൩. സീലസുത്തവണ്ണനാ

൧൮൪. ഖീണാസവസ്സ ലോകുത്തരം സീലം നാമ മഗ്ഗഫലപരിയാപന്നാ സമ്മാവാചാകമ്മന്താജീവാ സീലലക്ഖണപ്പത്താ തദഞ്ഞേ ചേതനാദയോ. ലോകിയം പന കിരിയാബ്യാകതചിത്തപരിയാപന്നം ചാരിത്തസീലം, വാരിത്തസീലസ്സ പന സമ്ഭവോ ഏവ നത്ഥി വിരമണവസേന പവത്തിയാ അഭാവതോ. ‘‘പുബ്ബഭാഗസീലം ലോകിയസീല’’ന്തി കേചി.

ചക്ഖുദസ്സനന്തി ചക്ഖൂഹി ദസ്സനം. ലക്ഖണസ്സ ദസ്സനന്തി സഭാവധമ്മാനം സങ്ഖതാനം പച്ചത്തലക്ഖണസ്സ ഞാതപരിഞ്ഞായ, അനിച്ചാദിസാമഞ്ഞലക്ഖണസ്സ തീരണപരിഞ്ഞായ ദസ്സനം. പജഹന്തോപി ഹി തേ പഹാതബ്ബാകാരതോ പസ്സതി നാമ. നിബ്ബാനസ്സ തഥലക്ഖണം മഗ്ഗഫലേഹി ദസ്സനം, തം പന പടിവിജ്ഝനം. ഝാനേന പഥവീകസിണാദീനം, അഭിഞ്ഞാഹി രൂപാനം ദസ്സനമ്പി ഞാണദസ്സനമേവ. ചക്ഖുദസ്സനം അധിപ്പേതം സവനപയിരുപാസനാനം പരതോ ഗഹിതത്താ. പഞ്ഹപയിരുപാസനന്തി പഞ്ഹപുച്ഛനവസേന പയിരുപാസനം അഞ്ഞകമ്മത്ഥായ ഉപസങ്കമനസ്സ കേവലം ഉപസങ്കമനേനേവ ജോതിതത്താ.

അരിയാനം അനുസ്സതി നാമ ഗുണവസേന, തത്ഥാപി ലദ്ധഓവാദാവജ്ജനമുഖേന യഥാഭൂതസീലാദിഗുണാനുസ്സരണന്തി ദസ്സേതും ‘‘ഝാനവിപസ്സനാ’’തിആദി വുത്തം. അഞ്ഞേസംയേവ സന്തികേതി അരിയേഹി അഞ്ഞേസം സാസനികാനംയേവ സന്തികേ. തേനാഹ – ‘‘അനുപബ്ബജ്ജാ നാമാ’’തി. അഞ്ഞേസൂതി സാസനികേഹി അഞ്ഞേസു താപസപരിബ്ബാജകാദീസു. തത്ഥ ഹി പബ്ബജ്ജാ അരിയാനം അനുപബ്ബജ്ജാ നാമ ന ഹോതീതി വുത്തം.

സതസഹസ്സമത്താ അഹേസും സമന്തപാസാദികത്താ മഹാഥേരസ്സ. ലങ്കാദീപേതി നിസ്സയസീസേന നിസ്സിതസല്ലക്ഖണം. ന ഹി പബ്ബജ്ജാ ദീപപടിലദ്ധാ, അഥ ഖോ ദീപനിവാസിആചരിയപടിലദ്ധാ. മഹിന്ദ…പേ… പബ്ബജന്തി നാമ തസ്സ പരിവാരതായ പബ്ബജ്ജായാതി.

