൨. താലപുടസുത്തവണ്ണനാ

൩൫൪. വാലോതി വുച്ചതി താലോ, തസ്സ താലപുടം നാമ. യഥാ ആമലകീഫലസമാനകം, സോ പന താലസദിസമുഖവണ്ണത്താ താലപുടോതി ഏവംനാമകോ. തേനാഹ ‘‘തസ്സ കിരാ’’തിആദി. അഭിനീഹാരസമ്പന്നോ അനേകേസു കപ്പേസു സമ്ഭതസാവകബോധിസമ്ഭാരോ. തഥാ ഹേസ അസീതിയാ മഹാസാവകേസു അബ്ഭന്തരോ ജാതോ. സഹസ്സം ദേന്തി നച്ചം പസ്സിതുകാമാ. സമജ്ജവേസന്തി നേപച്ചവേസം. കീളം കത്വാതി നച്ചകീളിതം കീളിത്വാ, നച്ചിത്വാതി അത്ഥോ.

പുബ്ബേ തഥാപവത്തവുത്തന്തദസ്സനേ സച്ചേന, തബ്ബിപരിയായേ അലികേന. രാഗപച്ചയാതി രാഗുപ്പത്തിയാ കാരണഭൂതാ. മുഖതോ…പേ… ദസ്സനാദയോതി ആദി-സദ്ദേന മുഖതോ അഗ്ഗിജാലനിക്ഖമദസ്സനാദികേ സങ്ഗണ്ഹാതി. അഞ്ഞേ ച…പേ… അഭിനയാതി കാമസ്സാദസംയുത്താനം സിങ്ഗാരഹസ്സഅബ്ഭുതരസാനഞ്ചേവ ‘‘അഞ്ഞേ ചാ’’തി വുത്തസന്തബീഭച്ഛരസാനഞ്ച ദസ്സനകാ അഭിനയാ. ദോസപച്ചയാതി ദോസുപ്പത്തിയാ കാരണഭൂതാ. ഹത്ഥപാദച്ഛേദാദീതി ആദി-സദ്ദേന സങ്ഗഹിതാനം രുദ്ദവീരഭയാനകരസാനം ദസ്സനകാ അഭിനയാ. മോഹപച്ചയാതി മോഹുപ്പത്തിയാ കാരണഭൂതാ. ഏവമാദയോതി ആദി-സദ്ദേന സങ്ഗഹിതാനം കരുണാസന്തഭയാനകരസാനം ദസ്സനകാ അഭിനയാ. തേ ഹി രസേ സന്ധായ പാളിയം ‘‘യേ ധമ്മാ രജനീയാ, യേ ധമ്മാ ദോസനീയാ, യേ ധമ്മാ മോഹനീയാ’’തി ച വുത്തം.

നടവേസം ഗഹേത്വാവ പച്ചന്തി കമ്മസരിക്ഖവിപാകവസേന. തം സന്ധായാതി തം യഥാവുത്തം നിരയേ പച്ചനം സന്ധായ. ഏതം ‘‘പഹാസോ നാമ നിരയോ, തത്ഥ ഉപപജ്ജതീ’’തി വുത്തം. യഥാ ലോകേ അത്ഥവിസേസവസേന സകമ്മകാനിപി പദാനി അകമ്മകാനി ഭവന്തി ‘‘വിമുച്ചതി പുരിസോ’’തി, ഏവം ഇധ അത്ഥവിസേസവസേന അകമ്മകം സകമ്മകം കത്വാ വുത്തം – ‘‘നാഹം, ഭന്തേ, ഏതം രോദാമീ’’തി. കോ പന സോ അത്ഥവിസേസോ? അസഹനം അക്ഖമനം, തസ്മാ ന രോദാമി ന സഹാമി, ന അക്ഖമാമീതി അത്ഥോ. രോദനകാരണഞ്ഹി അസഹന്തോ തേന അഭിഭൂതോ രോദതി. തമേവസ്സ സകമ്മകഭാവസ്സ കാരണഭൂതം അത്ഥവിസേസം ‘‘ന അസ്സുവിമോചനമത്തേനാ’’തി വുത്തം. മതം വാ, അമ്മ, രോദന്തീതി ഏത്ഥാപി മതം രോദന്തി, തസ്സ മരണം ന സഹന്തി, നക്ഖമന്തീതി പാകടോയമത്ഥോതി.

താലപുടസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.