൬. സമ്മസസുത്തവണ്ണനാ

൬൬. ഛട്ഠേ അസ്സാതി ഭഗവതോ. സണ്ഹസുഖുമധമ്മപരിദീപനതോ സുഖുമാ. തീഹി ലക്ഖണേഹി അങ്കിയത്താ തിലക്ഖണാഹതാ, അനിച്ചാദിലക്ഖണപരിദീപിനീതി അത്ഥോ. അരിയധമ്മാധിഗമസ്സ ഉപനിസ്സയഭൂതേന ഹേതുനാ സഹേതുകാ. തിഹേതുകപടിസന്ധിപഞ്ഞായ പാടിഹാരിയപഞ്ഞായ ച അത്ഥിതായ പഞ്ഞവന്തോ ന കേവലം അജ്ഝത്തികഅങ്ഗസമ്പത്തിയേവ, ബാഹിരങ്ഗസമ്പത്തിപി നേസമത്ഥീതി ദസ്സേതും ‘‘സിനിദ്ധാനീ’’തിആദി വുത്തം. അബ്ഭന്തരന്തി അജ്ഝത്തം. പച്ചയസമ്മസനന്തി പച്ചയുപ്പന്നാനം പച്ചയവീമംസം.

ആരമ്ഭാനുരൂപാ അനുസന്ധി യഥാനുസന്ധി. ന ഗതാതി ന സമ്പത്താ. അസമ്ഭിന്നപദന്തി അവോമിസ്സകപദം, അഞ്ഞത്ഥ ഏവം അനാഗതം വാക്യന്തി അത്ഥോ. തേനാഹ ‘‘അഞ്ഞത്ഥ ഹി ഏവം വുത്തം നാമ നത്ഥീ’’തി. ഏവന്തി ‘‘തേനഹാനന്ദാ’’തി ഏകവചനം, ‘‘സുണാഥ മനസി കരോഥാ’’തി ബഹുവചനം കത്വാ വുത്തം നാമ നത്ഥീതി അത്ഥോ. കേചി പന ‘‘തേനഹാനന്ദാ’’തി ഇധാപി ബഹുവചനമേവ കത്വാ പഠന്തി ‘‘സാധു അനുരുദ്ധാ’’തിആദീസു വിയ. ഉപധീതി അധിപ്പേതം ഉപധീയതി ഏത്ഥ ദുക്ഖന്തി. ഉപ്പജ്ജതി ഉപ്പാദക്ഖണം ഉദയം പടിലഭതി ‘‘പാകടഭാവോ ഠിതികോ, അത്തലാഭോ ഉദയോ’’തി. നിവിസതി നിവേസം ഓകാസം പടിലഭതി. ഏകവാരമേവ ഹി ഉപ്പന്നമത്തസ്സ ധമ്മസ്സ ദുബ്ബലത്തേന ഓകാസേ വിയ പതിട്ഠഹനം നത്ഥി, പുനപ്പുനം ആരമ്മണേ പവത്തമാനം നിവിട്ഠം പതിട്ഠിതം നാമ ഹോതി. തേനാഹ ‘‘നിവിസതീതി പുനപ്പുനം പവത്തിവസേന പതിട്ഠഹതീ’’തി.

പിയസഭാവന്തി പിയായിതബ്ബജാതികം. മധുരസഭാവന്തി ഇട്ഠജാതികം. അഭിനിവിട്ഠാതി തണ്ഹാഭിനിവേസേന ഓതിണ്ണാ. സമ്പത്തിയന്തി ഭവസമ്പത്തിയം. നിമിത്തഗ്ഗഹണാനുസാരേനാതി പടിബിമ്ബഗ്ഗഹണാനുസാരേന. കണ്ണസ്സ ഛിദ്ദപദേസം രജതനാളികം വിയ, കണ്ണബദ്ധം പന പാമങ്ഗസുത്തം വിയ. തുങ്ഗാ ഉച്ചാ ദീഘാ നാസികാ തുങ്ഗനാസാ. ഏവം ലദ്ധവോഹാരം അത്തനോ ഘാനം. ‘‘ലദ്ധവോഹാരാ’’തി വാ പാഠോ. തസ്മിം സതി തുങ്ഗാ നാസാ യേസം തേ തുങ്ഗനാസാ. ഏവം ലദ്ധവോഹാരാ സത്താ അത്തനോ ഘാനന്തി യോജനാ വണ്ണസണ്ഠാനതോ രത്തകമ്ബലപടലം വിയ. സമ്ഫസ്സതോ മുദുസിനിദ്ധം കിച്ചതോ സിനിദ്ധമധുരരസദം. സാലലട്ഠിന്തി സാലക്ഖന്ധം.

അദ്ദസംസൂതി പസ്സിംസു. ഏവം വുത്തന്തി ‘‘കംസേ’’തി ഏവം വുത്തം അധിട്ഠാനവോഹാരേന.

സമ്പത്തിന്തി വണ്ണാദിഗുണം. ആദീനവന്തി മരണഗ്ഗതതോ.

സത്തുപാനീയേനാതി സത്തും പക്ഖിപിത്വാ ആലോലിതപാനീയേന. ചത്താരി പാനാനി വിയ ചത്താരോ മഗ്ഗാ തണ്ഹാപിപാസാവൂപസമനതോ.

സമ്മസസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.