൨. രാജകാരാമവഗ്ഗോ

൧. സഹസ്സഭിക്ഖുനിസങ്ഘസുത്തവണ്ണനാ

൧൦൦൭. ധമ്മികത്താ ദേസവാസീഹി അനുകമ്പിതോ രാജാതി രാജകോ, തസ്സ ആരാമോ രാജകാരാമോ, തസ്മിം. ഭൂമിസീസം സേട്ഠപ്പദേസോ, യത്ഥ വസന്തോ ലാഭഗ്ഗയസഗ്ഗപ്പത്തോ ഹോതീതി തേസം അധിപ്പായോ.

വാരാപേഹീതി പടിസേധേഹി. യുജ്ഝാപേതുന്തി കലഹം കാരാപേതും. പുന ആഗച്ഛന്താതി അപരസ്മിം സംവച്ഛരേ ആഗച്ഛന്താ. ഉബ്ബട്ടേത്വാതി മഹതീ വീചിയോ ഉബ്ബട്ടേത്വാ. യഥാ തസ്സ സകലമേവ രട്ഠം ഏകോദകീഭൂതം ഹോതി, ഏവം കത്വാ സമുദ്ദമേവ ജാതം. തേന വുത്തം ‘‘സമുദ്ദമേവ അകംസൂ’’തി.

ഇസീനമന്തരം കത്വാതി ഇസീനം കാരണം കത്വാ, ഇസീനം ഹേതൂതി അത്ഥോ, ഇസീനം വാ അന്തരഭേദം കത്വാ. തഥാ ലോകേ കോലാഹലസ്സ പത്ഥടതം വിഭാവേന്തോ ഭഗവാ ‘‘മേ സുത’’ന്തി ആഹ പച്ചക്ഖതോ ജാനമ്പി. ഉച്ഛിന്നോതി കുലച്ഛേദേന ഉച്ഛിന്നോ. ന കേവലം സയമേവ, അഥ ഖോ സഹ രട്ഠേഹി. വിഭവന്തി വിനാസം ഉപഗതോ.

തം സന്ധായേതം വുത്തന്തി തം യഥാവുത്തം പസേനദിനാ കോസലരാജേന കാരിതം വിഹാരം സന്ധായ ഏതം ‘‘രാജകാരാമേ’’തി വുത്തം.

൨-൩. ബ്രാഹ്മണസുത്താദിവണ്ണനാ

൧൦൦൮-൯. ഉദയഗാമിനിന്തി ആരമ്ഭതോ പട്ഠായ സമ്പത്തിആവഹം.

൪. ദുഗ്ഗതിഭയസുത്തവണ്ണനാ

൧൦൧൦. ദുട്ഠാ ഗതി നിപ്ഫത്തി ദുഗ്ഗതി, ദുഗ്ഗതഭാവോ ദാലിദ്ദിയം, തദേവ ഭയം, തം സബ്ബം അനവസേസം വാ ദുഗ്ഗതിഭയം ദലിദ്ദഭയം. സമ്മദേവ അതിക്കന്തോതി സമതിക്കന്തോ.

൬. പഠമമിത്താമച്ചസുത്തവണ്ണനാ

൧൦൧൨. വോഹാരമിത്താതി തംതംദാനഗ്ഗഹണവസേന വോഹാരകാ മിത്താ. ആമന്തനപടിമന്തനഇരിയാപഥാദീസുപീതി ആലാപസല്ലാപഗമനനിസജ്ജാദിഅത്ഥസംവിധാനാദീസു. ഏകതോ പവത്തകിച്ചാതി സഹ പവത്തകത്തബ്ബാ. അമാ സഹ ഭവന്തീതി അമച്ചാ. ‘‘അമ്ഹാകം ഇമേ’’തി ഞായന്തീതി ഞാതീ, ആവാഹവിവാഹസമ്ബദ്ധാ. തേനാഹ ‘‘സസ്സുസസുരപക്ഖികാ’’തി. യോനിസമ്ബന്ധാ വാ സാലോഹിതാ. തേനാഹ ‘‘ഭാതിഭഗിനിമാതുലാദയോ’’തി.

൭. ദുതിയമിത്താമച്ചസുത്തവണ്ണനാ

൧൦൧൩. കിസ്മിഞ്ചി കസ്സചി ച തഥാ തഥാ ഉപ്പന്നസ്സ പസാദസ്സ അഞ്ഞഥാഭാവോ പസാദഞ്ഞഥത്തം. ഭൂതസങ്ഘാതസ്സ ഘനആദികസ്സ അഞ്ഞഥാഭാവോ ഭാവഞ്ഞഥത്തം. നിരയാദിഗതിഅന്തരഉപപത്തി ഗതിഅഞ്ഞഥത്തം. സഭാവധമ്മാനം കക്ഖളഫുസനാദിലക്ഖണസ്സ അഞ്ഞഥാഭാവോ ലക്ഖണഞ്ഞഥത്തം. ‘‘ഠിതസ്സ അഞ്ഞഥത്തം പഞ്ഞായതീ’’തി ഏവം വുത്തം അഞ്ഞഥത്തം വിപരിണാമഞ്ഞഥത്തം. ലക്ഖണഞ്ഞഥത്തം ന ലബ്ഭതി. തേനാഹ ‘‘ലക്ഖണം പന ന വിഗച്ഛതീ’’തി, സേസം ലബ്ഭതീതി. പഥവീധാതുയാതി സസമ്ഭാരപഥവീധാതുയാ. ആപോധാതുയാതി ഏത്ഥാപി ഏസേവ നയോ. പുരിമഭാവോതി ഘനകഠിനഭാവോ. ഭാവഞ്ഞഥത്തം രസഞ്ഞഥത്തസഭാവോ. ഗതിഅഞ്ഞഥത്തം ഉഗ്ഗതൂപപത്തി. തേനാഹ ‘‘തഞ്ഹി അരിയസാവകസ്സ നത്ഥീ’’തി. പസാദഞ്ഞഥത്തമ്പി നത്ഥിയേവ അരിയസാവകസ്സ.

രാജകാരാമവഗ്ഗവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.