‘ചീവരമാസതോ പട്ഠായ യാവ ഹേമന്തസ്സാ’തി വുത്തേന നിബ്ബിസേസത്താ, തസ്മാ ഏവ ഏകച്ചേസു പണ്ഡിതന്തി വദന്തീ’’തി വദന്തി. ഇധ പന ഇധ-സദ്ദേന വിസേസിതം, തത്ഥ നത്ഥി, തസ്മാ അഞ്ഞമഞ്ഞവിരോധോ നത്ഥീതി ഗഹേതബ്ബം. ‘‘മയ്ഹിമാനി ചീവരാനി പാപുണന്തീ’’തി വചനമേവാധിട്ഠാനം, ഇദമേത്ഥ ഉക്കട്ഠവസേന വുത്തം. ‘‘മയ്ഹിമാനി ചീവരാനീ’തി വുത്തേപി അധിട്ഠിതമേവ ഹോതീ’’തി വുത്തം. ‘‘മയ്ഹിമാനീ’തി വുത്തേ തസ്സ ചീവരാനി നാമ നത്ഥി, തസ്മാ ‘ചീവരാനി പാപുണന്തീ’തി വത്തബ്ബമേവാ’’തി വദന്തി. ദുഗ്ഗഹിതാനീതി സങ്ഘികാനേവ ഹോന്തി. ‘‘ഗഹിതമേവ നാമാ’തി ഇമസ്സ ഇദം പത്തന്തി കിഞ്ചാപി ന വിദിതം, തേ പന ഭാഗാ തേസം അത്ഥതോ പത്തായേവാതി അധിപ്പായോ’’തി ലിഖിതം. ‘‘ഏകസ്മിം അപതിതേ പുന ആഗതാ ലഭന്തീ’’തി വുത്തം.

ഉപനന്ദസക്യപുത്തവത്ഥുകഥാവണ്ണനാ

൩൬൪. ‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞത്ര വസ്സംവുത്ഥേനാ’’തി ചീവരസമയം ഉപാദായ പടിക്ഖേപോ കതോ.ഏകസ്മിം വിഹാരേ ‘‘രാജവിഹാരേ വിയ നാനാപരിവേണേസു വാ ഇധ വാ വുത്ഥാ ലഭതൂ’’തി വത്വാ ദിന്നം. ‘‘സത്താഹവാരേന അരുണമേവ ഉട്ഠാപേതീതി ഏതം വചനമത്തമേവ ഏകവിഹാരേ സത്താഹകിച്ചാഭാവാ’’തി ച ലിഖിതം.

മതസന്തകകഥാവണ്ണനാ

൩൬൯. ഭിക്ഖുസ്സാതി ഭിക്ഖുസ്മിം കാലംകതേ. തത്ഥ ‘‘പത്തചീവരേ’’തി പധാനപരിക്ഖാരദസ്സനമുഖേന സബ്ബപരിക്ഖാരനിദസ്സനന്തി വേദിതബ്ബം. അധമ്മേന ഉപ്പന്നഞ്ചേതം ഹോതി, സങ്ഘസ്സ കപ്പിയമേവ മതത്താതി ഏകേ. നോതി തക്കോ പത്തചതുക്കേ സബ്ബഥാ അകപ്പിയപത്തനയവിരോധതോ. അധമ്മേന ഉപ്പന്നസേനാസനേ ച വസതോ അനാപത്തി. അഞ്ഞതരസ്മിം ആവാസേ ദ്വേ ഭിക്ഖൂ വസന്തി, തത്ഥ ചേകോ കാലംകതോ, ഇതരോ തസ്സ പരിക്ഖാരം അപാപേത്വാ തം ഥേയ്യചിത്തേന ഗണ്ഹാതി, സങ്ഘസന്തകം ഗഹിതം ഹോതി, ഭണ്ഡഗ്ഘേന കാരേതബ്ബോ. അനാവാസേ ഗണ്ഹാതി, ന കാരേതബ്ബോ അസ്സാമികസ്സ ഗഹിതത്താ. മരണസമയേ വത്തും അസഹന്തോ ചേ ചിത്തേനേവ ദേതി, പുഞ്ഞം പസവതി, സങ്ഘോവ തസ്സ സാമീ. പരോ വാ അവിസ്സാസികോ സയമേവ ഗണ്ഹാതി, ഗഹണം ന രുഹതി, ഥേയ്യചിത്തേന ചേ, ഭണ്ഡഗ്ഘേന കാരേതബ്ബോ. തസ്സ ച ആവാസഗതസ്സ കോ സാമീ. ‘‘സങ്ഘോ സാമീ’’തി വചനതോ സങ്ഘേന ബലക്കാരേന സോ വാരേതബ്ബോതി ഏകേ. ജീവമാനകാലേ ഗഹിതത്താ ന സങ്ഘോ സാമീതി ഏകേ. സാമികോ ചേ സയം പസ്സിത്വാ അച്ഛിന്ദിതും ലഭതി, സങ്ഘോപി ലഭതി സാമിഠാനേ ഠിതത്താതി ഇതരേ, വിചാരേത്വാ ഗഹേതബ്ബം.

