൧൨. രാസിയസുത്തവണ്ണനാ

൩൬൪. രാസിം കത്വാ മാരപാസവസേന, തത്രാപി അന്തരഭേദേന വിഭജിത്വാ പുച്ഛിതബ്ബപഞ്ഹേ ഏകതോ രാസിം കത്വാ. തപനം അത്തപരിതാപനം തപോ, സോ ഏതസ്സ അത്ഥീതി തപസ്സീ, തം തപസ്സിം. സോ പന തം തപം നിസ്സായ ഠിതോ നാമ ഹോതീതി വുത്തം ‘‘തപനിസ്സിതക’’ന്തി. സോ പന അനേകാകാരഭേദേന ലൂഖം ഫരുസം ജീവനസീലത്താ ലൂഖജീവീ നാമ. തേനാഹ ‘‘ലൂഖജീവിക’’ന്തി. മജ്ഝിമായ പടിപത്തിയാ ഉപ്പഥഭാവേന അവനിയാ ഗന്ധബ്ബാതി അന്താ, തതോ ഏവ ലാമകത്താ അന്താ. ലാമകമ്പി ‘‘അന്തോ’’തി വുച്ചതി ‘‘അന്തമിദം, ഭിക്ഖവേ, ജീവികാനം (ഇതിവു. ൯൧; സം. നി. ൩.൮൦), ഏകോ അന്തോ’’തി ഏവമാദീസു (സം. നി. ൨.൧൫; ൩.൯൦). അട്ഠകഥായം പന അഞ്ഞമഞ്ഞആധാരഭാവം ഉരീകത്വാ ‘‘കോട്ഠാസാ’’തി വുത്തം. ഹീനോ ഗാമോതി പാളി. ഗാമ-സദ്ദോ ഹീനപരിയായോതി അധിപ്പായേനാഹ ‘‘ഗാമ്മോ’’തി. ഗാമേ ഭവോതി ഗാമ്മോ. ഗാമ-സദ്ദോ ചേത്ഥ ഗാമവാസിവിസയോ ‘‘ഗാമോ ആഗതോ’’തിആദീസു വിയ. അട്ഠകഥായം പന ‘‘ഗാമവാസീനം ധമ്മോ’’തി വുത്തം, തേസം ചാരിത്തന്തി അത്ഥോ. അത്ത-സദ്ദോ ഇധ സരീരപരിയായോ ‘‘അത്തന്തപോ’’തിആദീസു വിയാതി ആഹ ‘‘സരീരദുക്ഖകരണന്തി അത്ഥോ’’തി.

ഏത്ഥാതി ഏതസ്മിം തപനിസ്സിതഗരഹിതബ്ബപദേ കസ്മാ അന്തദ്വയമജ്ഝിമപടിപദാഗഹണം? അത്തകിലമഥാനുയോഗോ താവ ഗയ്ഹതു ഇദമത്ഥിതായാതി അധിപ്പായോ. കാമഭോഗീതപനിസ്സിതകനിജ്ജരവത്ഥൂനം ദസ്സനേ യഥാധിപ്പേതസ്സ അത്ഥസ്സ വിഭജിത്വാ കഥനം സമ്ഭവതീതി തേ ദസ്സേത്വാ അധിപ്പേതത്ഥോ കഥിതോ.

തമത്ഥന്തി യോ ‘‘കാമഭോഗീതപനിസ്സിതകേസു ഗരഹിതബ്ബേയേവ ഗരഹതി, പസംസിതബ്ബേയേവ ച പസംസതീ’’തി വുത്തോ അത്ഥോ, തമത്ഥം പകാസേന്തോ. സാഹസികകമ്മേനാതി അയുത്തേന കമ്മേന. ധമ്മേന ച അധമ്മേന ചാതി ധമ്മികേന അധമ്മികേന ച. അയോനിസോ പവത്തം ബാഹിരകം സന്ധായ ചോദകോ ‘‘കഥ’’ന്തിആദിമാഹ. ഇതരോ നയിദം താദിസം അത്തപരിതാപനം അധിപ്പേതം, അഥ ഖോ യോനിസോ പവത്തം സാസനികമേവാതി ദസ്സേന്തോ ‘‘ചതുരങ്ഗവീരിയവസേന ചാ’’തി ആഹ. തത്ഥ ‘‘കാമം തചോ ച ന്ഹാരു ച അട്ഠി ച അവസിസ്സതൂ’’തിആദിനാ (മ. നി. ൨.൧൮൪; സം. നി. ൨.൨൨.൨൩൭; അ. നി. ൨.൫) നയേന വുത്താ സരീരേനിരപേക്ഖവിപസ്സനായ ഉസ്സുക്കാപനവസേന പവത്താ വീരിയഭാവനാ ‘‘ചതുരങ്ഗവീരിയവസേനാ’’തി വുത്താ. തഥാ അബ്ഭോകാസികനേസജ്ജികതപാദിനിസ്സിതാവ കിലേസനിമ്മഥനയോഗ്യാ വീരിയഭാവനാ ‘‘ധുതങ്ഗവസേന ചാ’’തി വുത്താതി. അരിയമഗ്ഗേന നിസ്സേസകിലേസാനം പജഹനാ നിജ്ജരാ. സാ ച അത്തപച്ചക്ഖതായ സന്ദിട്ഠികാ തിണ്ണം മൂലകിലേസാനം പജഹനേന ‘‘തിസ്സോ’’തി ച വുത്താ. തേനാഹ ‘‘ഏകോപീ’’തിആദി.

രാസിയസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.