൩. പഹാനസുത്തവണ്ണനാ

൨൫൧. സബ്ബമ്പി അട്ഠസതപഭേദം തണ്ഹം ഛിന്ദി സമുച്ഛേദപഹാനവസേന പജഹി. തേനാഹ ‘‘സമുച്ഛിന്ദീ’’തി. യദഗ്ഗേന തണ്ഹാ സബ്ബസോ സമുച്ഛിന്നാ, തദഗ്ഗേന സബ്ബാനിപി സഞ്ഞോജനാനീതി ആഹ ‘‘ദസവിധമ്പീ’’തിആദി. സമ്മാതി സുട്ഠു. പഹാനഞ്ച നാമ ഉപായേന ഞായേന പഹാനന്തി ആഹ ‘‘ഹേതുനാ കാരണേനാ’’തി. ദസ്സനാഭിസമയാതി അസമ്മോഹപടിവേധാ. അരഹത്തമഗ്ഗോ ഹി ഉപ്പജ്ജമാനോവ സഭാവപടിച്ഛാദകം മോഹം വിദ്ധംസേന്തോ ഏവ പവത്തതി, തേന മാനോ യാഥാവതോ ദിട്ഠോ നാമ ഹോതി, അയമസ്സ ദസ്സനാഭിസമയോ. യഥാ ഹി സൂരിയേ ഉട്ഠിതേ അന്ധകാരോ വിദ്ധംസിയമാനോ വിഹതോ, ഏവം അരഹത്തമഗ്ഗേ ഉപ്പജ്ജമാനേ സോ സബ്ബസോ പഹീനോ ഏവ ഹോതി, ന തസ്മിം സന്താനേ പതിട്ഠം ലഭതി, അയമസ്സ പഹാനാഭിസമയോ. തേന വുത്തം ‘‘അരഹത്തമഗ്ഗോ ഹീ’’തിആദി. കിച്ചവസേനാതി അസമ്മോഹപടിവേധസങ്ഖാതസ്സ ദസ്സനകിച്ചസ്സ അനിപ്ഫാദനവസേന.

യേ ഇമേ ചത്താരോ അന്താതി സമ്ബന്ധോ. മരിയാദന്തോതി മരിയാദസങ്ഖാതോ അന്തോ. ഏസ നയോ സേസത്തയേപി. തേസൂതി ചതൂസു അന്തേസു. അദും ചതുത്ഥകോടിസങ്ഖാതം സബ്ബസ്സേവ വട്ടദുക്ഖസ്സ അന്തം പരിച്ഛേദം അരഹത്തമഗ്ഗേന മാനസ്സ ദിട്ഠത്താ പഹീനത്താ ച അകാസീതി യോജനാ. സമുസ്സയോ അത്തഭാവോ.

ന രിഞ്ചതീതി ന വിവേചേതി ന വിസ്സജ്ജേതി. തേനാഹ ‘‘സമ്പജഞ്ഞം ന ജഹതീ’’തി, സമ്പജഞ്ഞം ന പരിച്ചജതീതി അത്ഥോ. സങ്ഖ്യം നോപേതീതി ഇമസ്സ ‘‘ദിട്ഠധമ്മേ അനാസവോ’’തി ഇമസ്സ വസേന അത്ഥം വദന്തോ ‘‘രത്തോ ദുട്ഠോ’’തി അവോച സഉപാദിസേസനിബ്ബാനവസേന. സങ്ഖ്യം നോപേതീതി വാ ദിട്ഠേ-ധമ്മേ അനാസവോ ധമ്മട്ഠോ വേദഗൂ കായസ്സ ഭേദാ മനുസ്സോ ദേവോതി വാ പഞ്ഞത്തിം ന ഉപേതീതി അനുപാദിസേസനിബ്ബാനവസേനപി അത്ഥോ വത്തബ്ബോ. ഏത്ഥ ച സുഖാദീസു വേദനാസു യഥാക്കമം രാഗാനുസയാദയോ കഥിതാതി ആഹ – ‘‘ഇമസ്മിം സുത്തേ ആരമ്മണാനുസയോ കഥിതോ’’തി. യോ ഹി രാഗാദി പച്ചയസമവായേ അതിഇട്ഠാദീസു ഉപ്പജ്ജനാരഹോ മഗ്ഗേന അപ്പഹീനോ, സോ ‘‘രാഗാനുസയോ’’തിആദിനാ വുത്തോ, അപ്പഹീനത്ഥോ സോ മഗ്ഗേന പഹാതബ്ബോ, ന പരിയുട്ഠാനാഭിഭവത്ഥോതി.

പഹാനസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.