മതകസ്സ ഹിരഞ്ഞാദിഅകപ്പിയഭണ്ഡം ഹോതി. ഉഗ്ഗഹിതഞ്ചേതം ഹോതി, ഉഗ്ഗഹിതേ വുത്തനയേന പടിപജ്ജിതബ്ബം. ധമ്മേന ഉപ്പന്നം ചേ, കപ്പിയകാരകോ ആചിക്ഖിതബ്ബോ. ദാസോ ചേ ഗഹിതോ ഹോതി, ന സങ്ഘോ സാമീ, ആരാമികോ ചേ, സങ്ഘോ സാമീ. ഗാവീമഹിംസീആദയോ ഹോന്തി, ആവാസഗതാനം സങ്ഘോ സാമീ, അനാവാസഗതാനം ന സങ്ഘോ സാമീ. സങ്ഘോ ചേ ആവാസം ആനേത്വാ അത്തനോ സന്തകം കത്വാ പച്ഛാ സമീപേ ബഹിസീമായ ഠപേതി, കാരകസങ്ഘോ സാമീ, തഥാ ആരാമികേ. മതകസ്സ പരിക്ഖാരോ നിക്ഖേപവസേന ഠപിതോ ഹോതി, ഏസോവ സാമീ. മഹഗ്ഘോ ചേ ഹോതി, സേസസ്സ സങ്ഘോ സാമീ. ‘‘കേനചി ഗിലാനുപട്ഠാകേനാ’’തി വത്തബ്ബക്കമോ ഏതേന ദസ്സിതോ. പുന ഉപട്ഠാകാനം ബഹുഭാവേ സതി സബ്ബേസം ദാതബ്ബകമ്മം ദസ്സേന്തേന ഭഗവതാ കമ്മവാചായം ‘‘ഗിലാനുപട്ഠാകാന’’ന്തി വുത്തം. സാമണേരവാരേ ‘‘ചീവര’’ന്തി പാഠോ. ‘‘ഇമം തുയ്ഹം ദേമി ദദാമി ദജ്ജാമി ഓണോജേമി പരിച്ചജാമി വിസ്സജ്ജാമി നിസ്സജ്ജാമീ’തി വാ ‘ഇത്ഥന്നാമസ്സ ദേമി…പേ… നിസ്സജ്ജാമീ’തി വാ വദതി, ‘സമ്മുഖാ വാ പരമ്മുഖാ വാ വുത്തേ ദിന്നംയേവ ഹോതീ’തി ദാനലക്ഖണസ്സ ച ‘തുയ്ഹം ഗണ്ഹാഹീ’തി വുത്തേ ‘മയ്ഹം ഗണ്ഹാമീ’തി വദതി, ‘സുദിന്നം സുഗ്ഗഹിതഞ്ചാ’തി (പാരാ. അട്ഠ. ൨.൪൬൯) ഗഹണലക്ഖണസ്സ ച വുത്തത്താ ‘മമ സന്തകം തവ ച മമ ച ഹോതൂ’തി ഏവമാദിവചനേന സമാനപരിക്ഖാരം കാതും വട്ടതീതി ആചരിയാ’’തി ലിഖിതം.

