൯. രൂപിയസംവോഹാരസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൫൮൭. ‘‘ജാതരൂപരജതപരിവത്തന’’ന്തി ഉക്കട്ഠപരിച്ഛേദേന വുത്തം, തഥാ ‘‘രൂപിയം നാമ സത്ഥുവണ്ണോ കഹാപണോ’’തിആദി പാളിവചനഞ്ച. ‘‘അരൂപിയേ രൂപിയസഞ്ഞീ രൂപിയം ചേതാപേതീ’’തിആദി തികവചനതോ, ‘‘ദുക്കടവത്ഥുനാ പന നിസ്സഗ്ഗിയവത്ഥും ചേതാപേന്തസ്സ…പേ… നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം ഗരുകസ്സ ചേതാപിതത്താ’’തി അട്ഠകഥാവചനതോ ച പന അനുക്കട്ഠപരിച്ഛേദോപേത്ഥ ലബ്ഭതീതി സിദ്ധം. സത്ഥുവണ്ണോ ച കഹാപണോ ച തതോ യേ ചഞ്ഞേ വോഹാരം ഗച്ഛന്തീതി ഏവമേത്ഥ സമുച്ചയോ വേദിതബ്ബോ. ഇമസ്മിം പന സിക്ഖാപദേ ‘‘നാനപ്പകാരകം നാമ കതമ്പി അകതമ്പി കതാകതമ്പീ’’തി ഏത്ഥ വിഭത്താനം തിണ്ണം രൂപിയാരൂപിയാനഞ്ച ദ്വിന്നം വസേന പഞ്ച തികാ വുത്താ, അട്ഠകഥാചരിയേഹി തദനുലോമതോ ഏകോ തികോ ദസ്സിതോതി സബ്ബേ ഛ ഹോന്തി.

ഏത്ഥാഹ – അഞ്ഞസ്മിം സിക്ഖാപദേ ഏകസ്മിം തികച്ഛേദേ ദസ്സിതേ സതിപി സമ്ഭവേ ഇതരേ ന ദസ്സീയന്തി, ഇധേവ കസ്മാ ദസ്സിതോതി? ‘‘നാനപ്പകാരക’’ന്തി മാതികായം വുത്തത്താ ഇധേവ നാനപ്പകാരഭാവദസ്സനത്ഥന്തി. ന കയവിക്കയസിക്ഖാപദേപി വത്തബ്ബപ്പസങ്ഗതോതി ചേ? ന, ഇധ ദസ്സിതനയത്താ. അഥ ച രൂപിയസ്സ വിഭങ്ഗേ ‘‘യേ വോഹാരം ഗച്ഛന്തീ’’തി അന്തേ വുത്തത്താ സത്ഥുവണ്ണാദയോ വളഞ്ജനുപഗാ ഏവാതി സിദ്ധം. തതോ അവളഞ്ജനുപഗേഹി ജാതരൂപരജതേഹി വോഹാരേന ന നിസ്സഗ്ഗിയന്തി ആപജ്ജതി, തസ്മാ തം ആപജ്ജനത്ഥന്തി ദസ്സേന്തേന ‘‘കതേന കതം ചേതാപേതീ’’തിആദയോ തികാ വുത്താതി, ഏവം സന്തേ രൂപിയവിഭങ്ഗേ ‘‘യേ ച വോഹാരം ഗച്ഛന്തീ’’തി ന വത്തബ്ബം, തസ്മിം പദേ അവുത്തേ അവളഞ്ജനുപഗാപി സങ്ഗഹം ഗതാവ ഹോന്തീതി കതാദീഹി തികത്തയസ്സ വത്തബ്ബപയോജനം ന ഭവിസ്സതീതി ചേ? ന, കപ്പിയഭണ്ഡേന കപ്പിയഭണ്ഡപഅവത്തനസ്സാപി രൂപിയസംവോഹാരഭാവപ്പസങ്ഗതോ. ‘‘യേ വോഹാരം ഗച്ഛന്തീ’’തി വചനേനപി കമുക കഥല കംസഭാജന സാടകാദിപരിവത്തനസ്സപി രൂപിയസംവോഹാരഭാവപ്പസങ്ഗോ ഏവാതി ചേ? ന, കതാദിവചനേന ജാതരൂപാദിഅകപ്പിയവത്ഥൂനഞ്ഞേവ അധിപ്പേതഭാവദീപനതോ, തസ്മാ ഉഭയേനപി യദേതം കതാകതാദിഭേദം പാകതികരൂപിയം യഞ്ച കഹാപണമാസകസങ്ഖേപം, യഞ്ച കഹാപണാദിവോഹാരൂപഗം, ഉഭയമ്പേതം ഇധ ച അനന്തരാതീതസിക്ഖാപദേ ച രൂപിയം നാമാതി അധിപ്പേതത്ഥസിദ്ധി ഹോതി, ന തണ്ഡുലാദീനി, തത്ഥ കതാദിവോഹാരാസമ്ഭവതോ. ഏത്താവതാ കതാദിതികത്തയപ്പയോജനം വുത്തം.

