൩. ധമ്മദിന്നസുത്തവണ്ണനാ

൧൦൪൯. സത്തസു ജനേസൂതി സത്തസു കിത്തിയമാനേസു ഉപാസകജനേസു. ഗമ്ഭീരാതിആദീസു ധമ്മഗമ്ഭീരാതി പാളിഗതിയാ ഗമ്ഭീരാ, തഥാ ച സല്ലസുത്തം ഹേട്ഠാ പകാസിതമേവ. ‘‘ചേതനാഹം, ഭിക്ഖവേ, കമ്മം വദാമീ’’തിആദിനാ (അ. നി. ൬.൬൩; കഥാ. ൫൩൯) ആഗതം ചേതനാസുത്തം. തത്ഥ ‘‘ചേതനാസഹജാതം നാനാക്ഖണിക’’ന്തിആദിനാ പട്ഠാനേ ആഗതനയേന, സുത്തേസു (അ. നി. ൩.൧൦൧) ച ‘‘ദിട്ഠധമ്മവേദനീയ’’ന്തിആദിനാ ആഗതനയേന ഗമ്ഭീരഭാവോ വേദിതബ്ബോ, നിബ്ബാനസ്സ ചേവ അരിയമഗ്ഗസ്സ ച പകാസനതോ അസങ്ഖതസംയുത്തസ്സ ലോകുത്തരത്ഥദീപകതാ. ‘‘അതീതംപാഹം രൂപേന ഖജ്ജിം, ഏതരഹി ഖജ്ജാമീ’’തിആദിനാ പഞ്ചന്നം ഖന്ധാനം ഖാദകഭാവസ്സ, പുഗ്ഗലസ്സ ഖാദിതബ്ബതായ വിഭാവനേന ഖജ്ജനീയപരിയായേ (സം. നി. ൩.൭൯) വിസേസതോ നിസ്സത്തനിജ്ജീവതാ ദീപിതാതി വുത്തം ‘‘സത്തസുഞ്ഞതാദീപകാ ഖജ്ജനികസുത്തന്താദയോ’’തി. ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരിസ്സാമാതി യേ തേസു സുത്തേസു വുത്തപടിപദം സമ്മദേവ പരിപൂരേന്തി, തേ തേസു ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരന്തി നാമ. ഏത്ഥാതി ‘‘ന ഖോ നേത’’ന്തി ഏത്ഥ ന-കാരോ ‘‘അഞ്ഞമഞ്ഞ’’ന്തി ഏത്ഥ മ-കാരോ വിയ ബ്യഞ്ജനസന്ധിമത്തമേവ, നാസ്സ കോചി അത്ഥോ.