സരതീതി തം ഓവാദാനുസാസനിധമ്മം ചിന്തേതി ചിത്തേ കരോതി. വിതക്കാഹതം കരോതീതി പുനപ്പുനം പരിവിതക്കനേന തദത്ഥം വിതക്കനിപ്ഫാദിതം കരോതി. ആരദ്ധോ ഹോതീതി സമ്പാദിതോ ഹോതി. തം പന സമ്പാദനം പാരിപൂരി ഏവാതി ആഹ ‘‘പരിപുണ്ണോ ഹോതീ’’തി. തത്ഥാതി യഥാവുത്തേ ധമ്മേ. ഞാണചാരവസേനാതി ഞാണസ്സ പവത്തനവസേന. തേസം തേസം ധമ്മാനന്തി തസ്മിം തസ്മിം ഓവാദധമ്മേ ആഗതാനം രൂപാരൂപധമ്മാനം. ലക്ഖണന്തി വിസേസലക്ഖണം സാമഞ്ഞലക്ഖണഞ്ച. പവിചിനതീതി ‘‘ഇദം രൂപം ഏത്തകം രൂപ’’ന്തിആദിനാ വിചയം ആപജ്ജതി. ഞാണഞ്ച രോപേതീതി ‘‘അനിച്ചം ചലം പലോകം പഭങ്ഗൂ’’തിആദിനാ ഞാണം പവത്തേതി. വീമംസനം…പേ… ആപജ്ജതീതി രൂപസത്തകാരൂപസത്തകക്കമേന വിപസ്സനം പച്ചക്ഖതോ വിയ അനിച്ചതാദീനം ദസ്സനം സമ്മസനം ആപജ്ജതി.

ഉഭയമ്പേതന്തി ഫലാനിസംസാതി വുത്തദ്വയം. അത്ഥതോ ഏകം പരിയായസദ്ദത്താ. പടികച്ചാതി പഗേവ. മരണകാലേതി മരണകാലസമീപേ. സമീപത്ഥേ ഹി ഇദം ഭുമ്മന്തി ആഹ ‘‘മരണസ്സ ആസന്നകാലേ’’തി.

സോ തിവിധോ ഹോതി ഞാണസ്സ തിക്ഖമജ്ഝമുദുഭാവേന. തേനാഹ ‘‘കപ്പസഹസ്സായുകേസൂ’’തിആദി. ഉപഹച്ചപരിനിബ്ബായീ നാമ ആയുവേമജ്ഝം അതിക്കമിത്വാ പരിനിബ്ബായനതോ. യത്ഥ കത്ഥചീതി അവിഹാദീസു യത്ഥ കത്ഥചി. സപ്പയോഗേനാതി വിപസ്സനാഞാണസങ്ഖാരസങ്ഖാതേന പയോഗേന, സഹ വിപസ്സനാപയോഗേനാതി അത്ഥോ. സുദ്ധാവാസഭൂമിയം ഉദ്ധംയേവ മഗ്ഗസോതോ ഏതസ്സാതി ഉദ്ധംസോതോ. പടിസന്ധിവസേന അകനിട്ഠഭവം ഗച്ഛതീതി അകനിട്ഠഗാമീ.

അവിഹാദീസു വത്തമാനോപി ഏകംസതോ ഉദ്ധംഗമനാരഹോ പുഗ്ഗലോ അകനിട്ഠഗാമീ ഏവ നാമാതി വുത്തം ‘‘ഏകോ ഉദ്ധംസോതോ അകനിട്ഠഗാമീതി പഞ്ച ഹോന്തീ’’തി. തേസന്തി നിദ്ധാരണേ സാമിവചനം. ഉദ്ധംസോതഭാവതോ യദിപി ഹേട്ഠിമാദീസുപി അരിയഭൂമി നിബ്ബത്തതേവ, തഥാപി തത്ഥ ഭൂമീസു ആയും അഗ്ഗഹേത്വാ അകനിട്ഠഭവേ ആയുവസേനേവ സോളസകപ്പസഹസ്സായുകതാ ദട്ഠബ്ബാ. ‘‘സത്ത ഫലാ സത്താനിസംസാ പാടികങ്ഖാ’’തി വുത്തത്താ ‘‘അരഹത്തമഗ്ഗസ്സ പുബ്ബഭാഗവിപസ്സനാ ബോജ്ഝങ്ഗാ കഥിതാ’’തി വുത്തം. സത്തന്നമ്പി സഹഭാവോ ലബ്ഭതീതി ‘‘അപുബ്ബം അചരിമം ഏകചിത്തക്ഖണികാ’’തി വുത്തം. തയിദം പാളിയം തത്ഥ തത്ഥ ‘‘തസ്മിം സമയേ’’തി ആഗതവചനേന വിഞ്ഞായതി, ബോജ്ഝങ്ഗാനം പന നാനാസഭാവത്താ ‘‘നാനാലക്ഖണാ’’തി വുത്തം.

സീലസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.