ഇദാനി സേസത്തികാനി വുച്ചതി – ഏത്ഥ ഹി യഥാവുത്തപ്പഭേദം നിസ്സഗ്ഗിയവത്ഥു രൂപിയം നാമ, സേസം ദുക്കടവത്ഥുപി കപ്പിയവത്ഥുപി ന രൂപിയന്തി അരൂപിയം നാമ ഹോതീതി കത്വാ ‘‘അരൂപിയേ അരൂപിയസഞ്ഞീ പഞ്ചന്നം സഹധമ്മികാനം അനാപത്തീ’’തി ഇദം ന ഏകംസികം ആപജ്ജതി ദുക്കടവത്ഥുമ്ഹി ദുക്കടാപജ്ജനതോ. ഇധ വചനപ്പമാണതോ നിസ്സഗ്ഗിയവത്ഥുതോ അഞ്ഞം അന്തമസോ മുത്താദിപി അരൂപിയമേവ നാമ. തത്ഥ പഞ്ചന്നം സഹധമ്മികാനം അനാപത്തീതി ചേ? ന, രാജസിക്ഖാപദവിരോധതോ. തത്ഥ ഹി ‘‘മുത്താ വാ മണി വാ’’തി വുത്തം, തസ്മാ മുത്താദി അകപ്പിയം ദുക്കടവത്ഥൂതി ച സിദ്ധം നിസ്സഗ്ഗിയവത്ഥൂസു അഭാവാ. ഏവം സന്തേ ‘‘അരൂപിയേ അരൂപിയസഞ്ഞീ പഞ്ചന്നം സഹധമ്മികാനം അനാപത്തീ’’തി സുദ്ധകപ്പിയഭണ്ഡം സന്ധായ വുത്തം, ന സബ്ബം അരൂപിയം. തതോ അഞ്ഞത്ഥ പന ‘‘അരൂപിയേ രൂപിയസഞ്ഞീ’’തിആദിതികദുക്കടേ ച അട്ഠകഥായം ദസ്സിതതികേ ച സബ്ബം അരൂപിയം നാമാതി വേദിതബ്ബം, തസ്മാ അരൂപിയഭാവദീപനത്ഥം ദുതിയോ തികോ വുത്തോ. തദത്ഥമേവ അട്ഠകഥായം ദസ്സിതോ ഏകോ തികോ. കസ്മാ ന പാളിയം സോ വുത്തോതി ചേ? തത്ഥ ചേതാപിതഅരൂപിയേ രൂപിയഛഡ്ഡനകസമ്മുതികിച്ചാഭാവതോ. തസ്മിഞ്ഹി തികേ വുത്തേ കപ്പിയവത്ഥുനോപി അരൂപിയഛഡ്ഡനകസമ്മുതി ദാതബ്ബാതി ആപജ്ജതി, തസ്സ വസേന രൂപിയഛഡ്ഡനകസമ്മുതി ഏവ ന വത്തബ്ബാതി? ന, രൂപിയസ്സപി സമ്മുതികിച്ചാഭാവപ്പസങ്ഗതോ, തസ്മാ രൂപിയേ രൂപിയസഞ്ഞീ കപ്പിയവത്ഥും ചേതാപേതി പത്തചതുക്കേ തതിയപത്തം വിയ, തം സങ്ഘാദീനം നിസ്സജ്ജിതബ്ബം, നിസ്സട്ഠം പന അഞ്ഞേസം കപ്പതി തതിയപത്തോ വിയ. അഥ സമ്പടിച്ഛിതരൂപിയേന ചേതാപിതം ഹോതി ദുതിയപത്തോ വിയ, തം വിനാപി സമ്മുതിയാ യോ കോചി ഭിക്ഖു ഛഡ്ഡേതി, വട്ടതി. തതോ പരം ‘‘സചേ തത്ഥ ആഗച്ഛതി ആരാമികോ വാ’’തിആദിനാ വുത്തനയേനേവ പടിപജ്ജിതബ്ബം. തത്ഥ ‘‘രൂപിയേ’’തി വാ ‘‘അരൂപിയേ’’തി വാ സബ്ബത്ഥ ഭുമ്മപ്പത്തേ അത്തനോ സന്തകം, ഉപയോഗപ്പത്തേ പരസന്തകന്തി വേദിതബ്ബം. ഏത്ഥാഹ – ഉപതിസ്സത്ഥേരോ പുരിമസിക്ഖാപദേന രൂപിയപടിഗ്ഗഹണം വാരിതം, ഇമിനാ സുദ്ധാഗമേന കപ്പിയകാരകസ്സ ഹത്ഥേ കപ്പിയം നിസ്സായ ഠിതേന സംവോഹാരോ വാരിതോതി.