അനുഗണ്ഠിപദേ പന അതീവ പപഞ്ചം കത്വാ പുന ‘‘ഇദമേത്ഥ ആചരിയാനം സന്നിട്ഠാനം – സചേസമ്ബഹുലാ, ദ്വേ വാ സമാനപരിക്ഖാരം കത്തുകാമാ ഹോന്തി, തേ സബ്ബേ അത്തനോ സന്തകം വത്തമാനം ഉപ്പജ്ജനകേന സദ്ധിം പേസലസ്സ ഏകസ്സ പരിച്ചജന്തി, സോ പുന തേസമേവ പരിച്ചജതി, ഏത്താവതാ തേ സമാനപരിക്ഖാരികാ ഹോന്തീതി. ഇദം സമാനപരിക്ഖാരലക്ഖണം പാളിആദീസു വുത്തലക്ഖണേയേവ പതനതോ അചലപ്പത്തം ഹോതി, തഥാപി പോരാണവിധിം അജ്ഝോത്ഥരിത്വാ വത്തനതോ പടിസേധേതബ്ബോ, ആചരിയാനം മതാനുസാരേന കാതബ്ബം കാതുകാമേനാതി അപരേ’’തി വുത്തം, ‘‘വസ്സംവുത്ഥസാമണേരോ പഞ്ചസു സിക്ഖാപദേസു ഏകം അതിക്കമിത്വാ പുന ഗഹിതോ ലാഭം ന ലഭതി, അന്തിമവത്ഥും അജ്ഝാപന്നോ നാമ ഹോതീ’’തി വദന്തി.

വസ്സംവുത്ഥാനംഅനുപ്പന്നചീവരകഥാവണ്ണനാ

൩൭൫. ഉപ്പന്നേ ചീവരേ അഭാജിതേ പക്കമതീതി ഏത്ഥ ‘‘സങ്ഘേന തത്രുപ്പാദതോ ഏകേകസ്സ ഭിക്ഖുനോ ഏത്തകം വസ്സാവാസികം ദാതും സങ്ഘസ്സ രുച്ചതീ’’തി സാവിതേപി വിബ്ഭമതി, തതോ ന ലഭതി, പുന പബ്ബജിത്വാ ഉപസമ്പജ്ജിത്വാ ചീവരഭാജനം സമ്ഭാവേന്തോപി ന ലഭതിയേവ പുബ്ബപകതിതോ ഭട്ഠത്താ. അഥ പാപിതേ വിബ്ഭമതി, ലഭതീ’’തി ച വുത്തം.

സങ്ഘേഭിന്നേചീവരുപ്പാദകഥാവണ്ണനാ

൩൭൬. പരസമുദ്ദേതി ജമ്ബുദീപേ.

