൪. അഞ്ഞതിത്ഥിയസുത്തവണ്ണനാ

൨൪. സോതി സാരിപുത്തത്ഥേരോ. യദി ന താവ പവിട്ഠോ, കസ്മാ ‘‘പാവിസീ’’തി വുത്തന്തി ആഹ ‘‘പവിസിസ്സാമീ’’തിആദി. തേന അവസ്സമ്ഭാവിനി ഭൂതേ വിയ ഉപചാരോ ഹോതീതി ദസ്സേതി. ഇദാനി തമത്ഥം ഉപമായ വിഭാവേന്തോ ‘‘യഥാ കി’’ന്തിആദിമാഹ. അതിപ്പഗോയേവ നിക്ഖന്തദിവസോതി പകതിയാ ഭിക്ഖാചരണവേലായ അതിവിയ പാതോ ഏവ വിഹാരതോ നിക്ഖന്തദിവസഭാഗോ. ഏതദഹോസീതി ഏതം ‘‘അതിപ്പഗോ ഖോ’’തിആദികം ചിന്തനം അഹോസി. ദക്ഖിണദ്വാരസ്സാതി രാജഗഹനഗരേ ദക്ഖിണദ്വാരസ്സ വേളുവനസ്സ ച അന്തരാ അഹോസി, തസ്മാ ‘‘തേനുപസങ്കമിസ്സ’’ന്തി ചിന്തനാ അഹോസീതി അധിപ്പായോ. കിം വാദീതി ചതൂസു വാദേസു കതരം വാദം വദസി. കിമക്ഖായീതി തസ്സേവ വേവചനം. കിം വദതീതി പന ചത്താരോ വാദേ സാമഞ്ഞതോ ഗഹേത്വാ നപുംസകലിങ്ഗേന വദതി യഥാ കിം തേ ജാതലിങ്ഗം. സബ്ബനാമഞ്ഹേതം, യദിദം നപുംസകലിങ്ഗം. വദതി ഏതേനാതി വാദോ, ദസ്സനം. തം സന്ധായാഹ ‘‘കിം ഏത്ഥ…പേ… ദസ്സനന്തി പുച്ഛന്തീ’’തി. ‘‘ധമ്മപടിസമ്ഭിദാ’’തിആദീസു വിയ ധമ്മ-സദ്ദോ ഹേതുഅത്ഥോതി ആഹ ‘‘യം വുത്തം കാരണം, തസ്സ അനുകാരണ’’ന്തി. വാദസ്സ വചനസ്സ അനുപ്പത്തി വാദപ്പവത്തി.

ഇദം വചനന്തി ‘‘ഏകമിദാഹ’’ന്തിആദിവചനം. സാതി ‘‘ഏകേ സമണബ്രാഹ്മണാ കമ്മവാദാ’’തി ഏവം പവത്തകഥാ. അച്ഛരം അങ്ഗുലിഫോടനം അരഹതീതി അച്ഛരിയം. അബ്ഭുതന്തി നിരുത്തിനയേന പദസിദ്ധി ദട്ഠബ്ബാ. സബ്ബവാദാനന്തി സബ്ബേസം ചതുബ്ബിധവാദാനം. പഠമോ ഹേത്ഥ സസ്സതവാദോ, ദുതിയോ ഉച്ഛേദവാദോ, തതിയോ ഏകച്ചസസ്സതവാദോ, ചതുത്ഥോ അധിച്ചസമുപ്പന്നവാദോ, തേസം സബ്ബേസം പടിക്ഖേപതോ പടിക്ഖേപകാരണം വുത്തം. പടിച്ചസമുപ്പാദകിത്തനം വാ പചുരജനഞാണസ്സ അലബ്ഭനേയ്യപതിട്ഠതായ ഗമ്ഭീരഞ്ചേവ, തഥാ അവഭാസനതോ ചേതസി ഉപട്ഠാനതോ ഗമ്ഭീരാവഭാസഞ്ച കരോന്തോ. തദേവ പദന്തി ഫസ്സപദംയേവ ആദിഭൂതം ഗഹേത്വാ.

അഞ്ഞതിത്ഥിയസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.