൫൮൯. നിസ്സഗ്ഗിയവത്ഥുനാ നിസ്സഗ്ഗിയവത്ഥും…പേ… അപരാപരപരിവത്തനേ ഇമിനാതി ഏത്ഥ ഏകസ്മിം ഏവ വത്ഥുസ്മിം ദ്വിന്നം സിക്ഖാപദാനം വസേന ഏകതോ ആപത്തി വുത്താ, തം പന പച്ഛിമസ്സ വസേന നിസ്സജ്ജിതബ്ബം. ഏതേന നിസ്സഗ്ഗിയം ആപന്നമ്പി ആപജ്ജതീതി ഏകേ. പരസ്സ രൂപിയഗ്ഗഹണം പരിവത്തനന്തി രൂപിയേ അഗ്ഗഹിതേ തസ്സ അഭാവതോ ഇമിനാവ ആപത്തി, ന പുരിമേന ഓമസവാദോ വിയ. മുസാവാദേന മുസാ വദന്തസ്സാപി ഹി ഓമസവാദേനേവ ആപത്തി. നിസ്സഗ്ഗിയവത്ഥുനാ ദുക്കട…പേ… ഏസേവ നയോതി ഏതസ്സ യുത്തിം ദസ്സേന്തോ ‘‘യോ ഹി അയ’’ന്തി ആഹ.

വഡ്ഢിം പയോജേന്തസ്സാതി ഏത്ഥ ഇദം ഗഹേത്വാ സതി മാസേ, സതി സംവച്ഛരേ ‘‘ഏത്തകം ദേഹീ’’തി ചേ വദതി. രൂപിയസംവോഹാരോ ഹോതി. വിനാ കപ്പിയകാരകേന ‘‘ഏത്തകാ വുഡ്ഢി ഹോതു, ഏത്തകം ഗണ്ഹാ’’തി വദതോ ദുക്കടം കയവിക്കയലക്ഖണാഭാവതോ. ‘‘മൂലേ മൂലസാമികാന’’ന്തിആദി കപ്പിയകരണൂപായദസ്സനത്ഥം വുത്തം, ന കേവലം നിസ്സട്ഠം അപരിഭോഗം ഹോതി, പുന ഏവം കതേ പരിഭുഞ്ജിതും വട്ടതി. തസ്സപി പരിഭോഗേ മൂലസ്സ കപ്പിയകരണൂപായോ ചേ ന ഹോതി, കപ്പിയം ആചിക്ഖിതബ്ബന്തി യഥാ പാളിയാ ചേത്ഥ കപ്പിയകരണൂപായോ, സോ ച തതിയപത്തേപി, ‘‘യഥാ ച അത്തനോ അത്ഥായ ഗഹിതേ ഏവരൂപുപായോ, തഥാ സങ്ഘാദിഅത്ഥായ ഗഹിതേപി ഏസോ വാ’’തി വുത്തം. ഇമേ കിര പഠമദുതിയപത്തേ യാവ ഗഹട്ഠേന പരിവത്തേതി, താവ ന കപ്പിയകരണൂപായോ, അനേകപുരിസയുഗമ്പി ‘‘അകപ്പിയാ ഏവാ’’തി അട്ഠകഥായം വുത്തം. അനുഗണ്ഠിപദേ പന ‘‘സങ്ഘസന്തകം കപ്പിയഭണ്ഡം വിക്കിണിത്വാ ആഗതകഹാപണാനിപി പടിഗ്ഗഹണം മോചേത്വാവ സമ്പടിച്ഛിതബ്ബാനി, തസ്മാ കപ്പിയകാരകോ ചേ ഇമാനി താനി കഹാപണാനീതി വദതി, ന വട്ടതിയേവ, പടിക്ഖിപിതബ്ബം, ന വിചാരേതബ്ബം, വിചാരേതി ചേ? സബ്ബേസം ന കപ്പതി. പടിഗ്ഗഹണം മോചേത്വാ സമ്പടിച്ഛിതാനി ചേ വിചാരേതി, തസ്സേവ ന വട്ടതീ’’തി അഭിക്ഖണം വുത്തം.

രൂപിയസംവോഹാരസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.