൧. ഓവാദസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൧൪൪. കഥാനുസാരേനാതി യോ ഭിക്ഖുനോവാദകത്ഥികോ കിംസീലോ കിംസമാചാരോ കതരകുലാ പബ്ബജിതോതിആദി കഥാനുസാരേനാതി അത്ഥോ. സഗ്ഗമഗ്ഗഗമനേപീതി അപി-സദ്ദേന മോക്ഖഗമനേപി. ‘‘ലക്ഖണപ്പടിവേധപടിസംയുത്തോ’’തി അട്ഠഗരുധമ്മാനുസാരേന വത്തബ്ബം ധമ്മകഥം സന്ധായ വുത്തം.

൧൪൫-൧൪൭. നിസ്സീമന്തി വിഹാരേ ബദ്ധസീമതോ അഞ്ഞം അബദ്ധസീമം, ഗാമസീമാദിന്തി അത്ഥോ. ‘‘സുപിനന്തേനപീ’’തി ന സബ്ബേസന്തി ഇധ ബാഹുല്ലനയേന വുത്തം. ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഹി കേചി വീസതിവസ്സാപി അത്ഥി അതിരേകവീസതിവസ്സാപീതി ഇമിനാ ഇമം മജ്ഝിമബോധികാലേ പഞ്ഞത്തന്തി വിഞ്ഞായതി. ‘‘സീലവാ ഹോതീ’’തി വത്വാ തസ്സ ചതുബ്ബിധത്താ ഇധ അധിപ്പേതസീലമേവ ദസ്സേതും ‘‘പാതിമോക്ഖസംവരസംവുതോ’’തിആദി വുത്തം. ഗണ്ഠാനുഗണ്ഠിപദേസു ‘‘സതിസംവരാദയോ ഇധ നാധിപ്പേതാ, തേന വിഭങ്ഗപാഠം ദസ്സേതി അട്ഠകഥാചരിയോ’’തി വുത്തം. അത്ഥതോതി പാളിഅത്ഥതോ. കാരണതോതി കാരണൂപപത്തിതോ, അട്ഠകഥാതോതി അധിപ്പായോ. അഥ വാ കാരണതോതി ധമ്മതോ, തേന അത്ഥതോ ധമ്മതോതി വുത്തം ഹോതി. അഥ വാ അത്ഥതോതി ഫലതോ. ‘‘കാരണതോതി ഹേതുതോ. ധമ്മപദമ്പി ജാതകേന സഹാ’’തി ലിഖിതം. പഞ്ഹം കഥേതുന്തി ‘‘പഞ്ഹം പുട്ഠോ കഥേതീ’’തി ഏത്ഥ ഭിക്ഖുനിയാ പുട്ഠേന ‘‘ന ജാനാമീ’’തി ന സക്കാ കഥേതും. ‘‘ന ഖോ പന തം ഭഗവന്ത’’ന്തി പാഠോ. ‘‘ന ഖോ പനേത’’ന്തി ച ലിഖന്തി, തം ന സുന്ദരം. ‘‘കാസായവത്ഥവസനായാ’’തി വചനതോ പാരാജികായപി ന വട്ടതി. ഭിക്ഖുനിയാ കായസംസഗ്ഗമേവ വുത്തം. മേഥുനേന ഹി ഭിക്ഖുനീദൂസകോ ഹോതി.