അട്ഠചീവരമാതികാകഥാവണ്ണനാ

൩൭൯. യസ്മാ അപരിക്ഖിത്തസ്സ പരിക്ഖേപാരഹട്ഠാനം ദുബ്ബിജാനം, തസ്മാ ‘‘അപിചാ’’തിആദി വുത്തം. തത്ഥ ധുവസന്നിപാതട്ഠാനമ്പി പരിയന്തഗതമേവ ഗഹേതബ്ബം. ‘‘മഹാപച്ചരിയം പന ഭിക്ഖൂസുപി…പേ… പാപുണാതീതി ‘ഉപചാരസീമായ ദേമാ’തി ഏവം ദിന്നമേവ സന്ധായാ’’തി ലിഖിതം. ‘‘സമാനസംവാസകസീമായാ’’തി വുത്തേ ഖണ്ഡസീമാദീസു ഠിതാനം ന പാപുണാതി താസം വിസും സമാനസംവാസകസീമത്താ. സമാനസംവാസകഅവിപ്പവാസസീമാനം ഇദം നാനത്തം – ‘‘അവിപ്പവാസസീമായ ദമ്മീ’’തി ദിന്നം ഗാമട്ഠാനം ന പാപുണാതി. കസ്മാ? ‘‘ഠപേത്വാ ഗാമഞ്ച ഗാമൂപചാരഞ്ചാ’’തി വുത്തത്താ. ‘‘സമാനസംവാസകസീമായാ’’തി ദിന്നം പന യസ്മിം ഠാനേ അവിപ്പവാസസീമാ അത്ഥി, തത്ഥ ഠിതാനം, ഇതരത്ര ഠിതാനഞ്ച പാപുണാതി. ‘‘ഖണ്ഡസീമായം ഠത്വാ ‘സീമട്ഠകസങ്ഘസ്സ ദമ്മീ’തി വുത്തേ ഉപചാരസീമായ ഏവ പരിച്ഛിന്ദിത്വാ ദാതബ്ബ’’ന്തി വുത്തം. ‘‘അവിപ്പവാസസീമായ ദേമാ’’തി ഖണ്ഡസീമായം ഠത്വാ ദിന്നേ തത്ഥേവ പാപുണാതീതി കേചി. യോജനസതമ്പി പൂരേത്വാ നിസീദന്തീതി ഏത്ഥ വിഹാരൂപചാരേ ഹത്ഥപാസേന, ബഹിഗാമാദീസു ദ്വാദസഹത്ഥേന ഉപചാരോതി ഏകേ. ‘‘ഇമസ്മിം വിഹാരേ സങ്ഘസ്സാ’’തി വുത്തേ ഏകാബദ്ധാ ഹുത്വാപി പരിക്ഖേപപരിക്ഖേപാരഹട്ഠാനം അതിക്കമിത്വാ ഠിതാനം ന പാപുണാതീതി ഏകേ. ‘‘ഭിക്ഖുനിവിഹാരതോ ബഹി യത്ഥ കത്ഥചി ഠത്വാ ‘സങ്ഘസ്സാ’തി വുത്തേ ഭിക്ഖുസങ്ഘോവ സാമീ’’തി വദന്തി. ഏകോപി ഗന്ത്വാതി ഏത്ഥ സബ്ബേസം വാ പാപേത്വാ ഗന്തബ്ബം, ആനേത്വാ വാ പാപേതബ്ബം, ഇതരഥാ ഗതസ്സ ന പാപുണാതി. സമാനലാഭകതികാ മൂലാവാസേ സതി സിയാ, മൂലാവാസവിനാസേന കതികാപി വിനസ്സതി. സമാനലാഭവചനം സതി ദ്വീസു, ബഹൂസു വാ യുജ്ജതി. തേനേവ ഏകസ്മിം അവസിട്ഠേ യുജ്ജതീതി നോ മതി.

‘‘താവകാലികകാലേന, മൂലച്ഛേദവസേന വാ;

അഞ്ഞേസം കമ്മം അഞ്ഞസ്സ, സിയാ നാവാസസങ്ഗമോ’’തി. –

ആചരിയോ.

