൨-൧൦. അട്ഠസതസുത്താദിവണ്ണനാ

൨൭൦-൨൭൮. വേദനാനം അട്ഠാധികം സതം, തസ്സ അട്ഠസതസ്സ തബ്ഭാവസ്സ പരിയായോ കാരണം ഏത്ഥ അത്ഥീതി അട്ഠസതപരിയായോ, സുത്തം. തേനാഹ ‘‘അട്ഠസതസ്സ കാരണഭൂത’’ന്തി. ധമ്മകാരണന്തി പരിയത്തിധമ്മഭൂതം കാരണം. കായികാതി പഞ്ചദ്വാരകായികാ. തേനാഹ ‘‘കാമാവചരേയേവ ലബ്ഭന്തീ’’തി, കാമഭൂമികാതി അത്ഥോ. അരൂപാവചരേ നത്ഥി, തിഭൂമികാതി അത്ഥോ. തേനാഹ – ‘‘അരൂപേ തികചതുക്കജ്ഝാനം ഉപ്പജ്ജതി, തഞ്ച ഖോ ലോകുത്തരം, ന ലോകിയ’’ന്തി. ഇതരാ ഉപേക്ഖാവേദനാ. ഉപവിചരന്തി ഉപേച്ച പജ്ജന്തീതി അത്ഥോ. തംസമ്പയുത്താനന്തി വിചാരസമ്പയുത്താനം.

പടിലാഭതോതി പടിലദ്ധഭാവതോ. സമനുപസ്സതോതി പച്ചവേക്ഖതോ പസ്സതോ. അതീതം ഖണത്തയാതിക്കമേന അതിക്കന്തം, നിരുദ്ധപ്പത്തിയാ നിരുദ്ധം, പകതിവിജഹനേന വിപരിണതം. സമനുസ്സരതോതി ചിന്തയതോ. ഗേഹസ്സിതന്തി കാമഗുണനിസ്സിതം. കാമഗുണാ ഹി ഇധ ഗേഹനിസ്സിതധമ്മേന ഗേഹപരിയായേന വുത്താ.

വിപരിണാമവിരാഗനിരോധന്തി വിപരിണാമനം വിരജ്ജനലക്ഖണം നിരുജ്ഝനഞ്ച വിദിത്വാ. പുബ്ബേതി അതീതേ. ഏതരഹീതി ഇദാനി വത്തമാനാ. സമ്മപ്പഞ്ഞായ പസ്സതോതി വിപസ്സനാപഞ്ഞായ ചേവ മഗ്ഗപഞ്ഞായ ച യാഥാവതോ പസ്സതോ. ഉസ്സുക്കാപേതുന്തി വിപസ്സനം പട്ഠപേത്വാ മഗ്ഗപടിവേധം പാപേതും. നിബ്ബാനം ഉദ്ദിസ്സ പവത്തിതത്താ നേക്ഖമ്മസ്സിതസോമനസ്സാനി നാമ. ലോകാമിസപടിസംയുത്താനന്തി കാമഗുണനിസ്സിതാനം. തദായതനന്തി തം ആയതനം തം കാരണം അരഹത്തം. അനുത്തരേസു വിമോക്ഖേസൂതി അരിയഫലധമ്മേസു. പിഹന്തി അധിഗമിച്ഛം.

ഉപേക്ഖാതി സോമനസ്സരഹിതഅഞ്ഞാണുപേക്ഖാ. ബാല്യയോഗതോ ബാലസ്സ, തതോ ഏവ മൂള്ഹസ്സ പുഥുജ്ജനസ്സ. കിലേസോധീനം മഗ്ഗോധീഹി അജിതത്താ അനോധിജിനസ്സ. സത്തമഭവാദിതോ ഉദ്ധം പവത്തനവിപാകസ്സ അജിതത്താ അവിപാകജിനസ്സ. അനേകാദീനവേ വട്ടേ ആദീനവസ്സ അജാനനേന അനാദീനവദസ്സാവിനോ. പടിപത്തിപടിവേധബാഹുസച്ചാഭാവേന അസ്സുതവതോ പുഥുജ്ജനസ്സ. രൂപം സാ നാതിവത്തതി ന അതിക്കമതി ഞാണസമ്പയുത്താഭാവതോ. സബ്ബസങ്ഗാഹകോതി സബ്ബധമ്മേ സങ്ഗണ്ഹനകോ. തതിയാദീനി യാവ ദസമാ ഹേട്ഠാ വുത്തനയത്താ ഉത്താനത്ഥാനേവ.

അട്ഠസതസുത്താദിവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.