൧൪൮-൯. ഭിക്ഖൂനം സന്തികേ ഉപസമ്പന്നാ നാമ പരിവത്തലിങ്ഗാ, പഞ്ചസതാ സാകിയാനിയോ വാ. ‘‘ധമ്മദേസനാപത്തിമോചനത്ഥം പനാ’’തി വചനതോ മാതുഗാമഗ്ഗഹണേന സബ്ബത്ഥ ഭിക്ഖുനീസങ്ഗഹം ഗച്ഛതീതി സിദ്ധം. ഭിക്ഖുനിഗ്ഗഹണേന പന മാതുഗാമോ തിരിയം തരണസിക്ഖാപദേ (പാചി. ൧൮൭-൧൯൦) സങ്ഗഹിതോ, ന അഞ്ഞത്ഥ. ‘‘ഓസാരേതബ്ബാ’’തി പാളിപാഠോ, പാളി ഓസാരേതബ്ബാതി അത്ഥോ. ‘‘ഓസാരേതബ്ബ’’ന്തി അട്ഠകഥാപാളി. ഏകസ്മിം ഠാനേ വന്ദിതേ ദോസാഭാവതോ ബഹൂസു ഏകായ വന്ദിതേ വട്ടതീതി ചേ? ഭിക്ഖൂഹി കത്തബ്ബം നത്ഥി, ഭിക്ഖുനിയായേവ കത്തബ്ബം, തസ്മാ ന വട്ടതി. ‘‘യത്ഥ കത്ഥചി നിസിന്നായാതി അന്തോദ്വാദസഹത്ഥേ നിസിന്നായാ’’തി വദന്തി. ന നിമന്തിതാ ഹുത്വാ ഗന്തുകാമാതി നിമന്തിതാ ഹുത്വാ ഗന്തുകാമാ ഭിക്ഖൂ ഇധ നാധിപ്പേതാ, വസ്സം ഉപഗന്തുകാമാവ അധിപ്പേതാതി അത്ഥോ. യതോ പനാതി ഭിക്ഖുനീവിഹാരതോ. തത്ഥാതി ഭിക്ഖുനീവിഹാരേ. കിഞ്ചാപി ‘‘ഓവാദദായകാ ഭിക്ഖൂ’’തി വചനതോ ഓവാദദായകേഹേവ സഭിക്ഖുകോ ആവാസോ ഹോതി, ന സബ്ബേഹീതി ആപന്നോ, തഥാപി അസതി ഭിക്ഖുനോവാദകേ ഓവാദസംവാസാനം അത്ഥായ യാചനത്ഥായ അവസ്സം ഗന്തബ്ബത്താ അഞ്ഞേഹിപി ഭിക്ഖൂഹി സഭിക്ഖുകോപി സഭിക്ഖുകോ ഏവാതി വേദിതബ്ബോ. സാ രക്ഖിതബ്ബാതി വസ്സച്ഛേദാപത്തി രക്ഖിതബ്ബാ. കസ്മാ? ആപദാസു ഹീതിആദി. ‘‘അയം ഉപോസഥോ ചാതുദ്ദസികോതി പുച്ഛിതബ്ബ’’ന്തി വുത്തം, തമ്പി തേരസിയംയേവ, ഏതരഹി പന ഭിക്ഖുനിയോ ചാതുദ്ദസിയംയേവ ഗന്ത്വാ ‘‘കദാ അയ്യ ഉപോസഥോ’’തി പുച്ഛന്തി. ‘‘ജായായോ വാ ജാരിയോ വാ’’തി അധിപ്പായേന വുത്തം കിര. ‘‘ഗച്ഛേയ്യ ചേ, ആപത്തീ’’തി പാഠോ. ദ്വേ തിസ്സോതി ദ്വീഹി തീഹി. ഏകതോ ആഗതാനം വസേന ‘‘താഹീ’’തി ബഹുവചനം വുത്തന്തി അധിപ്പായോ. ‘‘ഏകാ ഭിക്ഖുനീ വാ ബഹൂ ഭിക്ഖുനീ വാ ബഹൂഹി ഭിക്ഖുനുപസ്സയേഹി ഓവാദത്ഥായ പേസിതാ’’തി വചനസ്സ വിത്ഥാരോ ‘‘ഭിക്ഖുനിസങ്ഘോ ച അയ്യ ഭിക്ഖുനിയോ ചാ’’തിആദിനാ വുത്തോ. ‘‘ഭിക്ഖുനിസങ്ഘോ ച അയ്യ ഭിക്ഖുനിയോ ചാ’തിആദി നാനാഉപസ്സയേഹി പേസിതായ വചന’’ന്തി ച ‘‘അപരിപുണ്ണസങ്ഘപുഗ്ഗലനാനാവാസദുതിയവചനവസേന പഞ്ചക്ഖത്തും ഉപസങ്കമനം വുത്ത’’ന്തി ച ലിഖിതം. യസ്മിം ആവാസേ പാതിമോക്ഖുദ്ദേസോ ന പവത്തതി, തത്ഥാപി യാചനം സമ്പടിച്ഛിത്വാ പുനദിവസേ യേന പടിഗ്ഗഹിതം, തേന ‘‘നത്ഥി കോചി ഭിക്ഖു ഭിക്ഖുനോവാദകോ സമ്മതോ’’തിആദി വത്തബ്ബം. അത്ഥി ചേ സമ്മതോ, നിദ്ദിസിതബ്ബോ. ‘‘സയമേവ ചേ സമ്മതോ, അഹ’ന്തി വത്തബ്ബ’’ന്തി വുത്തം. സചേ സമ്മതോ വാ ഓവാദപടിഗ്ഗാഹകോ വാ പാതിമോക്ഖം ഉദ്ദിസതി, അഞ്ഞേന ആരോചാപേതബ്ബന്തി ഏകേ, ‘‘അത്തനാപി ആരോചേതും വട്ടതീ’’തി ച വദന്തി. കേസുചി പോത്ഥകേസു ‘‘അയ്യാനം പവാരേതീ’’തി ലിഖിതം, ഏവം സതി ‘‘അയ്യസ്സ പവാരേമീ’’തി വത്തബ്ബം, പോത്ഥകേ നത്ഥി.

ഓവാദസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.