സബ്ബത്ഥ ദിന്നമേവാതി ‘‘സമാനഭാഗോവ ഹോതീ’’തി വദന്തി. ‘‘ഏകമേകം അമ്ഹാകം പാപുണാതീതി ചേ വദതി, വട്ടതീ’’തി വദന്തി വിഭാഗസ്സ കതത്താ. ‘‘ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ ചീവരേ ദിന്നേ പംസുകൂലികാനം ന വട്ടതീ’’തി വദന്തി. ‘‘ഉഭതോസങ്ഘസ്സാ’’തി വുത്തേ ‘‘ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സാ’’തി അവുത്തത്താ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘേന മിസ്സിതത്താ, തത്ഥ അപരിയാപന്നത്താ ച പുഗ്ഗലോ വിസും ലഭതി. ഏവം സന്തേ ‘‘ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ ച ഭിക്ഖുനിസങ്ഘസ്സ ച ദമ്മീ’’തി വുത്തേപി ‘‘ഉഭതോസങ്ഘസ്സ ദിന്നമേവ ഹോതീ’’തി ഇമിനാ വിരുജ്ഝതീതി ചേ? ന വിരുജ്ഝതി, തം ദ്വിന്നം സങ്ഘാനം ദിന്നഭാവമേവ ദീപേതി, ന ഉഭതോസങ്ഘപഞ്ഞത്തിം, തസ്മാ ഏവ ‘‘ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ ച ഭിക്ഖുനിസങ്ഘസ്സ ച തുയ്ഹഞ്ചാ’’തി വാരോ ന വുത്തോ. അഥ വാ അട്ഠകഥാവചനമേവ പമാണം, ന വിചാരണാതി ഏകേ. യസ്മാ ഏകോ അദ്ധാനാദിയകോ വിയ ദുവിധോ ന ഹോതി, തസ്മാ ഉഭതോസങ്ഘഗ്ഗഹണേന ഏകോ ഭിക്ഖു ന ഗഹിതോതി. ‘‘സബ്ബാവാസസ്സ ച ചേതിയസ്സ ച ധമ്മസ്സ ചാ’തി വുത്തേ സബ്ബവിഹാരേസു ചേതിയധമ്മാനം ഏകേകസ്സ ഭിക്ഖുനോ ഭാഗോ ദാതബ്ബോ’’തി വദന്തി. ‘‘ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ ച ചേതിയസ്സ ചാ’’തി വുത്തേ ന വിരുജ്ഝതീതി ചേ? ന, തത്ഥ ‘‘ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സാ’’തി വുത്തത്താ, ഇധ വിഹാരേന ഘടിതത്താ ച തമ്ഹി തമ്ഹി വിഹാരേ ഏകഭാഗം ലഭിതബ്ബമേവാതി പരിഹരന്തി. അത്തനോ പാപേത്വാതി വികാലേ അപരിഭോഗത്താ സകലോപി വട്ടേയ്യാതി ചേ? ‘‘ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ ഹരാ’’തി വുത്തത്താ, തേന ‘‘ഹരാമീ’’തി ഗഹിതത്താ ച ന വട്ടതി. പച്ഛിമവസ്സംവുത്ഥാനമ്പീതി ഏത്ഥ അപി-സദ്ദോ അവധാരണത്ഥോ, പച്ഛിമവസ്സംവുത്ഥാനമേവാതി അത്ഥോ, ഇതരഥാ സമുച്ചയത്ഥേ ഗഹിതേ ‘‘ലക്ഖണഞ്ഞൂ വദന്തീ’’തി വചനം നിരത്ഥകം സിയാ. കസ്മാതി ആരഭിത്വാ പപഞ്ചം കരോന്തി. കിം തേന, പരതോ ‘‘ചീവരമാസതോ പട്ഠായ…പേ… അതീതവസ്സംവുത്ഥാനമേവ പാപുണാതീ’’തി ഇമിനാ സിദ്ധത്താ ന വിചാരിതം, തേന വുത്തം ‘‘ലക്ഖണഞ്ഞൂ’’തി അചലവസേന. സചേ പന ബഹിഉപചാരസീമായ ഠിതോ…പേ… സമ്പത്താനം സബ്ബേസം പാപുണാതീതി യത്ഥ കത്ഥചി വുത്ഥവസ്സാനന്തി അധിപ്പായോ ‘‘യത്ഥ കത്ഥചി വുത്ഥവസ്സാനം സബ്ബേസം സമ്പത്താനം പാപുണാതീ’’തി (കങ്ഖാ. അട്ഠ. അകാലചീവരസിക്ഖാപദവണ്ണനാ) കങ്ഖാവിതരണിയം വുത്തത്താ. ഗിമ്ഹാനം പഠമദിവസതോ പട്ഠായ വുത്തേ പന യസ്മാ അനന്തരാതീതം ഹേമന്തം ഏവ വുത്ഥാ നാമ ഹോന്തി, ന വസ്സം, തസ്മാ ‘‘മാതികാ ആരോപേതബ്ബാ’’തി വുത്തം. യേ വാ ഥേരേഹി പേസിതാ, തേസം പാപുണാതീതി കിര അത്ഥോ.

ചീവരക്ഖന്ധകവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.