൭. ദുക്ഖധമ്മസുത്തവണ്ണനാ

൨൪൪. ദുക്ഖധമ്മാനന്തി ദുക്ഖകാരണാനം. തേനാഹ ‘‘ദുക്ഖസമ്ഭവധമ്മാന’’ന്തിആദി. തത്ഥ കിം ദുക്ഖം, കാ ദുക്ഖധമ്മാതി തദുഭയം ദസ്സേതും ‘‘പഞ്ചസു ഹീ’’തി വുത്തം. തേതി പഞ്ചക്ഖന്ധാ. ദുക്ഖസമ്ഭവധമ്മത്താതി ദുക്ഖുപ്പത്തികാരണത്താ. അസ്സാതി തേന. കരണേ ഹേതം സാമിവചനം. കാമേതി വത്ഥുകാമേ കിലേസകാമേ ച. പുന അസ്സാതി സാമിഅത്ഥേ ഏവ സാമിവചനം. ചാരന്തി ചിത്താചാരം. വിഹാരന്തി പഞ്ചദ്വാരപ്പവത്തിചാരവിഹാരം. ‘‘ഏകട്ഠാ’’തി ച വദന്തി. തേനേവ ഹി ‘‘അനുബന്ധിത്വാ ചരന്തം’’ഇച്ചേവ വുത്തം. അനുബന്ധിത്വാതി ച വീഥിചിത്തപ്പവത്തിതോ പട്ഠായ യാവ തതിയജവനവാരാ അനു അനു ബന്ധിത്വാ. പക്ഖന്ദനാദീതി ആദി-സദ്ദേന കസിഗോരക്ഖാദിവസേനപി കാമാനം പരിയേസനദുക്ഖം സങ്ഗണ്ഹാതി.

ദായതീതി ദായോ, വനം. തേനാഹ ‘‘അടവി’’ന്തി. കണ്ടകഗബ്ഭന്തി ഓവരകസദിസം വനം. നാമപദം നാമ കിരിയാപദാപേക്ഖന്തി ‘‘വിജ്ഝീ’’തി വചനസേസേന കിരിയാപദം ഗണ്ഹാതി.

ദന്ധായിതത്തം ഉപ്പന്നകിലേസാനം അവട്ഠാനം. തേനാഹ ‘‘ഉപ്പന്നമത്തായാ’’തിആദി. തായാതി സതിയാ. കാചി കിലേസാതി ചുദ്ദസവിധേ ചിത്തസ്സ കിച്ചേ ജവനകിച്ചേ ഏവ ചിത്തകിലേസാനം ഉപ്പത്തിം കത്വാ തഥാ വുത്തം. നിഗ്ഗഹിതാവ ഹോന്തി പവത്തിതും അപ്പദാനവസേന. തേനാഹ ‘‘ന സണ്ഠാതും സക്കോന്തീ’’തി. ചക്ഖുദ്വാരസ്മിന്തി പാളിയം തസ്സ പഠമം ഗഹിതതായ വുത്തം, തേന നയേന സേസദ്വാരാനിപി ഗഹിതാനേവ ഹോന്തി. രാഗാദീസു ഉപ്പന്നേസു പഠമജവനവാരേ. സതിസമ്മോസേന ‘‘കിലേസാ മേ ഉപ്പന്നാ’’തി ഞത്വാ തഥാ പച്ചാമാസസതിയാ ലബ്ഭനതോ. തേനാഹ – ‘‘അനച്ഛരിയം ചേത’’ന്തി. ആവട്ടേത്വാതി അയോനിസോ ആവട്ടേത്വാ. ആവജ്ജനാദീസൂതി തതോ ഏവ അയോനിസോ ആവജ്ജനാദീസു ഉപ്പന്നേസു ഇട്ഠാരമ്മണസ്സ ലദ്ധത്താ പച്ചയസിദ്ധിയാ സമ്പത്തം പവത്തനാരഹം. നിവത്തേത്വാതി ദുതിയജവനവാരേപി കിലേസുപ്പത്തിം നിവത്തേത്വാ. കഥം പനസ്സ ഏവം ലദ്ധും സക്കാതി ആഹ ‘‘ആരദ്ധവിപസ്സകാനം ഹീ’’തിആദി. ഭാവനാപടിസങ്ഖാനേതി ഭാവനായം പടിസങ്ഖാനേ ച യോഗിനോ പതിട്ഠിതഭാവോ. തസ്സ അയമാനിസംസോ – യം പച്ചയലാഭേന ഉപ്പജ്ജിതും ലദ്ധോകാസാപി കിലേസാ പുബ്ബേ പവത്തഭാവനാനുഭാവേന വിക്ഖമ്ഭിതാ തഥാ തഥാ നിഗ്ഗഹിതാ ഏവ ഹുത്വാ നിവത്തന്തി, കുസലാ ധമ്മാവ ലദ്ധോകാസാ ഉപരൂപരി വഡ്ഢന്തി.

അഭിഹട്ഠുന്തി അഭിഹരിത്വാ. അനുദഹന്തീതി അനുദഹന്താ വിയ ഹോന്തി. അനുസേന്തീതി ഏത്ഥാപി ഏസേവ നയോ. അനാവട്ടന്തേതി അനിവത്തന്തേ സാമഞ്ഞതോതി അധിപ്പായോ. വിപസ്സനാബലമേവ ദീപിതം മഗ്ഗഫലാധിഗമസ്സ അജോതിതത്താ.

ദുക്ഖധമ്മസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.